رفتن به محتوای اصلی
دادیکا
رَستان
آیین‌نامه‌ها و بخشنامه‌ها

واژه های مصوب فرهنگستان زبان و ادبیات فارسی

بخش مراقبت‌های قلبی coronary care unit, CCU [علوم سلامت] بخشی حساس در بیمارستان برای درمان و پایش بیماران حاد قلبی بخش مراقبت‌های ویژه intensive care unit, ICU [علوم سلامت] بخشی در بیمارستان که بیمارانِ نیازمند به پایش…

سال تصویب
۱۳۹۰
مرجع تصویب
هیئت وزیران
آخرین بروزرسانی
۲۳ شهریور ۱۴۰۵
بخش مراقبت‌های قلبی coronary care unit, CCU [علوم سلامت] بخشی حساس در بیمارستان برای درمان و پایش بیماران حاد قلبی بخش مراقبت‌های ویژه intensive care unit, ICU [علوم سلامت] بخشی در بیمارستان که بیمارانِ نیازمند به پایش و مراقبت مستمر در آن نگهداری می‌شوند بدل‌پیما convertiplane [هوایی] هواپویه قادر به پرواز دستِ‌کم در دو حالت پروازی متمایز، یکی عمودی با اتکا به چرخانه بالابر و دیگری روبه‌جلو با اتکا به بال بذر اَبتر suicide seed [زراعت] بذر گیاهی که ژنهای آن را طوری دستکاری می‌کنند که توانایی تولیدمثل نداشته باشد بذر سیب‌زمینی potato seed [زراعت] بذری که از گل سیب‌زمینی به دست می‌آید بذر کم‌عمر recalcitrant seed, unorthodox seed [زراعت] بذری که نمی‌توان رطوبت آن را به حدی کاهش داد تا بدون آسیب، امکان نگهداری آن در دمای کمتر از صفر درجه به مدت طولانی فراهم شود برآمد outcome [ریاضی ] هر یک از نتیجه‌های یک آزمایش تصادفی برآورد سود سفر voyage estimate, voyage estimating [دریایی] تخمین سودآوری کشتی در یک سفر برآورد نواری strip survey strip cruise, [جنگل] آماربرداری از یک یا چند نوارنمونه در خط‌نمونه با فواصل منظم که داده‌ها در طول آنها به صورت پیوسته ثبت می‌شوند برابری رده‌ای class equation [ریاضی ] برای هر گروه متناهی G با عدد رده‌ای k ، یک برابری به صورت ‌G | = C1+…+ CK | ، که در آن CK,…,C1 تعداد اعضای رده‌های مزدوجی دوبه‌دو متمایز G هستند برتری هوایی air superiority [نظامی] تفوق در رزم هوایی به نحوی ‌‌که نیروی متخاصم نتواند خلل جدی در روند عملیات هوایی و دیگر نیروهای همسو ایجاد کند برج آرامگاهی tower tomb tomb tower, [باستان‌شناسی] سازه‌ای برج‌مانند که در قرون نخستین اسلامی برای آرامگاه بزرگان ساخته می‌شد، مانند گنبد قابوس در استان گلستان برجاآوار autoclast [زمین ] آواری که بر اثر اصطکاک یک گدازه روان یا در نتیجه خردشدن برجا (autobrecciation) به وجود می‌آید برجاآواری autoclastic [زمین] ویژگی قطعات حاصل از اصطکاک مکانیکی در حین حرکت گدازه برج خورشید solar tower [ نجوم رصدی] برجی که در رأس آن یک خورپا نصب شده است که نور خورشید را به ‌طور ثابت به درون برج می‌تاباند و در پایین برج ابزارهای رصد مخصوص خورشید قرار دارد برجذب سوانگاشتی chromatographic adsorption [شیمی ] نوعی برجذب که در آن مواد مختلف تمایل دارند از یک جریان متحرک گاز یا مایع یعنی فاز متحرک به فاز جامد، با سرعتهای متفاوت جذب شوند برجسته marcato, marcando [موسیقی ] کیفیت نتی که متمایز و واضح نواخته می‌شود برچسب اطلاعات تغذیه‌ای nutrition facts label [ تغذیه] برچسبی نشان‌دهنده اطلاعاتی درباره محتوی مواد مغذی که برای کمک به مصرف‌کنندگان در انتخاب مواد غذایی تهیه می‌شود برچسب مومیایی mummy label [باستان‌شناسی] نوعی علامت شنـاسایـی از جنس چـوب یـا سنگ کـه در مصر دوره یونانیـ رومی هنگامی که اجساد را از خانه به گورستان یا زادگاه متوفی منتقل می‌کردند مورد استفاده قرار می‌گرفته است بر ِخرک sul ponticello [موسیقی ] دستور یا شیوه‌ای در نواختن سازهای زهیِ زخمه‌ای و کمانه‌ای برای حرکت کمانه در نزدیکی خرک بُرخوردگی حبه domain shuffling [ پروتگان‌شناسی ] پیدایش ژنهای جدید رمزگذار پروتئین از طریق نوترکیبی آن دسته از میانه‌های میانجی‌شده (intronmediated) توالیهای بیانه که حبه‌های عملکردی پروتئین را مشخص می‌کند برخه sprig [زراعت] قطعه‌ای از ساقه یا ریشه گیاهان علفی که برای تکثیر به کار می‌رود برخه‌کاری sprigging [زراعت] کشت از طریق قرار دادن برخه در جوی یا سوراخهای کوچک بُردار حرکت اَبر cloud motion vector [جَوّ] سمت و سرعتی که با ردیابی اَبرها در تصویربرداری ماهواره‌ای تعیین می‌شود برِ دسته sul tasto, sulla tasteria [موسیقی ] دستور یا شیوه‌ای در نواختن سازهای زهی با حرکت کمانه در نزدیکی یا بر روی رودسته بررسی خواص بافت texture profile analysis [ فنّاوری غذا] بررسی بافت ماده غذایی بر پایه خواص مکانیکی و خصوصیات هندسی و میزان چربی و رطوبت آن در هنگام جویدن برساخت‌گرایی constructivism [ریاضی ] مکتبی در فلسفه ریاضی که بر اساس آن اشیای ریاضی در صورتی وجود دارند که روش یافتن یا ساختن آنها شناخته شده باشد برش خالص pure shear [فیزیک] نوعی کُرنش ناچرخشی که در آن ابعاد جسم در یک راستا افزایش پیدا می‌کند و در راستای عمود بر آن کوتاه می‌شود برف بهاره spring snow [جَوّ] برف ترِ درشت و دانه‌دانه، شبیه به یخ خرد‌شده آبدار که عموماً در بهار یافت می‌شود متـ . برف دانه‌دانه corn snow, granular snow برف‌پوسته snow crust [جَوّ] سطح بیرونی سخت و خشک برف برف تازه new snow [جَوّ] 1. برفی که تازه باریده و شکل اولیه برف‌بلورهای آن قابل تشخیص باشد 2. مقدار برفی که بیش از بیست و چهار ساعت از بارش آن نگذشته باشد برف تر wet snow [جَوّ] برف انباشته که حاوی مقدار فراوانی آب مایع باشد برف‌چشمک snow blink, snow sky [جَوّ] منطقه نسبتاً روشن سطح زیرین اَبر که براثر بازتاب نور از برف ایجاد می‌شود برف خشک dry snow [جَوّ] برفی که به‌راحتی گلوله نمی‌شود و دمای آن زیر صفر است برف خیلی ‌تر very wet snow [جَوّ] برفی که فضاهای خالی آن کاملاً با آب مایع پر شده باشد برف دانه‌دانه ← برف بهاره برف‌دوست chionophile [زراعت] گیاهی که زمستان طولانی با پوشش برف زیاد را تحمل می‌کند یا به آن نیاز دارد برف سبز green snow [جَوّ] برفی که سطح آن بر اثر رشد نوعی جلبک میکروسکوپی به رنگ سبز گراییده باشد برف سرخ red snow [جَوّ] برفی که سطح آن بر اثر رشد نوعی جلبک میکروسکوپی یا وجود گرد و خاکِ قرمز به سرخی گراییده باشد برف کهنه old snow [جَوّ] برف انباشته‌ای که شکل بلورین اولیه آن قابل تشخیص نباشد برف‌یخ snow ice [جَوّ] یخ حاصل از انجماد آمیزه‌ای از برف و آب برق‌زدایی bonding [دریایی ] عملیاتی که در کشتیهای نفت‌کش برای تخلیه الکتریسیته ساکن انجام می‌دهند تا از ایجاد تخلیه الکتریکی بین کشتی و اسکله جلوگیری شود برق‌کاف دوخصلتی amphoteric electrolyte ampholyte, [شیمی ] نوعی برق‌کاف که همزمان دارای خاصیت اسیدی و بازی است برگ‌اَبر leaf cloud [جَوّ] سامانه اَبر طویلی شبیه به برگ که در مراحل آغازین تشکیل وافشاری در تصاویر ماهواره‌ای دیده می‌شود برگ‌امرودی Pyrola [ گیاهی] سرده‌ای از برگ‌امرودیان علفیِ همیشه‌سبز که بومی ‌شمالگان و مناطق معتدل شمالی است برگ‌امرودیان Pyrolaceae [ گیاهی ] تیره‌ای از خلنگ‌سانان با چهار سرده و 30 گونه که وجه تمایز آنها با انواع چوبی این راسته رویش علفی‌شان است؛ اعضای این تیره بومی نواحی معتدل سرد و قطبی نیمکره شمالی هستند و در زمره گیاهان همیشه‌سبز قرار دارند برگ انگشت‌نگاری fingerprint card [نظامی] برگی مقوایی برای ثبت و نگهداری آثار انگشتان دو دست برگ ‌بیدی Commelina [ گیاهی] سرده‌ای از برگ‌بیدیان علفی با ساقه‌هایی ضعیف و پراکندگی وسیع با حدود 100 گونه که فقط تعداد اندکی از آنها در باغبانی به کار می‌رود برگ ترخیص landing order delivery order, DO, [دریایی ] دستور کتبی صاحب کشتی یا نماینده او به انباردار یا متصدیان گمرک برای تحویل کالا برگ شاخی Ceratophyllum [ گیاهی ] سرده‌ای آبزی از برگ‌شاخیان با پراکندگی در سرتاسر جهان و حدود ده‌گونه که در آبگیرها و تالابها و نهرهای آرام نواحی گرمسیری و معتدل یافت می‌شوند؛ گیاهان این سرده گاه در سطح آب شناورند، اما معمولاً به طور کامل در زیر آب رشد می‌کنند و تحمل خشکی را ندارند؛ طول ساقه آنها به یک تا سه متر می‌رسد و در محل گره‌های ساقه حلقه‌هایی از برگهای سبز روشن وجود دارد که نازک و اغلب منشعب هستند؛ این گیاهان اساساً فاقد ریشه هستند، ولی گاهی برگهای تغییر‌شکل‌یافته‌ای با ظاهری ریشه‌مانند ایجاد می‌کنند که گیاه را به بستر متصل می‌کند برگشت ← جهش برگشتی برگ کژفشار baroclinic leaf [جَوّ] نوعی اَبر در مقیاس همدیدی که در تصاویر ماهواره‌ای، درست قبل از شروع چرخندزایی، به فراوانی دیده می‌شود برگ نقشه map sheet [ نقشه‌برداری] یک ورق نقشه از یک رشته نقشه (map series) برگینه folium, folium of Descartes, leaf of Descartes [ریاضی] خمی در صفحه با معادله X3+Y3 = 3axy برنامه‌گردان activity coordinator animateur, [ گردشگری] فردی که برنامه‌ریزی و سرپرستی فعالیتهای تفریحی و ورزشی به عهده اوست و به زبان قابل فهم برای غالب مسافران سخن می‌گوید و آنها را به شرکت در برنامه‌ها تشویق می‌کند برنج آبی lowland rice [زراعت] برنجی که آبیاری می‌شود برنج دیم upland rice [زراعت] برنجی که آبیاری نمی‌شود برنمود رقمی digital object [ کتابداری ] نوعی ساختار داده‌ای که شامل محتوای رقمی و شناسانه واحدی برای محتوا و داده‌های دیگر از قبیل فراداده است متـ . شیء رقمی برون‌انگل ectoparasite [ میکرب] انگل‍ی که در سطح خارجی بدن میزبان زندگی می‌کند برون‌انگل‌کُش ectoparasiticide [ میکرب] عامل نابودکننده برون‌انگل برون‌پوسه sap rot [جنگل] هر نوع پوسیدگی که به برون‌چوب محدود می‌شود برون‌چوب sapwood [جنگل] بخش بیرونی ساقه درخت مرکب از یاخته‌های زنده که آب را به بخشهای بالاتر درخت منتقل می‌کند برون‌فکنی projection [روان‌شناسی] در روانکاوی، سازوکاری دفاعی که از طریق آن انرژی سائقهای‌ناخوشایند از درون معطوف به عینیتهای(objects) بیرونی می‌شود برون‌نوکلئاز exonuclease, exo [ژن‌شناسی] زی‌مایه‌ای که باعث شکسته ‌شدن پیوندهای نوکلئوتیدی از هر دو طرف آزاد نوکلئیک‌اسید می‌شود برونی‌سازی externalisation [روان‌شناسی] سازوکاری دفاعی که از طریق آن اندیشه‌ها و افکار و احساسها و ادراکها به جهان بیرون نسبت داده می‌شود برهان برساختی constructive proof [ریاضی ] نوعی برهان در ریاضیات که در آن وجود شیء مورد نظر از طریق ساختن یا ارائه روشی برای ساختن آن اثبات می‌شود برهان متناهی‌‌مبنا finitary proof [ریاضی ] برهانی که در آن هیچ مجموعه نامتناهی، چه به ‌طور صریح و چه به طور ضمنی، به کار نرفته باشد برین‌‌صوت‌شناسی hypersonics [فیزیک] تولید و بهره‌برداری از امواج صوتی با بسامدهای بیشتر از 500 مگاهرتز بسامد اضطرار distress frequency [دریایی] بسامد رادیویی معینی که در آن پیامهای اضطرار ارسال می‌شود بسامد کِشَند tidal frequency [ اقیانوس‌شناسی، زمین] میزان جابه‌جایی مؤلفه یک کِشَند حاصل از ترکیب نیروهای کِشَندزای سامانه خورشید ـ زمین ـ ماه بر حسب درجه در روز بَسپاراز polymerase [ژن‌شناسی] زی‌مایه‌ای که با بَسپارش نوکلئوتیدها رشته دِنا یا رِنا را می‌سازد متـ . پلیمراز بَست تابوت coffin fastener [باستان‌شناسی ] هر یک از قطعات فلزی که بخشهای مختلف