آیین نامه اجرایی ماده (۶۲) قانون برنامه پنج ساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران

در این آیین نامه، اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار می روند:

1. ۱صنعت سوخت رسانی دریایی: تولید، تأمین و توزیع سوخت دریایی که از طریق بنادر و یا شناورها در دریا انجام می شود.
2. ۲خدمات جانبی: خدمات فنی و مهندسی، پزشکی و بهداشتی، تعمیرات، تأمین اقلام مکانیکی و مصرفی، جمع آوری پسماندهای نفتی و زباله های کشتی، دفع زائدات و پساب، تأمین آذوقه و آب مورد نیاز، امکان اسکان و جابجایی خدمه کشتی، خدمات درمانی برای خدمه کشتی و سایر ملزومات مورد نیاز کشتی و خدمه آن حسب مورد براساس مجوز مربوط برابر آیین نامه تأسیس و فعالیت شرکت های بندری و دریایی مصوب 1402 شورای عالی هماهنگی ترابری کشور.
3. ۳سوخت دریایی: سوخت هایی از قبیل نفت کوره، نفت گاز یا هر نوع سوخت دریایی استاندارد مورد تأیید سازمان بین المللی دریانوردی که به عنوان سوخت مصرفی انواع شناورها اعلام شده است.
4. ۴فعالیت سوخت رسانی دریایی: تأمین، ذخیره سازی، انتقال، تحویل و خرده فروشی سوخت دریایی به وسیله خطوط انتقال سوخت در بنادری که امکان پهلوگیری کشتی ها وجود دارد و یا شناورهای سوخت رسان.
5. ۵مجوز فعالیت سوخت رسانی دریایی: مجوزی که مطابق مقررات این آیین نامه و شرایط اختصاصی اعلامی در آیین نامه تأسیس و فعالیت شرکت های بندری و دریایی مصوب 1402 شورای عالی هماهنگی ترابری کشور، برای اشخاص حقوقی متقاضی به منظور انجام فعالیت سوخت رسانی دریایی توسط سازمان بنادر و دریانوردی صادر می شود.
6. ۶دستگاه های ذی ربط فعالیت سوخت رسانی دریایی: وزارت نفت و شرکت های تابعه ذی ربط آن، وزارت راه و شهرسازی (سازمان بنادر و دریانوردی)، وزارت صنعت، معدن و تجارت، وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح، سازمان مناطق آزاد تجاری ـ صنعتی و ویژه اقتصادی، بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران و وزارت امور اقتصادی و دارایی (گمرک جمهوری اسلامی ایران)، سازمان ملی استاندارد ایران، ستاد مرکزی مبارزه با قاچاق کالا و ارز که براساس قوانین و مقررات، در خصوص اعطای مجوزها یا فرایندهای مربوط به فعالیت سوخت رسانی دریایی دارای وظایف یا اختیاراتی می باشند.
7. ۷شرکت سوخت رسان: شرکت دارای مجوز از سازمان بنادر و دریانوردی که هریک از فعالیت های تأمین، ذخیره سازی، انتقال، تحویل و خرده فروشی سوخت دریایی را به وسیله شناورهای سوخت رسان و یا خطوط انتقال سوخت انجام می دهد.

صدور مجوز فعالیت سوخت رسانی دریایی به شرح زیر است:

