در حال بارگذاری…
وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی ـ وزارت دادگستری ـ وزارت اطلاعات
به منظور فراهم شدن شرایط رقابتی، افزایش کارآمدی بیمه های بازنشستگی، جلوگیری از ایجاد هرگونه انحصار یا امتیاز ویژه برای صندوق های بازنشستگی اعم از خصوصی، تعاونی یا دولتی و همچنین به منظور حمایت و تقویت توان مالی بیمه شدگان و تضمین پوشش تعهدات آتی بیمه شدگان بازنشسته، تشکیل صندوق های مکمّل، با رعایت قوانین و مقررات مربوط و مفاد این آیین نامه مجاز است.
صندوق مکمّل، شرکتی غیردولتی و دارای شخصیت حقوقی و استقلال مالی و اداری است که با رعایت قانون اجرای سیاست های کلی اصل چهل و چهارم (44) قانون اساسی مصوب 1386، قانون بیمه مصوب 1316، قانون تأسیس بیمه مرکزی ایران و بیمه گری مصوب 1350 با اصلاحات بعدی، قانون تجارت مصوب 1311 با اصلاحات بعدی (با رعایت موازین شرع) و سایر قوانین و مقررات مربوط به صورت شرکت سهامی عام یا تعاونی سهامی عام، تشکیل می گردد و جهت فعالیت در سطح بیمه اجتماعی مکمّل، مجوز لازم را از بیمه مرکزی و پس از آن تأییدیه مربوط را از وزارت دریافت می نماید.
فهرست صندوق های مکمّل مجاز توسط وزارت و بیمه مرکزی(حسب مورد) و از طریق مقتضی به اطلاع عموم می رسد.
فعالیت نهادهای مالی در لایه مکمّل که برابر قوانین و مقررات مربوط، نیازمند اخذ مجوز از بیمه مرکزی نباشد، منوط به معرفی سازمان متولی و دریافت تأییدیه از وزارت می باشد و وزارت می تواند اقدامات نظارتی لازم را با هماهنگی و همکاری سازمان متولی و همانند سایر صندوق های مکمّل تحت نظارت بیمه مرکزی، به عمل آورد.
بیمه مرکزی مکلف است پس از صدور مجوز فعالیت صندوق مکمّل، ظرف یک (1) هفته تصویر مجوز صادره و مشخصات ارکان و اطلاعات ثبتی آن را برای وزارت ارسال نماید. رعایت مهلت مذکور در ارسال تغییرات بعدی نیز لازم است. وزارت مکلف است ظرف پانزده (15) روز از تاریخ وصول مدارک و مستندات لازم، نسبت به بررسی درخواست مجوز فعالیت صندوق مکمّل و اعلام نتیجه به متقاضی اقدام نماید. در صورت ردّ درخواست، مراتب از سوی وزارت و با ذکر دلایل به متقاضی ابلاغ می گردد. رسیدگی به اعتراض متقاضی در زمینه عدم صدور یا عدم تمدید مجوز(تأییدیه وزارت)، در چهارچوب ماده (7) قانون اجرای سیاست های کلی اصل چهل و چهارم (44) قانون اساسی مصوب 1386 انجام می پذیرد. مفاد این حکم مانع از مراجعه متقاضی به هیئت نظارت، جهت رسیدگی نمی باشد.
به منظور پوشش مخاطرات و پرداخت تعهدات صندوق مکمّل نسبت به بیمه شدگان، صندوق یادشده مکلف است در چهارچوب مصوبات شورای عالی بیمه، تعهدات خود را بیمه اتکایی نماید.
انواع سرمایه گذاری های مجاز صندوق های مکمّل، مطابق قوانین و مقررات مربوط و ضوابط شورای عالی بیمه است و سرمایه گذاری های مجاز نهادهای موضوع تبصره (2) ماده (5) این آیین نامه تابع مقررات مربوط به خود می باشد.