تابوت را به یکدیگر متصل می‌کنند بستر تراورس ← بستر ریل‌بند بستر ریل‌بند tie bed [ریلی] سطحی پوشیده با پارسنگ که ریل‌بند بر روی آن قرار می‌گیرد متـ . بستر تراورس بستر سیال fluidised bed [ فنّاوری غذا] نوعی محیط انتقال گرما که در آن بخار گاز یا مایع در خلاف جهت بستری که ذرات بر روی آن قرار دارند، حرکت می‌کند بَستک آغازگر ← عنصر آغازگر بسته‌بندی زم‌خلئی cryovac [ فنّاوری غذا] فرایند بسته‌بندی مواد غذایی از جمله گوشت در پوششهای پلاستیکی تحت خلأ و دمای بسیار پایین بشم hoarfrost, hoar [جَوّ] نهشتی از یخ‌بلورهای به ‌هم ‌چسبیده که معمولاً به طور مستقیم بر روی اجسام نازکی که در معرض هوا قرار دارند تشکیل می‌شود بشم‌بلور hoar crystal [جَوّ] هر یک از یخ‌بلورهای موجود در بشم بشم سطحی surface hoar [جَوّ] 1. یخ‌بلورهای سرخس ‌شکل که مستقیماً بر روی سطح برف می‌نشینند 2. بشمی که عمدتاً به ‌صورت دوبعدی بر روی پنجره یا دیگر سطوح صاف رشد می‌کند بطری رانه‌ای drift bottle, floater [ اقیانوس‌شناسی ] بطری یا شیئی که برای مطالعه جریانهای اقیانوسی، در آب دریا رها می‌شود بقایای کشتی shipwreck 1, wreck 1, wreckage 1 [دریایی ] آنچه از کشتی شکسته یا بار آن بر جای مانده یا در دریا پراکنده شده یا به ساحل رسیده باشد بلندی تنه fishing [ریلی] فاصله میان بُن تاج ریل و سر پایه ریل که محل تماس ریل و صفحات اتصالی نیز هست بلور برف snow crystal [جَوّ] هر یک از انواع یخ‌بلور در برف بلور تک‌محوره uniaxial crystal [فیزیک] بلوری دوشکستی که در راستایی خاص فاقد ویژگی شکست دوگانه است بلورجات glassware [ گردشگری ] ظروف ساخته‌شده از شیشه بلور دگرگونی metacryst [زمین ] بلور درشتی که بر اثر بازبلورش در یک سنگ دگرگونی تشکیل شده است بلور دوقلو twin crystal [فیزیک] بلوری که از دو یا چند بلور با سمت‌گیری متقارن تشکیل شده است بلیت ورودی entrance ticket, admission ticket [ گردشگری ] بلیتی که به شخص اجازه ورود به مکانی را می‌دهد بمب دست‌ساز improvised explosive device, hand-made bomb [نظامی ] افزاره‌ای انفجاری که خارج از مراکز اسلحه‌‌سازی با استفاده از مواد شیمیایی زیانبار یا مرگبار یا آتش‌زا ساخته می‌شود بُن‌پوست‌کُشی basal bark treatment [جنگل] نوعی تیمار برای خشکاندن درخت که در آن درخت‌کُش را در نزدیکی بُن، در حدود پنجاه سانتی‌متری سطح زمین، و دورتادور درخت در تماس با نواری از پوست آن قرار می‌دهند بنداک bezoar [ تغذیه] توده‌ای حاصل از مواد بلعیده‌شده که نمی‌تواند از معده وارد روده شود بنفشه Viola [ گیاهی ] سرده‌ای از بنفشه‌ایان یک یا چندساله کوچک و به‌ندرت درختچه‌ای با 400 تا 500 گونه که در تمام دنیا مخصوصاً نواحی معتدل نیمکره شمالی می‌رویند؛ برگهای آنها قلب‌شکل یا کنگره‌دار با آرایشی متناوب است، اما برخی هم برگهای پنجه‌ای دارند و گلها در اکثر گونه‌ها دارای تقارن دوطرفه و پنج گلبرگ است که چهارتای آنها، در هر طرف دو تا، روبه‌بالا و به ‌شکل بادبزن و پنجمی که تحتانی پهن و لَپی است روبه‌پایین قرار دارد بنفشه ‌افریقایی Saintpaulia [ گیاهی] سرده‌ای از جِسنِریان/ بنفشه‌افریقائیان با شش گونه علفی چندساله که بومی تانزانیا و جنوب شرقی کنیا هستند و بیشتر گونه‌های آن در کوههای نگورای تانزانیا می‌روید بنفشه‌افریقائیان ← جِسنِریان بنفشه‌ایان Violaceae [ گیاهی ] تیره‌ای از مالپیگی‌سانان غالباً درختچه‌ای یا درختی کوچک و گاهی علفی با 21 سرده و 900 گونه که گسترش جهانی دارند؛ برگهای آنها ساده با آرایش متقابل یا متناوب و اغلب با گوشواره برگ‌مانند (leafy stipule) و کوچک است؛ گل‌آذین‌شان منفرد یا خوشه‌ای با کاسه گل پنج‌پر و پایا و جام گل آنها دارای پنج گلبرگِ غالباً نامساوی است بنگاه اطلاع‌گزاری information agency [ کتابداری ] سازمانی که دسترسی به اطلاعات را میسر می‌سازد متـ . اطلاع‌گزاری بُن‌گودی root concavity [متالورژی ] حفره‌ای در ریشه جوش که عیب محسوب می‌شود بُن‌لاد socle [ریاضی ] برای یک مدول (module)، مجموع همه زیرمدولهای (submodule) ساده آن بُن‌مایه motif [ پروتگان‌شناسی ] بخش کوچکی از یک پروتئین که همساخت بخشهایی از دیگر پروتئینهایی است که کارکردی مشابه دارند بُن‌مایه پروتئین protein motif [ پروتگان‌شناسی] بُن‌مایه‌های ساختار که معمولاً تعداد عنصرشان کم است بُن‌مایه‌پویی motif scanning [ پروتگان‌شناسی ] یافتن همه بُن‌مایه‌های شناخته‌شده‌ای که در یک توالی وجود دارند بُن‌مایه ساختاری structural motif [ پروتگان‌شناسی ] تاب یا عنصری سه‌بعدی در زنجیره‌ای که در انواع مولکولهای دیگر نیز ظاهر می‌شود بن‌مایه مشترک ← توالی مشترک بوق بلند prolonged blast, long blast [دریایی] بوقی که بین چهار تا شش ثانیه طول بکشد بوق کوتاه short blast [دریایی ] بوقی که حدود یک ثانیه طول بکشد بوم‌شناسی اطلاعات information ecology [کتابداری] مطالعه روابط متقابل‌مردم و سازمانها و فنّاوریها با محیط‌اطلاعات‍ی بوم‌کلبه ecolodge [گردشگری] اقامتگاهی معمولاً کوچک و گران در نزدیکی محدوده حفاظت‌شده یا داخل آن، به ویژه برای طبیعت‌گردان بوی نری boar taint, boar odour [ فنّاوری غذا] طعم و بوی نامطبوع گوشت ناشی از ترشح زیاد هورمونهای جنسی نر برخی از دامها بویه روگاه mid-channel buoy fairway buoy, [دریایی] شناوه‌ای که روگاه را در آبراه مشخص می‌کند متـ . شناوه روگاه بویه کشتی شکسته wreck buoy [دریایی] شناوه‌‌ای که برای نشان دادن محل کشتی شکسته به کار می‌رود متـ . شناوه کشتی شکسته بهارپوسته spring crust [جَوّ] نوعی برف‌پوسته که از سخت شدن پاربرف (firn) شل بر اثر کاهش دما تشکیل شده باشد بهترین فنّاوری بازبَرازش موجود best available retrofit technology, BART [محیط‌زیست] بهترین فنّاوری در دسترس برای ارتقای عملکرد سامانه‌های واپایش آلاینده‌ها در تأسیسات ثابت موجود بهترین فنّاوری موجود best available technology [محیط‌زیست] کارآمدترین و به‌صرفه‌ترین فنّاوری تصفیه در دسترس اختـ . بِهفَم BAT بهترین فنّاوری واپایش موجود best available control technology, BACT [محیط‌زیست] بهترین فنّاوری در دسترس برای کاهش آلایندها تا رسیدن به استانداردهای مصوب بهداشت hygiene [علوم سلامت] اصول و قوانین ناظر بر حفظ سلامت و رعایت آنها بهداشت‌کار hygienist [علوم سلامت] فرد آموزش‌دیده‌ای که مطابق با اصول و قوانین بهداشتی خدمات بهداشتی ارائه می‌دهد بهداشتی hygienic [علوم سلامت] مربوط به بهداشت بهره yield 1 [فیزیک] کل انرژی مؤثری که در انفجار هسته‌ای آزاد می‌شود بهره شکافت fission yield [فیزیک] 1. مقدار انرژی ناشی از شکافت در انفجار هسته‌ای 2. نسبت درصد شکافتهایی که منجر به تولید نوکلیدی خاص می‌شود بهره شکافت زنجیری chain fission yield [فیزیک] مجموع بهره‌های شکاف‍تی که محصولات شکافت آنها ایزوبارهایی با عدد جرمی مشخص است بهره صلح peace dividend [سیاسی ] سودی که تصور می‌شد پس از پایان جنگ سرد بر اثر کاهش هزینه‌های مسابقه تسلیحاتی عاید جامعه جهانی شود بهره هسته‌ای nuclear yield [فیزیک] معیاری برای انرژی تولیدشده در واکنشگاه/ رآکتور هسته‌ای یا در انفجار هسته‌ای بهره‌وری حمل و نقل transportation productivity [درون‌شهری] نسبت بازدهی واحدهای حمل‌ونقل به هزینه‌های صرف‌شده بهسازی رویه surface treatment [درون‌شهری] پوشاندن هریک از لایه‌های آسفالت با قیر همراه با شن یا بدون آن بِهفَم ← بهترین فنّاوری موجود بیابان یخ ice desert [جغرافیا، جَوّ] هر پهنه قطبی با پوشش دائمی یخ یا برف، بدون هیچ پوشش گیاهی، به‌جز برف سرخ یا برف سبز گاه‌به‌گاه بیانه رمزگذار حبه domain-encoding exon [ پروتگان‌شناسی] هر بیانه‌ای از یک ژن هوهسته‌ای که حبه خاصی از پروتئین همخوان را رمزگذاری می‌کند بی‌تقارنی asymmetry [فیزیک] وضعیتی که در آن جسم هیچ نظمی ندارد و با هیچ عنصر تقارنی، مانند نقطه و محور و صفحه، نمی‌توان بخشی از آن را متناظر با بخش دیگری در نظر گرفت بی‌تقارنی باریونی baryon asymmetry [فیزیک] نابرابری ماده باریون‍ی و پادباریون‍ی آن‌‌چنان ‌که در عالم دیده می‌شود بی‌حسی برقی electrical stunning [ فنّاوری غذا] بی‌حسی با جریان برق که در حین ذبح و قبل از خون‌گیری برای ثابت نگهداشتن حیوان انجام می‌شود بی‌خاکستر‌دان‌سپاری unurned cremation [باستان‌شناسی] نوعی آتش‌سپاری که در آن از ظرف سفالی برای حفاظت از بقایای خاکسترشده استفاده نمی‌شود بیخِ خرک extreme sul ponticello [موسیقی ] دستور یا شیوه‌ای در نواختن سازهای زهیِ زخمه‌ای و کمانه‌ای برای حرکت کمانه در نزدیک‌ترین فاصله ممکن به خرک بیخِ دسته sul tasto extreme, extreme sul tasto [موسیقی] دستور یا شیوه‌ای در نواختن سازهای زهیِ زخمه‌ای و کمانه‌ای برای حرکت کمانه در نزدیک‌ترین فاصله ممکن به رودسته بید Salix [ گیاهی ] سرده‌ای از بیدیان درختی یا درختچه‌ای خزان‌دار دوپایه با گل‌آذین دم‌گربه‌ای (catkin) با حدود 400 گونه که در خاکهای مرطوب و در نواحی معتدل و سرد نیمکره شمالی می‌رویند؛ گل‌آذین آنها در بهار قبل از برگها یا همزمان با اولین برگها می‌شکفد و برگهای آنها معمولاً کشیده و گاهی دایره‌ای یا تخم‌مرغی با حاشیه غالباً دندانه‌دار است بیدیان Salicaceae [ گیاهی ] تیره‌ای از مالپیگی‌سانان درختی یا درختچه‌ای خزان‌دار با چهار سرده و حدود 350 گونه که غالباً در خاکهای مرطوب مناطق سرد و معتدل نیمکره شمالی می‌رویند و گلهایشان به صورت دم‌گربه‌ای (catkin) و کرک‌دار است و لقاح متقابل (cross-fertile) و دورگه در آنها بسیار رایج است بیسکویت کشتی ship biscuit, hard bread, hard tack, pilot bread [دریایی ] نوعی بیسکویت سفت با ماندگاری طولانی و مواد مغذی که در شناور‌ها از آن در شرایط اضطراری استفاده می‌کنند بیش‌بارزیت overdominance, heterozygote advantage [ژن‌شناسی] وضعیتی که در آن ارزش ژن‌نمودی در حالت ناجورتخمی بیش از حالت جورتخمی است متـ . اَبَربارزیت superdominance بیش‌کاروتن‌خونی hypercarotenemia [ تغذیه] وضعیتی که در آن سطح کاروتن خون عموماً در بیماران مبتلا به نارساییهای تغذیه‌ای بالا می‌رود بیش‌کلسیم‌میزی hypercalciuria [ تغذیه] دفع بیش‌ازحد کلسیم با ادرار بی‌طرف neutral [سیاسی ] دولتی که اعلام بی‌طرفی می‌کند بی‌طرفی neutrality [سیاسی ] موضع حقوقی یک دولت مبنی بر عدم جانب‌داری از هر یک از دو طرف درگیر در جنگ بی‌طرفی دائم permanent neutrality, perpetual neutrality [سیاسی ] مشی سیاسی پایدار یک دولت، مبتنی بر بی‌طرفی، چه در جنگ و چه در صلح بی‌طرفی مسلح armed neutrality [سیاسی ] بی‌طرفی در عین آمادگی نظامی بی‌قطبی nonpolarity [سیاسی ] وضعیتی در نظام بین‌الملل که در آن کنشگران بسیار با تکیه بر توان اقتصادی یا نظامی یا هر نوع توان دیگری اعمال قدرت می‌کنند بیمار معلوم identified patient, symptom bearer, symptom wearer [روان‌شناسی ] عضوی از گروهی دارای پیوندهای قوی، مانند خانواده، که علائم اختلال روانی در او بروز می‌کند و درمان او نیازمند توجه و رسیدگی به وضع سایر اعضای گروه است که ظاهراً بیمار نیستند بیماری تابِ پروتئین protein fold disease, protein