آیین‌نامه داوری در بخش تعاونی

اصطلاحات و تعاریف اصطلاحات و عبارات مندرج در این آیین نامه در معانی مشروح ذیل به کار می‌رود: داوری: به معنای رسیدگی و حل و فصل اختلافات میان اعضاء یا سهامداران غیرعضو تعاونی‌هاباتعاونی مربوطه یا تعاونی‌ها با یکدیگر و یا اعضاء اتاقهای تعاون با اتاق مربوطه در خارج از دادگاه در اتحادیه‌های تعاونی و اتاق‌های تعاون است که طرفین اختلاف, داوری را به موجب اساسنامه مورد عمل خود یا شرط ضمن عقد یا توافق بعدی به آنها ارجاع نموده‌اند. مرجع داوری: حسب مورد عبارت است از اتحادیه تعاونی مربوط یا اتاق تعاون اعم از شهرستان , استان و مرکزی, خواه طرفهای دعوا, عضو آن اتحادیه تعاونی یا اتاق تعاون باشند یا نباشند. در صورت عدم وجود اتحادیه تعاونی مربوط یا وقوع اختلاف بین تعاونی‌های با نوع و ماهیت متمایز یا موضوع فعالیت مختلف, مرجع داوری براساس مرکز اصلی این تعاونی‌ها, حسب مورد, اتاق تعاونی شهرستان, استان و مرکزی خواهد بود.

قلمرو و محدوده داوری داوری میان طرفهای دعوا در محدوده موضوع فعالیت تعاونی و مفاد اساسنامه یا در روابط متقابل تجاری و صنفی آنها مشمول قواعد ومقررات مندرج در این آیین نامه خواهد بود.

موافقتنامه داوری موافقتنامه داوری توافقی است که به موجب آن طرفین حل وفصل تمام یابعضی ازاختلافات خودراکه درمورد یک یاچند رابطه حقوقی معین اعم ازقراردادی یاغیرقراردادی بوجودآمده یاممکن است درآینده حادث شودبه داوری اتحادیه تعاونی یااتاق تعاون محول می نمایند. در مواردی که طرفین دعوا به موجب اساسنامه مورد عمل خود, داوری موضوع این مقررات را پذیرفته‌اند مندرجات اساسنامه آنها در این زمینه به منزله موافقتنامه داوری محسوب می‌شود. موافقتنامه داوری در سایر موارد می‌تواند طی هرگونه سندی که به امضای طرفین رسیده است یا از طریق مبادله نامه, یا نظایر آن‌ منعقد شده باشد. ارجاع به سندی در قرارداد کتبی که متضمن شرط داوری باشد نیز به منزله موافقتنامه داوری است. بخش دوم: جریان داوری

درخواست داوری داوری با تسلیم درخواست به مرجع داوری به عمل می آید. درخواست داوری باید متضمن نکات زیر باشد:

1. ۱مشخصات کامل و نشانی طرفین.
2. ۲تعیین خواسته.
3. ۳توضیح ادعا ودلایل آن ووقایعی که موجب بروزاختلاف شده است.
4. ۴شرط داوری یا موافقتنامه داوری.
5. ۵اظهارنظردرموردتعداد داوران.
6. ۶امضاءخواهان (درصورت عجز ازامضاء، اثرانگشت).

تبادل لوایح الف- پس از دریافت درخواست داوری, مرجع داوری یک نسخه از درخواست و اسناد و مدارک ضمیمه آن را جهت پاسخ‌گویی به خوانده ابلاغ می‌کند. خوانده باید ظرف ۱۰ روز از تاریخ ابلاغ درخواست داوری, پاسخ خود را که مشتمل بر اطلاعات ذیل باشد, به مرجع داوری تسلیم نماید: مشخصات کامل همراه با نشانی پستی و حسب مورد هرگونه اسناد مثبت سمت؛ درصورتیکه دفاع به نمایندگی یا وکالت به عمل آید. پاسخ به ادعاها, بیان ایرادات و مدافعات و ارائه هرگونه دلیل و اسناد و مدارک. اظهارنظر درخصوص تعداد داوران. ب- درصورتیکه خوانده دعوای متقابلی داشته باشد باید ضمن پاسخ به درخواست داوری, به مرجع داوری تسلیم و ثبت کند. دعوای متقابل باید مشتمل بر موارد زیر باشد: ۱. بیان دعوا, منشاء و دلایل آن. ۲. ذکر خواسته دعوای متقابل. ج- مرجع داوری دعوای متقابل را به خواهان ابلاغ می‌کند و خواهان باید ظرف ۱۰ روز از تاریخ ابلاغ آن, لایحه جوابیه خود را به مرجع داوری تسلیم نماید. د- پس از تبادل لوایح اولیه به شرح فوق و تکمیل پرونده و تعیین «داور» طبق این آئین‌نامه و اعلام قبولی او, مرجع داوری پرونده را به «داور» تسلیم می‌کند.

