هربرت هارت

پرسشِ «قانون چیست» ساده به‌نظر می‌رسد و نیست. پاسخِ رایجِ سده‌ی نوزدهم — از جان آستین — این بود: قانون فرمانِ حاکم است، همراه با تهدیدِ مجازات. هارت نشان داد این پاسخ کار نمی‌کند، و پاسخِ دیگری گذاشت.

زندگی

در ۱۹۰۷ در انگلستان زاده شد. پیش از دانشگاه سال‌ها وکالت کرد و در جنگ جهانی دوم در سرویسِ اطلاعاتِ بریتانیا خدمت کرد — تجربه‌ای که او را با کارِ عملیِ حقوق آشنا کرده بود، برخلافِ بسیاری از فیلسوفانِ حقوق. از ۱۹۵۲ کرسیِ فلسفه‌ی حقوقِ آکسفورد را داشت. در ۱۹۹۲ درگذشت.

آثار

• The Concept of Law (۱۹۶۱) — اثر مرکزی؛ یکی از خوانده‌شده‌ترین کتاب‌های فلسفه‌ی حقوق در سده‌ی بیستم.
• Causation in the Law (با تونی اونوره) — درباره‌ی رابطه‌ی سببیت، که در مسئولیت مدنی و کیفری گرهِ اصلی است.
• Punishment and Responsibility — در مبانیِ مجازات.
• Law, Liberty and Morality — حاصلِ مناظره‌اش با لرد دولین بر سرِ اینکه آیا قانون می‌تواند اخلاقِ خصوصی را الزام کند.

سهم فکری: قاعده، نه تهدید

نقدِ هارت بر آستین ساده و برنده بود: اگر قانون فقط «فرمان همراه تهدید» است، پس قانونی که اختیار می‌دهد — قانونِ وصیت، قانونِ ثبت شرکت، قانونِ ازدواج — چیست؟ اینها کسی را به کاری وادار نمی‌کنند؛ ابزار می‌دهند. و مهم‌تر: چه چیزی خودِ حاکم را حاکم می‌کند؟ پاسخِ «تهدید» اینجا دور می‌زند.

پاسخِ او دو تفکیک آورد:

• قواعدِ اولیه و ثانویه — اولی رفتار را الزام می‌کند («ندزد»)، دومی درباره‌ی خودِ قواعد است: چگونه وضع شوند، تغییر کنند، اعمال شوند.
• قاعده‌ی شناسایی (rule of recognition) — قاعده‌ای که می‌گوید در این نظام، چه چیزی قانون به‌شمار می‌آید. اعتبارِ آن نه از قاعده‌ی بالاتر می‌آید و نه از تهدید، بلکه از عملِ پذیرفته‌شدهی قاضیان و مقاماتِ آن نظام.

مناظره‌ی هارت و دورکین

مشهورترین بحثِ فلسفه‌ی حقوقِ نیمه‌ی دومِ سده‌ی بیستم میانِ هارت و شاگرد و جانشینش رونالد دورکین درگرفت. دورکین می‌گفت نظامِ حقوقی جز قاعده، اصل هم دارد — و قاضی در پرونده‌ی دشوار به همان اصول تکیه می‌کند، پس مرزِ حقوق و اخلاق آن‌قدر که هارت می‌گوید تیز نیست. این مناظره تا امروز بازِ باز است.