نشستهای قضایی — پرسش و پاسخ قضات
نشست قضایی جلسهای است که قضات یک حوزه برای بررسی یک پرسشِ عملی تشکیل میدهند. حاصلش نظر اکثریت و اقلیت است و در پایان نظر هیئت عالی — همگی مشورتی و ارشادی، نه لازمالاتباع.
- متن کاملِ نظرها، نه چکیده
- پیوند به مادهی مورد بحث
- محل و تاریخ برگزاری
۳۷ نشست — صفحهی ۱ از ۲برداشتن فیلترها
- نشستمشورتی
تعلق دیه به شهدای غیرنظامی جنگ
در صورتی که اشخاص غیر نظامی در اثر حملات نظامی نیروهای متخاصم در داخل کشور فوت نموده و توسط مراجع ذی صلاح به عنوان شهید غیر نظامی شناخته شوند آیا اولیای دم آنان علاوه بر بهره مندی از مزایای مقرر در قوانین ایثارگری مستحق دریافت دیه نیز میباشند؟ در صورت مثبت بودن پاسخ پرداخت دیه بر عهده چه مرجعی است.
۲ نظر ثبتشده۱ مستند قانونی - نشستتهرانمشورتی
نحوه محاسبه اصل خواسته و خسارت تأخیر تأدیه در صورتی که مبالغی به صورت متناوب توسط محکوم علیه پرداخت گردد
در مواردی که موضوع محکومبه، پرداخت اصل خواسته به همراه خسارت تأخیر تأدیه میباشد و مبالغی به تناوب واریز شده است. آیا باید مبالغ پرداختی را صرفاً از اصل خواسته کسر نمود یا اینکه در هر مرحله پرداخت به نسبت از اصل خواسته و خسارت تأخیر تأدیه محاسبه شود؟ نحوه تعیین این نسبت به چه صورت است؟
نظر هیئت عالی:در فرض سوال کلیه واریزیها بابت اصل دین محاسبه خواهد شد و نسبت به آن مقدار از اصل دین که پرداخت شده، خسارت تأخیر تأدیه موضوع ماده 522 ق.آ.د.م که مربوط به کاهش ارزش پول میباشد از تاریخ پرداخت متوقف شده و نسبت به مابقی مانده از اصل در آن پرونده خسارت تأخیر تأدیه محاسبه خواهد شد؛ از سوی دیگر خسارت تأخیر تأدیه محاسبه شده نیز دین تلقی شده و نسبت به آن سهم خسارت تأخیر تأدیه از باب کاهش ارزش پول به نحو مجزا قابل مطالبه است و اساساً خسارت تأخیر تأدیه خسارت در خسارت یا خسارت مرکب تلقی نمیشود تا امکان مطالبه مقدار کاهش ارزش ریالی آن قابل مطالبه نباشد؛ با این وصف رأی وحدت رویه شماره 812 مورخ 1400/4/1 هیأت عمومی دیوان عالی کشور و نظریه مشورتی شماره 1032/1402/7 مورخ 1402/2/18 اداره کل حقوقی قوه قضائیه مؤید این معنا و تفسیر قضایی است.
۲ نظر ثبتشده۱ مستند قانونی - نشستکرمانمشورتی
عنوان مجرمانه دریافت پول از یکی از طرفین توسط کارشناس رسمی دادگستری
در صورتی که کارشناس رسمی دادگستری در ازای دریافت وجه از طرفین پرونده اقدام به صدور نظر مطابق با واقع نماید آیا جرمی واقع شده است؟ رفتار او منطبق با چه جرمی است؟
نظر هیئت عالی:در صورتیکه کارشناس رسمی در قبال دریافت وجه اقدام به صدور نظر مطابق واقع نماید بعنوان مرتشی قابل تعقیب خواهد بود.