folding-related disease [ پروتگان‌شناسی] هر بیماری در انسان که ناشی از تابِ ناصحیح پروتئین باشد بیماری‌زای فرصت‌طلب opportunistic pathogen [ میکرب] نوعی از بیماری‌زاهای عفونی، از جمله ویروسها، که در افرادی که ایمنی آنها سرکوب شده است، باعث عفونت‍های فرصت‌طلب می‌شوند بیماری عفونی infectious disease [علوم سلامت] هر نوع بیماری واگیردار که از طریق تماس مستقیم یا غیرمستقیم از فردی به فرد دیگر یا از حیوان به انسان منتقل می‌شود بیماری هیدروژنی hydrogen disease [ خوردگی ] نوعی شکست ناشی از اکسایش داخلی در امتداد مرز دانه‌ها در مس حاوی مس‌اکسید یک ظرفیتی که به دلیل تمایل آن به انحلال با اکسیژن، در هنگام حرارت دیدن در هوا و در نتیجه تشکیل بخار حاصل از گرم کردن فلز در معرض هیدروژن رخ می‌دهد بی‌مانع barrier-free [درون‌شهری ] ویژگی تسهیلاتی که استفاده از آنها برای کلیه افراد از جمله معلولان به‌سهولت امکان‌پذیر باشد بیمه‌نامه سفر voyage policy [دریایی ] قرارداد بیمه دریایی که سفر دریایی از بندری به بندر دیگر را پوشش می‌دهد بینک billet [جنگل] تکه کوچکی از چوب گرد یا نسبتاً گرد که برای مصارف مختلف بریده می‌شود بینه مهار anchor log [جنگل] میله‌ای چوبی یا بتنی یا فلزی که به صورت عرضی در زمین فرو می‌کنند تا بافه مهار را محکم نگهدارد متـ . مرده‌مرد dead man بین‌هالوژنی interhalogen [شیمی ] ویژگی ترکیبی شیمیایی که بین دو هالوژن شکل می‌گیرد بی‌هنجاری ارتفاع height anomaly [ژئوفیزیک] اختلاف میان ارتفاع بیضی‌وار و ارتفاع نرمال (normal height)، یا فاصله هر نقطه از سطح زمین از نقطه متناظر آن بر روی زمینسان بی‌هنجاری بوگه Bouguer anomaly [ژئوفیزیک] اختلاف گرانی نظری با گرانی مشاهده‌ای پس از تصحیحهای عرض جغرافیایی و ارتفاع و زمینگان متـ . بی‌هنجاری گرانی بوگه Bouguer gravity anomaly بی‌هنجاری گرانی gravity anomaly [ژئوفیزیک] اختلاف میان مقدار گرانی مشاهده‌شده و مقدار گرانی نظری محاسبه‌شده در یک نقطه بی‌هنجاری گرانی بوگه ← بی‌هنجاری بوگه بی‌هنجاری مغناطیسی magnetic anomaly [ژئوفیزیک] انحراف میدان مغناطیسی زمین از میانگین میدان مغناطیسی پیرامون بی‌هنجاری هم‌ایستایی isostatic anomaly [ژئوفیزیک] بی‌هنجاری گرانی محاسبه‌شده بر مبنای فرضیه‌های هم‌ایستایی بی‌هوازی اجباری obligate anaerobe [محیط‌زیست] ریزاندامگانی که تنها در نبود اکسیژن می‌تواند زندگی کند پ پاداش بازگردانی salve award salvage award, [دریایی] مبلغی که بنا بر رأی دادگاه یا داور، بر اساس قرارداد بازگردانی، تعیین می‌شود و بابت بازگردانی اموال در معرض خطر در دریا به بازگردان پرداخت می‌شود متـ . هزینه بازگردانی salve charge, salvage charges پادباریون antibaryon [فیزیک] ذره‌هایی که از به هم پیوستن سه پادکوارک ساخته می‌شوند و معمولاً در شتابدهنده‌ها تولید می‌شوند پادپایانش antitermination [ژن‌شناسی ] سازوکاری که از پایانش رونویسی جلوگیری می‌کند پادپایانگر antiterminator [ژن‌شناسی ] پروتئینی که از پایانش رونویسی جلوگیری می‌کند متـ . عامل پادپایانش antitermination factor پروتئین پادپایانش antitermination protein پادتن آمیژه‌ای chimeric antibody [ژن‌شناسی ] پادتن ترکیبی حاصل از ژنهای آمیژه‌ای پادتن حبه‌ای domain antibody, dAb [ پروتگان‌شناسی ] تکه‌ای از پادتن به طول حدوداً 110 آمینواسیدی که دستکاری شده تا بتواند فقط شامل اولین حلقه پپتیدی حبه زنجیره سنگین (ناحیه VH) و نیز زنجیره سبک (ناحیه VL) باشد، اما همچنان به پادگن همخوان متصل بماند پادزنگ ‌جوش welding primer [متالورژی ] نوعی رنگ یا پوشش برای حفاظت از مواد تا زمان جوشکاری پادکوارک antiquark [فیزیک] کوارک‍ی که اعداد کوانتومی آن مخالف اعداد کوانتومی کوارک متناظر است پادنوترینو antineutrino [فیزیک] لپتونی با اعداد کوانتومی مخالف با اعداد کوانتومی متناظر نوترینو پارسنگ‌بردار ← ماشین پارسنگ‌بردار پارَک pulp [فنّاوری غذا] ذرات نرم با قوام آبکی که عموماً با له ‌کردن مواد غذایی به‌ویژه میوه‌ها و سبزیها به دست می‌آیند پارَک‌سازی pulping [فنّاوری غذا] خرد کردن مواد غذایی گیاهی مانند میوه‌ها و سبزیها به شکل پارَک پاسخ پروتئین واتابیده unfolded protein response, UFR, UPR [ پروتگان‌شناسی ] فعالیت هماهنگ ژنهای خاصی که پروتئین‌یارها و پروتوآزهای مربوط به مرگ برنامه‌ریزی‌شده یا وابسته به شبکه آندوپلاسمی را در پاسخ به حضور و تجمع پروتئین‍های کژتابیده و واتابیده یا دیگر اشکال ناصحیح پروتئین‍های تابیده در یک یاخته رمزگذاری می‌کند پاسنگ footstone [باستان‌شناسی ] تخته‌سنگی که پایین گور را مشخص می‌کند پاشنه frog, heel [موسیقی] بخشی از کمانه سازهای زهی که در دست نوازنده قرار می‌گیرد پاشنه دکل mast step [دریایی ] تکیه‌گاه و محل اتصال دکل به مازه شناور پاک‌سازی پارسنگ undercutting [ریلی] عملیاتی شامل تخلیه پارسنگ از زیرخط و جانشین‌کردن آن با پارسنگ تازه یا سرندشده و زیرکوبی و هموار کردن خط و رساندن آن به سطح لازم پاک کردن trimming [ فنّاوری غذا] زدودن بخشهای اضافی از ماده غذایی به‌ویژه زدودن چربیهای گوشت پامچال Primula [ گیاهی ] سرده‌ای از پامچالیان با 400 تا 500 گونه از گیاهان علفی کوتاه که بومی مناطق معتدل نیمکره شمالی و جنوب کوههای اتیوپی و اندونزی و گینه و مناطق معتدل جنوب امریکای جنوبی هستند؛ بسیاری از آنها گلهای زیبا دارند پامچالیان Primulaceae [ گیاهی ] تیره‌ای از خلنگ‌سانان با حدود 24 سرده و 1000 گونه که در نیمکره شمالی پراکندگی گسترده دارند و شامل گیاهان زینتی و گلهای خودرو می‌شوند پایان سفر end of the journey [گردشگری] تاریخ و ساعت ارائه آخرین خدمت گردشگری به مسافر مطابق با قرارداد پایانش termination [ژن‌شناسی ] خاتمه‌یافتن همتاسازی یا رونویسی یا ترجمه پایانگر terminator [ژن‌شناسی ] توالی نوکلئوتیدی در دِنا که باعث توقف رونویسی می‌شود پایدارساز ساحلی hard stabilisation [ اقیانوس‌شناسی ] هر نوع سازه که برای حفاظت از ساحل یا ممانعت از حرکت شن و ماسه در امتداد ساحل ساخته می‌شود پایدارسازی جاذبه site hardening [گردشگری] ترمیم و بهینه‌سازی جاذبه گردشگری برای افزایش ظرفیت بازدید پایگاه رده جلو advanced base [نظامی] پایگاهی در نزدیکی یا داخل منطقه عملیاتی که مأموریت اصلی آن پشتیبانی از عملیاتهای نظامی است پایگاه عملیاتی رده جلو advanced operations base [نظامی] در عملیاتهای ویژه، پایگاهی کوچک و موقتی در منطقه عملیات ویژه مشترک برای فرماندهی و مراقبت و احیاناً پشتیبانی آموزش یا پشتیبانی عملیات راهکنشی پایه ← پایه تحتانی پایه تحتانی endpin [موسیقی ] میله قابل تنظیمی که به قسمت انتهایی ویلن‌سل یا کنترباس نصب می‌شود متـ . پایه پایه سوپ bouillon [ فنّاوری غذا] آب صاف‌نشده حاصل از جوشاندن گوشت مرغ یا گوشت گاو پایه سوزن نیمه‌خودکار semi-automatic switch stand [ریلی ] پایه سوزنی که سازوکار داخلی آن عقب‌گرد خط‌نورد را از طریق یک سوزن امکان‌پذیر می‌سازد پایین‌دیواره lower sidewall [تایر ] ناحیه زیر خط حداکثر پهنای مقطع (section width)، که بخشی از آن در داخل رینگ (rim) قرار می‌گیرد پتانسیل برانگیخته evoked potential, EP [پایه پـزشکی] نشـانک الکتـریکی ثبـت‌شده پـس از تحـریک الکتریکی پتانسیل برانگیخته بینایی visual evoked potential, VEP, visual evoked cortical potential [پایه پزشکی ] پتانسیل برانگیخته ثبت‌شده پس از تحریک چشم در الکترومغزنگاری پتانسیل برانگیخته حسی‌پیکری somatosensory evoked potential, SEP [پایه پزشکی ] پتانسیل برانگیخته ثبت‌شده در نیمکره‌های مغز یا نخاع پس از تحریک الکتریکی یا فعالیت کاراندام‌شناختی تارهای عصبی محیطی پتانسیل برانگیخته شنوایی audiotory evoked potential, AEP [پایه پزشکی] پتانسیل برانگیخته ثبت‌شده پس از تحریک گوش در الکترومغزنگاری پتانسیل برانگیخته شنوایی تنه مغز brainstem audiotory evoked potential, BAEP [پایه پزشکی ] بخشی از پتانسیل برانگیخته شنوایی ثبت‌شده که از تنه مغز ناشی می‌شود پتانسیل برانگیخته قشری evoked cortical potential, cortical evoked potential [پایه پزشکی ] پتانسیل برانگیخته ثبت‌شده در قشر مخ پتانسیل پیش‌آهنگ pacemaker potential [پایه پزشکی ] واقطبش آهسته غشاهای یاخته‌ای که از جمله در گره سینوسیـ دهلیزی قلب روی می‌دهد پتانسیل تارلرزه fibrillation potential [پایه پزشکی ] پتانسیل الکتریکی نیزه‌ای غیرعادی‌ای که همراه با تارلرزه یک تار ماهیچه ایجاد می‌شود پتانسیل حاشیه‌ای satellite potential [پایه پزشکی] پتانسیل کُنش غیرطبیعی و کوچکی که جدا از پتانسیل کنش اصلی است پتانسیل حسی sensory potential, sensory nerve action potential, SNAP, compound sensory nerve action otential [پایه پزشکی ] پتانسیل کُنش ثبت‌شده پس از تحریک یک عصب حسی یا شاخه حسی عصب مختلط پتانسیل رخدادی event-related potential [پایه پزشکی ] تغییر در الگوی پتانسیل کنش در الکترومغزنگاری بلافاصله پس از یک محرک حسی یا حرکتی یا شناختی پتانسیل صفحه پایانی end plate potential [پایه پزشکی ] پتانسیل کنشی که در صفحه پایانی عصب ـ عضله (motor end plate) به ‌وجود می‌آید پتانسیل کِشَندی tidal potential [ اقیانوس‌شناسی] بازنمود نیروهای کِشَندی به صورت مؤلفه‌های یک میدان بُرداری پتانسیل ماهیچه‌لرزه fasciculation potential [پایه پزشکی] پتانسیل الکتریکی‌ای که همراه با ماهیچه‌لرزه ایجاد می‌شود پتانسیل مولد receptor potential generator potential, [پایه پزشکی] واقطبش ایجاد‌شده در گیرندهای حسی در پاسخ به انواع خاصی از محرکهای فیزیکی پتانسیل واحد حرکتی motor unit potential, MUP, motor unit action potential, MUAP [پایه پزشکی ] مجموع پتانسیل کُنشهای ثبت‌شده تارهای ماهیچه در یک واحد حرکتی پخش‌پذیری spreadability [ فنّاوری غذا] قابلیت گسترده شدن بافت یک ماده غذایی پخشگر diffuser [فیزیک] وسیله‌ای در مکانیک شاره‌ها که با تغییرسطح مقطع مجرای عبور، سرعت شارش را کاهش می‌دهد [هوایی] مجرا یا محفظه‌ای با نیمرخ انبساطی که از سرعت فروصوتی سیال می‌کاهد و بر فشار آن می‌افزاید پخشگر اَبَرصوتی supersonic diffuser [فیزیک، هوایی] پخشگری که فشار شاره در حال ‌حرکت با سرعت اَبَرصوتی را افزایش می‌دهد و از سرعت آن می‌کاهد پخش گرمایی thermal diffusion [فیزیک] فرایندی که در آن شیو دما در مخلوطی از شاره‌ها منجر به شیو غلظت در اجزای آن می‌شود پدیده‌های ترابُرد transport phenomena [فیزیک] فرایندهایی در سامانه‌های بس‌ذره‌ای که در آنها حرکت ذره باعث انتقال انرژی و تکانه و جرم و بار الکتریکی از نقطه‌ای به نقطه دیگر می‌شود پراشنوی paracusis [ شنوایی‌شناسی ] هر نوع نابهنجاری در شنوایی پراشنوی کاذب ← پراشنوی ویلیس پراشنوی مکانی paracusis localis paracusis loci, [ شنوایی‌شناسی] کاهش توانایی مکان‌یابی صدا پراشنوی ویلیس paracusis Willisi, Willis'paracusis paracusis Willisiana, [ شنوایی‌شناسی ] نوعی پراشنوی که در آن فرد دارای اُفت شنوایی رسانشی صدا‌ها را در محیط پرنوفه بهتر درک می‌کند متـ . پراشنوی کاذب