قانون مالیات بر درآمد (منسوخ — مصوب ۱۳۳۴)

از درآمد مشمولین این قانون طبق مقررات زیر مالیات بر درآمد دریافت می‌شود: مشمولین پرداخت مالیات عبارتند از: الف- کلیه حقوق بگیران و مزدبگیران نسبت به حقوق و دستمزد خود. ب- کسبه و اصناف و صنعتگران. ج- بازرگانان و کسانی که از هر نوع عملیات بازرگانی تحصیل درآمد می‌نمایند. د- صاحبان حرف و مشاغل آزاد از قبیل وکلاء دادگستری، پزشکان، صاحبان دفاتر اسناد رسمی، مهندسین و امثال آن‌‌ها. ه- هر نوع شرکت یا شخصیت حقوقی که مرکز اصلی آن در ایران است نسبت به درآمد خود ولو آنکه قسمتی از آن در خارجه تحصیل شده باشد و هر نوع شرکت یا شخصیت حقوقی که مرکز اصلی آن در خارجه بوده و در ایران دارای شعبه یا نماینده و امثال آن باشد نسبت به درآمدی که در ایران تحصیل می‌نمایند. و- صاحبان مستغلات و املاک مزروعی. ز- دارندگان درآمد سهام شرکت‌های خارجی و سهم الشرکه شرکت‌های با مسئولیت محدود خارجی. ح- مقاطعه‌کاران و مستأجرین و صاحبان وسایلط نقلیه. ط- صاحبان درآمد معاملات رهنی و بیع شرطی و استقراضی و نقل و انتقالات اموال غیرمنقول و هر نوع درآمدهای اتفاقی از قبیل لا تار و بخت آزمائی و شرط‌بندی و حق عضویت در هیئت‌های مدیره و بازرسان شرکت‌ها و غیره. ی- هر کس که در ایران اقامت داشته و درآمدی از خارجه تحصیل نماید. ک- صاحبان هر نوع درآمدی که بطور مستمر یا اتفاقی در ایران بدست آید اعم از آنکه ساکن ایران باشند یا خارجه.

اشخاص زیر از پرداخت مالیات بخشوده‌اند: الف- سفراء کبار و وزراء مختار و نمایندگان فوق العاده و سایر نمایندگان سیاسی خارجه که دولت ایران سمت آنان را به رسمیت شناخته باشد. ب- سرکنسول‌ها و کنسول‌ها و وابسته‌ها و کارمندان سفارتخانه‌ها و کنسولگری‌ها نسبت به حقوقی که از دولت خود می‌گیرند مشروط بر اینکه دارای تابعیت دولتی که نماینده آن هستند بوده و دولت ایران آن‌‌ها را به رسمیت شناخته باشد و به شرط معامله متقابله. ج- کارمندان سفارتخانه‌ها و کنسولگری‌های دولت شاهنشاهی ایران در خارجه مشروط بر اینکه دارای تابعیت خارجی باشند که در آنجا انجام وظیفه و خدمت می‌نمایند به شرط معامله متقابله. د- زارعین نسبت به درآمدهای حاصله از کشت و برداشت.

درآمدهای زیر از تأدیه مالیات بخشوده است: الف- حقوق بازنشستگی، حقوق پایان خدمت، وجوهی که به عنوان حق بیمه یا پس انداز کارمندان دولت به مستخدم پرداخت می‌شود هزینه سفر و فوق العاده مسافرت و عیدی سالیانه وجوه حاصله از بیمه و جبران خسارات بدنی و امثال آن مزایای غیر نقدی کارگران کارگاه‌ها و کارخانه‌ها. ب- درآمد بنگاه‌هائی که منحصراً بمنظور امور خیریه و عام المنفعه و آموزش و پرورش تشکیل و صرف کارهای عمومی می‌شود مشروط بر اینکه عام المنفعه بودن مقاصد آن‌‌ها طبق اساسنامه محرز و رسماً به ثبت رسیده و ترازنامه خود را مرتباً منتشر نمایند. ج- املاک و عواید و مؤسسات آستانه قدس رضوی (ع) و املاک موقوفه مسجد گوهرشاد و آستانه حضرت معصومه و آستانه حضرت عبدالعظیم و شاه نعمت الله ولی و شاه چراغ و مدرسه عالی سپهسالار و املاک شیر و خورشید سرخ و سلطان علی شاه گنابادی مسجد سلطانی تهران. د- املاک موقوفه که به مصرف امور خیریه و عام المنفعه از قبیل بیمارستان، تیمارستان، و آسایشگاه معلولین، دبستان، دبیرستان، دانشکده، کودکستان، پرورشگاه یتیمان و آموزشگاه‌ها می‌رسد نسبت به آن قسمت از درآمد که منحصراً به این قبیل مصارف می‌رسد و به شرط اینکه عام المنفعه بودن آن‌‌ها با رعایت نظر واقف به موجب تصویب‌نامه هیئت وزیران قبول شده باشد. هـ- تا میزان ده درصد عایدات هر شخص یا شخصیت حقوقی که برای مصارف بنگاه‌های خیریه یا هیئت‌های جمع آوری اعانه که دولت به رسمیت شناخته باشد پرداخته شده و از آن بنگاه‌ها یا هیئت‌ها رسیدی در دست داشته باشند. و- درآمدهای حاصله از صنایع یدی ساکنین دهات و ماشین آلات و کارخانجات روستائی واقعه در دهستان‌ها که بمنظور توسعه کشاورزی و صنایع یدی ایجاد شده باشد. ز- درآمد کارخانجات مولد برق که در دهات و قصبات ایجاد شود بطور دایم و در شهرهائی که هنوز کارخانه برق دایر نشده برای مدت هفت سال از تاریخ اجراء این قانون. ح- درآمد دبستان‌ها و دبیرستان‌ها و دانشکده‌ها و کلاس‌های تعلیم و تربیت و ورزش که از طرف مردم تأسیس شود به شرط تصدیق وزارت فرهنگ. ط- اشخاص و یا مؤسساتی که بوسیله تلمبه یا ساختمان سد و ایجاد نهر و حفر قنات جدید و یا چاه عمیق تهیه آب می‌نمایند نسبت به درآمد حاصله تا مدت ده سال از تاریخ بهره‌برداری. ی- کارخانجات کمپوت سازی، میوه خشک کنی، تهیه لبنیات، پنبه پاک کنی، پیله کشی، پشم شوئی، قالیشوئی، چای‌سازی، جوجه کشی از تاریخ بهره‌برداری تا مدت ۷ سال. ک- درآمد اراضی خالصه خوزستان که طبق قانون و آئین‌نامه‌های مربوطه باشخاص واگذار شده یا می‌شود تا مدت ده سال از تاریخ بهره‌برداری. ل- شرکت‌های تعاونی تولید و مصرف و صندوق‌های روستائی. م- اشخاص و شرکت‌هائی که برای استفاده از ماشین‌های فلاحتی از قبیل شخم- خرمن کوبی- بذرافشانی تشکیل می‌شود و در مقابل کار انجام شده اجاره یا دستمزد دریافت می‌دارند منحصراً برای درآمدهای حاصله از استفاده از ماشینهای فلاحتی. ن- کلیه اشخاصی که از بودجه دولت یا شهرداری‌ها حقوق و یا مقرری بگیر هستند نسبت به آن قسمت درآمدی که از بابت حقوق و مقرری و اجرت و مزایا از خزانه دولت یا صندوق شهرداری‌ها به آن‌‌ها پرداخت می‌شود.