۲ نظر ثبتشده۲ مستند قانونی - نشستگلستان / گالیکشمشورتی
رجوع از ابراء مهریه
زوجه در مراسمی نزد افراد خانواده اعلام مینماید که مهریه خود را ابراء نموده است و پس از مدتی در همان مراسم اظهار داشته که از ابراء رجوع نموده در صورت طرح دعوی مطالبه مهریه تصمیم دادگاه به چه صورت باید باشد؟
نظر هیئت عالی:ابراء عمل حقوقی یک طرفه و بلاعوض است، ولی اگر زوجه دینی مثل مهریه فی الذمۀ زوج را به صورت معوض به زوج ببخشد، حتی اگر از واژه « ابراء» استفاده کرده باشد، ماهیت این عمل « بذل» خواهد بود و امکان رجوع از آن وجود خواهد داشت. عوض بذل میتواند آن طور که در قانون آمده است، طلاق باشد یا همچنین وکالت در طلاق، انتخاب محل زندگی مشترک، دادن امتیازات بیشتر به زوجه یا حتی التزام زوج به خوشرفتاری یا حتی خوشرفتاری بیشتر با زوجه و در هر حال تا زمانی که عوض به طور کامل و غیر قابل بازگشت ایفاء نشده باشد، بذل قابل رجوع خواهد بود.
۱ نظر ثبتشده۴ مستند قانونی - نشستگلستان / گالیکشمشورتی
درخواست نفقه از طرف زوجه ناشزه باردار
آیا زوجه ناشزه در فرضی که باردار باشد مستحق دریافت نفقه می باشد؟
نظر هیئت عالی:در فرض سؤال، زوجه ناشزه مستحق نفقه نیست؛ اما حمل در هر حال مستحق نفقه است و زوج مکلف به پرداخت نفقه حمل به زوجه ناشزه باردار است و در این حد نظریه اتفاقی مطلوب است.
۱ نظر ثبتشده۲ مستند قانونی - نشستفارس / شیرازمشورتی
اعتبار توافقهای پیش از ثبت ازدواج درخصوص مهریه
۱. زوجین ابتدا در تاریخ ۱۳۹۸/۰۵/۳۰ طی سند عادی ازدواج نمودهاند. مهریه چهار میلیارد ریال توافق و تصریح و امضا شده است. 2. در همین سند عادی کتبی ازدواج این عبارت درج شده است: شرط: زوجه شرط نمود که زوج در آینده نزدیک دو و نیم دانگ از منزل مسکونی واقع در نشانی زوج در همین عقدنامه به نام زوجه منتقل نماید و سند رسمی به نام زوجه تنظیم نماید کل مبلغ مهریه در نکاح نامه در ازای دو دانگ و نیم منزل مسکونی تهاتر شود و مهریه در مقابل و در ازای دو و نیم دانگ منزل مسکونی بخشیده شود که مورد توافق زوجین قرار گرفت. ۳. در تاریخ ۱۳۹۹/۰۵/۳۰ بین زوجین سند رسمی ازدواج دائم تنظیم میشود. مهریه چهار میلیارد ریال وجه نقد قید میشود و اشارهای به منزل یا سند عادی ازدواج یا شرط ضمن آن نمیشود. اکنون زوجه مطالبه مهریه نموده است. خواسته ایشان به این صورت تنظیم شده: مطالبه مهریه (به مبلغ چهارصد میلیون تومان وجه نقد به نرخ روز و دو و نیم دانگ از منزل مسکونی به آدرس …) وضعیت اعتبار توافقات و خواسته چگونه است؟
نظر هیئت عالی:در فرض سؤال، نظریه اقلیت مورد تأیید است؛ با توجه به این که اولاً- مفاد و محتویات سند رسمی ازدواج، آخرین اراده زوجین میباشد. ثانیاً- به لحاظ رسمی بودن سند نکاحیه و اعتبار اسنادی آن، در صورت تعارض با مفاد توافقنامه قبل از تنظیم سند ازدواج، شروط و حقوق مالی مندرج در سند نکاحیه معتبر و ملاک عمل خواهد بود.