1. ۱سازمان بنادر و دریانوردی در اجرای قانون اصلاح مواد (1) و (7) قانون اجرای سیاست های کلی اصل چهل و چهارم (44) قانون اساسی و اصلاحات بعدی آن مصوب 1399 مکلف به انجام فرایند صدور مجوز فعالیت سوخت رسانی دریایی از طریق درگاه ملی مجوزها می باشد. سایر دستگاه های ذی ربط صادرکننده مجوزهای مرتبط با این آیین نامه، مکلف به صدور مجوز و یا انجام استعلام های مربوط از طریق درگاه ملی مجوزها می باشند. سازمان مذکور به عنوان متولی اعطای مجوز فعالیت سوخت رسانی دریایی، مدیریت یکپارچه و هماهنگی برای اخذ و بررسی مدارک و صدور مجوز را برعهده دارد. تمامی درخواست ها، فرایندهای اعطا و تمدید مجوز، مستندات قانونی و فرایندهای آن از طریق این درگاه صورت می پذیرد.
2. ۲متقاضیان درخواست ارائه خدمات جانبی برای تکمیل زنجیره خدمات خود بر اساس آیین نامه تأسیس و فعالیت شرکت های بندری و دریایی مصوب 1402 شورای عالی هماهنگی ترابری کشور، به تناسب خدمت موردنظر، درخواست خود را به سازمان مذکور و یا سایر دستگاه های ذی ربط از طریق درگاه ملی مجوزها ارائه می نمایند. سازمان بنادر و دریانوردی و سایر دستگاه های ذی ربط مکلفند با اولویت شرکت های سوخت رسان اقدام به صدور مجوزهای مربوطه از طریق درگاه ملی مجوزها نمایند.

چارچوب فعالیت شرکت های سوخت رسان به شرح زیر است:

1. ۱سازمان بنادر و دریانوردی به منظور پایش (کنترل) تردد و تعیین لنگرگاه های با شرایط جوی و لنگراندازی مناسب، محدوده های جغرافیایی آب های تحت حاکمیت و صلاحیت جهت انجام عملیات سوخت رسانی و ارائه خدمات جانبی احتمالی به شناورها را معین و در اسناد بین المللی معرفی می نماید.
2. ۲سازمان بنادر و دریانوردی و وزارت نفت مکلفند کلیه بنادری که بیشترین تردد کشتی ها اعم از باری و نفتکش به آن ها صورت می گیرد را به منظور ایجاد و یا تکمیل زیرساخت مناسب فرایند سوخت رسانی، به صورت سالانه منتشر نمایند.
3. ۳درصورت تقاضای کشتی برای دریافت سوخت خارج از محدوده تعیین شده در بند (1) این ماده، شرکت سوخت رسان باید مشخصات و محل استقرار کشتی متقاضی دریافت سوخت را اعلام و پس از آن نسبت به ارائه اسناد سوخت رسانی به سازمان بنادر و دریانوردی اقدام نماید.
4. ۴سازمان بنادر و دریانوردی موظف است از طریق تجهیزات ردیاب کشتی های سوخت رسان و سایر فناوری های مورد نیاز، عملکرد شرکت های سوخت رسان را در محدوده مجاز سوخت رسانی (موضوع بندهای (1) و (3) این ماده) نظارت نماید و در صورت خروج از محدوده، مراتب را احصا و به شرکت تابعه وزارت نفت به صورت الکترونیکی و برخط اعلام نماید.
5. ۵در صورت احراز عرضه سوخت در محدوده غیر مجاز موضوع این ماده یا عمده فروشی (عرضه بیش از 5 هزار تن) محموله های سوخت توسط شرکت سوخت رسان، سهمیه سوخت دریایی شرکت متخلف به مدت یک ماه تخصیص نخواهد یافت. شرکت متخلف از طریق مراجع ذی ربط شناسایی و به وزارت نفت جهت رسیدگی به تخلفات معرفی می گردد.
6. ۶در صورت احراز صادرات غیرمجاز سوخت توسط شرکت های سوخت رسان و یا جمع آوری مرحله به مرحله محمولات کوچک سوخت دریایی در یک مخزن (ثابت یا شناور) یا امتزاج آن با هیدروکربن های تهیه شده از دیگر مبادی غیرمجاز، مجوز دریافت سوخت دریایی شرکت مذکور به مدت یک ماه صادر نخواهد شد. در صورت تخلف برای مرتبه دوم، مجوز دریافت سوخت دریایی شرکت مذکور به مدت دو ماه صادر نخواهد شد. در صورت تکرار تخلف در مرتبه سوم، مجوز سوخت رسانی دریایی شرکت حسب اعلام مراجع ذی ربط مذکور در این ماده براساس ضوابط مندرج در آیین نامه تأسیس و فعالیت شرکت های بندری و دریایی سازمان بنادر و دریانوردی مصوب 1402 شورای عالی هماهنگی ترابری کشور، تعلیق و یا لغو خواهد گردید.

