ماده۱۴قانون مدیریت بحران کشور (مصوب ۱۳۹۸)مصوب ۱۳۹۸ · ماده ۱۴ از ۲۶
وظایف دستگاهها و نهادهای مسؤول در مدیریت بحران عبارت است از: الف ـ وزارتخانههای آموزش و پرورش، علوم، تحقیقات و فناوری و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی موظفند با همکاری جمعیت هلال احمر جمهوری اسلامی ایران و سازمان آموزش فنی و حرفهای کشور و بر اساس استانداردهای سازمان، نسبت به طراحی و ارائه واحد درسی «آمادگی در مقابل حوادث و سوانح» در قالب برنامه آموزشی مدارس، دانشگاهها و مؤسسات پژوهشی اقدام کنند. گذراندن این درس برای تمامی دانشآموزان و دانشجویان الزامی است. ب ـ جمعیت هلال احمر جمهوری اسلامی ایران موظف است:
- با همکاری شوراهای اسلامی شهر و روستا، شهرداریها، دهیاریها، سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، سازمانهای مسؤول در امور فرهنگی و تبلیغی و ستاد کل نیروهای مسلح و بر اساس استانداردهای سازمان، نسبت به آموزش آحاد جامعه و سازمانهای مردم نهاد در برابر حوادث و سوانح اقدام کند.
- با همکاری وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، وزارت کشور، نیروهای مسلح، شوراهای اسلامی شهر و روستا، شهرداریها، دهیاریها، فدراسیونهای ورزشی از جمله نجات غریق و غواصی و کوهنوردی و صعودهای ورزشی و بر اساس استانداردهای سازمان، نسبت به نجات آسیبدیدگان از حوادث و سوانح و انتقال آنها به مراکز درمانی، اسکان اضطراری و تأمین مایحتاج ایشان تا رفع نیاز و ذخیره اقلام امدادی مربوط به خدمات مذکور اقدام کند.
- با همکاری کمیته امداد امام خمینی(ره)، سازمان بسیج مستضعفین، سازمان بهزیستی کشور، وزارت امور خارجه و سایر دستگاههای مرتبط موضوع ماده (۲) این قانون، اقدامات لازم در زمینه جذب، هدایت و توزیع کمکهای غیردولتی داخلی و خارجی را با رعایت اصل هشتادم (۸۰) قانون اساسی انجام دهد. هرگونه دخل و تصرف، استفاده و تصاحب کمکهای یادشده توسط اشخاص حقیقی و حقوقی بهصورت غیرمجاز ممنوع است و بهعنوان عمل مجرمانه تصرف غیرقانونی در اموال عمومی یا دولتی محسوب شده و مرتکب برابر قانون مجازات اسلامی مجازات میشود. پ ـ وزارت نیرو موظف است: ۱ـ با همکاری وزارت جهاد کشاورزی و وزارت کشور(سازمان شهرداریها و دهیاریهای کشور)، سازوکارهای لازم جهت کنترل آبهای سطحی(سیلاب) در سطح ملی و استانی را ایجاد کند. ۲ـ با همکاری وزارت جهاد کشاورزی، سازمان هواشناسی کشور و سایر دستگاههای مرتبط موضوع ماده (۲) این قانون، نسبت به پیشگیری از خشکسالی اقدامات لازم را انجام دهد. ۳ـ نسبت به ذخیرهسازی آب برای شرایط اضطراری اقدام کند.