۲ نظر ثبتشده - نشستیزد / مهریزمشورتی
بروز صدمات جدید در اثر تصادفات رانندگی پس از صدور رأی قطعی و اجرای آن
فردی بهخاطر صدماتی که در اثر تصادف رانندگی دیده است؛ اقدام به طرح شکایت نموده و در نهایت به استناد ماده 717 قانون مجازات اسلامی بخش تعزیرات و مواد مرتبط با دیات حکم قطعی صادر گردیده است. بعد از اجرای حکم، شخص شاکی دچار زوال منافع گردیده که حسب نظریه پزشکی قانونی مستند به همان تصادف سابق است؛ لذا در این راستا مجدداً اقدام به طرح شکایت نموده، سوال اینکه در خصوص جنبه عمومی بزه که از ماده 717 به ماده 716 تعزیرات تغییر یافته است و از طرفی مجازات 717 سابقاً در خصوص محکومعلیه اجرا شده است آیا دادسرا بایستی به اعتبار امر مختومه در این خصوص قرار موقوفی صادر نماید و صرفأ بابت جنبه خصوصی پرونده را در راستای تبصره ماده 85 آیین دادرسی کیفری به دادگاه ارسال نماید یا اینکه بایستی در خصوص ماده 716 که مجازات جدیدی است تعیین تکلیف گردد؟ تکلیف پرونده سابق که اجرا گردیده است چیست؟
نظر هیئت عالی:در فرض سؤال نظر به اینکه قبلاً در مورد رفتار مجرمانه کیفرخواست صادر شده و دادگاه رسیدگی کرده است. لذا موجبی برای تشکیل پرونده جدید در دادسرا وجود ندارد، چون وضعیت جدید ناشی از همان رفتار مجرمانه قبلی است. دادگاه صادرکننده رأی قطعی با صدور رأی تکمیلی نسبت به تعیین دیه یا ارش برای وضعیت حادث یا کشف شده جدید که منتسب به همان رفتار مجرمانه قبلی است اقدام میکند.
۲ نظر ثبتشده۳ مستند قانونی - نشستکرمان / راورمشورتی
امکانسنجی پذیرش ملک مشاع زوجین در دعوای تمکین
چنانچه زوجین منزلی را مشاعاً مالک باشند و مرد آن منزل را به عنوان منزل مشترک جهت تمکین معرفی کند و زن رضایت به آن نداشته باشد و مخالف تصرف زوج باشد آیا پذیرش آن منزل به عنوان منزل مشترک و صدور حکم به الزام به تمکین از سوی دادگاه صحیح است؟ در فرضی که زوجین قبلا در آن منزل سکونت داشتند و الان به دلیل اختلاف زوجه رضایت به ادامه تصرف زوج ندارد آیا حکم موضوع متفاوت خواهد بود؟در صورتی که نظر بر پذیرش منزل به عنوان منزل مشترک باشد ارزیابی آن به جهت اینکه در شان زوجه است یا خیر به چه شکل خواهد بود و آیا بایستی سهم زوج ارزیابی وکارشناسی شود؟ یا تمام منزل با توجه به مالکیت مشاعی، تفکیک سهم برای ارزیابی چگونه ممکن است؟
نظر هیئت عالی:پاسخ پرسش اول: همچنانکه اگر زوجه دارای ملک یا املاک بنام خود باشد، مسئولیت تأمین منزل مشترک به عنوان نفقه کماکان بر عهده شوهر خواهد داشت، مالکیت زوجه نسبت به سهم مشاعی از یک ملک با شوهر نیز شوهر را از تهیه مسکن برای زوجه بی نیاز نمیگرداند. با اعلام عدم رضایت حضور و تصرف شوهر در منزل مشترک، ید و حضور شوهر در آن منزل غاصبانه بوده و شوهر مکلف است منزلی را به عنوان نفقه زوجه برای زندگی مشترک تهیه نماید. پاسخ پرسش دوم: در حکم مسأله فرقی بین اینکه قبلاً زوجه به زندگی مشترک با زوج در آن منزل رضایت داده بوده است یا نه، مشاهده نمیشود. پاسخ پرسش سوم: حتی اگر زوجه رضایت به حضور و تصرف شوهر در منزل مشاعی بدهد، در کارشناسی از آن ملک از حیث بررسی اینکه آیا آن منزل در شأن زوجه باشد یا خیر؟ کل ملک باید مورد ارزیابی قرار گیرد و نه فقط سهم زوج، زیرا اینکه منزل مشترک مورد معرفی از ناحیه زوج آیا در مالکیت کامل زوج قرار دارد یا در اجاره وی میباشد یا از طریق مالک( اعم از مالک شش دانگ یا مالک مشاعی بخشی از آن) برای زندگی مشترک در اختیار گذارده شده، تأثیری در موضوع ندارد.