ابلاغ اوراق واخطاریه ها ابلاغ کلیه اوراق و اخطاریه‌هااز طریق پست سفارشی انجام خواهد شد. ابلاغ اوراق در محل داوری به صورت حضوری نیزمعتبراست. بخش سوم: ترکیب داوری

تعیین داوران الف ) طرفین می‌توانند ضمن موافقتنامه داوری یا به موجب توافقنامه جداگانه, درخصوص تعداد داوران, توافق نمایند. در صورت فقدان چنین توافقی و نیز در صورتیکه بین طرفین در این خصوص اختلاف باشد, به ترتیب زیر اقدام خواهد شد و رجوع طرفین به مرجع داوری به منزله قبول ترتیبات زیر است: مرجع داوری باتوجه به موضوع دعوی, یک نفر را به عنوان داور انتخاب می‌نماید و به طرفین اعلام می‌کند تا اگر اعتراض یا جهات رد نسبت به داور مذکور دارند, ظرف مهلت پنج روز پس از معرفی داور به مرجع داوری, اعلام کنند. چنانچه هر یک از طرفین ظرف مهلت مقرر اعتراض یا جهات رد موجهی نسبت به داور منتخب اعلام نمایند و مورد قبول مرجع واقع شود, مرجع داوری فرد دیگری را معرفی خواهد نمود, در غیر اینصورت مرجع داوری پرونده را به او تسلیم می‌کند. ب ) در مواردی که توافق شده هیأت داوری به اختلاف رسیدگی کند, به ترتیب زیر عمل می‌شود: هر یک از طرفین مکلف است داور اختصاصی خود را ظرف مدتی که مرجع داوری تعیین می‌کند ازمیان داوران مرجع انتخاب و معرفی کند و سپس طرفین یا داوران اختصاصی ایشان (با موافقت طرفین), مکلفند ظرف مدت پنج روز داور سوم (سرداور) را به اتفاق تعیین و معرفی نمایند. در صورتیکه طرفین ظرف مهلت مقرر داوران اختصاصی خود یا سرداور را انتخاب و معرفی نکنند, مرجع داوری حسب مورد , داور طرف ممتنع یا سرداور (یا هر دو) را, انتخاب و معرفی می‌نماید تا اگر هر یک از طرفین اعتراض یا جهات رد نسبت به داور اختصاصی طرف دیگر یا سرداور دارند, ظرف مهلت پنج روز پس از معرفی داور به مرجع اعلام کنند.

موارد جرح داور الف – اشخاص زیر را هر چند با تراضی نمی‌توان بعنوان داور انتخاب نمود: اشخاصی که بیطرفی و استقلال ایشان در موضوع داوری, محل تردید باشد. اشخاصی که فاقد اهلیت قانونی هستند. اشخاصی که بموجب حکم قطعی دادگاه و یا در اثر آن از داوری محروم شده‌اند. کلیه قضات و کارمندان اداری شاغل در محاکم قضایی. ب – اشخاص زیررا نمی‌توان به عنوان داور معرفی و منصوب کرد مگر با تراضی طرفین:

1. ۱کسانی که سن آنها کمتر از بیست وپنج سال تمام باشد.
2. ۲کسانی که در دعوی ذینفع باشند.
3. ۳کسانی که با یکی از اصحاب دعوا قرابت سببی یا نسبی تا درجه دوم از طبقه سوم داشته باشند.
4. ۴کسانی که قیم یا کفیل یا وکیل یا مباشر امور یکی از اصحاب دعوا هستند یا یکی از اصحاب دعوا مباشر امور آنها باشد. ۵-کسانی که خود یا همسرشان وارث یکی از اصحاب دعوا باشند. ۶-کسانی که خود یا همسرشان با یکی از اصحاب دعوا یا با اشخاصی که قرابت نسبی یا سببی تا درجه دوم از طبقه سوم با یکی از اصحاب دعوا دارند, در گذشته یا حال دعوی کیفری داشته باشند. ۷- کسانی که خود یا همسرشان و یا یکی از اقربای سببی یا نسبی تا درجه دوم از طبقه سوم آنها با یکی از اصحاب دعوا یا زوجه و یا یکی از اقربای نسبی یا سببی تا درجه دوم از طبقه سوم او دعوی حقوقی داشته باشد. ۸- کارمندان دولت درحوزه ماموریت آنان. ۹- اعضای هیأت‌مدیره وبازرسان و مدیرعامل اتحادیه‌های تعاونی و رؤسا, مدیران و دبیران اجرایی اتاق‌های تعاون.

داور جانشین در صورت فوت یا حجر یا استعفاء و یا لغو حکم داور یا داوران از سوی مرجع داوری به دلیل قصور یا ناتوانی در انجام وظایف داوری و یا ثبوت جهات رد داور, مرجع داوری موظف است حداکثر ظرف یک هفته نسبت به تعیین داور جایگزین اقدام نماید. بخش چهارم – رسیدگی

مقررات عمومی داور باید با رعایت مقررات این آیین نامه وقوانین ومقررات جاریه, جریان داوری را به نحو مقتضی اداره و به موضوع رسیدگی نماید و با طرفین اختلاف همواره رفتار مساوی و یکنواخت داشته باشد و به هر کدام از آنان, فرصت کافی برای طرح ادعا یا دفاع و ارائه دلایل و مستندات بدهد.

جلسه رسیدگی تشخیص لزوم تشکیل جلسه برای ارائه ادله و توضیحات بر عهده داور است ولی در صورتی که یکی از طرفین حسب مورد دردرخواست داوری یالایحه دفاعیه تقاضای تشکیل جلسه کند, برگزاری جلسه با حضور طرفین الزامی است. در مواردی که هیأت داوری متشکل از سه نفر است, جلسات رسیدگی هیأت, با حضور اکثریت اعضای آن رسمیت خواهد یافت. کلیه لوایح, مدارک و یا سایر اطلاعاتی که توسط یکی از طرفین به داور تسلیم و ارائه شده و همچنین گزارش و نظریه کارشناس منتخب داور یا مورد توافق طرفین باید به طرفهای اختلاف ابلاغ گردد. داور صورت مجلسی از مذاکرات جلسه رسیدگی تهیه و به امضای حاضرین خواهد رساند. طرفین می‌توانند از صورت مجلس تنظیمی درخواست رونوشت کنند. داور علاوه بررسیدگی به دلایل استنادی طرفین,هرگونه تحقیقی که برای کشف حقیقت لازم باشد انجام خواهد داد.

قصور هر یک از طرفین درصورتی که خوانده داوری درمهلت مقرر لایحه دفاعیه ارائه ندهد، داوربراساس دلائل واسناد موجود،رسیدگی واتخاذتصمیم خواهدکرد. عدم حضور هر یک از طرفین در جلسه رسیدگی یا خودداری آنان از ارائه ادله و مدارک مورد استناد, مانع از رسیدگی به موضوع اختلاف نبوده و داور براساس مدارک موجود رسیدگی و رأی مقتضی صادر خواهد کرد.

محل داوری داوری در مرکزاصلی(اقامتگاه قانونی) مرجع داوری انجام خواهد شد مگر آنکه باتوجه به شرایط و اوضاع و احوال دعوا و سهولت دسترسی به طرفین و تسریع در رسیدگی, محل دیگری توسط داور تعیین شود. در هر حال طرفین می‌توانند با موافقت داور و با تعهد به تامین هزینه مسافرت داور یا داوران, محل داوری را با توافق یکدیگر معین کنند.

مدت داوری مدت داوری سه ماه وابتدای آن روزی است که موضوع برای انجام داوری به داوریاهیات داوری ارجاع می گردد.