false paracusis پرّان ← کمانه‌کشی پرّان پُربگذر pass-up [درون‌شهری] وضعیتی که در آن ظرفیت اتوبوس در هنگام گذشتن از ایستگاه تکمیل است و مسافرانِ منتظر در ایستگاه مجبورند تا آمدن اتوبوس بعد صبر کنند پرتابه ejecta [زمین] موادی که به گونه‌ای انفجاری از آتشفشان خارج می‌شوند پرتوزایی خوشه‌ای cluster radioactivity [فیزیک] گسیل ذرات از هسته‌های پرتوزا در حالتی که جرم ذرات گسیل‌شونده از ذره آلفا بیشتر و از شکافت‌پاره‌ها کمتر باشد پرچم flag [دریایی ] 1. پارچه یا بافته‌ای در شکلها و رنگهای مختلف که برای نشان دادن ملیت یا علامت دادن از آن استفاده می‌شود 2. ملیت کشتی که بر مبنای محل ثبت کشتی است پرچم اضطرار distress flag [دریایی] پرچمی که برافراشته‌شدن آن در کشتی وضعیت اضطراری را نشان می‌دهد پرچم ثبت flag of registration [دریایی] پرچم کشوری که شناور در آنجا ثبت شده است پرچم مصلحتی flag of convenience, FOC, open registry, flag of necessity [دریایی ] پرچم یک کشور خارجی که تحت آن یک کشتی برای اجتناب از پرداخت مالیات و هزینه‌های دیگر به ثبت می‌رسد پرسیاوش Adiantum [ گیاهی ] سرده‌ای با حدود 200 گونه از پرسرخسیان یا به عقیده بیشتر محققان از پرسیاوشیان که دارای ساقه و برگهای تیره و پهنکهای سبز روشن با بریدگیهای ظریف هستند؛ هاگینه‌ها تقریباً در حاشیه پهنک ظاهر می‌شوند و در لبه برگشته آن محصور هستند و ظاهری شبیه به هاگینه‌پوش (indusium) دارند پرسیاوشیان Adiantaceae [گیاهی] تیره‌ای از پرسرخس‌سانان (Pteridales) زمینی یا بالارونده رورُست کوچک یا متوسط با ریشه‌ای در خاک که دارای زمین‌ساقه بلند و خزنده و اِستِل لوله‌ای (solenostelic) است؛ قسمتهای جوان این گیاه با فلسهایی باریک و تیره و غیرسپری (non-pelate) پوشیده شده است و برگ‌شاخه‌های (fronds) آنها پایکی بلند به رنگ تیره و براق دارد و پهنک آنها ساده و شانه‌ای یا مرکب چهاربارشانه‌ای است پرش فام‌تنی chromosome jumping, chromosome hopping [ژن‌شناسی ] جداسازی پی‌درپی همسانه‌هایی از قطعات همپوشان دِنا با هدف دربرگرفتن قطعات بزرگتر فام‌تن پُرفشار بسته closed high [جَوّ] پُرفشاری که خط هم‌فشار یا خط پَربند آن را در بر گرفته است پَرَک برف snow flake [جَوّ] انبوهش یخ‌بلورهایی که از اَبر فرو‌می‌ریزد پُرکن طوقه bead filler, apex strip, apex [تایر ] نوار لاستیکی با مقطع مثلثی در ناحیه طوقه تایر که سطح صاف و یکدستی در بالای طوقه و پایین‌دیواره تایر به وجود می‌آورد؛ از نوع کشیده و بزرگ آن برای سفت کردن پایین‌دیواره استفاده می‌شود پَرکَنی defeathering [ فنّاوری غذا] کندن پرهای لاشه پرندگان گوشتی پُرنیاز fastidious [ میکرب] ریزاندامگانی که برای رشد به تغذیه یا محیط کشت پیچیده نیاز دارد پرواز تراصوتی transonic flight [هوایی ] پرواز هواگرد در سرعت تراصوتی که مشخصه آن افزایش عمده پَسار و کاهش بَرآر در هر ارتفاع و تغییرات ناگهانی و شدید در گشتاورهای وارد بر هواپیماست پرواز زیرصوتی subsonic flight [هوایی ] حرکت جسم متحرک در جوّ با سرعتی کمتر از سرعت صوت یا به عبارتی از صفر تا 85 درصد سرعت آن پروتگان proteome, protein-genome [ پروتگان‌شناسی] مجموعه کامل پروتئینهای موجود در یک یاخته یا اندامک یا زیریاخته یا زیراندامک و جز آن در زمانی معین پروتگان‌شناسی proteomics [ پروتگان‌شناسی ] دانش بررسی و مطالعه پروتگان پروتئین آب‌پنیر whey protein [تغذیه] پروتئینی که بعد از جداسازی دَلَمه و خامه در شیر باقی می‌ماند پروتئین‌‌بازتابی protein refolding, heat-shock protein activity [ پروتگان‌شناسی ] فرایندی که هر یاخته برای احیای مجدد فعالیت زیستی یک پروتئین واتابیده یا کژتابیده باید طی ‌کند پروتئین بافت‌دار گیاهی textured vegetable protein [فنّاوری غذا] هر پروتئین گیاهی که به صورت ذرات یا قطعاتی به شکلهای مختلف به آنها بافت می‌دهند و عرضه می‌کنند پروتئین پادپایانش ← پادپایانگر پروتئین‌تابی protein folding [ پروتگان‌شناسی] خودسامان‌دهی خودانگیخته و بی‌واسطه یک رشته بس‌پپتیدی واتابیده یا نوظهور به ‌صورت یک ساختار سه‌بعدی منحصربه‌فرد پروتئین تابیده folded protein [ پروتگان‌شـناسی] پروتئینی که تقریباً هر اتم آن در شرایط کاراندام ‌شناختی دارای جایگاه معینی است پروتئین حبه‌ای domain protein [ پروتگان‌شناسی] هر پروتئینی که از یک یا چند حبه متمایز تشکیل شده است پروتئین خانه‌بان house-keeping protein [ پروتگان‌شناسی] هر یک از مجموعه‌پروتئینهای یاخته‌ای که به مقدار زیاد بیان می‌شوند و احتمالاً در نگهداری از کارکردهای یاخته‌ای پایه بسیار فعال هستند پروتئین رشته‌ای fibrous protein [ پروتگان‌شناسی] پروتئینی مستحکم و تا حدودی نامحلول که نقش ساختاری در حفاظت از اندامها و استحکام بخشیدن به آنها دارد پروتئین ضدیخ antifreeze protein [ فنّاوری غذا] پروتئین موجود در برخی موجودات زنده از جمله ماهیان آبهای سرد که از یخ زدن بافتها در دمای زیر صفر جلوگیری می‌کند و در تولید برخی محصولات غذایی مانند بستنی کاربرد دارد پروتئین کانونی hub protein [ پروتگان‌شناسی ] هر پروتئینی که در شبکه پروتئینی پویای یک یاخته نقش مرکزی داشته باشد پروتئین کروی globular protein [ پروتگان‌شناسی] پروتئینی که متشکل از زنجیره‌های آمینواسیدی بلندی است که به ‌شکلی پیچیده تابیده شده‌اند پروتئین‌کژتابی protein misfolding [ پروتگان‌شناسی] فرایندی که در آن پروتئینها به ‌صورت نامناسب تابیده می‌شوند پروتئین کژتابیده misfolded protein [ پروتگان‌شناسی ] پروتئینی که مسیر تابیدگی را به ‌درستی طی نکرده است پروتئین‌واتابی protein unfolding [ پروتگان‌شناسی] فرایندی که به ازهم‌پاشیدگی اتصالات غیراشتراکی یک پروتئین یا تجمع پروتئینی کمک می‌کند پروتئین‌های آمیژه‌ای chimeric proteins [ژن‌شناسی ] پروتئین‌های حاصل از ژنهای آمیژه‌ای پروتئین‌یار chaperone [ژن‌شناسی ] هر یک از پروتئینهای گرماشوک ویژه‌ای که به پروتئینهای نیمه‌تاخورده متصل می‌شوند و با جلوگیری از انبوهش آنها به شکل‌گیری نهایی ساختار پروتئین کمک می‌کنند متـ . پروتئین‌یار مولکولی molecular chaperone پروتئین‌یار مولکولی ← پروتئین‌یار پره‌چرخ tweel [تایر] تایری آزمایشی و بدون هوا که پنچر نمی‌شود و پره‌هایی از جنس پلی‌یورتان منعطف دارد که به رینگ (rim) بیرونی وصل می‌شود پژواک اَبر cloud echo [جَوّ] سیگنال/ نشانکی راداری که از اَبر بازمی‌گردد پژواک فراصوتی ultrasonic echo [فیزیک] پژواک موج فراصوتی از یک مانع که بر اثر تأخیر زمانی، از موج اصلی قابل تشخیص باشد پژوهانه grant [عمومی] مبلغی که برای انجام کار پژوهشی معینی از طرف دولت یا دانشگاه یا سازمان خصوصی به سازمان یا فردی پرداخت می‌شود پس‌پتانسیل afterpotential [پایه پزشکی] پتانسیل کُنش کوچکی که پس از پایان پتانسیل کُنش اصلی یا پتانسیل نیزه‌ای ایجاد می‌شود پس‌پتانسیل مثبت positive afterpotential [پایه پزشکی ] دوره زمانی پس از پایان پس‌پتانسیل منفی که در آن پتانسیل یاخته تحریک‌پذیر از پتانسیل استراحت منفی‌تر است پس‌پتانسیل منفی negative afterpotential [پایه پزشکی ] دوره زمانی پس از پایان یک ‌پتانسیل نیزه‌ای که در آن پتانسیل یاخته تحریک‌پذیر با تأخیر به پتانسیل استراحت می‌رسد پس‌تصفیه posttreatment [محیط‌زیست] عملیات تکمیلی پس از تصفیه برای ارتقای کیفیت آب یا پساب پسته Pistacia [ گیاهی ] سرده‌ای از پسته‌ایان درختی یا درختچه‌ای معـطر با نُه گونه بومی اوراسیا و دو گونه که یکی در جنوب غربی امریکای شمالی و دیگری در جزایر قناری است؛ صمغ شیرین دو درخت مصطکی (P.lentiscus) و تربانتین (P.terebinthus) که به این سرده تعلق دارند در پزشکی کاربرد دارد پس‌رانش reverse thrust [هوایی] حالتی در موتورهای جت دارای پس‌ران که پیش از نشست هواپیما بر روی زمین، از طریق اهرمی خاص، موتور برای مدتی معین روبه‌عقب ‌رانش می‌کند تا سرعت هواپیما در حین نشست کاهش ‌یابد پس‌ریل trailing rail [ریلی ] یکی از ریلهای دو طرف درز اتصال که با توجه به جهت قراردادی عبور قطارها از خط، قبل از پیش‌ریل قرار می‌گیرد پس‌زده reject [محیط‌زیست] بخشی از جریان ورودی که از غشای تراوا عبور نمی‌کند و دربردارنده ناخالصی‍ها و آلاینده‌هایی مثل ترکیبات آلی و یونها و مواد کلوئیدی است پس‌گوشت mechanically recovered meat [ فنّاوری غذا] گوشتی که با دستگاه از استخوان بازیابی شده باشد پسماند آلی organic waste [محیط‌زیست] پسماندی که عمدتاً منشأ گیاهی یا جانوری دارد پسماند پوسیدنی compostable waste [محیط‌زیست] پسماند جامدی که دارای مواد آلی تجزیه‌پذیر به ‌وسیله ریزاندامگانهاست متـ . پسماند فاسدشدنی putrescible waste پسماند تجاری commercial waste [محیط‌زیست] پسماند جامد بنگاههای کسب ‌و کار شامل مراکز خرید و مراکز تفریحی و دفاتر و غذاخوریها پسماند خانگی household waste, domestic waste, residential waste [محیط‌زیست] پسماندی تولیدشده در واحدهای مسکونی پسماند شهری municipal waste [محیط‌زیست] پسماند جامد تولیدشده در شهر اعم از پسماندهای خانگی و تجاری و حتی صنعتی پسماند صنعتی industrial waste, manufacturing waste [محیط‌زیست] پسماند ناشی از فعالیتها یا فرایندهای صنعتی پسماند فاسدشدنی ← پسماند پوسیدنی پسماند کشاورزی agricultural waste [محیط‌زیست] پسماند حاصل از فعالیتهای کشاورزی پسماند معدنی inorganic waste [محیط‌زیست] مواد معدنی دورریخته‌شده شامل شن و نمک و آهن و کلسیم، در صورتی که بسیار جزئی تحت تأثیر ریزاندامگانها قرار گرفته باشند پسماند ناسازگار incompatible waste [محیط‌زیست] پسماند خطرناکی که به‌‌خودی‌‌خود در محل یا در مجاورت یا اختلاط با مواد یا پسماندهای دیگر ممکن است واکنش دهد و اثرات نامطلوب بر جای گذارد پسماند واکنشگر reactive waste [محیط‌زیـست] پسماندی که در حالت عادی ناپایدار است و با آب یا هوا به شدت واکنش می‌دهد و ممکن است مواد سمی یا انفجاری تولید کند پس‌مغز rhombencephalon, hindbrain, hindbrain vesicle [پایه پزشکی ] بخشی از مغز که از بخش پسین سه حفره اولیه لوله عصبی رویانی تکوین یافته است پسین‌چوب latewood [جنگل] بافت چوبی ثانویه در حلقه سالانه درخت که در اواخر فصل رویش شکل می‌گیرد و یاخته‌های آن در قیاس با یاخته‌های رویش اوایل فصل کوچک و تیره است و قطر کمتر و سختی و چگالی بیشتری دارد متـ . چوب تابستانه summer wood چوب پاییزه autumn wood پشت‌بند backing [متالورژی ] ماده‌ای که پشت جوش‌بُن می‌گذارند تا سطحی برای نشاندن اولین گذر ایجاد شود پل عوارضی toll bridge [درون‌شهری] پلی که فقط با پرداخت عوارض می‌توان از آن عبور کرد پلکان دکل mast ladder [دریایی ] پله‌هایی متصل به دکل برای دسترسی به بخشهای بالاتر دکل و سردکل پلکانی en echelon [زمین] ویژگی سیماهای زمین‌شناختی با آرایش همپوشان یا پلکانی پلیمراز ← بَسپاراز پنیرک Malva [ گیاهی ] سرده‌ای از پنیرکیان با گلهای صورتی یا سفید جانبی و برگهای پنجه‌ای و میوه‌های چاک‌بَر طَبَق‌مانند پنیرک‌سانان Malvales [ گیاهی ] راسته‌ای از دولپه‌ایها با نُه تیره و حدود 6000 گونه پنیرکیان Malvaceae [ گیاهی ] تیره‌ای از پنیرک‌سانان درختی یا درختچه‌ای یا علفی با 243 سرده و دست‌کم 4225 گونه با پراکندگی وسیع به‌ویژه در مناطق گرمسیری و معتدل که مهمترین عضو آن از لحاظ اقتصادی پنبه است پنیرمایه گوساله calf rennet [فنّاوری غذا] مواد استخراج‌شده از شیردان گوساله که در پنیرسازی از آنها برای تولید دلمه شیر استفاده می‌کنند پوچ‌‌دنباله null sequence [ریاضی] دنباله‌ای از اعداد یا تابعها که حد آن صفر است پوچه nullity [ریاضی] بعد پوچ‌فضای (null space) یک تبدیل خطی پودر چوب ← خاکه‌چوب پودرشدگی فلز metal dusting [ خوردگی] نوعی خوردگی دمابالا ناشی از وجود گازهای حاوی کربن که محصولی پودرمانند بر جای می‌گذارد پوسال compost [زراعت، محیط‌زیست] پسماندهای آلی تجزیه‌شده و نسبتاً پایدار حاصل فرایند پوسش پوست‌اندازی bark slip, bark slipping [جنگل] جدا شدن پوست درخت از چوب در محل بُن‌لاد فعال پوست‌سنج bark gauge [جنگل] ابزاری برای اندازه‌گیری ضخامت پوست درخت پوست‌کَن debarker, barker [جنگل] دستگاه جدا‌کننده پوست درخت یا گِرده‌بینه پوست‌کَن چرخان ← پوست‌کَن غلتکی پوست‌کَن دستی barking iron, bark spud [جنگل] ابزاری دستی با تیغه‌ای باریک و تیز و هلالی برای کندن پوست بینه پوست‌کندگی debarking 1 [جنگل] کنده ‌شدن پوست درخت در نتیجه قطع یا بیرون‌کشی درخت یا به ‌وسیله حیوانات و حشرات پوست‌کَن غلتکی barking drum, drum debarker, drum barker [جنگل] غلتکی بزرگ که در هنگام چرخش، بینه‌ها درون آن می‌غلتند و بر اثر اصطکاک پوست آنها کنده می‌شود متـ . پوست‌کَن چرخان rotary barker پوست‌کَن کیسه‌ای bag barker, pocket barker [جنگل] نوعی پوست‌کن مکانیکی شامل محفظه‌ای با دیواره‌های متحرک که در نتیجه اصطکاک آنها با درخت پوست از ساقه جدا می‌شود پوست‌کَنی 1 debarking 2 [جنگل] جدا کردن پوست درختان برای استفاده از پوست درخت یا تنه بدون پوست یا جلوگیری از گسترش حمله حشرات پوست‌کَنی 2 skinning [ فنّاوری غذا] جدا کردن پوست از لاشه پوست‌کَنی آبی hydraulic barking [جنگل] جدا کردن پوست درخت پس از قطع با استفاده از فشار آب در محفظه بسته پوست‌کَنی حلقوی ring-barking [جنگل] جدا کردن نواری باریک از پوست دور ساقه درخت پوست‌کَنی شیمیایی chemical barking, chemical peeling, chemi-peeling [جنگل] کَت‌زنی درخت در دوره رشد و تزریق مواد شیمیایی به بُن‌لاد برای جداسازی آسان پوست پس از قطع درخت پوست‌کَنی ماشینی mechanical barking, machine barking [جنگل] جدا کردن پوست از تنه یا بینه درخت از طریق کندن یا سایش آن با دستگاههای موتوری پوست‌ماند bark residue [جنگل] پوستی که از گِرده‌بینه جدا شده و معمولاً موادی مانند شن و سنگ‌ریزه در داخل آن فرو رفته است پوست‌نوار bark bar, interspace [جنگل] نواری از پوست درخت که آن را در میان دو شیار انگم‌گیری باقی می‌گذارند پوسته casing 1 [فنّاوری غذا] ماده‌ای طبیعی یا مصنوعی که به‌عنوان لفاف فراورده گوشتی به ‌کار می‌رود و علاوه بر نگهداری، به آن شکل مشخصی می‌دهد پوسته آهکی cale-crust calcareous crust, [زمین] افق سخت‌شده خاک که با کلسیم‌کربنات سیمانی شده است پوسش composting [زراعت، محیط‌زیست] تجزیه زیستی مهارشده پسماندهای آلی از طریق باکتریهای هوازی خاک پوسیدگی پیشرفته advanced decay [جنگل] مرحله‌ای از پوسیدگی چوب که در آن چوب از نظر ظاهر و خصوصیات و ترکیب آشکارا تغییر می‌کند و همراه با آن مقاومت خود را از دست می‌دهد پوسیدگی حفره‌ای pocket rot, peck [جنگل] هر نوع پوسیدگی موضعی چوب در سطوح کوچک که معمولاً به ‌شکل حفره‌هایی گرد یا عدس‌مانند است پوسیدگی خردسالی early childhood carries, ECC, baby bottle tooth decay [تغذیه] خرابی دندان در خردسالان ناشی از مصرف مداوم موادغذایی شیرین پوش envelope [ میکرب] 1. در ویروس‌شناسی، خارجی‌ترین غشا در بعضی انواع ویروس که از جنس لیپوپروتئین است 2. در باکتری‌شناسی، مجموعه دیواره یاخته و غشای یاخته ٭ این واژه مصوب فرهنگستان اول است. پوش مجاز clearance envelope [ریلی] خط فرضی پیرامون فضای لازم برای عبور خط‌نورد به طوری که با دیواره تونل برخورد نکند پوشن‌کومه‌ای یاخته‌بسته closed-cell stratocumulus [جَوّ] تصویر ماهواره‌ای اَبر پوشن‌کومه‌ای اقیانوسی در شرایط وارونگی پوشه capsid [ میکرب] پوششی پروتئینی که ماده ژنی و پروتئینهای ویروس را احاطه می‌کند پوشه‌پار capsomere [ میکرب] واحدهای سازنده پوشه در ویروس پوک‌سنگ tufa [زمین ] سنگ رسوبی ناشی از ته‌نشینی کلسیم‌کربنات در اطراف چشمه‌های شور پونته‌دریائیان Pontederiaceae [گیاهی] تیره کوچک آبزی اغلب ناجورخامه از برگ‌بیدی‌سانان با نُه سرده و 30 گونه که در آبهای نواحی گرمسیری و نیمه‌گرمسیری می‌رویند؛ گونه مشهور این تیره گیاه مهاجم سنبل آبی (Eichhornia crassipes) است که در آبراهها می‌روید متـ . غلافیان پهنه زهکشی بسته ← زهکشی بسته پهنه شدید‌لرزه meizoseismal area [ژئوفیزیک] گستره‌ای با تکان شدید زمین‌لرزه پهنه هوایی skyline road [جنگل] ناحیه‌ای که محدوده آن برابر است با گستره طولی و عرضی داربَرگاهِ یک سیم‌نقاله پیاده‌پسند pedestrian friendly [درون‌شهری ] ویژگیهایی که دارا بودن آنها باعث می‌شود پیاده‌رو برای پیاده‌روی ایمن و راحت باشد پیاده‌سهم pedestrian area module [درون‌شهری ] فضای مورد نیاز برای هر عابر پیاده در تسهیلات فراهم‌شده در واحد سطح پی‌ترازه neuromodulator [پایه پزشکی] هر ماده آزاد‌شده از عصب، به‌جز پی‌میانجی، که منجر به تغییر فعالیتهای عصبی می‌شود پیچ ‌اناری Campsis [گیاهی] سرده‌ای از پیچ‌اناریان درختچه‌ای یا درختی کوچک معمولاً بالارونده با دو گونه که در مناطق گرمسیری و نیمه‌گرمسیری آسیا و امریکای شمالی می‌رویند؛ گلهای این گیاهان درشت با جام قیفیـ استکانی و میوه آنها به ‌صورت پوشینه بلند و شکوفاست؛ برگهای این گیاهان متقابل و شانه‌ای فرد با برگچه‌های دندانه‌دار است پیچک Convulvulus [ گیاهی ] سرده‌ای از پیچکیان غالباً علفی بالارونده یک‌ساله یا چندساله و به‌‌ندرت درختچه‌ای چوبی به ارتفاع 30 سانتی‌متر تا سه متر با حدود 250 گونه که پراکندگی جهانی دارند؛ بسیاری از گونه‌های این سرده علفهای هرز مزاحم محسوب می‌شوند، اما برخی از آنها برای گلهای زیبایشان پرورش داده می‌شوند؛ آرایش برگهای این گیاهان مارپیچی و گلهایشان شیپوری‌‌شکل و اغلب سفید یا صورتی و در برخی گونه‌ها آبی یا بنفش یا ارغوانی یا زرد است پیچ ‌کاجی Pandanus [ گیاهی ] سرده‌ای از پیچ‌کاجی‌سانان با حدود600 گونه شناخته‌شده درختچه‌ای کوتاه به ارتفاع کمتر از یک متر یا درختی متوسط تا ارتفاع 20 متر با تاج‌پوشی گسترده و رشدی متوسط؛ تنه تنومند آنها دارای انشعابات بسیاری است که اثرات (scar) متعدد برگ گرداگرد آن باقی مانده است پیچ‌کاجیان Pandanaceae [ گیاهی ] تیره‌ای از پیچ‌کاجی‌سانان درختچه‌ای یا درختی دوپایه با ریشه‌های هوایی با حدود چهار سرده و 700 گونه که در نواحی ساحلی یا باتلاقی گرمسیری یا نیمه‌گرمسیری برّ قدیم می‌رویند؛ این گیاهان در مجمع‌الجزایر مالایی و ملانِزی و ماداگاسکار به‌‌وفور یافت می‌شوند و تعدادی از گونه‌های آنها نیز در هاوایی و زلاندنو و جنوب چین و ژاپن می‌رویند؛ میوه‌های برخی از گونه‌های این تیره نشاسته‌ای و خوراکی است پیچ‌کاجی‌سانان Pandanales [ گیاهی ] راسته‌ای از تک‌لپه‌ایها که در نواحی گرمسیری حقیقی پراکنده‌اند؛ بنا بر پژوهشهای اخیر، شکل رویشی گیاهان این راسته درختی یا درختچه‌ای یا بالارونده یا علفی نخل‌مانند است پیرایش افتراقی ← ‌پیرایش دگرسان پیرایش دگرسان alternative splicing, alternative RNA splicing, alternate splicing, AS [ژن‌شناسی] پیرایش یک پیش‌رِناپ (pre-mRNA) معین به شیوه‌های مختلف که منجر به تولید رِناپهایی با توالیهای مختلف می‌شود متـ . پیرایش افتراقی differential splicing پیرایشِ دگرسان پیش‌رِناپ alternative pre-messanger RNA splicing پیرایشِ دگرسان پیش‌رِناپ ← پیرایش دگرسان پیرایه fioritura [موسیقی] گذر تزیینی در بداهه‌نوازی یا آهنگ‌سازی پیرش شتاب‌یافته accelerated aging [ خوردگی] پیری زودرس یک ماده سریعتر از حالت معمول، هنگامی که تأثیر یک یا چند عامل از عوامل پیری به صورت مصنوعی در شرایط آزمایشگاهی افزایش یافته باشد پیرگوشی presbycusis [ شنوایی‌شناسی] کم‌شنوایی ناشی از کهولت پیرگوشی حسی sensory presbycusis [ شنوایی‌شناسی] پیرگوشی ناشی از فقدان یاخته‌های مویی در اندام کورتی پیرگوشی رسانش حلزونی cochlear conductive presbycusis [ شنوایی‌شناسی ] پیرگوشی ناشی از اختلال مکانیکی که در نتیجه ضخیم‌شدن غشای‌پایه و کاهیدگی رباط مارپیچی (spiral ligament) به ‌‌وجود می‌آید متـ . پیرگوشی مکانیکی mechanical presbycusis پیرگوشی سوخت‌وسازی metabolic presbycusis [ شنوایی‌شناسی ] پیرگوشی ناشی از کاهیدگی نوار عروقی (stria vascularis) متـ . پیرگوشی نواری strial presbycusis پیرگوشی عصبی neural presbycusis [ شنوایی‌شناسی] پیرگوشی ناشی از فقدان پی‌یاخته‌های شنوایی در حلزون پیرگوشی مکانیکی ← پیرگوشی رسانش حلزونی پیرگوشی نواری ← پیرگوشی سوخت ‌و سازی پی‌سنگ مغناطیسی magnetic basement [ژئوفیزیک] سطح زبرین لایه‌های سنگی گسترده با پذیرفتاری مغناطیسی زیاد پیشامغز prosencephalon, forebrain, forebrain vesicle [پایه پزشکی ] بخشی از مغز که از بخش پیشین سه حفره اولیه لوله عصبی رویانی تکوین یافته است پیش‌بَر آمیژه‌ای ← بیش‌بَر دورگه پیش‌بَر دورگه hybrid promoter [ژن‌شناسی] پیش‌بَری ترکیبی، دارای توالی‍های مشترک از دو پیش‌بَر مختلف متـ . پیش‌بَر آمیژه‌ای chimeric promoter پیش‌بَر دوسویه bidirectional promoter [ژن‌شناسی ] پیش‌بَر دوگانه‌ای که در دو جهت مخالف هم از دِنا رونویسی می‌کند پیش‌بَر گرماشوک heat-shock promoter [ژن‌شناسی ] پیش‌بَر ویژه یک ژن گرماشوک که حاوی یک توالی دِنای حساس به شوک گرمایی است پیش‌‌بَر مرکزی promoter core core promoter, [ژن‌شناسی ] بخشی از پیش‌بَر که نقش اساسی در آغازش رونویسی دارد پیش‌بسپار کاتوره‌ای random prepolymer [شیمی ] پیش‌بسپاری که از واکنش مخلوطی از تکپارها (که معمولاً یکی از آنها شمارِ عاملیِ بزرگتر از دو دارد) ازطریق بسپارش مرحله‌ای به ‌دست می‌آید، اما این واکنش را می‌توان پیش از تشکیل شبکه و ژل ‌شدن با سرد کردن متوقف کرد پیش‌بینی ساختار پروتئین protein structure prediction [ پروتگان‌شناسی ] پیش‌بینی ساختار سوم یک پروتئین از طریق توالی آمینواسید آن پیش‌تصفیه pretreatment [محیط‌زیست] 1. فرایندهایی برای کاهش یا حذف یا سرشت‌گردانی آلاینده‌های فاضلاب غیرخانگی قبل از تخلیه آن به شبکه جمع‌آوری فاضلاب 2. فرایند تصفیه‌ای که آب را برای فرایندهای اصلی تصفیه آماده می‌کند پیش‌تمیزکاری precleaning [ خوردگی ] فرایندی که در آن با گردانیدن مخلوط گرم پلی‌فسفات با دمای 60 درجه سلسیوس و ضدکف با pH حدود 5/5 تا 7 در کل سامانه خنک‌کننده آب، آلودگیهایی مانند گریس و روغن و محصولات خوردگی را از سطح تجهیزات فلزی نو می‌زدایند تا بتوان با فیلم (film) بازدارنده خوردگی از سطوح محافظت کرد پیش‌دستی side plate [ گردشگری] بشقاب کوچکی که در کنار بشقاب اصلی و کارد و چنگال برای گذاشتن نان قرار می‌دهند پیش‌ذخیره pre-booking [ گردشگری] ابراز تمایل مسافر به عقد قرارداد بعد از پذیرش شرایط آن پیش‌ریل receiving rail [ریلی] یکی از ریلهای دو طرف درز اتصال که با توجه به جهت قراردادی عبور قطارها از خط، بعد از پس‌ریل قرار می‌گیرد پیش‌شکن fail link [درون‌شهری، ریلی، هوایی] اتصال نسبتاً سستی که برای پیشگیری از آسیب جدی به دیگر سازه‌های حیاتی در طراحی برخی قطعات و سازه‌ها پیش‌بینی می‌شود پیش‌شناسایی reconnaissance [جنگل] بررسی یا شناسایی اولیه جنگل یا مرتع به منظور دستیابی به اطلاعات کلی برای برنامه‌های مدیریتی آتی پیش‌صافی roughing filter, contact roughing filter, preliminary filter [محیط‌زیست] نوعی صافی که می‌توان با استفاده از آن بار آلودگی و هیدرولیکی زیادی را قبل از صافش اصلی تصفیه کرد پیشکش‌های تدفینی funerary offering [باستان‌شناسی ] اقلامی که سوگواران به هنگام خاک‌سپاری و پس از آن برای آرامش متوفی پیشکش می‌کردند پیشگیری جُرم crime prevention [نظامی] پیش‌بینی و تشخیص و ارزیابی خطر وقوع جرم و اقدام برای از بین بردن یا کاهش آن پیشنهاد ویژه مسافرتی special offer of travel [ گردشگری ] ارائه خدمات گردشگری ارزان‌قیمت که تابع شرایط خاصی است پیشین‌چوب earlywood [جنگل] بخشی از حلقه سالانه درخت که کم‌چگال‌تر است و از یاخته‌های بافت چوبی ثانویه با جدار نازک و قطر بزرگ تشکیل شده است متـ . چوب بهاره spring wood پیک‌بار courier baggage [هوایی ] مرسوله یا مرسوله‌های تحویلی فرستنده یا فرستندگان کالا که به صورت توشه مسافرِ پیک (courier passenger) در هواپیما حمل می‌شود و مشمول شرایط حمل بار برای مسافران عادی است پیکره بَرآرزا lifting body [هوایی ] هواگردی با بال کوچک که بدنه آن همه یا بخش اعظم نیروی بَرآر را تولید می‌کند پیمانه فشار pressure gage [فیزیک] وسیله‌ای که با آن فشار شاره محصور در محفظه را اندازه‌گیری می‌کنند متـ . فشارسنج پیمایش survey [علوم سلامت] جمع‌آوری اطلاعات کمّی مربوط به متغیرها در یک جمعیت پیمایش سلامت health survey [علوم سلامت] پیمایشی سامانمند برای تهیه اطلاعات از وضعیت سلامت یک جمعیت پیوستگی فاصله گذر headway adherence [درون‌شهری] وجود انسجام در جدول زمان‌بندی‌شده ناظر بر حرکت وسایل نقلیه عمومی پیوند چندمرکزی multicenter bond [شیمی ] پیوندی بین سه اتم و گاهی بیشتر که تنها شامل یک جفت‌الکترون است پیوند چهارمرکزی دوالکترونی four-center two-electron bond [شیمی ] نوعی پیوند شیمیایی چندمرکزی که در آن چهار اتم، دو الکترون را میان خود به اشتراک می‌گذارند پیوند سه‌مرکزی چهار‌الکترونی three-center four-electron bond [شیمی] نوعی پیوند شیمیایی چند‌مرکزی که در آن سه اتم، چهار الکترون را میان خود به اشتراک می‌گذارند پیوند سه‌مرکزی دو‌الکترونی three-center two-electron bond [شیمی] نوعی پیوند شیمیایی چندمرکزی که در آن سه اتم، دو الکترون را میان خود به اشتراک می‌گذارند ت تاب‌پار foldamer [ پروتگان‌شناسی ] هر مشابه پروتئین ساختگی که برای تابیدن و تبدیل شدن به یک ساختار فضایی کاملاً شناخته‌شده و متراکم و ویژه طراحی شده است و در بر‌هم‌کنش دو پروتئین طبیعی دخالت دارد تابِ پروتئین protein fold [ پروتگان‌شناسی ] ساختار سه‌بعدی منحصربه‌فرد یک پروتئین که در حالت محلول شکل می‌گیرد تابش باریکه‌ای beamstrahlung [فیزیک] تابش گسیل‌شده از باریکه‌ای از ذرات باردار در رویارویی با میدان الکتریکی ذرات مقابل تابش صوتی sonic radiation [فیزیک] تابش آکوستیکی با بسامدهای بین 16 تا 20000 هرتز تابش فراصوتی ultrasonic radiation [فیزیک] انتشار امواج فراصوتی در محیطهای جامد یا مایع یا گاز تابع تکه‌ای‌خطی piecewise linear function [ریاضی] تابعی پیوسته بر [a,b] که نمودار آن از تعدادی متناهی قطعه خط تشکیل شده است تابگان foldome [ پروتگان‌شناسی] مجموعه کامل پروتئینهای یاخته‌ای که ساختارهای سوم و در نتیجه پیکربندیهای تاب خاص هر یک با جزئیات شناخته شده است تابوت coffin [باستان‌شناسی ] محفظه‌ای چوبی یا فلزی یا سفالی یا حصیری یا سنگی برای حمل یا دفن یا سوزاندن جسد تابوت انسان‌ریخت anthropomorphic coffin [باستان‌شناسی] تابوت‍ی که به شکل پیکر انسان ساخته یا تزیین شده باشد تابوت تخته‌ای plank coffin [باستان‌شناسی] تابوت‍ی که از متصل‌کردن چند تخته‌چوب ساخته می‌شود تابوت حصیری wicker coffin [باستان‌شناسی ] نوعی تابوت از جنس حصیر تابوت‌دان sarcophagus [باستان‌شناسی ] تابوت بزرگی از سنگ یا چوب یا فلز یا سفال که معمولاً سطح خارجی و داخلی آن با نقوش یا نوشته‌هایی پوشیده است و گاه تابوتهای کوچکتر را درون آن قرار می‌دادند تابوت‌دان انسان‌ریخت anthropomorphic sarcophagus [باستان‌شناسی] تابوت‌دان‍ی که به شکل پیکر انسان ساخته یا تزیین شده باشد تابوت کُنده‌ای monoxylous coffin tree-trunk coffin, [باستان‌شناسی] نوعی تابوت یکپارچه که با برش طولی تنه درخت و تراشیدن و خالی کردن آن ساخته می‌شود تابوت گیوه‌ای slipper-shaped coffin [باستان‌شناسی ] نوعی تابوت به شکل گیوه تابوت لاوکی bathtub coffin [باستان‌شناسی ] نوعی تابوت به شکل لاوک تابوت‌نبشته coffin text [باستان‌شناسی] مجموعه‌ای از متون تدفینی مصر باستان شامل ادعیه و اوراد جادویی که در داخل یا بیرون تابوت می‌نوشتند و هدف از آن کمک به متوفی در سفر به جهان پسین بوده است تابوت‌‌نقاب coffin mask [باستان‌شناسی] نقابی فلزی یا چوبی بر روی تابوت که چهره آرمانی متوفی را نشان می‌دهد تاچ ← توانمندی انهدام چندگانه تارلرزه fibrillation [پایه پزشکی] انقباض ضعیف و موضعی و غیرارادی ماهیچه ناشی از فعالیت خودبه‌خودی تارهای ماهیچه‌ای منفرد تارلرزه‌بَر defibrilator [پایه پزشکی] دستگاهی الکتریکی که با شوکهای الکتریکی خفیف، تارلرزه بطنی یا دهلیزی را بی‌اثر می‌کند تاره whisker [فیزیک] تاری تک‌بلور از جنس فلز یا نافلز که استحکام فوق‌العاده زیاد و پهنای حدود یک میکرومتر دارد تاریک‌سازی ناو darken ship [نظامی ] تاریک ساختن ناو به ‌طوری ‌که هیچ نوری از آن به خارج نتابد تاژک flagellum [ میکرب] زائده رشته‌مانندی که از سطح یاخته بیرون می‌زند و اندام حرکتی باکتریها است ٭ این واژه مصوب فرهنگستان اول است. تاژک‌دار1 flagellate 1 [ میکرب] ریزاندامگان دارای یک یا چند تاژک تاژک‌دار2 flagellate 2 [ میکرب] ویژگی ریزاندامگانی که یک یا چند تاژک دارد تاژک‌داران mastigophora [ میکرب] زیرشاخه‌ای از تک‌یاخته‌ایها که تاژک دارند تاژکینه flagellin [ میکرب] زیرواحد تشکیل‌دهنده پروتئین در تاژک باکتری تاسه purse seine, purse, seine, purse net, seine net [دریایی ] نوعی تور ماهیگیری که با بسته شدن بخش انتهایی، به یک کیسه بدل می‌شود و ماهیان و دیگر آبزیان نمی‌توانند از آن خارج شوند تاسه‌کِش purse seiner, seine boat, seiner, purse boat [دریایی] نوعی شناور ماهیگیری که تاسه به پاشنه آن متصل می‌شود تاسه‌کِشی seining [دریایی ] صید ماهی و دیگر آبزیان با تاسه تاول‌زدگی blistering [ خوردگی] تشکیل حباب در زیرلایه‌های خشک یا نیمه‌خشک رنگ به ‌دلیل وجود آب یا مایع یا گازهای دیگر تاول‌زدگی هیدروژنی hydrogen blistering [ خوردگی ] تشکیل برآمدگیهای تاول‌شکل بر سطح فلز نرم به ‌دلیل نفوذ هیدروژن در فلز در هنگام تمیزکاری یا آبکاری یا خوردگی تاول فلز metal blister [ خوردگی ] نقصی که براثر تشکیل حبابهای گاز بر روی سطح یا نزدیک به سطح فلز ایجاد می‌شود تایر tyre [تایر ] قطـعه‌ای لاستیکی که بر روی چرخ وسیله نقلیه سوار می‌شود به ‌نحوی که با سطح زمین همواره در تماس است و با کاستن از شدت ضربات ناشی از عوارض جاده و تحمل بار واردشده، حرکت چرخ و جابه‌جایی وسیله نقلیه را بسیار آسان می‌کند تایر اصل original equipment tyre, OE tyre, original equipment, OE [تایر ] تایری که به سفارش خودروساز ساخته شده است و با توجه به مشخصه‌های خودرو بهترین عملکرد را دارد تایر اقتصادی economy tyre, budget tyre [تایر] تایری با کیفیت نسبتاً مناسب که از تایرهای معمولی ارزان‌تر و به ‌لحاظ عملکرد ضعیف‌تر است تایر باتویی tube-type tyre, tube-type [تایر] نوعی تایر بادی که برای نگهداشت هوا به تویی نیاز دارد تایر بادی pneumatic tyre [تایر] تایری که با هوا یا گاز نیتروژن پُر می‌شود تایر باری truck tyre [تایر] تایری با قطر رینگ (rim) بیشتر از 20 اینچ یا 8/50 سانتی‌متر تایر بی‌تویی tubeless tyre [تایر] نوعی تایر بادی که برای نگهداشت هوا به تویی نیاز ندارد تایر پنچررو run-flat tyre, run-flat [تایر] تایری که چنان طراحی شده است که در حالت پنچری تا رسیدن به نزدیک‌ترین تعمیرگاه بتوان از آن استفاده کرد تایر تابستانی summer tyre [تایر ] تایری با ترمزگیری خوب بر روی زمینهای خشک و خیس در دماهایی بالاتر از دمایی که در آن یخ‌زدگی جاده مشاهده می‌شود تایر توپُر solid tyre, solid, nonpneumatic tyre, NPT [تایر ] نوعی تایر که معمولاً در چرخهایی با حرکت آرام و محدود، مانند چرخک و اسکوتر(scooter)، کاربرد دارد و با هوا پُر نمی‌شود تایر جابازکرده grown tyre [تایر ] تایری که ابعاد آن بر اثر کار کردن بزرگتر شده باشد تایر جایگزین replacement tyre [تایر ] هر تایری به‌جز تایر اصل تایر چهارفصل all-season tyre [تایر ] تایری با رویه بادوام و قدرت کشانش (traction power) مناسب در جاده‌های خیس و خشک که حرکتی نرم و بی‌صدا دارد تایر خام green tyre 1, raw tyre [تایر] تایر ساخته‌شده‌ای که هنوز پخت نشده است تایر درجه‌دو blemish tyre, blem, second grade tyre [تایر ] تایری که از نظر زیبایی یا یکنواختی نقص دارد، اما از نظر ایمنی و کارایی ایرادی ندارد تایر دورسفید whitewall tyre [تایر ] نوعی تایر که یا تمام دیواره آن سفیدرنگ است یا نوار نازک سفیدی بر روی آن کشیده شده است تایر دوطوقه dual bead tyre [تایر] تایری باری برای شرایط کاری سخت‌تر که در آن به جای یک دسته سیم‌طوقه از دو دسته سیم‌طوقه یا بیشتر استفاده می‌شود تایر دیواره‌کوتاه low profile tyre [تایر] تایری با دیواره کم‌ارتفاع و مناسب برای خودروهای با عملکرد بالا تایر راه‌سازی off-the-road tyre, off-the-road, OTR [تایر] تایر خودروهای مخصوص عملیات راه‌سازی و ساختمانی و معدنی تایر زمستانی winter tyre [تایر ] تایری که در آب‌وهوای سرد و دمای کمتر از 7 درجه سانتی‌گراد به‌خوبی کار می‌کند تایر سبز green tyre 2 [تایر ] هر نوع تایر که موجب کاهش مصرف سوخت خودرو ‌شود و در قیاس با سایر تایرها، مقاومت غلتشی کمتری داشته باشد تایر سواری passenger car tyre [تایر ] تایری ویژه خودرهای سواری با قطر رینگ (rim) کمتر از 18 اینچ یا 7/45 سانتی‌متر تایر شنی floatation tyre [تایر] تایری که با داشتن نقش رویه خاص، کمتر از سایر انواع تایر در خاک فرو می‌رود تایر شیارخور regroovable tyre [تایر] تایری که ضخامت آن به حدی است که شیارزنی آن امکان‌پذیر باشد یا بتوان بر رویه آن مجدداً نقش زد تایر شیارخورده regrooved tyre [تایر] تایری که بر رویه آن شیارزنی شده ‌است تایر صنعتی industrial tyre [تایر ] رده‌ای از تایرهای بادی و توپُر که در ماشین‌آلات صنعتی و ساختمان‌سازی، مانند انواع افرازه‌ها، به کار می‌رود تایر صنعتی توپُر industrial solid tyre [تایر] تایر توپری که از آن در افرازه‌ها استفاده می‌شود و پنچر نمی‌شود تایر فرسوده worn tyre [تایر ] هر تایری که آن را به دلیل رفتگی زیاد و خطرات احتمالی ناشی از آن از روی خودرو باز کرده باشند تایر کار commercial tyre [تایر] هر یک از انــواع تایـرهای بـاری و بـاری ـ مسافری و صنعتی تایر کارا high-performance tyre, maximum performance tyre, ultra-high-performance tyre [تایر ] تایری که در مقایسه با تایرهای معمولی توانایی بیشتری در فرمان‌گیری و چنگ‌زنی (gripping) به جاده و هدایت‌پذیری، به‌خصوص در سرعتهای بالا، دارد تایر کشاورزی agricultural tyre [تایر ] تایر مخصوص خودروهای کشاورزی، مانند تراکتور و برخی از کمباینها تایر کم‌فشار low-pressure tyre [تایر ] نوعی تایر با پهنای مقطع بزرگ و حجم هوای زیاد که در فشار باد کم کارایی دارد تایر گُل‌برفی snow tyre [تایر] تایری که نقش رویه آن طوری طراحی شده است تا در برف کشانش (traction) بهتری ایجاد ‌کند تایر مسابقه racing tyre [تایر] هر نوع تایر خاص خودروهای مسابقه که برای شرایط ویژه میدانهای مسابقه طراحی شده باشد تایر نو new tyre [تایر ] تایر کارنکرده‌ای که هنوز بر روی رینگ (rim) سوار نشده یا تایر کارکرده‌ای که هنوز روکش (retread) نشده است تبارژنگان‌شناسی phylogenomics [ژن‌شناسی] شاخه‌ای از ژنگان‌شناسی که در آن با استفاده از اطلاعات تکاملی مربوط به توالی‍های دِنای موجود در دادگان، کارکرد ویژه هر یک از توالیها تعیین می‌شود تبدیل conversion [روان‌شناسی] فرایند روان‌شناختی ناخودآگاهانه‌ای که در آن تکانه‌ها و خاطره‌ها و خیالها و کلاً آرزوهای واپس‌زده به نشانه‌های بدنی یا جسمی تبدیل می‌شوند تبدیل ژن gene conversion [ژن‌شناسی] نوعی خاص از نوترکیبی یک‌سویه که در آن یک دگره به دگره‌ای دیگر در همان ژنگان تبدیل می‌شود تبدیل نقشه map transformation [ نقشه‌برداری] روشی محاسباتی برای تبدیل دستگاه مختصات یک تصویر یا نقشه به یک دستگاه مختصات دیگر تبلیغ رومیزی table tent, tent card [ گردشگری ] کارت چاپی تاشده‌ای که برای تبلیغ غذا و نوشیدنی و انواع خدماتی که در مهمانخانه ارائه می‌شود بر روی میز رستوران و پیشخوان نوشگاه و میز پذیرش مهمانخانه می‌گذارند تثبیت سفر voyage fixture [دریایی] روند اجاره دادن کشتی برای یک سفر دریایی مشخص تثبیت صلح peacebuilding [سیـاسی ] انجـام اقدامـات عـمدتاً دیپـلماتی و اقـتصادی و اجتماعی پـس از جنگ که زیرساختـها و نهادهای حکومتـی را بـرای ایجـاد تفاهم و جلوگیـری از بروز مجدد جنگ تقویـت و بازسازی می‌کند تجربه تفریحی recreation experience [گردشگری] پاسخ روانی ـ کار اندام‌شناختی حاصل از یک فعالیت تفریحی خاص در یک مجموعه تفریحی مشخص تجزیه یون‌ریزکاوندی ion-microprobe analysis [شیمی] روشی برای تعیین ترکیب ‌درصد سطح جامدات که در آن نمونه با یک باریکه نازک (حدود 2 میکرومتر قطر) از یونهای پرانرژی بمباران می‌شود و یونهای کنده‌شده و پرتاب‌شده از سطح با طیف‌سنجی جرمی شناسایی می‌شوند تجمع ماده خشک dry matter accumulation [زراعت] مجموع رشد گیاه اعم از رشد قدیم و جدید در طی یک دوره زمانی مشخص تجویز رژیم diet prescription [ تغذیه] تعیین نوع و مقدار و بافت و بسامد خوردن غذا برای یک فرد تجهیزات پشتیبانی زمینی ground support equipment [هوایی] تجهیزات زمینی اعم از متحرک و ثابت که از آنها برای هدایت و پشتیبانی موشکها یا هواگردهای واپایش از راه دور استفاده می‌شود تجهیزات زمینی ground equipment [هوایی] سخت‌افزارهای زمینی پشتیبانی‌کننده عملیات پرواز تحتِ شنود bugged [نظامی] محیطی که در آن شنودافزار نصب شده باشد تحرک‌نما moving target indicator [نظامی] راداری که تنها هدفهای متحرک را آشکار می‌‌کند تحریک برقی electrical stimulation [ فنّاوری غذا] روشی برای افزایش کیفیت گوشت با وارد آوردن تَپهای الکتریکی بر لاشه، بلافاصله پس از ذبح تحلیل اطلاعات information analysis [کتابداری] مطالعه اطلاعات به‌قصد استنتاج تحلیل الحاق حبه domain fusion analysis [ پروتگان‌شناسی] جستجو و آشکارسازی پروتئینهای به‌هم‌وابسته از لحاظ عملکردی با تجزیه‌و‌تحلیل توالیها برای یافتن الگوهای حبه‌ها تحلیل انتقال analysis of the transference, transference analysis [روان‌شناسی] در روان‌کاوی، تفسیر روابط و تجارب اولیه مُراجع که در روابط کنونی او با روان‌کاو بازتاب می‌یابد تحلیل تدفینی mortuary analysis [باستان‌شناسی ] بررسی نحوه واسپارش و حالتهای تدفین و نحوه رفتار با جسد و چیدمان گورنهاده‌ها که به باستان‌شناسان در پی بردن به ساختارهای اجتماعی کمک می‌کند تحلیل حلقه درخت ← درخت‌گاه‌شماری تحلیلگر اطلاعات information analyst [ کتابداری ] فردی که به تحلیل اطلاعات می‌پردازد تخت روان‌کاوی analytic couch, couch [روان‌شناسی ] در روان‌کاوی، تخت مطب روان‌کاو که بیمار بر روی آن دراز می‌کشد و در این حالت تداعی آزاد در ذهن او تسهیل می‌شود و توجه او به دنیای درون و احساساتش افزایش می‌یابد تخته‌ساطور chopping board [ فنّاوری غذا] تخته‌ای چوبی یا پلاستیکی که بر روی آن مواد غذایی با چاقو یا ساطور خرد می‌شود تخلیه شکم ماهی gutting [ فنّاوری غذا] فرایند تخلیه اندامهای درونی ماهی تداخل رِنایی RNA interference, RNAi, RNA-mediated interference, post transcriptional RNA gene silencing [ژن‌شناسی ] فرایند غیرفعال شدن یک رونوشت که با تداخل رِناهای تداخلگر کوچک صورت می‌گیرد متـ . رِناخاموشی RNA silencing تداخل مزاحم constrained operation [درون‌شهری ] شرایطی در حرکت ضربدری که در آن وسایل نقلیه تداخلی به ‌دلیل کاستیهای هندسی مسیر امکان اشغال قسمت بزرگی از خطوط عبور موجود را که برای رسیدن به عملکرد متعادل لازم است، ندارند تداخل نامزاحم unconstrained operation [درون‌شهری ] شرایطی در حرکت ضربدری که در آن وسایل نقلیه بدون تأثیر پذیرفتن از وضعیت هندسی راه به‌آسانی گذر می‌کنند تداعی association [روان‌شناسی] در روان‌کاوی، پیوندی میان یک محتوای ذهنی و یک محتوای ذهنی دیگر تداعی آزاد free association [روان‌شناسی] در روان‌کاوی، روشی که در آن فرد آنچه را به ذهنش خطور می‌کـند، شامل واژه و عـدد و تصـویر و رؤیا، بدون توجـه به ارتباطشان با یکدیگر، بیان می‌کند تدفین burial 1, inhumation, interment [باستان‌شناسی ] دفن کردن کالبد مردگان متـ . خاک‌سپاری تدفین امانی temporary burial, provisional burial [باستان‌شناسی] تدفین موقت یک جسد تا انتقال آن به جای مورد نظر تدفین اولیه primary burial, primary inhumation, simple burial, complete inhumation, fleshed burial, intombment [باستان‌شناسی] نخستین تدفین هر جنازه بدون آنکه هیچ تغییری در شکل طبیعی جسد داده شود تدفین بخشی partial burial [باستان‌شناسی ] تدفین‍ی ـ که در آن تنها بخشی از جسد دفن شده باشد تدفین بندیلی bundle burial [باستان‌شناسی ] تدفین‍ی که در آن جسد یا بقایای آن در حصیر یا با نوارهای پارچه‌ای یا پوستی بسته‌بندی شده است تدفین پسین secondary burial 1 [باستان‌شناسی ] تدفین بقایای جسد انسان پس از آنکه بافتهای آن در نتیجه آتش‌سپاری و هواسپاری و امثال آن از شکل طبیعی خود خارج شده باشد متـ . واسپارش چندمرحله‌ای compound disposal تدفین پیش‌هنگام premature burial [باستان‌شـناسی] به ‌خاک سپـردن تصـادفی یـا عمـدی انـسان یا حیوان زنده تدفین تکی single burial [باستان‌شناسی ] تدفین‍ی ـ که در آن تنها یک جسد باشد تدفین تمام‌‌خمیده tightly-flexed burial, embryonic burial, closely-flexed burial, extreme hocker burial, fully-flexed burial, sharply-flexed burial [باستان‌شناسی ] تدفین‍ی که در آن جسد به پهلو متمایل است و پاها تقریباً به شکم چسبیده‌اند (با زوایه‌ای حدود 10 درجه یا کمتر) متـ . تدفین جنینی fetal burial, crouched burial تدفین ثانویه secondary burial 2, secondary inhumation, second burial, second funeral [باستان‌شناسی ] تدفین جسد یا خاکستر آن در گوری که قبلاً نیز در آن تدفین‍ی صورت گرفته است تدفین جمعی mass burial [باستان‌شناسی] تدفین‍ی که در آن چندین جسد به ‌صورت نامنظم دفن شده باشد تدفین جنینی ← تدفین تمام‌‌خمیده تدفین چمباتمه‌ای ← تدفین خمیده تدفین چندپاره fragmentary burial [باستان‌شناسی] تدفین‍ی که در آن تنها پاره‌هایی از جسد دفن شده است تدفین چندتایی multiple burial, collective burial, collective tomb [باستان‌شناسی] تدفین‍ی که در آن چند جسد در یک گور قرار داده شود تدفین چندتایی ناهم‌زمان consecutive multiple burial [باستان‌شناسی ] تدفین پی‌درپی چند جسد در زمانهای مختلف تدفین چندتایی هم‌زمان contemporary multiple burial [باستان‌شناسی ] تدفین چندتایی در یک زمان تدفین خمره‌ای jar burial, pithos burial [باستان‌شناسی] هرگونه تدفین در ظروف سفالین مانند خمره‌های بزرگ و کوچک یا تکه‌های خمره یا خمره‌های شکسته تدفین خمیده flexed burial, seated burial, sitting burial, folded burial, loosed flexure burial [باستان‌شناسی] تدفین‍ی که در آن جسد متمایل به پهلو است و پاها به سمت شکم و سینه (با زاویه‌ای از 90 تا 45 درجه) جمع شده است متـ . تدفین چمباتمه‌ای contracted burial, squatting burial تدفین داربستی scaffold burial, scaffold grave, tree burial [باستان‌شناسی ] واسپارش‍ی که در آن جسد را در پارچه یا پوست حیوان می‌پیچیدند و بالای داربست چوبی رها می‌کردند تدفین درازکش extended burial, lightly flexed burial, extention burial [باستان‌شناسی ] تدفین‍ی ـ که در آن جسد درازکش (180 درجه) در گور گذاشته می‌شود تدفین دَمَر prone burial [باستان‌شناسی ] تدفین درازکشی که در آن شکم و صورت جسد بر روی خاک است تدفین دوتایی double burial [باستان‌شناسی ] تدفین همزمان دو جسد در یک گور تدفین دیمی haphazard burial, flung burial, casual burial, disarrangement position burial [باستان‌شناسی ] تدفین‍ی که در آن جسد بی‌هیچ نظم و ترتیب مشخصی در چاله گور رها شده باشد تدفین زانوباز knee extended burial [باستان‌شناسی] تدفین‍ی که در آن زانوان خم‌شدگی ندارند (180 درجه) تدفین زانوبرگشته reversed knee flexed burial, backwards flexed burial, kneeling burial, semi-extended burial, prostrate burial [باستان‌شناسی ] تدفین‍ی که در آن جسد از ناحیه کمر خمیدگی ندارد، اما زاویه زانوان نسبت به بدن در نتیجه شکستن زانوان بین 360 تا 180 درجه است تدفین زانوتمام‌خمیده knee tightly flexed burial [باستان‌شناسی] تدفین خمیده‌ای که در آن زوایه زانوان کمتر از 10 درجه است تدفین زانو‌خمیده knee flexed burial [باستان‌شناسی ] تدفین خمیده‌ای که در آن زاویه زانوان بین 90 تا 10 درجه است تدفین زانونیم‌خمیده knee semi-flexed burial [باستان‌شناسی ] تدفین نیم‌خمیده‌ای که در آن زاویه زانوان بین 180 تا 90 درجه