در راستای تسهیل فرایند و توسعه زیرساخت های فعالیت سوخت رسانی دریایی، موارد زیر انجام می شود:

1. ۱وزارت نفت مکلف است به منظور تحقق سوخت رسانی سالانه حداقل (5) میلیون تن سوخت نسبت به تولید و تحویل نفت کوره کم سولفور نیم درصدی با رشد سالانه بیست و پنج درصد (25 %) به شرکت های ارائه کننده خدمات جانبی به کشتی ها (بنکرینگ) و تسهیل فرآیندهای واردات و تهیه سوخت براساس استانداردهای سوخت رسانی دریایی اقدام نماید.
2. ۲سازمان بنادر و دریانوردی به نحوی اقدام نماید که اولویت به پهلوگیری شناورهای سوخت رسان دریایی، در صورت تقاضای همزمان شناورها برای پهلوگیری و جداسازی در اسکله های نفتی و یا در سایر بنادر مجاز داده شود.
3. ۳سازمان بنادر و دریانوردی در تنظیم تعرفه های خدمات دریایی و بندری به نحوی اقدام نماید که مزیت رقابتی برای فعالیت سوخت رسانی دریایی با سایر فعالیت های مشابه صادرات سوخت دریایی (نفت کوره و نفت گاز) منظور گردد.
4. ۴سازمان بنادر و دریانوردی در واگذاری زمین در اراضی خود از طریق اجاره، ضمن رعایت ملاحظات طرح جامع بنادر بازرگانی کشور، اولویت دهی لازم را به متقاضیان واجد شرایط جهت سرمایه گذاری در فعالیت سوخت رسانی دریایی بدهد.
5. ۵سازمان منطقه آزاد تجاری ـ صنعتی قشم ظرف سه ماه از تاریخ ابلاغ این آیین نامه، طرح جامع توسعه صنعت سوخت رسانی دریایی و خدمات جانبی در جزیره قشم را با اولویت ایجاد و واحدهای گوگردزدایی نفت کوره (با اولویت تولید سوخت یک دهم درصد (1/0%))، توسعه اسکله ها، افزایش ظرفیت مخازن ذخیره سازی سوخت کشتی، زیرساخت های ارائه سوخت دریایی مصرفی کشتی ها و ارائه خدمات جانبی به کشتی ها را تهیه و نسبت به فرآیند فراخوان و واگذاری فرصت های سرمایه گذاری اقدام نماید.

شرایط فروش سوخت دریایی به شرکت های سوخت رسان به شرح زیر است:

1. ۱فروش: فروش سوخت دریایی توسط شرکت های تابعه ذی ربط وزارت نفت یا سایر شرکت های دارای مجوز از وزارت نفت، براساس الگوی قراردادهای فروش سوخت دریایی با شرکت سوخت رسان به عنوان خریدار که دارای تعهدات طرفین در قبال تحویل/ برداشت سوخت دریایی می باشد و ظرف یک ماه از تاریخ ابلاغ آیین نامه و مطابق مقررات آن، توسط وزارت نفت تدوین و ابلاغ می گردد، صورت می پذیرد.
2. ۲عرضه در بورس انرژی: عرضه سوخت دریایی به شرکت های سوخت رسان صرفاً از طریق حلقه (رینگ) بین المللی بورس و به صورت اختصاصی برای شرکت های سوخت رسان و با تسویه ریالی مجاز است. وزارت نفت موظف است ازطریق شرکت های تابعه ذی ربط و بورس انرژی شرایط و سازوکار عرضه سوخت دریایی در بورس را ظرف سه ماه از تاریخ ابلاغ این آیین نامه، به نحوی تعیین نماید که امکان انعقاد قراردادهای بلندمدت فروش، پرداخت اعتباری ارزش قرارداد و توانمندی برداشت محموله ها توسط شرکت ها مهیا باشد. عرضه به کلیه روش های متداول طبق مقررات بورس امکان پذیر است.