زبان داوری زبان داوری فارسی است.درصورت عدم تسلط هریک ازطرفین به زبان فارسی بایستی ازمترجم استفاده شود.

ارجاع امر به کارشناسی داور می‌تواند در موارد لزوم و یا به تقاضای هر یک از طرفین, موضوع را به کارشناس متخصص ارجاع کند. در این صورت, طرفین مکلفند هرگونه اطلاعات و مدارک موردنیاز را در اختیار کارشناس منتخب خود قرار دهند. نظریه کارشناسی از طریق مرجع داوری به طرفین ابلاغ می‌گردد تا چنانچه به مفاد آن اعتراض دارند حداکثر ظرف ده روز از تاریخ ابلاغ اعلام نمایند. اعتراض مذکور در هیأت کارشناسی مرکب از سه نفر کارشناس به انتخاب داور یا به توافق طرفین, رسیدگی شده و نظری که این هیأت صادر و اعلام می‌کند, قطعی و غیرقابل اعتراض و مبنای تصمیم‌گیری داور خواهد بود. بخش پنجم – ختم رسیدگی, صدور رأی و اجرای آن

خاتمه رسیدگی رسیدگی داوری در موارد زیر خاتمه می‌یابد: الف: استرداد درخواست داوری از ناحیه خواهان مگر آنکه دعوی در مرحله صدور رای باشد و خوانده به آن اعتراض ننمایدویا خواهان از اصل دعوای خودصرفنظر کند. ب: توافق طرفین بر ختم رسیدگی و حل و فصل اختلافات خود به طریق مصالحه و سازش و با شرایط مرضی‌الطرفین. ج: صدور رأی به موجب ماده ۱۸.

صدور رأی داور باید براساس قوانین و مقررات جاری و اصول و قواعد حقوقی حاکم بر ماهیت اختلاف, حداکثر ظرف یک هفته از تاریخ اعلام ختم رسیدگی, رأی مقتضی را صادر نماید. شرایط و مندرجات قرارداد طرفین و عرف و عادت و اوضاع و احوال مربوط باید در اتخاذ تصمیم داور مدنظر قرار گیرد. تصمیم داور یا هیأت داوری که با اکثریت اعضای آن اتخاذ شده , معتبر خواهد بود و به منزله رأی مرجع داوری است.

شکل و محتوای رأی الف – رأی داور بایدکتبی وحاوی نکات زیرباشد:

1. ۱شماره وتاریخ صدور رای.
2. ۲مشخصات طرفین ووکیل یانمایندگان قانونی آنها باقیداقامتگاه.
3. ۳موضوع دعوا ودرخواست طرفین.
4. ۴گردش کار.
5. ۵جهات,دلایل,مستندات,اصول وموادقانونی که رای براساس آنها صادرشده است.
6. ۶مشخصات داور یاهیات داوری. ب- رأی داور باید مستند، موجه و مدلل بوده و مغایر با قوانین و مقررات موجد حق نباشد. ج – رأی باید به امضای داور (ودر مورد هیات داوری به امضای تمام یا اکثریت اعضای آن) رسیده وممهور به مهرمرجع داوری باشد.

ابلاغ رای رأی پس از صدور , توسط مرجع داوری به طرفین ابلاغ می گردد مشروط برآنکه هزینه های داوری به مرجع داوری پرداخت شده باشد. ابلاغ رای حسب مورد بصورت حضوری درمرجع داوری ویاازطریق پست سفارشی به آخرین اقامتگاه قانونی اعلامی طرفین صورت می پذیرد.

اصلاح, تفسیر و تکمیل رأی تا زمانی که رأی داوری اجرا نشده است, هر یک از طرفین می‌تواند از داور درخواست تصحیح اشتباهات نگارشی و محاسبه‌ای رأی یا رفع ابهام از آن بنماید. داور نیز می‌تواند در صورت ملاحظه هرگونه اشتباه یا ابهام در رأی صادره رأساً اقدام به تصحیح یا تفسیر رأی نماید. داور باید ظرف پنج روز از تاریخ دریافت تقاضای تصحیح یا تفسیر رأی,یا پنج روز از زمان اطلاع از اشتباه, نسبت به اصلاح یا تفسیر آن اقدام کند.

