محاسبه ارث
سهم دقیق هر وارث بر پایهی طبقات ارث، با اعمال قواعد رد، نقص و حجب.
مبنای قانونی: مواد ۸۶۱ تا ۹۴۹ قانون مدنی
ترکه
خالص ترکه پس از کسر دیون، وصیت و هزینهی کفن و دفن.
همسر
زوج و زوجه با هر طبقهای ارث میبرند و هیچگاه محروم نمیشوند (ماده ۸۶۴).
طبقهی اول
پدر، مادر و فرزندان. با وجود این طبقه، طبقات بعدی ارث نمیبرند.
طبقهی دوم
اجداد و برادران و خواهران متوفی.
طبقهی سوم
عمو، عمه، دایی و خاله.
این محاسبه جنبهی راهنما دارد و سند رسمی محسوب نمیشود. رقم قطعی در هر پرونده به مدارک، نظر کارشناس رسمی و رأی مرجع قضایی بستگی دارد.
پروندهی واقعی دارید؟
عدد بالا نقطهی شروع است، نه پاسخ نهایی. شرح پرونده را ثبت کنید تا وکیل مرتبط بررسی کند و مسیر پیشرو را روشن بگوید.
پرسشهای متداول
طبقات ارث یعنی چه و چرا مهم است؟
قانون مدنی وراث را در سه طبقه چیده است: طبقهی اول پدر، مادر و فرزندان؛ طبقهی دوم اجداد و برادر و خواهر؛ طبقهی سوم عمو، عمه، دایی و خاله. تا وقتی یک نفر از طبقهی جلوتر زنده باشد، هیچکس از طبقهی بعد ارث نمیبرد. زوج و زوجه اما در کنار هر طبقهای سهم میبرند و با طبقه حذف نمیشوند.
سهم زن از ارث شوهر چقدر است؟
اگر متوفی فرزند داشته باشد، زوجه یکهشتم میبرد و اگر فرزند نداشته باشد یکچهارم. این سهم از اموال منقول و از قیمت اعیانی (ساختمان، درخت) پرداخت میشود. اگر شوهر بیش از یک همسر داشته باشد، همین یکهشتم یا یکچهارم میان آنها بهطور مساوی تقسیم میشود.
قاعدهی «رد» و «نقص» چه فرقی دارند؟
وقتی مجموع سهمهای مقرر از کل ترکه کمتر شود، باقیمانده به همان صاحبان سهم برمیگردد؛ به این «رد» میگویند. برعکس، وقتی مجموع سهمها از کل بیشتر شود، کسری از سهم برخی وراث — در قانون ما معمولاً دختر یا خواهر — کم میشود که به آن «نقص» یا عول میگویند. این ابزار هر دو حالت را خودکار اعمال میکند.
آیا این محاسبه برای گواهی حصر وراثت کافی است؟
نه. نتیجهی این ابزار برای برآورد و برنامهریزی است. تقسیم رسمی ترکه نیازمند گواهی حصر وراثت از شورای حل اختلاف، تسویهی دیون و وصایای متوفی و در موارد اختلافی رأی دادگاه است.