به منظور ایجاد تنوع در مبادی تأمین سوخت شرکت های سوخت رسان، این شرکت ها مجازند سوخت مورد نیاز را صرفاً برای مصارف سوخت رسانی به کشتی ها از داخل یا خارج کشور با ارائه اسناد منشأ مجاز در قالب فرآیندهای معاوضه (سوآپ) یا واردات کد تعرفه (27101290) (نفت کوره) با سود بازرگانی صفر (با رعایت دستورالعمل اصلاح و بهبود (ساماندهی) فرآیندهای صادرات، واردات، عبور (ترانزیت) و معاوضه (سوآپ) نفت خام، میعانات گازی و فرآورده ها و مشتقات نفتی در امور گمرکی موضوع ماده (45) آیین نامه اجرایی مواد (5) و (6) قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز موضوع تصویب نامه شماره 46443/ت51559هـ تاریخ 1395/4/23 و اصلاحات بعدی آن) در مناطق آزاد تجاری ـ صنعتی و ویژه اقتصادی تأمین نمایند.

به منظور تسهیل امر شرکت های سوخت رسان در تکمیل سبد سوخت متناسب با نیاز کشتی ها، شرکت های یادشده مجازند با انجام فرآیندهای اختلاط با استفاده از مواد اولیه با کیفیت برابر و بالاتر از سوخت دریایی خریداری شده از مبادی مجاز داخلی، سوخت دریایی مورد نیاز کشتی را تأمین نمایند.

شرکت سوخت رسان موظف است اطلاعات دریافت و برداشت از مخازن و کشتی های متعلق به خود را در سامانه ثبت برخط معاملات، که غیر قابل مستهلک شدن برای مصارف داخلی است، ثبت نماید.

به منظور تسریع در تجهیز شرکت های دارای مجوز سوخت رسانی دریایی به شناورهای سوخت رسان، مخازن ذخیره سازی سوخت دریایی، سازمان بنادر و دریانوردی با رعایت قانون حداکثر استفاده از توان تولیدی و خدماتی کشور و حمایت از کالای ایرانی مصوب 1398 نسبت به قراردادن شرکت های سوخت رسان دریایی در فهرست واجدین شرایط دریافت تسهیلات از محل وجوه اداره شده خود و یا معرفی به صندوق توسعه ملی و یا صندوق توسعه صنایع دریایی و صندوق پژوهش و فناوری نفت اقدام نماید.

استفاده از سوخت نفت کوره کم گوگرد غیرداخلی در قالب حمل به مناطق آزاد تجاری ـ صنعتی و ویژه اقتصادی و حمل مستقیم به آب های تحت حاکمیت صلاحیت برای سوخت رسانی به کشتی ها به شرح ذیل خواهد بود:

1. ۱شرکت سوخت رسان صرفاً مجاز به استفاده از سوخت دریافتی در مخازن خود در سازمان مناطق آزاد تجاری – صنعتی و ویژه اقتصادی و یا در کشتی های متعلق به خود در آب های تحت حاکمیت و صلاحیت جمهوری اسلامی ایران برای انجام عملیات سوخت رسانی دریایی مطابق مقررات این آیین نامه می باشد.
2. ۲حضور نماینده گمرک جمهوری اسلامی ایران یا سازمان منطقه آزاد تجاری ـ صنعتی و ویژه اقتصادی (حسب مورد) برای انجام اندازه گیری های لازم مطابق قوانین و مقررات مربوط، بررسی، تأیید و تنظیم صورتجلسه در زمان تخلیه سوخت در محل (سایت) مخازن توسط شرکت های سوخت رسان الزامی است.

به منظور تولید سوخت شناورها مطابق استانداردهای ملی و بین المللی دریانوردی، وزارت نفت موظف به برنامه ریزی لازم جهت تولید سوخت دریایی از طریق شرکت های تابعه خود و بخش های غیردولتی دارای مجوز از وزارت نفت می باشد.