اجرای رأی رأی داور در موارد ذیل باطل و در سایر موارد ظرف بیست روزپس از ابلاغ, لازم‌الاجرا است.هرگاه محکوم علیه درمهلت مذکور رای رااجرا ننماید, در صورت تقاضای کتبی محکوم له از دادگاهی که صلاحیت رسیدگی به اصل دعوارادارد, برگ اجرایی صادروطبق مقررات به مورد اجرا گذاشته می‌شود: رأی صادره مخالف با قوانین موجد حق باشد. داور نسبت به مطلبی که موضوع داوری نبوده رأی صادر کرده است. داور خارج از حدود اختیار خود رأی صادر نموده باشد. در این صورت فقط آن قسمت از رأی که خارج از اختیار داور است ابطال می‌گردد. رأی داور پس از انقضای مدت داوری صادر و تسلیم شده باشد. رأی داور با آنچه در دفتر املاک یا بین اصحاب دعوا در دفتر اسناد رسمی ثبت شده و دارای اعتبار قانونی است مخالف باشد. رأی داور به وسیله داورانی صادره شده که مجاز به صدور رأی نبوده‌اند. قرارداد رجوع به داوری بی‌اعتبار بوده باشد. بخش ششم – سایر مقررات

هزینه‌ها هزینه‌هاعبارتند از: هزینه‌های داوری هزینه‌های اداری

هزینه‌های داوری هزینه‌های داوری شامل موارد زیر است: حق‌الزحمه داوران مطابق ماده ۲۶ آیین نامه. حق‌الزحمه کارشناسان مطابق با تعرفه‌های قانونی. هزینه مأموریت داوران به خارج از حوزه مرجع داوری در صورتی که به تقاضای هر یک از طرفین ویاتصمیم داور و تأیید مرجع داوری انجام شده باشد.

هزینه‌های اداری هزینه‌های اداری شامل تدارک مکان مناسب برای برگزاری جلسات داوری, اموردبیرخانه , تأمین منشی و نظایر آن مبلغ سیصدهزار ریال(۳۰۰۰۰۰) می‌باشد.

تعیین حق‌الزحمه داوری حق‌الزحمه داوران به شرح ذیل تعیین می‌شود: حق الزحمه داوری در صورت واحد بودن داور پانصد هزار(۵۰۰۰۰۰) ریال ودرصورتی که داوری توسط هیات صورت پذیرد به ازای هرنفر سیصدهزار(۳۰۰۰۰۰)ریال خواهدبود. چنانچه دعاوی متعدد باشد حق الزحمه هر دعوی جداگانه تعیین و بر مبنای تعرفه فوق محاسبه و تعیین میگردد. تشخیص متعدد بودن دعاوی با مرجع داوری خواهد بود. حق الزحمه داوری طبق تعرفه در زمان انتخاب داوران تعیین میشود. چنانچه در اثنای کار داوری، طرفین سازش نمایند، تعیین میزان حق الزحمه داوران با توجه به اقدامات انجام شده با مرجع داوری خواهد بود. حق الزحمه داوران باید در حساب خاصی که ازسوی مرجع داوری برای این امراختصاص یافته تودیع و پس از انجام کار داوری طبق مقررات به آنها پرداخت شود. چنانچه امر داوری مستلزم عزیمت به خارج از محل مرجع داوری باشد هزینه سفر بر مبنای هر کیلومتر رفت و برگشت ۵۰۰ ریال و برای هر روز مقطوعا دویست هزار ریال تعیین میگردد. کسر کیلومتر و روز کامل محاسبه خواهد شد.

تأمین هزینه‌ها الف – مسئولیت پرداخت – پرداخت هزینه‌های موضوع مواد قبل به عهده متقاضی هرمورد اعم ازداوری،کارشناسی وسایرموارد خواهد بود.

داوری اختلافات داخلی و خارجی در موارد و موضوعاتی که در مقررات حاضر پیش‌بینی نشده است, به ترتیب تابع مقررات عمومی و آئین رسیدگی مندرج در باب هفتم قانون آئین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب سال ۱۳۷۹ و قانون داوری تجاری بین‌المللی مصوب ۱۳۷۶ خواهد بود.