- با ایجاد زیرساختهای مناسب و ایمن، سازوکارهای لازم جهت تأمین آب و برق مراکز جمعیتی در شرایط اضطراری را با همکاری وزارت کشور برنامهریزی و اعمال کند. ت ـ وزارت علوم، تحقیقات و فناوری از طریق مؤسسات وابسته از جمله مؤسسه ژئوفیزیک، پژوهشگاه بینالمللی زلزلهشناسی و مهندسی زلزله، پژوهشگاه ملی اقیانوسشناسی و علوم جوی موظف است: ۱ـ با همکاری سازمان هواشناسی (پژوهشکده هواشناسی و اقلیمشناسی) و انجمنهای علمی نسبت به توسعه تحقیقات، مطالعات و شبکههای اطلاعاتی تخصصی درباره پیشگیری و کاهش خطر حوادث و سوانح اقدام کند. ۲ـ بهمنظور پیشبینی دقیق و هشدار بههنگام وقوع مخاطرات زمینساخت، با همکاری وزارت راه و شهرسازی (مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی، پژوهشکده هواشناسی و اقلیمشناسی)، وزارت جهاد کشاورزی (سازمان جنگلها، مراتع و آبخیزداری کشور)، وزارت صنعت، معدن و تجارت (سازمان زمینشناسی و اکتشافات معدنی کشور) و سایر دستگاههای مرتبط موضوع ماده(۲) این قانون، نسبت به ایجاد یا تقویت مراکز پایش و هشدار زلزله، آتشفشان، سونامی و لغزش زمین در کشور اقدام کند. ث ـ وزارت راه و شهرسازی موظف است: ۱ـ با همکاری وزارت کشور و نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران سازوکارهای مناسب برای اعمال مدیریت یکپارچه حمل و نقل و عبور(ترانزیت) شریانهای مواصلاتی و همچنین ایمنسازی قطارهای شهری در شرایط اضطراری را برنامهریزی و عملیاتی کند. ۲ـ با همکاری وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی به منظور ایمنسازی مراکز درمانی اقدام کند. ۳ـ از طریق بنیاد مسکن انقلاب اسلامی با همکاری شهرداریها، دهیاریها، وزارت کشور(سازمان شهرداریها و دهیاریهای کشور) و ستاد کل نیروهای مسلح در چهارچوب برنامه ملی بازسازی و بازتوانی، ضمن آواربرداری مستحدثات و اماکن آسیبدیده، در بازسازی مناطق روستایی آسیبدیده از حوادث و سوانح، بهگونهای عمل کند که با اطمینان از ساخت واحدهای مسکونی مقاوم در مناطق ایمن، فرهنگ، آداب و رسوم، اقلیم و مصالح بومی منطقه رعایت شود. ۴ـ از طریق سازمان هواشناسی کشور اقدامات ذیل را انجام دهد: ۴ـ ۱ـ به منظور پیشبینی دقیق و هشدار بههنگام وقوع مخاطرات آب و هوایی، با همکاری وزارت جهادکشاورزی و سایر دستگاههای مرتبط موضوع ماده (۲) این قانون، نسبت به ایجاد مرکز پایش و هشدار بهمن، طوفان، گردباد، صاعقه، تگرگ، موج گرما (باد و باد گرم) و سرما در کشور اقدام کند. ۴ـ ۲ـ با همکاری وزارت نیرو و وزارت جهاد کشاورزی شبکه پایش و هشدار سیل در سطح کشور را تکمیل کند. ۴ـ ۳ـ بهمنظور پیشبینی دقیق و اعلام هشدارهای لازم، نسبت به تقویت مراکز پایش و هشدار خشکسالی اقدام کند. ج ـ وزارت جهاد کشاورزی موظف است: ۱ـ بهمنظور انجام اقدامات پیشگیرانه در زمینه همهگیری(اپیدمی) آفات و بیماریهای گیاهی و جانوری و مشترک انسان و دام، مراکز پایش و هشدار همهگیری(اپیدمی) آفات و بیماریهای گیاهی و حیوانی و مشترک انسان و دام را با مشارکت سازمان هواشناسی، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، وزارت نیرو و سایر دستگاهها و نهادهای مرتبط با موضوع ماده(۲) این قانون ایجاد کند. ۲ـ با همکاری نیروهای مسلح، نسبت به اطفای حریق در جنگلها و مراتع اقدام کنند. چ ـ سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران موظف است: ۱ـ با مشارکت جمعیت هلال احمر جمهوری اسلامی ایران و بر اساس استانداردهای سازمان، نسبت به تهیه برنامههای آموزشی برای ارتقای سطح آگاهی مردم در برابر بحران اقدام کند. ۲ـ با هماهنگی سازمان نسبت به اعلام هشدارهای لازم و اطلاعرسانی آگاهانه به مردم در خصوص مخاطرات و بحرانها اقدام کند. ح ـ وزارت امور اقتصادی و دارایی(بیمه مرکزی) موظف است با هماهنگی سازمان و همکاری دستگاههای مرتبط با موضوع ماده(۲) این قانون، سازوکارهای