صندوق مکمّل ملزم به انتشار اطلاعات ثبتی، مشخصات مدیران، خدمات قابل ارائه توسط صندوق مذکور، فهرست و وضعیت کلی سبد سرمایه گذاری (پرتفوی) و گزارش مدیریت مخاطرات (ریسک) صندوق در تارنمای خود می باشد.
صندوق های بازنشستگی پایه می توانند مطابق ماده (5) قانون احکام دائمی برنامه های توسعه کشور مصوب 1395، با رعایت الزامات محاسبات فنی بیمه ای و تصویب هیئت امنا و یا مجامع عالی ذی ربط و اخذ تأییدیه و صدور مجوز فعالیت از سوی وزارت (بدون الزام به اخذ مجوز فعالیت از بیمه مرکزی)، نسبت به ارائه خدمات سطح بیمه اجتماعی مکمّل، به صورت حساب مکمّل اقدام نمایند.
درآمد و هزینه های حساب مذکور صرفاً متعلق به بیمه شدگان ذی ربط در لایه بیمه اجتماعی مکمّل می باشد و هرگونه تلفیق آن با سایر منابع صندوق ها (به استثنای طرح های سرمایه گذاری مشترک) و یا هزینه کرد از محل منابع این حساب برای خدمات و طرح های بیمه اجتماعی پایه، ممنوع است.
نظارت بر نحوه اداره حساب های مکمّل، در چهارچوب مصوبات هیئت امنا و یا مجامع عالی ذی ربط می باشد.
شرایط لازم برای تأیید و موافقت وزارت برای صدور مجوز فعالیت صندوق بازنشستگی پایه جهت ایجاد حساب مکمّل به شرح زیر است:
وزارت مکلف است ظرف پانزده (15) روز از تاریخ وصول مدارک و مستندات لازم، نسبت به بررسی درخواست مجوز فعالیت حساب مکمّل و اعلام نتیجه به متقاضی اقدام نماید.
در صورت ردّ درخواست، مراتب از سوی وزارت و با ذکر دلایل به متقاضی ابلاغ می گردد. رسیدگی به اعتراض متقاضی در زمینه عدم صدور یا عدم تمدید مجوز (تأییدیه وزارت)، در چهارچوب ماده (7) قانون اجرای سیاست های کلی اصل چهل و چهارم (44) قانون اساسی مصوب 1386 انجام می پذیرد. مفاد این حکم مانع از مراجعه متقاضی به هیئت نظارت، جهت رسیدگی نمی باشد.
منابع درآمدی حساب های مکمّل، به شرح زیر است:
مدیریت حساب مکمّل مکلف است مطابق با استانداردهای حسابداری ملی، وقایع مالی خود را ثبت و صورت های مالی خود را تنظیم نموده و همچنین برای هر بیمه شده حساب جداگانه ای ایجاد و کلیه مبادلات مالی مختص به وی را ثبت نماید.
انواع سرمایه گذاری های مجاز در صندوق های بازنشستگی پایه در بخش حساب های مکمّل، مطابق با ضوابط قانونی مربوط به نحوه مدیریت وجوه، ذخایر و سرمایه گذاری های صندوق های بازنشستگی می باشد.
مدیریت حساب های مکمّل مکلف است برنامه های آتی سرمایه گذاری حساب مکمّل را به صورت شفاف و با ذکر میزان سود احتمالی و قابل پیش بینی، به بیمه شده ارائه نماید.
مدیریت حساب مکمّل مکلف است اطلاعات مربوط به سرمایه گذاری های صورت گرفته برای بیمه شده و حساب سود و زیان آن را از طریق تارنمای خود در اختیار وی قرار دهد.
به منظور پوشش مخاطرات و پرداخت تعهدات صندوق نسبت به بیمه شدگان، مدیریت حساب مکمّل مکلف است علاوه بر تضامین مقرر در این آیین نامه، درچهارچوب مصوبات شورای عالی رفاه و تأمین اجتماعی نسبت به ایجاد سایر تضامین لازم از جمله بیمه تعهدات و پوشش اتکایی، مطابق دستورالعمل اجرایی که ظرف شش (6) ماه به پیشنهاد وزارت و با همکاری وزارتخانه های دادگستری و امور اقتصادی و دارایی و معاونت حقوقی رئیس جمهور به تصویب هیئت وزیران می رسد اقدام نماید. افتتاح حساب مکمّل منوط به ابلاغ دستورالعمل یادشده می باشد.