درآمد نقدی و مزایای غیر نقدی حاصله از حقوق و یا دستمزد طبق نرخ‌های مقرر در ماده ۱۶ مشمول مالیات خواهد بود.

اصناف کسانی هستند که بدون داشتن کارت بازرگانی به هر نوع معاملات و تجارت داخلی اعم از عمده فروشی و یا خرید و فروش، دلالی اعم از ملکی و بازرگانی، امور حمل و نقل، تصدی مهمانخانه، کافه رستوران و تماشاخانه و امثال آن‌‌ها و یا به هر قسم کارهای صنعتی اعم از دستی و یا ماشینی و مانند آن اشتغال دارد و درآمد سالیانه آن‌‌ها اضافه بر ۱۲۰ هزار ریال می‌باشد. ملاک تشخیص درآمد این طبقه از مؤدیان در صورتی که دارای دفاتر پلمب شده نباشند دفتری است که وزارت دارائی طبع و در دسترس آن‌‌ها خواهد گذاشت. اصناف مذکور در این ماده مکلف هستند قبل از آخر تیر ماه هر سال اظهارنامه مالیاتی براساس درآمد سال گذشته خود به اداره دارائی محل تسلیم و در همان موقع مالیات متعلقه را پرداخت نمایند در صورت عدم تسلیم اظهارنامه به موعد مقرر و یا عدم ارائه دفتر در مورد آن‌‌هائی که سابقه مالیات قطعی شده قبل از تصویب این قانون دارند در سال اول دو برابر در سال‌های بعد تا پنج سال سه برابر آخرین مالیات قطعی شده مالیات قطعی این قبیل مؤدیان خواهد بود. مگر آنکه اقدام بنگاه‌داری دفاتر مندرج در این ماده بنمایند که در این صورت دفاتر عمل کرد آن‌‌ها ملاک تشخیص درآمد خواهد بود. چنانچه این قبیل مؤدیان مالیات قطعی شده نداشته باشند و یا در آینده در ردیف این قبیل مؤدیان قرار گیرند و دارای دفتر نباشند درآمد آن‌‌ها بوسیله کمیسیون‌های بدوی مندرج در ماده ۲۳ تشخیص و مالیات آن‌‌ها دریافت خواهد شد. هرگاه مؤدی اعتراض داشته باشد می تواند به کمیسیون تجدید نظر شکایت نماید و در صورتی که این قبیل مؤدیان هم در سال‌های بعد اقدام بنگاه‌داری دفتر ننمایند بر طبق ضریب سنواتی مندرج در این ماده با آن‌‌ها رفتار خواهد شد.

بازرگان به کسانی اطلاق می‌شود که دارای دفاتر پلمب شده بوده و در اطاق بازرگانی محل ثبت نام نموده و کارت بازرگانی دریافت کرده باشد و به هر نوع معاملات تجاری اعم از واردات و صادرات و خرید و فروش کالا و تهیه و فروش مواد صنعتی و معدنی و تبدیل مواد خام و هر نوع عمل دیگری که عرفاً تجاری شناخته می‌شود اشتغال ورزند ملاک تشخیص درآمد بازرگانان اظهارنامه ایست که متکی به دفاتر قانونی آن‌‌ها می‌باشد. بازرگانان مکلف هستند قبل از آخر تیر ماه اظهارنامه مالیاتی خود را براساس درآمد سال گذشته خود به اداره دارائی محل تسلیم و در همان موقع مالیات متعلقه را پرداخت نمایند. در صورت عدم تسلیم اظهارنامه در موعد مقرر یا عدم ارائه دفاتر درآمد آن‌‌ها براساس ده درصد کل معاملات رأساً تشخیص و مالیات آن وصول خواهد گردید.