لازم جهت گسترش بیمه حوادث و سوانح با اولویت آتشسوزی، سیل و زلزله را فراهم کند. خ ـ وزارت نفت موظف است با همکاری وزارت کشور، با ایجاد زیرساختهای مناسب و ایمن، برای ذخیره مناسب حاملهای انرژی (گاز، نفت سفید، بنزین و گازوئیل) و تأمین سوخت مورد نیاز مناطق آسیبدیده در شرایط اضطراری اقدام کند. د ـ وزارت کشور موظف است: ۱ـ با همکاری ستاد کل نیروهای مسلح نسبت به انتظام امور و تأمین امنیت جانی و مالی مردم و سازمانهای مسؤول در شرایط اضطراری اقدام کند. ۲ـ از طریق سازمان شهرداریها و دهیاریهای کشور اقدامات ذیل را انجام دهد: ۲ـ ۱ـ با همکاری نیروی انتظامی و وزارت راه و شهرسازی، سازوکارهای لازم برای اعمال مدیریت تردد (ترافیک) در شهرها و روستاهای آسیبدیده را اتخاذ و اجراء کند. ۲ـ ۲ـ با همکاری سازمان پزشکی قانونی، نیروی انتظامی و متولیان دینی و مذهبی موضوع اصول دوازدهم (۱۲) و سیزدهم (۱۳) قانون اساسی برای انتقال، تشخیص هویت و تدفین متوفیان ناشی از وقوع بحران با رعایت آداب محلی و مذهبی ایشان اقدام کند. ۲ ـ ۳ـ برای توسعه ایمنی، اطفای حریق، جستوجو و نجات آسیبدیدگان از حوادث شهری و روستایی در مراکز جمعیتی اقدام کند. ذ ـ وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات موظف است با هماهنگی سازمان و با همکاری وزارت کشور نسبت به ایجاد زیرساختهای لازم جهت تأمین ارتباطات (ماهوارهای، باسیم، تلفن همراه و بیسیم اعم از صوتی و تصویری) در شرایط اضطراری اقدام کند؛ به گونهای که قادر به حفظ ارتباطات از ابتداء تا انتهای شرایط مذکور باشد. ر ـ وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی موظف است: ۱ ـ نسبت به ذخیرهسازی دارو، واکسن و تجهیزات پزشکی جهت درمان آسیبدیدگان از حوادث و سوانح در شرایط اضطراری اقدام کند. ۲ـ نسبت به کمکهای اولیه، تخلیه و انتقال مصدومین با تعداد زیاد و درمان آنها با همکاری دستگاههای مرتبط موضوع ماده (۲) این قانون، اقدام کند. ۳ـ به منظور پیشبینی دقیق، هشدار به موقع و انجام اقدامات پیشگیرانه در زمینه همهگیری(اپیدمی) بیماریهای انسانی، نسبت به ایجاد مراکز پایش و هشدار با همکاری وزارت جهاد کشاورزی و سازمان حفاظت محیطزیست اقدام کند. ۴ـ با همکاری جمعیت هلال احمر جمهوری اسلامی ایران، سازمان بهزیستی کشور و ستاد کل نیروهای مسلح، سازوکارهای لازم جهت تأمین بهداشت و درمان (جسمی و روحی) آسیبدیدگان در شرایط اضطراری را برنامهریزی و اعمال کند. ز ـ ستاد کل نیروهای مسلح موظف است: ۱ـ با همکاری وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح، سازوکارهای لازم جهت اطفای حریق هوایی در سطح کشور را اتخاذ و اجراء کند. ۲ـ جهت پشتیبانی از سازمانهای امدادی در شرایط اضطراری، یگانهای ویژهای در سطح کشور تشکیل داده و مطابق با استانداردهای سازمان نسبت به آموزش و تأمین تجهیزات مناسب برای آنها اقدام کند؛ بهگونهای که این یگانها بتوانند در کوتاهترین فاصله زمانی پس از وقوع حوادث و سوانح، ضمن اطلاعرسانی به رئیس ستاد، به محل بحران اعزام شوند و اقدامات امدادی و حفاظتی را تا اعلام کتبی رفع نیاز توسط رئیس ستاد، به انجام رسانند. ۳ـ نسبت به پذیرش، راهبری و نظارت عملیاتی گروههای امدادی که از نیروهای مسلح کشورهای دیگر به محل بحران اعزام میشوند، اقدام کند. ژ ـ وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی موظف است به منظور کاهش خطر حوادث و سوانح، از طریق سازمان آموزش فنی و حرفهای کشور برای آموزش و توسعه مهارتهای نیروی انسانی در حوزه ساخت و ساز اقدامات لازم را انجام دهد. س ـ وزارتخانههای نفت، نیرو، صنعت، معدن و تجارت، جهاد کشاورزی، بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح و سازمان انرژی اتمی مسؤولیت رعایت ایمنی در نگهداری، حمل و مصرف مواد خطرناک در حوزه وظایف دستگاه متبوع خود را بر عهده دارند.