۱ نظر ثبتشده - نشستگیلان / شفتمشورتی
ورود به عنف در املاک مشاعی
چنانچه پس از فوت پدر خانواده احدی از فرزندان ذکور، خانه را تحت تصرف خود داشته باشد و سایر وراث در ابتدا به علت نگهداری مادر با سکونت نامبرده موافقت نموده اما پس از گذشت چند سال به سبب بروز اختلاف به صورت دسته جمعی به عنف وارد منزل شده و اقدام به خروج لوازم شاکی و همسرش نموده و بخشی از لوازم را تخریب نموده و در اثر اقدام نامبردگان؛ فرزند شاکی دچار بیماری روانی و نیز لکنت زبان شده است؛ آیا میتوان مشتکیعنهم را به اتهام ورود به عنف در املاک مشاعی محکوم نمود؟ سایر عناوین مجرمانه منتسب به نامبردگان را بیان نمایید.
نظر هیئت عالی:با توجه به اینکه بدون مجوز و با عنف وارد مسکن و منزل وی شدهاند و تصرف وی مأذون از قبل سایر وراث بوده رفتار آنان مشمول ماده 694 قانون مجازات اسلامی (مجازاتهای تعزیری و …) مصوب 1375 است و از حیث تخریب لوازم منزل نیز مشمول ماده 677 همان قانون و از باب تسبیب ضامن عوارض روحی روانی فرزند وی هستند. نظریه اکثریت قضات محترم دادگستری شفت مورد تایید است.
۲ نظر ثبتشده۱ مستند قانونی - نشستفارس / کوارمشورتی
توصیف مجرمانه کسر وجه از کیف پول با عضویت در سایتهای شرطبندی و قمار
شخصی با مراجعه به سایتهای قمار و شرطبندی (بت) اقدام به ایجاد کیف پول مینماید و مبالغی به این کیف پول واریز مینماید. مبلغ دویست و پنجاه میلیون تومان در اثر باخت در مسابقات قمار از کیف پول ایشان کسر شده است. پس از بررسی موضوع متوجه شده است که مبالغ مذکور به حساب 50 نفر در نقاط مختلف ایران واریز شده و اقدام به طرح شکایت کلاهبرداری علیه اشخاص مذکور نموده است. از نظر شما آنچه به وقوع پیوسته مصداق بزه کلاهبرداری هست؟
نظر هیئت عالی:با توجه به اینکه رفتار شخص جرم و مشمول ماده 705 قانون مجازات اسلامی مصوب 1375 (مجازاتهای تعزیری و …) است. طبق ماده 709 همان قانون، نقود ناشی از قمار به عنوان مال ناشی از جرم، طبق ماده 215 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 ضبط میباشد.
۲ نظر ثبتشده۲ مستند قانونی - نشستفارس / لارمشورتی
توصیف مجرمانه ظاهر شدن پسر با کفش یا لباس زنانه در معابر عمومی
اگر پسری با کفش یا لباس زنانه وارد معابر عمومی شود، آیا بزهی رخ داده است؟
نظر هیئت عالی:باتوجه به ماده 4 قانون نحوه رسیدگی به تخلفات و مجازات فروشندگان لباسهایی که استفاده از آنها در ملأ عام خلاف شرع است بنظر میرسد به سبب اطلاق ماده که شامل زن و مرد هم میشود از مصادیق ماده مرقوم باشد.
۳ نظر ثبتشده - نشستفارس / خرم بیدمشورتی
تعلق دیه ناشی از حادثه حین کار به اتباع غیرمجاز
چنانچه اتباع بیگانه به صورت غیرمجاز وارد کشور گردیده باشند و فاقد مجوز قانونی برای حضور در کشور باشند، در صورت اشتغال در کارگاه به صورت غیرمجاز و بروز صدمهای بدنی یا فوت وی، آیا مشمول قواعد قانون کار میباشند؟ نحوه تعلق دیه به نامبرده به چه صورت میباشد؟
نظر هیئت عالی:در فرض سؤال ممنوعیت بکارگیری اتباع بیگانه که فاقد مجوز ورود و اقامت هستند مانع از برخورداری آنان از دریافت دیه صدمات ناشی از کار نیست و کارفرما طبق مقررات قانونی مسئول است و علاوه بر جبران خسارت بدنی کارگر خارجی به علت بکارگیری اتباع بیگانه مسئولیت کیفری هم دارد. نظریه اکثریت قضات محترم شهر خرمبید مورد تأیید است.