از صاحبان مشاغل آزاد به طریق ذیل مالیات دریافت می‌گردد: ۱- پزشکان و جراحان و دندان پزشکان و چشم پزشکان و متصدیان رادیوگرافی و امثال آن‌‌ها اعم از آنکه موظفاً در خدمت دولت و یا در خدمت مؤسسات ملی باشند و یا حق العلاج دریافت کنند در تهران به تشخیص وزارت بهداری به سه طبقه تقسیم و به شرح زیر مالیات مقطوع خواهند پرداخت: طبقه اول- پنجاه هزار ریال طبقه دوم- بیست هزار ریال طبقه سوم- شش هزار ریال هرگاه وزارت دارائی یا پزشکی نسبت به این درجات معترض باشند کمیسیون بدوی تشخیص درآمد مرجع رسیدگی خواهد بود و رأی کمیسیون قطعی است.

شرکت‌های مشمول مالیات موظفند تا پایان تیر ماه هر سال ترازنامه و حساب سود و زیان سال پیش خود را که به تصویب مقامات صلاحیت‌دار شرکت رسیده باشد به دارائی محل که مرکز شرکت در آنجا واقع است تسلیم و مالیات متعلقه را پرداخت نمایند. شرکت‌هائی که سال محاسباتی آن ها با سال شمسی تطبیق نکند و همچنین شرکت‌های برچیده شده موظف هستند منتها تا چهار ماه پس از انقضاء دوره عمل یا خاتمه عملیات شرکت ترازنامه خود را تسلیم و مالیات متعلقه را پرداخت نمایند. مالیات شرکت‌های انتفاعی که مرکز اداری آن‌‌ها در ایران نیست از سود کلیه عملیاتی که در ایران خواه به حساب شرکت اصلی و خواه به حساب دیگری انجام داده‌اند وصول می‌شود شرکت‌های نامبرده باید برای معاملات فوق حساب جداگانه نگه دارند و در محاسبه هزینه‌های عادی و اداری این شرکت‌ها فقط هزینه مؤسسات واقعه در ایران قابل قبول خواهد بود. نرخ مالیات شرکت‌های سهامی همان نرخ مقرر در ماده ۱۶ خواهد بود.

کلیه مستغلات از قبیل خانه، دکاکین، مغازه‌ها، کاروانسراها، مهمانخانه‌ها، نمایشگاه‌ها، یخچال‌ها، قهوه‌خانه‌ها، حمام‌ها و میدان‌های شهر و بطور کلی هر ساختمان و بنائی که مالک آن به طریق اجاره درآمدی از آن تحصیل می‌نماید مشمول مالیات بر درآمد می‌باشد. در مورد گرمابه‌ها به میزان ۷۰٪ مال‌الاجاره سالانه و در مورد سایر مستغلات به میزان ۸۰٪ از مال‌الاجاره سالانه سود خالص منظور می‌شود مستغلاتی که محل سکونت شخص مالک یا عیال یا فرزند یا پدر یا برادر یا خواهر مالک باشند و همچنین مستغلاتی که محل کار شرکت‌های سهامی و کارخانجات صنعتی و مؤسسات فرهنگی باشند مشمول مالیات مستغلات نخواهد بود.

از اول سال ۱۳۳۴ به بعد مالیات املاک مزروعی و عوارض عمران به شرح زیر دریافت خواهد شد.

مقاطعه‌کار به اشخاصی اطلاق می‌شود که در ضمن عقد قرارداد یا پیمان یا صورت مجلس مناقصه انجام هرگونه عمل و یا فروش کالائی را با شرایط مندرجه در قرارداد یا پیمان یا صورت مجلس مناقصه در قبال مزد یا بها و مدت معین تعهد نماید. اجاره کارها کسانی هستند که معادن، باغات، مزارع، مستغلات یکجا، میادین و امثال آن را از مالک یا صاحب کار با شرایطی که در اجاره‌نامه قید گردیده است بمنظور بهره‌برداری اجاره نمایند و مالیات این قبیل مؤدیان بدون رعایت حداقل بخشودگی به شرح زیر دریافت می‌شود: تا ۲/۴۰۰/۰۰۰ ریال بهای کل مقاطعه یا مال‌الاجاره صدی دو. از ۲/۴۰۰/۰۰۱ ریال تا ۴/۰۰۰/۰۰۰ ریال صدی سه از مبلغ کل مقاطعه یا مال‌الاجاره. از ۴/۰۰۰/۰۰۱ ریال به بالا صدی چهار از مبلغ کل مقاطعه یا مال‌الاجاره. در مورد هر عمل مقاطعه دهنده در موقع پرداخت مالیات مقرر را کسر نموده و در ظرف مدت سی روز به اداره دارائی پرداخت و رسید دریافت می‌نماید. مستأجرین موظفند در سال مالیاتی تا آخر همان سال مالیات اجاره داری خود را به اداره دارائی پرداخت و قبض رسید دریافت دارند. هر شخص یا شخصیت حقوقی و همچنین دوایر دولتی و شهرداری‌ها که ساختمان یا حمل و نقل یا راه‌سازی یا تهیه و تدارک کالا یا انجام عملی را که به بهاء یا مزد معینی به مقاطعه واگذار می‌نماید مکلفند به طرز بالا رفتار نمایند. موجر و مستأجر موظف هستند که در ظرف سی روز از تاریخ تنظیم سند اجاره رونوشت سند را به اداره دارائی محل تسلیم و رسید دریافت دارند در صورتی که مقاطعه‌کاران و مستأجرین بغیر از امور مقاطعه‌کاری به کارهای تجارتی دیگر نیز اشتغال داشته باشند بایستی حساب کارهای دیگر خود را جداگانه نگهداری نموده و مالیات مقرر نسبت به آن درآمدها را جداگانه طبق مقررات این قانون پرداخت نمایند.