آییننامه اجرائی این بند بهپیشنهاد مشترک وزارت کشور (سازمان مدیریت بحران کشور) و سازمان حفاظت محیطزیست، ظرف مدت ششماه از لازمالاجراءشدن این قانون بهتصویب هیأت وزیران میرسد. آییننامه اجرایی بند (س) ماده (۱۴) قانون مدیریت بحران کشور ش ـ وزارت راه و شهرسازی، سازمان نظام مهندسی ساختمان، شهرداریها و دهیاریها موظفند در اجرای قوانین و مقررات مربوط به مقاومبودن ساختمانها، استانداردهای سازمان را اعمال کنند. ص ـ مسؤولیتهای سازمانهای نیروهای مسلح در حوادث غیرمترقبه و نحوه ورود و نقشآفرینی، میزان و چگونگی بهکارگیری نیروی انسانی و منابع و امکانات آنها در حوادث مذکور، مبتنی بر اصل یکصد و چهل و هفتم (۱۴۷) قانون اساسی، مطابق آییننامهای خواهد بود که توسط ستادکل نیروهای مسلح با هماهنگی دولت تهیه شده و بهتصویب فرمانده معظم کل قوا میرسد. ض ـ وزارت راه و شهرسازی (مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی) موظف است: ۱ـ با رعایت ضوابط شورایعالی معماری و شهرسازی، نقشه حریم گسلها را با اولویت کلانشهرها به همراه دستورالعملهای فنی نحوه ساخت و ساز در حریم گسلها تهیه کند. ۲ـ نقشههای پهنهبندی خطر زلزله، خطرپذیری (ریسک) لرزهای در سطوح ملی، استانی و شهری را تهیه و تصویب کند و نقشههای طرحهای تفصیلی شهری را بر آن اساس مورد بازبینی قرار دهد. ۳ـ سامانههای پاسخ سریع زلزله را از طریق توسعه شبکه ملی شتابنگاری کشور در کلانشهرها راهاندازی کند. ۴ـ مناطق (زونهای) با خطر فروریزش و فرونشست را با در نظرگرفتن اثرات قنوات، گودبرداری، حفاریهای زیرسطحی و مواردی از این قبیل در حوزههای شهری و در مسیر سامانههای حمل و نقل جادهای و ریلی و در فرودگاهها و بنادر تعیین و تمهیدات مهندسی در خصوص مقابله با فروریزشهای شهری و فرونشست زمین را با هدف تدوین ضوابط و آییننامههای مرتبط فراهم کند. ۵ ـ ارزیابی ایمنی ساختمانهای مهم و بلندمرتبه با کاربریهای مختلف را با اولویتبندی کلانشهرها در برابر آتشسوزی، زلزله، فرونشست و فروریزش زمین انجام دهد. ۶ ـ ارزیابی آسیبپذیری و اولویتبندی نشانهای (المانهای) حمل و نقل هوایی، دریایی، ریلی و جادهای را از دیدگاه خطر زلزله، فرونشست، فروریزش زمین با هدف شروع اقدامات اجرائی و ارتقای تابآوری آنها انجام دهد. ۷ ـ با همکاری وزارتخانههای نفت، نیرو و ارتباطات و فناوری اطلاعات، قرارگیری شریانهای حیاتی و مجموعههای مرتبط با سازمانهای دولتی و شرکتها را در حریم گسلها و مناطق (زونهای) با خطر بالای زلزله، فرونشست و فروریزش زمین ارزیابی نموده و موارد را جهت شروع اقدامات اجرائی ارائه دهد.
منابع لازم برای ایجاد یا تقویت مراکز پایش و هشدار موضوع جزء (۲) بند «ت»، جزء (۱) بند «ج» و جزء (۳) بند «ر» و همچنین برای ایمنسازی مراکز درمانی در جزء (۲) بند «ث» این ماده از محل اعتبارات موضوع ماده (۱۶) این قانون تأمین میشود.