ماده۱۰۸قانون آییننامه داخلی مجلس شورای اسلامیماده ۱۰۸ از ۲۴۲
ترتیب و مدت نطق بدین شرح است: الف– مدت نطق در جلسه علنی بهشرح زیر خواهد بود:
- برای استیضاح یک وزیر دو ساعت و برای استیضاح دولت یا بیش از یک وزیر چهار ساعت. استیضاح کنندگان میتوانند از بین خود یک یاچند نفر را برای بحث در موضوع استیضاح معرفی نمایند، ولی در هرحال مجموع نطقهای استیضاح کنندگان نباید از مدت فوق تجاوز نماید.
- درمورد کلیات هر طرح یا لایحه، ابتدا سخنگو کمیسیون اصلی حداکثر ده دقیقه گزارش میدهد، پس از آن حداکثر سه نفر مخالف و سه نفر موافق به ترتیب یک نفر مخالف و یک نفر موافق و سپس نماینده دولت و پس از آن سخنگو کمیسیون هرکدام حداکثر پنج دقیقه صحبت مىکنند.
در مورد طرحها و لوایح مهم یا مفصل با پیشنهاد حداقل دو نفر توسط رئیس جلسه یا بیست و پنج نفر از نمایندگان و راى اکثریت مطلق نمایندگان حاضر، می توان تعداد و یا وقت مخالف و موافق و وقت نماینده دولت و سخنگو کمیسیون را حداکثر تا دو برابر افزایش داد.
در بررسی کلیات طرحهاى دو یا سه فوریتى و طرحهایى که کمیسیون اصلى در موعد مقرر گزارش نداده است یکى از طراحان میتواند به جاى سخنگو در ابتدا و انتهاى رسیدگى در مجلس صحبت کند. ۳- برای موارد ذیل هر یک پنج دقیقه: – دفاع دربرابر توهین و تحریف نطق. – مخالفت و موافقت نسبت به هریک از مواد طرحها و لوایح. – توضیح پیشنهاد اصلاحی نسبت به مواد طرحها و لوایح اعم از فردی و جمعی. – توضیح نماینده دولت و سخنگو کمیسیون در مورد پیشنهادها – توضیح پیشنهاد فوریت و یا سلب فوریت و مخالفت با آن – پیشنهاد مسکوت ماندن طرح و یا لایحه و مخالفت با آن. – پیشنهاد تنفس. – پیشنهاد اخذ رای مخفی. – پیشنهاد انواع رای در مورد استیضاح. ۴- برای تذکر آییننامهای و یا اخطار قانون اساسی حداکثر ۳ دقیقه. ب– در تمام موارد مذکور در بند (الف)، در صورتی که ضرورت اقتضاء کند ممکن است استثنائاً بدون مذاکره و با پیشنهاد رئیس یا ده نفر از نمایندگان و تصویب مجلس، مدت نطق و شور اضافه شود. ج– در کلیات لایحه بودجه سالانه کل کشور پس از نطق رئیس جمهور، سخنگوی کمیسیون گزارش خود را ارائه میدهد سپس حداکثر پنج نفر از نمایندگان به عنوان مخالف گزارش کمیسیون و پنج نفر به عنوان موافق گزارش کمیسیون به ترتیب یک نفر مخالف و یک نفر موافق هرکدام حداکثر ده دقیقه صحبت می کنند. پس از آن نماینده دولت به مدت بیست دقیقه و در پایان، سخنگوی کمیسیون صحبت میکند. مجموع زمان صحبت سخنگوی کمیسیون سی دقیقه خواهد بود.
در کلیات متمم و یک یا چند دوازدهم بودجه، اظهارات به میزان نصف مدت هاى مقرر در بند فوق است. د– مدت نطق برای مسائل مهم مربوط به سیاست خارجی از قبیل عهدنامهها و مقاولهنامهها و موافقتنامههای بینالمللی حداکثر سه ساعت وبرای هر ناطق حداکثر پانزده دقیقه خواهد بود. ه– پیش از اخذ راى براى انتخاب حقوقدانان شوراى نگهبان و همچنین رئیس و دادستان دیوان محاسبات، هر نامزد میتواند حداکثر ده دقیقه در جلسه علنى مجلس مشخصات، سوابق کاری، تحصیلات و برنامه هاى خود را به اطلاع نمایندگان برساند.
در کلیه مواردی که در این آییننامه نمایندگان میتوانند به عنوان موافق یا مخالف صحبت کنند و به موقع در لوح یا دستگاه الکترونیک ثبتنام کردهاند، اسامی آنان توسط یکی از اعضای هیات رئیسه به قید قرعه انتخاب و اعلام میشود. افراد تعیین شده حق واگذاری نوبت خود به نماینده دیگر را دارند.