مالیات صاحبان وسایط نقلیه بطور مقطوع به شرح زیر دریافت می‌گردد: الف- اتومبیل مسافری

1. ۱اتوبوس و اتوکار به ظرفیت از ۱۳ تا ۲۴ نفر سالانه ۱/۴۰۰ ریال
2. ۲اتوبوس و اتوکار به ظرفیت از ۲۷ نفر و بیشتر سالانه ۱/۶۰۰ ریال
3. ۳تاکسی و سواری و استیشن تا ۱۳ نفر سالانه ۱/۱۰۰ ریال ب- اتومبیل‌های باری: ۱- کامیون ظرفیت دو تن و کمتر از دو تن ۳۰۰ ریال ۲- کامیون ظرفیت دو تن و نیم ۴۴۰ ریال ۳- کامیون ظرفیت سه تن ۷۴۰ ریال
4. ۴کامیون ظرفیت سه تن و نیم ۱/۱۰۰ ریال ۴- کامیون ظرفیت چهار تن ۱/۴۰۰ ریال ۶- کامیون ظرفیت چهار تن و نیم ۱/۴۰۰ ریال ۷- کامیون ظرفیت پنج تن ۱/۶۰۰ ریال ۸- کامیون ظرفیت شش تن ۱/۷۴۰ ریال ۹- کامیون ظرفیت هفت تن ۱/۹۴۰ ریال ۱۰- کامیون ظرفیت هشت تن ۲/۱۰۰ ریال ۱۱- کامیون ظرفیت نه تن ۲/۳۰۰ ریال ۱۲- کامیون ظرفیت ده تن ۲/۴۰۰ ریال ۱۳- کامیون ظرفیت ده تن به بالا ۳/۰۰۰ ریال

بهره درآمدهای حاصله از استفاده سرمایه از قبیل معاملات رهنی و بیع شرطی و استقراضی و بالجمله کلیه معاملات نزولی به هر عنوان از نظر مالیات بر درآمد مقطوعاً ۱۲ درصد محسوب می‌شود و درآمد حاصله بدون رعایت حداقل بخشودگی به نرخ ۱۲ درصد مشمول مالیات خواهد بود. نرخ مالیاتی درآمدهای اتفاقی از قبیل لاطار و شرط‌بندی بدون رعایت حداقل بخشودگی نیز بطور مقطوع ۱۲ درصد می‌باشد.

در مورد مؤدیانی که در این قانون از لحاظ پرداخت مالیات ترتیب خاصی مقرر نشده به نرخ‌های زیر مالیات دریافت خواهد شد: تا ۳۶/۰۰۰ ریال بخشوده از ۳۶/۰۰۱ تا ۱۴۰/۰۰۰ ریال ۴٪ نسبت به مازاد از ۱۴۰/۰۰۱ تا ۲۴۰/۰۰۰ ریال ۶٪ نسبت به مازاد از ۲۴۰/۰۰۱ تا ۳۴۰/۰۰۰ ریال ۸٪ نسبت به مازاد از ۳۴۰/۰۰۱ تا ۴۰۰/۰۰۰ ریال ۱۲٪ نسبت به مازاد از ۴۰۰/۰۰۱ تا ۷۴۰/۰۰۰ ریال ۱۶٪ نسبت به مازاد از ۷۴۰/۰۰۱ تا ۱/۰۰۰/۰۰۰ ریال ۲۰٪ نسبت به مازاد از ۱/۰۰۰/۰۰۱ تا ۱/۲۴۰/۰۰۰ ریال ۲۴٪ نسبت به مازاد از ۱/۲۴۰/۰۰۱ تا ۱/۴۰۰/۰۰۰ ریال ۳۰٪ نسبت به مازاد از ۱/۴۰۰/۰۰۱ تا ۱/۷۴۰/۰۰۰ ریال ۳۴٪ نسبت به مازاد از ۱/۷۴۰/۰۰۱ تا ۲/۰۰۰/۰۰۰ ریال ۴۰٪ نسبت به مازاد از ۲/۰۰۰/۰۰۱ ریال به بالا ۴۰٪ نسبت به مازاد

بجز در مورد مؤدیانی که طبق این قانون مشمول دستور خاصی می‌باشند مؤدیان مالیاتی عموماً مکلفند منتها تا آخر تیر ماه هر سال اظهارنامه مالیاتی خود را به اداره دارائی محل اقامت خود تسلیم و یا بوسیله پست ارسال و مالیات مقرره را تأدیه نمایند. مؤدیانی که در خارج از ایران اقامت دارند باید اظهارنامه مالیاتی خود را تا آخر تیر ماه هر سال بابت درآمدی که سال قبل در ایران تحصیل کرده باشند به اداره دارائی تهران تسلیم یا به وسیله پست ارسال و در همان موقع مالیات مقرر را بپردازند. اظهارنامه‌های مالیاتی از طرف وزارت دارائی طبع و در دسترس عموم گذاشته خواهد شد.

سال مالیاتی عبارتست از سال شمسی که در آن تحصیل درآمد شده باشد مگر در مواردی که دوره عمل سالیانه مؤدی سال شمسی نباشد و در این صورت سال مالیاتی همان دوره عمل سالیانه مؤدی خواهد بود که در آن مؤدی تحصیل درآمد کرده است.

در مواردی که وصول مالیات به عهده پرداخت‌کننده درآمد مشمول مالیات واگذار شده پرداخت‌کنندگان مکلفند مالیات متعلقه را حتی در مواردی که گیرندگان وجوه معترض باشند به محض پرداخت یا تخصیص کسر و منتها در ظرف سی روز با سیاهه ریز و ذکر مشخصات دریافت کننده به اداره دارائی محل تسلیم نمایند تأخیر در پرداخت مالیات از طرف پرداخت‌کننده به اداره دارائی مشمول زیان دیرکرد طبق ماده ۲۰ این قانون خواهد بود.