مدیریت حساب مکمّل ملزم به انتشار اطلاعات ثبتی، مشخصات مدیران، خدمات قابل ارائه، فهرست و وضعیت کلی سبد سرمایه گذاری(پرتفوی) و گزارش مدیریت مخاطرات(ریسک)، در تارنمای خود می باشد.
هر شخص حقیقی دارای بیمه اجتماعی پایه در یکی از صندوق های بازنشستگی پایه (در سابق و یا در زمان عضویت) می تواند به عنوان بیمه شده در حساب مکمّل عضویت داشته باشد.
عدم استمرار بیمه پایه پس از تاریخ عضویت، تا مدت سه (3) ماه مانع عضویت و مشارکت بیمه شده در صندوق بازنشستگی مکمّل و استمرار بیمه پردازی نمی باشد. پس از انقضای این مدت و عدم وجود بیمه پایه برای بیمه شده، صندوق مکمّل مکلف است مطابق قرارداد منعقده نسبت به تعیین تکلیف و خاتمه قرارداد بیمه مکمّل و تسویه حساب با بیمه شده اقدام نماید. صندوق مکمّل در صورت درخواست بیمه شده و وجود شرایط خاص، مدت مذکور را به مدت سه (3) ماه دیگر تمدید می نماید.
نحوه احراز دارا بودن بیمه اجتماعی پایه برای کارکنان نیروهای مسلح و وزارت اطلاعات و اعلام آن به مدیریت حساب مکمّل ذی ربط، با حفظ موازین امنیتی و محرمانه بودن اطلاعات مربوط، حسب مورد مطابق ضوابط نیروهای مسلح و وزارت اطلاعات می باشد.
هرگونه انعقاد قرارداد بیمه مکمّل به صورت اجباری ممنوع است.
رعایت حقوق و تعهدات بیمه شده به شرح احکام مقرر در این فصل (مواد (17) تا (26) این آیین نامه)، در متن قرارداد تصریح خواهد شد.
بیمه شده پایه در انتخاب صندوق مکمّل و یا مدیریت حساب مکمّل حق انتخاب دارد و جهت عضویت یا استفاده از خدمات بیمه اجتماعی مکمّل، مکلف به تبعیت از صندوق بیمه و بازنشستگی پایه نمی باشد.
وزارت و بیمه مرکزی مکلفند با رعایت بند (و) ماده (3) قانون ساختار، در چهارچوب این آیین نامه پشتیبانی حقوقی لازم (نظیر تأیید نمونه قراردادها و ایجاد وحدت رویه در ارائه خدمات با رعایت اصل رقابت) را به عمل آورند.
بیمه شده، مکلف به پرداخت حق بیمه به حساب مکمّل، مطابق با قرارداد منعقده می باشد. در صورت استنکاف بیمه شده از واریز حق بیمه، مدیریت حساب مکمّل مکلف است مبلغ حق بیمه معوقه و سررسیدشده را با تعیین مدت لازم (حداقل سی روز) به بیمه شده ابلاغ نماید. در صورتی که به رغم ابلاغ اخطاریه مذکور و گذشت مهلت مقرر، بیمه شده همچنان از پرداخت حق بیمه امتناع نماید مدیریت حساب مکمّل می تواند برابر ضمانت اجرای پیش بینی شده در قرارداد اقدام نماید.
نحوه خروج و یا انتقال بیمه شده از حساب مکمّل به حساب مکمّل دیگر، نحوه محاسبه موجودی فرد و سود متعلقه، نحوه پرداخت سرمایه و سود قابل پرداخت به صورت مستمری یا یکجا در موارد بازنشستگی، فوت، ازکارافتادگی و یا قطع رابطه بیمه پردازی و سایر موارد مربوط، در قرارداد منعقده مشخص می گردد.