به منظور تولید سوخت دریایی شناورها مطابق الزامات اعلامی سازمان بین المللی دریانوردی و اصلاحات بعدی آن، وزارت نفت نسبت به تخصیص خوراک متقاضیان طرح های احداث یا توسعه جهت تولید سوخت دریایی اقدام می نماید.

سازمان بنادر و دریانوردی موظف است آخرین تحولات و تغییرات مربوط به سوخت استاندارد شناورها را مطابق با راهبرد سازمان بین المللی دریانوردی، برای کاهش انتشار گازهای گلخانه ای از کشتی ها و برنامه ریزی برای تولید و تأمین سوخت استاندارد مورد نیاز شناورها، به وزارت نفت اعلام نماید.

به منظور انجام برنامه ریزی های میان مدت و بلندمدت در راستای نحوه تأمین، تولید، توزیع و مصرف سوخت دریایی مطابق با استانداردهای بین المللی و به ویژه راهبرد مصوب سازمان بین المللی دریانوردی، وزارت نفت با همکاری وزارت راه و شهرسازی (سازمان بنادر و دریانوردی)، وزارت صنعت، معدن و تجارت و معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش بنیان رئیس جمهور نسبت به ایجاد ساز و کار لازم جهت تحقیق و توسعه در خصوص سوخت های دریایی آینده و آینده پژوهی جهت چشم انداز سوخت های دریایی اقدام نماید.

سازمان بنادر و دریانوردی و سازمان های مناطق آزاد تجاری – صنعتی و ویژه اقتصادی موظفند به منظور تشویق سرمایه گذاران جهت احداث واحدهای گوگردزدایی نفت کوره مطابق مقررات سازمان مربوط نسبت به تخصیص زمین و امکانات مورد نیاز به آنها و معرفی به وزارت نفت جهت تخصیص خوراک اقدام نمایند. در هر صورت، اعطای موافقت اصولی تخصیص خوراک به این طرح ها از اختیارات وزارت نفت است و معرفی سرمایه گذاران به معنای ایجاد حق تخصیص خوراک برای آن ها نمی باشد.

سازمان منطقه آزاد تجاری ـ صنعتی قشم با وضع عوارض منطقه ای ترجیحی نسبت به اولویت گذاری فروش فراورده های پالایشی نفتی تولید شده در جزیره قشم قابل استفاده به عنوان سوخت دریایی به شرکت های سوخت رسانی دریایی دارای مجوز مستقر در منطقه اقدام نماید.

در راستای تولید سوخت با گوگرد پایین، وزارت نفت با اولویت تولید یک دهم درصد (1/0%) نسبت به تأمین پایدار خوراک نفت کوره مازاد بر نیاز داخل با قیمت میانگین صادراتی به متقاضیان دارای مجوز احداث واحدهای گوگردزدایی در سواحل کشور در سقف قراردادهای خوراک با قابلیت تمدید چهار ساله اقدام نماید.

وزارت نفت مجاز است با سرمایه گذاران واحدهای گوگردزدایی نفت کوره که تمایل به انعقاد قرارداد حق العمل کاری دارند، نسبت به انعقاد این نوع قرارداد مبادرت نمایند. میزان حق العمل و سایر ضوابط حاکم بر این نوع از قراردادها ظرف دو ماه از تاریخ ابلاغ این آیین نامه توسط وزارت نفت ابلاغ می گردد.

واحدهای گوگردزدایی نفت کوره که از مشوق های موضوع این آیین نامه استفاده می نمایند، موظف به عرضه سوخت با سطح گوگرد پایین تولید شده به شرکت های سوخت رسان دارای مجوز در بورس انرژی به قیمت پایه نود درصد (90%) فوب خلیج فارس هستند. صادرات تولیدات مازاد بر معاملات بورس مجاز است.

صندوق های نوآوری و شکوفایی و پژوهش و فناوری صنعت نفت پرداخت تسهیلات به طرح های گوگرد زدایی را در چهارچوب قوانین و مقررات مربوط در اولویت قرار دهند. معاون اول رئیس جمهور ـ محمدرضا عارف