برای تأخیر در پرداخت مالیات زیان دیرکرد به میزان یک درصد در ماه وصول می‌گردد (مدت کمتر از پانزده روز پانزده روز و مدت کمتر از یک ماه و بیشتر از پانزده روز یک ماه محسوب می‌شود.) برای عدم تسلیم و یا تأخیر در تسلیم اظهارنامه و یا تسلیم اظهارنامه غیر واقع و عدم اجرای سایر مقررات این قانون طبق آئین‌نامه که به تصویب کمیسیون‌های قوانین دارائی مجلسین خواهد رسید جرائمی که حداکثر هر یک از یک برابر مالیات تأدیه نشده تجاوز نمی‌نماید تعیین خواهد شد. در مواردی که پرداخت‌کننده وجه و دریافت کننده آن متضامناً مسئول پرداخت مالیات باشند پرداخت جرائم هم مثل اصل مالیات به عهده آن‌‌ها می‌باشد و ادارات دارائی می‌توانند به هر ترتیبی مقتضی بدانند تمام یا قسمتی از جرائم را از هر یک مطالبه و وصول نمایند. در مورد مؤدیانی که مالیات خود را طبق اظهارنامه پرداخت نموده اند و ادارات دارائی به اظهارنامه آن‌‌ها معترض پس از رسیدگی و تعیین مالیات قطعی نسبت به مابه‌التفاوت متعلقه زیان دیرکرد از تاریخ سررسید آن محسوب خواهد شد.

یک و نیم درصد از اصل مالیاتی که از بازرگانان و شرکت‌ها وصول می‌شود علاوه بر مالیات مقرر به نفع اطاق‌های بازرگانی دریافت می‌گردد. ۴۰ درصد مالیات مستغلات موضوع ماده ۱۰ این قانون متعلق به شهرداری همان محل است. از وصول مالیات مستغلات سهم شهرداری‌ها مبلغ ۸٪ و از سهم اطاق‌های بازرگانی ۳٪ به عنوان هزینه وصول دریافت می‌گردد. سهم اطاق‌های بازرگانی هر محل بعد از وضع ۳٪ هزینه وصول مستقیماً از طرف اداره دارائی محل به اطاق بازرگانی پرداخته خواهد شد.

ادارات دارائی مجازند برای رسیدگی به صحت میزان مالیات به کلیه دفاتر و اسناد مؤدیان مراجعه و رسیدگی نمایند و کلیه اطلاعات مورد حاجت خود را بخواهند مؤدی مکلف است وسائل این رسیدگی را فراهم ساخته و کلیه اطلاعات مورد تقاضا را تسلیم نمایند. مؤدی مکلف است هر نوع اطلاعات و آماری که ادارات دارائی در خصوص عملیات بازرگانی و کسب و کار مؤدی بخواهند در اختیار آن‌‌ها گذارده وسائل رسیدگی را از حیث مراجعه به اسناد و دفاتر فراهم آورد.

هرگاه مؤدی در موقع مقرر اظهارنامه ندهد و مالیات آن رأساً از طرف دارائی تشخیص و اخطار شود مؤدی حق دارد در ظرف یک ماه پس از تاریخ ابلاغ دارائی اعتراض کتبی خود را با ذکر دلیل مستقیماً یا به وسیله پست سفارشی یا تلگرافی به اداره دارائی مربوطه تسلیم نماید در صورتی که مؤدی در ظرف مدت مقرر اعتراض ندهد مالیات مشخصه قطعی خواهد بود مگر آنکه در اعمال ضریب یا محاسبه اشتباه شده باشد برای رسیدگی به اعتراضات مؤدیان مالیاتی نسبت به میزان مالیات مشخصه در هر یک از نقاطی که اداره دارائی دایر باشد یک یا چند کمیسیون بدوی تشخیص مرکب از سه نفر تشکیل می‌شود کارمندان کمیسیون نامبرده عبارت خواهد بود:

1. ۱فرماندار یا بخشدار یا نماینده او.
2. ۲رئیس دارائی یا نماینده او.
3. ۳نماینده اطاق بازرگانی برای رسیدگی به اختلافات اصناف و تجار و شرکت‌ها.
4. ۴نماینده شورای کشاورزی یا یکی از مالکین معتمد محل برای رسیدگی به اختلافات املاک مزروعی در موضوع آفت یا خسارت. ۴) نماینده انجمن شهر و یا شورای بخش برای رسیدگی به سایر اختلافات. کمیسیون تشخیص به اظهارات و دلائل طرفین رسیدگی و رأی خود را به اکثریت اعلام خواهد داشت این رأی پس از ابلاغ به طرفین قطعی و لازم الاجرا است مگر در مواردی که مابه‌الاختلاف بین مالیات مشخصه از طرف کمیسیون و مبلغی که مورد تصدیق مؤدی یا مطالبه دارائی است بیش از ۲۴ درصد باشد در این صورت میتوان در ظرف یک ماه از تاریخ ابلاغ رأی به کمیسیون تجدید نظر اعتراض نمود کمیسیون تجدیدنظر مرکب خواهد بود از فرماندار یا بخشدار یا نماینده او، شهردار یا نماینده او و دو نفر از رؤسا یا کارمندان ارشد ادارات دولتی در محل یک نفر از نمایندگان اطاق بازرگانی برای بازرگانان و اصناف و تجار و شرکت‌ها و یا یک نفر از نمایندگان انجمن شهر برای سایر مؤدیان و یا یک نفر نماینده شورای کشاورزی یا مالکین معتمد محلی برای املاک مزروعی رأی کمیسیون تجدید نظر غیرقابل اعتراض است.