۲ نظر ثبتشده - نشستفارس / کوارمشورتی
امکان اجرای حکم به پرداخت دیه از اموال سهامداران شرکت
در پروندهای حکم به محکومیت شرکت سهامی خاص به پرداخت دیه صادر و قطعی شده است. از طرق مختلف برای اجرای حکم اقدام شده است؛ اما دیه توسط محکومعلیه پرداخت نشده و مالی جهت استیفای محکومبه شناسایی نشده است. آیا امکان اجرای حکم پرداخت دیه از اموال سهامداران شرکت وجود دارد؟
نظر هیئت عالی:در شرکتهای سهامی عام و خاص درآمد و دارایی و اموال سهامداران و سرمایهگذاران مستقل از دارایی شرکت است و قابلیت توقیف و استیفای محکومبه (دیه) موضوع محکومیت شرکت از اموال و میزان سرمایه سهامداران از شرکت وجود ندارد.
۲ نظر ثبتشده - نشستگلستان / کرد کویمشورتی
دستکاری کردن کیلومتر خودرو
شخص (الف) خودروی (ب) را با کارکرد ۵۰۰۰ کیلومتر خریداری مینماید و در مبایعه نامه قید میگردد در صورتی که خلاف آن اثبات شود شاکی حق طرح شکایت کیفری تحت عنوان کلاهبرداری را دارد و پس از خرید خودرو متوجه میشود کیلومتر خودرو دستکاری شده و کیلومتر واقعی آن ۹۰۰۰۰ کیلومتر بوده، آیا موضوع دارای وصف جزایی کلاهبرداری میباشد؟
نظر هیئت عالی:صرف تغییر کیلومتر خودرو و با فرض اینکه در قرارداد ذکر شده باشد اگر کارکرد بیشتر از مقدار معینی بود، فروشنده کلاهبرداری کرده است، عنصر مادی بزه کلاهبرداری را که بردن مال غیر با توسل به وسایل متقلبانه است؛ را محقق نمیکند بنابراین نظر اکثریت مورد تأیید است.
۲ نظر ثبتشده۱ مستند قانونی - نشستگیلان / لنگرودمشورتی
مبنای پرداخت حقالوکاله وکیل
با توجه به ماده 115 قانون آئین دادرسی مدنی؛ آیا ملاک محکومیت خوانده به پرداخت حقالوکاله وکیل، پرداخت حقالزحمه و اثبات پرداخت آن از سوی خواهان به وکیل است یا صرف درج مبلغ حقالوکاله در قرارداد کافی برای صدور حکم است؟
نظر هیئت عالی:حداکثر مبلغی که دادگاه میتواند محکومعلیه را به پرداخت آن محکوم کند حقالوکاله تا سقف تعرفه است؛ بنابراین اگر موکل حقالوکالهای بیش از حداکثر تعرفه پرداخت کرده یا مقرر کرده باشد، مازاد بر تعرفه از ناحیه دادگاه مورد حکم قرار نخواهد گرفت، لیکن اگر مبلغی کمتر از تعرفه بین وکیل و موکل مقرر شده باشد، دادگاه به همان مبلغ کمتر حکم خواهد داد. برخلاف آنچه که در نظریه اکثریت آمده است، دریافت حقالوکاله بیش از تعرفه که بر اساس قرارداد بین وکیل و موکل تنظیم شده و در قرارداد وکالت آمده است، تخلف انتظامی وکیل محسوب نمیشود. همچنین موجبی برای ورود دادگاه به اینکه آیا مطابق آنچه که در قرارداد وکالت آمده است، پرداختی به وکیل از سوی موکل انجام شده است یا خیر وجود ندارد.
