ماده۱۰قانون مالیات بر درآمد (منسوخ — مصوب ۱۳۳۴)مصوب ۱۳۳۴ · ماده ۹ از ۴۲
کلیه مستغلات از قبیل خانه، دکاکین، مغازهها، کاروانسراها، مهمانخانهها، نمایشگاهها، یخچالها، قهوهخانهها، حمامها و میدانهای شهر و بطور کلی هر ساختمان و بنائی که مالک آن به طریق اجاره درآمدی از آن تحصیل مینماید مشمول مالیات بر درآمد میباشد. در مورد گرمابهها به میزان ۷۰٪ مالالاجاره سالانه و در مورد سایر مستغلات به میزان ۸۰٪ از مالالاجاره سالانه سود خالص منظور میشود مستغلاتی که محل سکونت شخص مالک یا عیال یا فرزند یا پدر یا برادر یا خواهر مالک باشند و همچنین مستغلاتی که محل کار شرکتهای سهامی و کارخانجات صنعتی و مؤسسات فرهنگی باشند مشمول مالیات مستغلات نخواهد بود.
درآمد مستغلات مذکور در فوق از روی اجارهنامه رسمی و یا حکم تعدیل اداره اجارهبها و چنانچه اجارهنامه رسمی تنظیم نشده یا ارائه نگردد با نظر کارشناس دارائی تعیین خواهد شد و در این صورت نظر کارشناس مزبور قطعی و غیر قابل اعتراض است.
مستغلاتی که قبل از تاریخ اجرای این قانون بدون اجارهنامه رسمی به اجاره داده شده باشد صاحبان آنها موظفاند در ظرف سه ماه از تاریخ تصویب این قانون اجارهنامه رسمی تنظیم و رونوشت آن را به اداره دارائی محل تسلیم نمایند والا مطابق تبصره ۱ این ماده اقدام خواهد شد.
مستغلاتی که محل کسب مالک باشد بر حسب وضع ساختمان و موقعیت محل و با در نظر گرفتن مالالاجاره مستغلات مشابه اجاره آن معلوم خواهد گردید.
مستغلات متعلق به دولت و شهرداریها از پرداخت مالیات معاف خواهد بود.
مالک مستغل مکلف است حداکثر ظرف سه ماه از تاریخ تخلیه مستغل اداره دارائی محل را کتباً مطلع سازد و به محض اجاره رفتن مستغل نیز باید رونوشت سند مالالاجاره را حداکثر ظرف یک ماه به اداره دارائی تسلیم نماید و در صورت مسامحه از دادن اطلاع کتبی اداره دارائی حق خواهد داشت آن مستغل را مادام که اطلاع کتبی بوی نرسیده در قید اجاره بشناسد مگر آنکه موجر خلاف آن را ثابت نماید.
مستغلاتی که در رهن تصرفی است مشمول مالیات مستغلات خواهد بود و تشخیص اجارهبها طبق تبصره ۳ به عمل خواهد آمد و مالیات آن به عهده رهن دهنده است.
مالیات مستغلات در ظرف سال مالیاتی با تسلیم اظهارنامه مربوطه به اقساط سه گانه مساوی (آخر تیر، آخر آبان، آخر اسفند) از مأخذ مجموع درآمد سالانه مستغلاتی مؤدی با رعایت حداقل بخشودگی طبق نرخهای مالیاتی مقرر در ماده ۱۶ وصول میشود.
مستغلات جدیدالبناء و مستغلاتی که به واسطه حوادث غیر مترقبه مانند زلزله و حریق و امثال آن محتاج به تجدید بنا گردد (در مورد آن قسمتی که محتاج به تجدید بنا است) از تاریخ اختتام بنا تا مدت سه سال از ادای مالیات معاف خواهد بود به شرط آنکه موقعی که ساختمان تمام شد مالک مراتب را کتباً بطور مستقیم و یا با پست سفارشی به دارائی محل اطلاع بدهد و اداره دارائی مکلف است گواهی معافیت صادر و به مالک تسلیم نماید.