در صورتی که مؤدی مالیاتی از پرداخت مالیات قطعی شده است استنکاف نماید ادارات دارائی می‌توانند طبق مقررات اجرائی ثبت برای اخذ مالیات اقدام نمایند. ماده ۲۴- پس از گذشتن ۳ سال از سررسید پرداخت مالیات هر سال نسبت به هر یک از مؤدیان موضوع این قانون هیچگونه مالیاتی که به موجب مقررات این قانون به درآمد اشخاص تعلق می‌گیرد قابل مطالبه و وصول نخواهد بود مگر آنکه از طرف دارائی در مدت مزبور تشخیص و به مؤدی ابلاغ شده باشد. ولی مؤدیانی که مطلقاً در سنوات گذشته خود را با تعیین آدرس صحیح به اداره دارائی معرفی نکرده‌اند از حکم این ماده مستثنی هستند و هر موقع ادارات دارائی به شناختن آن‌‌ها موفق شوند مالیات معوقه را با جرائم قانونی از آن‌‌ها مطالبه و وصول خواهند کرد.

در موقع وصول مالیات و جرائم آن از درآمد و از اموال مؤدیان یا ضامن آن‌‌ها وزارت دارائی نسبت به سایر طلبکاران حق تقدم خواهد داشت.

مؤدیانی که درآمدهای مختلف مشمول مالیات دارند از هر یک از درآمدهای آن‌‌ها جداگانه مالیات وصول می‌شود و درآمدهای مختلف جمع نشده و به آن‌‌ها مابه‌التفاوت تعلق نخواهد گرفت.

مؤدیان مالیاتی در صورتی که بقایای مالیاتی قطعی شده تا آخر سال ۱۳۳۳ خود را از تاریخ تصویب این قانون در ظرف سه ماه بپردازند از تأدیه جرائم و زیان دیرکرد معاف خواهند بود.

مأمورین ادارات دارائی موظف هستند که کلیه اطلاعات مربوط به موضوع کسب و تجارت و دارائی مشمولین این مالیات‌ها را که در نتیجه رسیدگی بدست می‌آورند محرمانه تلقی نموده و از افشاء آن خودداری نمایند در صورت تخلف مورد تعقیب اداری و جبران خسارت وارده به مؤدی واقع خواهند شد

در هر موقعی که انجمن محاسبین و کارشناسان قسم خورده در کشور تشکیل شود وزارت دارائی مکلف است نتیجه رسیدگی محاسبین قسم خورده را در مورد حساب یا ترازنامه بازرگان یا شرکت بپذیرد و در این صورت برای تشخیص مالیات مؤدی دیگر حاجت رسیدگی به دفاتر و اوراق مؤدی نخواهد بود. در مورد تشخیص درآمد املاک مزروعی و یا آفت زراعت آن‌‌ها و همچنین در مورد تشخیص مالیات مستغلات در صورت وجود انجمن کارشناسان قسم خورده وزارت دارائی مکلف است در صورت تقاضای مؤدی تشخیص آن‌‌ها را بپذیرد آئین‌نامه طرز کار و انتخاب محاسبین قسم خورده را وزارت دارائی تهیه و بعد از تصویب کمیسیون‌های قوانین دارائی مجلسین به موقع اجراء خواهد گذاشت.

وزارت دارائی می‌تواند نسبت به مؤدیانی که قادر به پرداخت مالیات خود یکجا نیستند قرار تقسیط به اقساطی که از یک سال تجاوز ننماید بدهد.

مؤدیانی که از نظر این قانون مکلف به نگاهداری دفتر می‌باشند در صورتی که دفاتر آن‌‌ها کامل و بدون نقص شناخته شود درباره آن‌‌ها مطابق درجات زیر جایزه منظور خواهد شد. تا صد و پنجاه هزار ریال درآمد ویژه سالیانه صدی پنج تخفیف مالیاتی منظور می‌شود. تا سیصد هزار ریال درآمد ویژه سالیانه صدی چهار تخفیف مالیاتی منظور می‌شود. تا ششصد هزار ریال درآمد ویژه سالیانه صدی سه تخفیف مالیاتی منظور می‌شود. تا یک میلیون ریال درآمد ویژه سالیانه صدی دو تخفیف مالیاتی منظور می‌شود. از یک میلیون ریال درآمد ویژه سالیانه به بالا صدی یک تخفیف مالیاتی منظور می‌شود.

مراجع ذیل مکلف هستند به درخواست وزارت دارائی و طبق نمونه‌هائی که وزارت نامبرده تهیه و در دسترس آن‌‌ها خواهد گذاشت اطلاعات و آمار مورد احتیاج ادارات وصول مالیات‌ها را برای هر ماه در دو نسخه تهیه و منتها تا بیستم ماه بعد به مرکزی که وزارت دارائی معرفی خواهد نمود ارسال دارند.