۲ نظر ثبتشده۳ مستند قانونی - نشستخراسان رضوی / مشهدمشورتی
امکان تعیین محدوده پابند الکترونیک تا محل کار محکومعلیه
با توجه به دستورالعمل مربوط به تعیین محدوده پابند الکترونیکی که اجرایی شده و محدوده تردد محکوم علیه را به ۲۰۰ متر ۳۰۰ متر نهایت ۱۰۰۰ متر محدود نموده، در جهت ایجاد رویه واحد آیا امکان قانونی دارد در جهت کمک به محکومعلیه بر خلاف دستورالعمل محدوده پابند به محل کار محکومعلیه و مسیر منتهی به آن نیز تسری پیدا کند؟
نظر هیئت عالی:با توجه به نص صریح ماده 553 قانون آیین دادرسی کیفری که فعالیت شغلی از سوی محکومعلیه در خارج از محیط زندان را با لحاظ سایر شرایط مجاز دانسته نتیجتاً اجرای نظام نیمه آزادی تحت نظارت سامانههای الکترونیکی تا محل کار فاقد منع قانونی است.
۲ نظر ثبتشده۴ مستند قانونی - نشستخراسان جنوبی / نهبندانمشورتی
فسخ نکاح به دلیل وجود زگیل تناسلی زوجه
آیا در صورتی که زوجه مبتلا به بیماری زگیل تناسلی باشد، زوج میتواند خواستار فسخ عقد نکاح شود؟
نظر هیئت عالی:بدون ترتیب شش عیبی که در ماده 1123 قانون مدنی، برای زن بهعنوان عیوبی که حق فسخ نکاح از جانب مرد را ایجاد میکند، جنبه حصری و منصوص داشته و قابل توسعه به عیوب دیگر نیست اما با استناد به ماده 1128 قانون مدنی، با جلب نظر پزشکی قانونی در مورد بیماری زگیل تناسلی و عدم امکان درمان قطعی آن، واگیردار بودن شدید و ضرورت پرهیز از هرگونه رابطه جنسی محافظت نشده، در صورتی که عقد مبتنی بر سلامت زن از این حیث واقع شده باشد، از ناحیه مرد قابل طرح و رسیدگی میباشد.
۲ نظر ثبتشده۲ مستند قانونی - نشستتهرانمشورتی
ملاک محاسبه مطالبه ارز خارجی جهت اجرای حکم
مبنای محاسبه قیمت ارز خارجی در صورتی که استرداد عین ارز خارجی موضوع اجراییه ممکن نباشد در اجرای احکام چگونه باید باشد؟
نظر هیئت عالی:همانگونه در رأی وحدت رویه شماره 861 هیأت عمومی دیوان عالی کشور اعلام شده است قیمت ارز موضوع محکومیت، قیمتی است که امکان خرید برای محکومله مقدور باشد به عبارت دیگر قیمت روز پرداخت ارز از طرف بانک مرکزی ملاک میباشد مگر در حکم دادگاه و یا در مقام رفع ابهام دادگاه قیمت دیگری را مدرک پرداخت قرار دهد.
۲ نظر ثبتشده۱ مستند قانونی - نشستفارس / سروستانمشورتی
نصب کولر در پشت بام مشاع
با توجه به اینکه برای واحد طبقه آخر ساختمان کانال کولر جهت اتاقهای آن پیشبینی نگردیده است و مالک واحد مذکور جهت نصب کولر قسمتی از پشت بام را تخریب نموده و کانال کولر احداث نموده است؛ آیا در این فرض تصرف وی در قسمتی از پشت بام که مشاع میباشد نیاز به اذن دیگران دارد؟
نظر هیئت عالی:چنانچه ساختمان مشمول قانون تملک آپارتمانها باشد، تصرف در مشاعات بدون اجازه سایر شرکا مجاز نیست و به علاوه مالک فعلی واحد خود را با وضع موجود خریداری نموده است و در نتیجه نمیتواند بدون اجازه سایرین مبادرت به تخریب و نصب کانال نماید لذا نظریه اقلیت مورد تأیید است.
۲ نظر ثبتشده۱ مستند قانونی - نشستفارس / شیرازمشورتی
شرط «تعیین محل سکونت با توافق زوجین» مندرج در سند نکاح
در سند ازدواج چنین توافق شده است «بین زوجین شرط شد که حق سکونت با رضایت طرفین باشد» آیا این توافق معتبر است؟ (ابهام از آن جهت است که ماده 1114 قانون مدنی به این حالت تصریح ننموده است.)
نظر هیئت عالی:نظریه اکثریت که بر اعتبار توافق زوجین مبنی بر رضایت طرفین بر محل سکونت اعلام عقیده نمودهاند صائب اعلام میشود.
۲ نظر ثبتشده۳ مستند قانونی