بیمه شده می تواند به موجب قرارداد، بازماندگان خود و میزان سهم آنان را جهت استفاده از مزایای بیمه اجتماعی مکمّل تعیین و اعلام نماید.
در صورت عدم تعیین بازماندگان در قرارداد، ورّاث قانونی وی به عنوان بازمانده محسوب و از مزایای بیمه اجتماعی مکمّل بهره مند می گردند.
بیمه شده نمی تواند در زمان حیات خود، مفاد قرارداد و یا حقوق و تعهدات خود در حساب مکمّل را خارج از ضوابط مندرج در قرارداد، به صورت کلی یا جزئی به شخص دیگری منتقل نماید. مفاد این حکم مانع از مشارکت کارفرما یا سایر اشخاص با بیمه شده در پرداخت تمام یا بخشی از حق بیمه نمی باشد.
اجرای احکام مقرر در مواد (22) الی (25) این فصل در رابطه با شرکت های بیمه تجاری، تابع قوانین و مقررات مربوط است و درصورت عدم پیش بینی، تابع ضوابط مقرر در احکام مذکور می باشد.
مدیریت مخاطرات در حساب مکمّل شامل شناسایی (اعم از تهدیدات جاری و احتمالی)، تحلیل و ارزیابی مخاطرات، پایش(کنترل) و کاهش تهدید و انجام سایر اقدامات مورد نیاز می باشد. مدیریت حساب مکمّل مکلف است بر اساس مقررات مربوط نسبت به ایجاد بخش مدیریت مخاطرات در تشکیلات خود اقدام نماید.
اجرای این حکم در خصوص صندوق های مکمّل، تابع مصوبات شورای عالی بیمه می باشد.
صندوق مکمّل و مدیریت حساب مکمّل مکلف است گزارش مخاطرات سرمایه گذاری خود را که بر اساس مصوبات مراجع قانونی ذی ربط تهیه شده است به وزارت و بیمه مرکزی ارسال نماید.
در صورت پذیرش صندوق مکمّل در بازار سرمایه، رعایت مقررات حاکم بر مدیریت مخاطرات در بازار مذکور برای صندوق الزامی است.
در صورتی که گزارش ها و صورت های مالی و مخاطرات موضوع این آیین نامه (با تأیید حسابرس ذی ربط) نشان دهنده عدم توانایی مالی حساب مکمّل در ایفای تعهدات آتی در قبال بیمه شدگان باشد، هیئت نظارت مکلف است نسبت به اعمال ضمانت اجراهای مندرج در مجوز صادره متناسب با شرایط حساب مکمّل اقدام نماید.
صندوق های مکمّل، تابع قوانین و مقررات مربوط و تحت نظارت بیمه مرکزی می باشند.
به منظور رسیدگی به اعتراض به عدم صدور تأییدیه و یا تمدید مجوز فعالیت مدیریت حساب مکمّل، رسیدگی و صدور حکم در خصوص تخلفات مدیریت حساب مذکور از ضوابط مربوط و سایر وظایف مقرر برای هیئت نظارت در این آیین نامه، “هیئت نظارت” متشکل از نمایندگان وزارت (رئیس هیئت)، وزارت امور اقتصادی و دارایی، سازمان اداری و استخدامی کشور، معاونت حقوقی رئیس جمهور و بیمه مرکزی تشکیل می گردد.
دبیرخانه هیئت نظارت در وزارت مستقر می باشد.
جلسات هیئت نظارت با حضور حداقل دو سوم اعضا تشکیل می گردد و تصمیمات و آرای هیئت یادشده حداقل با سه رأی موافق معتبر است.
دستورالعمل نحوه تشکیل و اداره جلسات و همچنین چگونگی رسیدگی، صدور و ابلاغ تصمیمات و آرای هیئت نظارت، ظرف یک (1) ماه از تاریخ ابلاغ این آیین نامه به تصویب وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی رسیده و ابلاغ می گردد.