1. ۱اداره کل ثبت اسناد- فهرست کلیه شرکت‌هائی که در اثنای یک ماه به ثبت رسیده یا منحل شده به انضمام فهرست دفاتر ثبت شده شرکت‌ها و بازرگانان.
2. ۲دفاتر اسناد رسمی- فهرست کلیه معاملات ماهانه با مشخصات لازم.
3. ۳اطاق بازرگانی- فهرست اسامی بازرگانان و دارندگان کارت بازرگانی با مشخصات لازم.
4. ۴کانون وکلا- فهرست اسامی وکلای دادگستری با مشخصات لازم. ۴- وزارت بهداری- فهرست اسامی پزشکان، جراحان، آزمایشگاه‌ها، رادیوگراف‌ها و همچنین فهرست مقاطعه‌کاران تدارکات بیمارستان‌ها. ۶- وزارت اقتصاد ملی- صورت پروانه‌های صادر مربوط به قانون انحصار تجارت خارجی و پروانه‌های استخراج معادن و کارخانجات صنعتی. ۷- وزارت فرهنگ- صورت مقاطعه‌کاران ساختمانی، صورت خرید و فروش اموال عتیقه. ۸- شهرداری- فهرست پروانه‌های کسبی و صنفی، فهرست اسامی مهندسین ساختمانی و مقاطعه‌کاران و اجاره کاران میادین، آمار بلیط‌های مصرفی سینماها، تماشاخانه‌ها، فهرست پروانه‌های ساختمانی و تأسیساتی. ۹- شهربانی- فهرست اسامی مؤسسات حمل و نقل باری یا مسافری با تعیین تعداد وسائط نقلیه، فهرست مقاطعه‌کاری تدارکات شهربانی، صورت مالکین وسائط نقلیه. ۱۰- گمرک- یک نسخه از تمام اظهارنامه‌های گمرکی. ۱۱- وزارت دادگستری- ارسال آگهی دعوت بستانکاران در مورد تصفیه امور ورشکستگان، صورت حق‌الحکمیه‌های پرداختی، صورت حق کارشناسی با مشخصات کامل. ۱۲- راه آهن- فهرست محمولات ماهانه و صورت پیمان کاران آن. ۱۳- کمیسیون ارز- صورت پروانه‌های ارزی. ۱۴- شرکت سهامی بیمه- فهرست بیمه‌های بازرگانی، فهرست معاملات رهنی. ۱۴- بانک رهنی- فهرست وام‌های رهنی. ۱۶- بانک‌های دولتی- صورت دلال‌ها. ۱۷- بانک ساختمانی- فهرست مقاطعه‌کاران ساختمانی بانک و مبلغ کار هر یک. ۱۸- بنگاه مستقل آبیاری- فهرست مقاطعه‌کاران ساختمانی شرکت و مقدار کار هر یک. ۱۹- سازمان برنامه- فهرست مقاطعه‌کاران ساختمانی و تدارکاتی و مبلغ کار هر پیمان. ۲۰- وزارت راه- فهرست مقاطعه‌کاران ساختمانی و مبلغ کار هر یک. ۲۱- ژاندارمری- فهرست مقاطعه‌کاران ساختمانی و تدارکات ژاندارمری و مبلغ هر پیمان. ۲۲- اداره دارائی ارتش- فهرست مقاطعه‌کاران ساختمانی و تدارکاتی ارتش. ۲۳- کلیه مؤسسات خارجی- صورت پیمانکاران ساختمانی و تدارکاتی و معاملات و صورت اسامی کارمندان و حقوق آن‌‌ها. ۲۴- دانشگاه- صورت مقاطعه‌کاران ساختمانی و تدارکاتی ۲۴- وزارت خارجه- صورت پیمانکاران ساختمانی و تأسیساتی سفارتخانه‌ها و نمایندگی‌های سیاسی، صورت اسامی و میزان حقوق کارمندان ایرانی سفارتخانه‌ها و نمایندگی‌های سیاسی ۲۶- شرکت ملی نفت- صورت مقاطعه‌کارهای ساختمانی و تدارکاتی.

کلیه شرکت‌ها و بنگاه‌هائی که بیش از نصف سرمایه آن متعلق به دولت باشد مکلف هستند: اولاً ترازنامه و حساب سود و زیان خود را در موعد مقرر قانونی تسلیم اداره دارائی محل نمایند. ثانیاً به تمام اصول و مقررات این قانون عمل نموده مالیات متعلقه را به ضمیمه اظهارنامه قانونی به دارائی محل تسلیم نمایند. ماده ۳۴- ماده ۳۴ از قانون مالیات بر درآمد ۱۳۲۸ مربوط به شرکت‌هائی که درآمد ویژه آن‌‌ها از طریق فروش نفت یا سایر هیدروکاربورها می‌باشد (ضمیمه ۲ قرارداد فروش نفت) به قوت خود باقی است.

کلیه شرکت‌ها و بنگاه‌های باربری که شغل آن‌‌ها حمل کالا می‌باشد مکلف هستند فهرست محمولات هر ماه خود را طبق نمونه‌ای که وزارت دارائی طبع و در دسترس آن‌‌ها خواهد گذاشت منتها تا آخر ماه بعد به اداره دارائی حوزه خود تسلیم نموده رسید دریافت دارند و در صورت تخلف و امتناع از این تکلیف قانونی وزارت دارائی حق خواهد داشت نسبت به ابطال پروانه کار آن‌‌ها از مجرای قانونی اقدام نماید.

هرگاه ممر درآمدی مؤدی در اثنای سال قطع شود مؤدی موظف است مراتب را به اداره دارائی محل اعلام نماید و در صورت عدم اطلاع مشمول مالیات بر درآمد خواهد بود مگر آنکه خلاف آن را ثابت نماید.

به‌استثناء مالیات املاک مزروعی بقیه مالیات‌ها فقط در شهرها قابل وصول خواهد بود.

در مورد ورشکستگان مدیر تصفیه که از طرف اداره تصفیه امور ورشکستگی یا قائم مقام قانونی آن اداره تعیین می‌گردد طبق مقررات این قانون از محل دارائی مؤدی ورشکسته مسئول پرداخت بدهی مالیاتی خواهد بود.

به چک‌های صادره یا معامله شده در ایران و وجوهی که از حساب جاری بوسیله قبض اخذ و یا حوالجاتی که از بابت اوراق اعتبار صادر می‌شود (به‌استثناء دستور انتقال وجه از حسابی به حساب دیگر) و سایر اوراقی که شبیه به چک یا به منزله آن است به هر مبلغی که باشد ده دینار تمبر الصاق می‌شود. چک‌هائی که از طرف وزارتخانه‌ها و ادارات و مؤسسات دولتی یا شهرداری صادر می‌شود از تأدیه این مالیات معاف است.

از کلیه اسناد تجارتی قابل انتقال که در ایران صادر یا معامله و مورد استفاده قرار داده می‌شود (به‌استثنای اوراق تجارتی مذکور در ماده ۴۴) و اسناد کاشف از حقوق مالکیت نسبت بمال التجاره از قبیل بارنامه دریائی – هوائی و زمینی و قبض تحویل مال التجاره به حواله کرد و همچنین اوراق بیمه مال التجاره ده ریال حق تمبر اخذ می‌شود.

نرخ حق تمبر سهام شرکت‌های سهامی خواه طبع و منتشر شده یا نشده باشد براساس ارزش اسمی سهام بقرار یک در هزار خواهد بود و کسور هزار ریال هم هزار ریال محسوب می‌شود.

از کلیه قراردادها و اسناد مشابه آن‌‌ها که بین بانک‌ها و مشتریان آن‌‌ها و بین مؤسسات صرافی و مشتریان آن‌‌ها مبادله و یا از طرف مشتریان تعهد می‌شود و مربوط به ودایع نقدی با مدت و یا اسهام یا هر نوع اوراق بهادار و یا اسناد ذمه و یا انتقال طلب و یا التزام نامه و ضمانت‌نامه است در صورتی که در ثبت اسناد ثبت نشده باشد ده ریال حق تمبر تعلق می‌گیرد.

از اوراق مشروح ذیل نسبت به مبلغ آن‌‌ها معادل یک در هزار حق تمبر اخذ می‌شود. برات- فته طلب و سایر اوراق تجارتی مشابه آن‌‌ها و همچنین از اسناد تجارتی به رویت و اسناد تجارتی صادره در خارجه که از طرف حواله دهنده محل پرداخت آن در ایران معین شده باشد. حق تمبر مقرر در این ماده به مبلغ کمتر از هزار ریال معادل حق تمبر هزار ریال خواهد بکاد. چک یا اسناد تجارتی که مشمول حق تمبر بوده و در ایران صادر شده باشد باید صادرکنندگان تمبر مقرر را روی آن‌‌ها الصاق و باطل نمایند و هرگاه اسناد مذکور در خارجه صادر شده باشد اولین شخصی که در ایران اسناد مزبور را متصرف می‌شود باید قبل از هر قسم امضاء اعم از ظهرنویسی – معامله قبولی یا پرداخت به ترتیب فوق عمل نماید. معهذا مؤسسات بانکی مکلفند قبل از تسلیم دفترچه چک به مشتریان خود آن‌‌ها را تمبر کنند. مؤسسات یا اشخاصی که در ایران چک یا سایر اسناد مشابه را معامله و دریافت یا تأدیه می‌نمایند بطور تضامنی مسئول الصاق تمبرهای مقرر فوق بوده در صورت تخلف مسئول پرداخت حقوق و جرائم مقرره خواهند بود. ماده ۴۴- وزارت دارائی مجاز است در هر مورد که لازم بداند دفاتر و پرونده‌های مربوط بمعاملات چک و اسناد را که مشمول مالیات تمبر می‌باشند رسیدگی نماید.

برای رسیدگی و تسویه حساب مالیات‌های معوقه تا آخر سال ۱۳۳۳ کمیسیونی بنام کمیسیون حل اختلاف مالیاتی تشکیل می‌شود که پرونده‌های معوقه مالیاتی را در هر مرحله از مراحل باشد رسیدگی نموده رأی صادر نمایند. وزارت دارائی می‌تواند به تناسب پرونده‌های موجود کمیسیون یا کمیسیون‌هائی در مرکز و شهرستان‌ها دائر نماید. آراء صادره از کمیسیون‌های حل اختلاف که باکثریت صادر شده باشد قطعی و غیرقابل واخواهی و تجدید نظر خواهد بود. کمیسیون حل اختلاف تشکیل می‌شود از سه نفر از اشخاص ذیل: یک نفر نماینده از طرف وزارت دارائی. یک نفر نماینده از طرف وزارت دادگستری. یک نفر نماینده از طرف اطاق بازرگانی. دوره عمل کمیسیون‌های حل اختلاف از تاریخ تصویب این قانون تا آخر سال ۱۳۳۴ خواهد بود و کمیسیون می‌تواند بکلیه پرونده‌های معوقه مالیاتی رسیدگی نموده و رای صادر نماید. صدی چهار مبلغ وصولی از محل آراء صادره کمیسیون‌های حل اختلاف در اختیار وزارت دارائی خواهد بود که صدی دو آن را بین اعطاء کمیسیون‌ها که رأی صادر نموده‌اند و صدی دو بقیه را بین کارمندانی که در فراهم نمودن وسائل وصول مالیات مؤثر بوده اند تقسیم نماید. کمیسیون می‌تواند با توجه به کیفیات امر و وضع مؤدی به هرنحو که صلاح بداند نسبت به تصفیه قطعی حساب مالیات معوقه رأی صادر نماید.

این قانون از تاریخ تصویب قابل اجرا است. کلیه قوانین و آئین‌نامه‌ها و مقرراتی که مخالف این قانون باشد ملغی می‌گردد. محاسبه مالیاتی سال ۱۳۳۴ مؤدیانی که مالیات سال مزبور را بطور قطع واریز نموده‌اند مختومه تلقی می‌شود.