در صورت اعتراض به عدم صدور تأییدیه وزارت یا عدم مجوز فعالیت، هیئت نظارت نسبت به رسیدگی، تصمیم گیری و صدور رأی مقتضی اقدام می نماید. وزارت مکلف به اجرای رأی صادره از سوی هیئت نظارت می باشد.
هیئت نظارت در صورت وصول گزارش وزارت مبنی بر ارتکاب تخلف، مراتب را با ذکر نوع تخلف به مدیریت حساب مکمّل ابلاغ نموده و مدیریت حساب مکمّل می تواند ظرف ده (10) روز از تاریخ ابلاغ تخلف، نسبت به ارسال لایحه دفاعیه اقدام نماید. عدم ارسال لایحه دفاعیه مانع رسیدگی و اتخاذ تصمیم هیئت نظارت نمی باشد.
در صورت درخواست مدیریت حساب مکمّل جهت اخذ گزارش تخصصی، هیئت نظارت می تواند مراتب را به کارشناس یا هیئت کارشناسی رسمی دادگستری ارجاع نماید. پرداخت هزینه های مربوط برعهده متقاضی بوده و در صورت عدم پرداخت در مهلت مقرر، هیئت نظارت با توجه به سایر دلایل و مدارک مربوط اقدام به رسیدگی و اتخاذ تصمیم می نماید.
هیئت نظارت مکلف است در صورت تقاضای مدیریت حساب مکمّل جهت حضور در جلسه رسیدگی، برای یکبار نسبت به دعوت وی اقدام نماید. عدم حضور مدیریت حساب مکمّل و یا نماینده وی در جلسه رسیدگی (به رغم دعوت مذکور) مانع اتخاذ تصمیم و صدور رأی هیئت نظارت نمی باشد.
مراجعه ذی نفع به هیئت نظارت، مانع از مراجعه همزمان وی به مراجع قضایی یا قانونی ذی صلاح جهت اعتراض و درخواست رسیدگی در چهارچوب قوانین و مقررات مربوط نمی باشد.
رسیدگی به تخلفات صندوق های مکمّل بر اساس ضوابط مصوب شورای عالی بیمه می باشد. بیمه مرکزی مکلف است بر اساس اعلام وزارت مبنی بر وقوع تخلف در صندوق مکمّل، اقدامات لازم را به عمل آورده و نتیجه رسیدگی به تخلف را به وزارت گزارش نماید.
هیئت نظارت مکلف است پس از انجام بررسی های لازم در هر پرونده و در صورت احراز تخلف، با توجه به نوع و اثر تخلف ارتکابی و مراتب تعدد و تکرار تخلفات، مدیریت حساب مکمّل را به یکی از موارد زیر محکوم نماید:
تعلیق یا لغو مجوز فعالیت مدیریت حساب مکمّل، مانع ایفای تعهدات آن نسبت به بیمه شدگان و ذی نفعان قانونی نمی باشد مگر اینکه در قوانین و مقررات مربوط و یا احکام مراجع قانونی یا قضایی ذی صلاح به نحو دیگری مقرر شده باشد. معاون اول رئیس جمهور ـ محمدرضا عارف
در این آیین نامه، اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار می روند:
موارد زیر چنانچه خارج از تعهدات بیمه اجتماعی پایه باشند، در چهارچوب مفاد قرارداد، مشمول ارائه خدمات بیمه اجتماعی مکمّل توسط صندوق یا حساب مکمّل (حسب مورد) می باشند:
چنانچه در مدت اجرای این آیین نامه، مواردی خارج از شمول بیمه اجتماعی پایه باشند و به موجب تغییر در قوانین و مقررات، به صورت کلی یا جزئی مشمول بیمه اجتماعی پایه گردند، از تاریخ لازم الاجرا شدن تغییرات مذکور و به همان نسبت، موضوع از شمول پوشش بیمه اجتماعی مکمّل خارج می شود، لیکن سوابق بیمه شده در صندوق یا حساب مکمّل (حسب مورد) در این خصوص و همچنین تهعدات صندوق و مدیریت حساب مذکور نسبت به بیمه شده به قوت خود باقی خواهد ماند.