است تدفین زورقی boat burial, ship burial, boat grave [باستان‌شناسی] نوعی تدفین که در آن جسد را درون زورق قرار می‌دادند یا همراه با آن در گودالی دفن می‌کردند تدفین سکویی platform burial [باستان‌شناسی ] قرار دادن اجساد یا بقایای آنها بر روی سکویی دست‌ساز و اندکی بالاتر از سطح زمین تدفین طاق‌باز supine burial [باستان‌شناسی ] تدفین درازکشی که در آن جسد پشت بر ‌خاک و رو به ‌آسمان دارد تدفینگاه burial ground [باستان‌شناسی ] گورستانی در کنار محوطه‌های باستانی یا بر روی بخشی از لایه‌های استقراری قدیمی‌تر تدفین گردونه‌ای chariot burial, wagon burial [باستان‌شناسی ] گونه‌ای تدفین که در آن گردونه جنگی به همراه تمامی ساز و برگ آن و اسبها در کنار جسد دفن شده است تدفین ناهم‌جنس mixed-sex burial [باستان‌شناسی] تدفین دوتایی یا تدفین همجواری که در آن اجساد جنسیت متفاوت دارند تدفین نیم‌خمیده semi-flexed burial, gently flexed burial, lossely flexed burial, semi-crouched burial, half flexed burial, slight hocker burial, open flexure burial [باستان‌شناسی ] تدفین‍ی که در آن جسد به پهلو متمایل و پاها کمی به سمت شکم (180 تا 90 درجه) جمع شده است تدفین‌های اقماری satellite burials [باستان‌شناسی ] تدفین اجساد یا خاکستر آنها در اطراف ساختار اصلی یک گورپشته در طی دوران پس از ساخته شدن آن تدفین همبَر twin burial [باستان‌شـناسی ] تدفین همزمـان دو جسد در دو گور همجوار با مرز مشترک تدفین هم‌جنس same-sex burial [باستان‌شناسی ] تدفین دوتایی یا تدفین همجواری که در آن اجساد جنسیت یکسان دارند ترابُرد transvection [ریاضی ] ماتریسی مربعی که همه درایه‌های واقع بر قطر اصلی آن برابر 1 و دیگر درایه‌های آن به‌جز یکی از آنها همگی برابر صفرند تراجهش transmutation [فیزیک] فرایندی که در آن عدد اتمی هسته پرتوزا تغییر می‌کند ترارسانی بینایی visual transduction [پایه پزشکی ] تبدیل انرژی نور به پیامهای عصبی ترارسانی حسی sensory transduction [پایه پزشکی ] تبدیل پیام محرک حسی به پیام عصبی در گیرنده حسی تراز اَبر cloud level [جَوّ] لایه‌ای از جوّ که در آن سرده معینی از اَبر یافت می‌شود تراز ارتعاشی vibrational level [فیزیک] تراز انرژی هسته اتم که ناشی از نوسان نوکلئونهای درون هسته است متـ . حالت ارتعاشی vibrational state تراز زمینه ← غلظت زمینه تَرازش level off [هوایی] به حالت تراز و افقی برگرداندن هواگرد پس از هر وضعیت دیگر پروازی تراز نوفه‌گیری noise exposure level [ شنوایی‌شناسی] کمیتی بر حسب دسی‌بل که نشان‌دهنده شدت نوفه محیط نسبت به نوفه مرجع است تراژن‌زایی transgenesis [ژن‌شناسی] انتقال ژن یا دِنا به یاخته یا اندامگانی که به طور طبیعی فاقد آن است تراشه پروتگان proteome chip, proteome microarray [ پروتگان‌شناسی] هر ریزآرایه‌ای که پروتئینهای یک نمونه زیستی، با درجه خلوص بالا، بر روی آن قرار داده می‌شود تراشه پروتئین protein chip, protein microchip, protein-protein interaction chip [ پروتگان‌شناسی] صفحه‌ای که بر روی آن هزاران پروتئین به شکلی منظم تثبیت شده‌اند و به کمک آن می‌توان برهم‌کنشهای پروتئینی را به تصویر کشید متـ . آرایه پروتئین protein array زیست‌تراشه پروتئین protein biochip ریزآرایه پروتئین protein microarray تراکم‌سنج compressimeter [ فنّاوری غذا] ابزار اندازه‌گیری تراکم‌پذیری تراگذار transducer [فیزیک] وسیله‌ای که انرژی یک نوع سیگنال/ نشانک را به نوع دیگری از انرژی تبدیل می‌کند تراگذار صوتی acoustic transducer [فیزیک] وسیله‌ای که انرژی صوتی را به انرژی الکترومغناطیسی و برعکس تبدیل می‌کند تراگذار فراصوتی ultrasonic transducer [فیزیک] وسیله‌ای که امواج فراصوتی را به امواج الکترومغناطیسی و برعکس تبدیل می‌کند تراگَرد زیرگروه transversal of a subgroup, traverse [ریاضی] برای زیرگروه H از گروه G ، مجموعه‌‌ای مانند T، به ‌طوری ‌که به ‌ازای هر X از G ، یک و تنها یک عضو از T مانند tموجود باشد، به ‌طوری ‌که Hx = Ht تراگشت ← جهش تراگشتی تراورس‌بُر ← ریل‌بند‌بُر تراورس پل ← ریل‌بند پل تراورس تاب‌خورده ← ریل‌بند تاب‌خورده تراورس ترکیبی ← ریل‌بند ترکیبی تراورس تیشه‌ای ← ریل‌بند تیشه‌ای تراورس درز ریل ← ریل‌بند درز ریل تراورس سرو کپکی ← ریل‌بند سرو کپکی تراورس سنگی ← ریل‌بند سنگی تراورس سوراخ‌دار ← ریل‌بند سوراخ‌دار تراورس سه‌گوش ← ریل‌بند سه‌گوش تراورس شیاردار ← ریل‌بند شیاردار تراورس طولی ← ریل‌بند طولی تراورس غیرچوبی ← ریل‌بند غیرچوبی تراورس فرسوده ← ریل‌بند فرسوده تراورس کپکی ← ریل‌بند کپکی تراورس‌کِش ← ریل‌بندکِش تراورس‌کوب ← ریل‌بندکوب تراورس کوتاه ← ریل‌بند کوتاه تراورس کهنه ← ریل‌بند کهنه تراورس‌گذار ← ریل‌بندگذار تراورس‌گیر ← ریل‌بندگیر تراورس‌گیر دستی ← ریل‌بندگیر دستی تراورس‌گیر دونفره ← ریل‌بند‌گیر دونفره تراورس لای‌بتن ← ریل‌بند لای‌بتن تراورس لبه‌گِرد ← ریل‌بند لبه‌گِرد تراورس مغزکنار ← ریل‌بند مغزکنار تراورس مغزگوشه ← ریل‌بند مغزگوشه تراورس مغزمیان ← ریل‌بند مغزمیان تراورس میان‌درزی ← ریل‌بند میان‌درزی تراورس نیم‌گِرد ← ریل‌بند نیم‌گِرد تراورس ویژه ← ریل‌بند ویژه ترچاشنی marinade [ فنّاوری غذا] چاشنی مخلوط مایعی که معمولاً گوشت و ماهی را در آن می‌خوابانند ترکچه‌زایی crazing [ خوردگی] گسترش ترکهای ریز بر سطح ماده ترک‌خوردگی تاولی blister cracking [ خوردگی] ترکهایی که بر اثر آزاد شدن اتمهای هیدروژن حاصل از خوردگی فولاد در محیط هیدروژن ‌سولفید و نفوذ آن به داخل فلز و افزایش فشار پدید می‌آید ترک‌خوردگی تنشی‌سولفیدی sulfide stress cracking [ خوردگی ] نوعی ترک‌خوردگی تنشی‌هیدروژنی فلز در تماس با هیدروژن‌سولفید موجود در محیط ترک‌خوردگی تنشی‌هیدروژنی hydrogen stress cracking, hydrogen-induced cracking, HIC, hydrogen-assisted stress cracking [ خوردگی ] تُـردشکست (brittle fracture) خود ـ به‌خودی در آلیاژهای با استحکام بالا که تحت تنش کششی و در تماس با آب یا گاز تُرش و دما و فشار بالا روی می‌دهد ترک‌خوردگی جذبشی ـ تنشی stress-sorption cracking [ خوردگی] نوعی ترک‌خوردگی خوردگی ـ تنشی که نه بر اثر واکنش برق‌شیمیایی که به ‌دلیل جذب عناصر مخرب محیطی و در نتیجه ضعیف شدن پیوند میان اتمهای سطح فلز رخ می‌دهد ترک‌خوردگی خوردگی ـ تنشی stress-corrosion cracking, SCC [ خوردگی ] ترک‌خوردگی فلز یا آلیاژ بر اثر فرایندهای همزمان خوردگی و تنش کششی باقی‌مانده ترک‌خوردگی خوردگی ـ تنشی کلریدی chloride-induced stress-corrosion cracking, CISCC [ خوردگی] نوعی ترک‌خوردگی خوردگی ـ تنشی ناشی از پیل غلظتی کلرید که در صورت وجود توأمان تنش کششی و محلول کلریدی رخ می‌دهد ترک‌خوردگی خوردگی ـ تنشی مرزدانه‌ای intergranular stress-corrosion cracking, IGSCC [ خوردگی] نوعی ترک‌خوردگی خوردگی ـ تنشی که در امتداد مرز دانه‌ها پیش می‌رود ترک‌خوردگی داغ hot cracking [ خوردگی ] ترک‌خوردگی جوشمان در مرز دانه‌های فلز جوش بر اثر جدانشینی اجزای دارای نقطه ذوب پایین ترک‌خوردگی سرد cold cracking [ خوردگی] ترک‌خوردگی جوش که معمولاً در هنگام جوشکاری در زیر دمای 205 درجه سلسیوس یا پس از سرد شدن فلز تا دمای محیط رخ می‌دهد ترک‌خوردگی فلزمذاب liquid-metal cracking, LMC [ خوردگی ] نوعی ترک‌خوردگی در امتداد مرز دانه‌ها در بعضی سامانه‌های فلزی بر اثر نفوذ فلز مذاب ترک‌خوردگی گِل‌گونه mud cracking [ خوردگی ] ترک‌خوردگی پوشش قطعات هنگامی که مقدار قابل ملاحظه‌ای از حلال یا آب آن تبخیر شود ترک‌خوردگی محیطی environmental cracking [ خوردگی] تُردشکست (brittle fracture) ماده‌ای که به طور طبیعی انعطاف‌پذیر است، بر اثر دخالت عوامل خورنده محیطی ترک‌خوردگی موسمی season cracking [ خوردگی] ترک‌خوردگی آلیاژهای برنج بر اثر خوردگی همراه با تنشهای کششی داخلی و در تماس با آمونیاک و اکسیژن و رطوبت ترک زیرگُرده underbead crack [متالورژی ] ترک زیرسطحی در تَفگاه جوش ترکش shard [زمین ] قطعه‌ای شیشه‌ای در آذرآوارها که دارای سطح شکستگی خمیده خاصی است ترک مویی crizzle [ خوردگی] ترک ‌ریزی که بر سطح ماده ظاهر می‌شود ترکه rib 2 [موسیقی ] هر یک از نوارهای چوبی که با اتصال آنها به یکدیگر کاسه سازهای عود و لوت و سه‌تار ساخته می‌شود ترکهای پلکانی en echelon cracks [زمین] دسته‌ای درزه یا رگه که با الگوی پله‌ای رو به ‌چپ یا راست جابه‌جا شده‌اند ترکیب با کمبود الکترون electron-deficient compound [شیمی] ترکیبی که در آن برای تشکیل پیوندهای شیمیایی، الکترونهای کمتری، در مقایسه با آنچه لازم است، وجود دارد ترکیب درون‌شبکه‌ای interstitial compound [شیمی ] ترکیبی که در آن یونها یا اتمهای یک ماده نافلز فضاهای خالی حفره‌گون را در شبکه بلوریِ فلز پر می‌کنند ترکیب‌سنجی زیست‌الکتریکی bioelectrical impedance analysis, BIA [ تغذیه] روش دقیق تجزیه‌و‌تحلیل ترکیب بدن که در آن از یک جریان الکتریکی ضعیف برای برآورد مقدار کل آب و توده چربی و توده بدون چربی بدن و توده یاخته‌های بدن استفاده می‌شود ترکیب ضدزنگ rust-preventive compound [ خوردگی] پوششی موقت حاوی بازدارنده‌های خوردگی و دیگر مواد افزودنی برای محافظت از سطوح آهنی و فولادی در برابر محیطهای خورنده در هنگام ساخت یا نگهداری یا استفاده تری‌گلیسیرید متوسط‌زنجیر medium-chain triglyceride [ تغذیه] تری‌گلیسیریدی که اسیدهای چرب آن دنباله‌ای کربنی به طول هشت تا ده کربن داشته باشند تسلیم yield 2 [فیزیک] تغییر شکل مومسان (plastic deformation) جسم جامد که بر اثر تنشِ بیشتر از حد کشسانی پدید آید تسمه 1 belt [تایر ] لایه‌ای از رسنهای آغشته به لاستیک که بین مَنجید و رویه قرار می‌گیرد تسمه 2 strap [جنگل] بخش کوتاهی از بافه که در هر سر آن سوراخی تعبیه شده است تا قرقره‌ها را به کُنده متصل کند تسمه پشت‌بند backing strip [متالورژی] پشت‌بندی به شکل تسمه یا نوار فلزی کربنی یا سرامیکی که پس از جوشکاری از کار جدا می‌شود یا همان‌جا باقی می‌ماند تسمه سیمی steel belt [تایر] در تایرهای رادیال سیمی (steel radial tyre)، لایه کم‌عرضی از سیمهای فولادی پوشیده با آمیزه لاستیکی که زیر رویه و به موازات آن قرار می‌گیرد تسمه محافظ protector ply [تایر ] در ساختار چهارتسمه‌ای، بالاترین تسمه سیمی که از سه تسمه دیگر محافظت می‌کند تشابه دینامیکی dynamic similarity [فیزیک، هوایی] ارتباط میان مدل و جسم تمام‌مقیاس که بیانگر شباهت بین ابعاد و توزیع جرم و مشخصه‌های کشسانی و حرکتهای هواکشسانی آنهاست تشدید باریونی baryon resonance [فیزیک] وضعیت بسیار ناپایداری که از برهم‌کنش ذرات پدید می‌آید و با گسیل باریون واپاشیده می‌شود تصحیح اتووش Eötvös correction, Eötvös effect [ژئوفیزیک] تصحیحی در اندازه‌گیریهای گرانی برای شتاب مرکزگرای حاصل از سرعت شرقیـ غربی بر روی سطح زمین چرخان تصحیح ارتفاع دینامیکی dynamic height correction [ژئوفیزیک] تصحیح اندازه‌گیریهای ترازیابی برای تبدیل آنها به ارتفاع دینامیکی تصحیح کِشَند tidal correction [ژئوفیزیک] تصحیح اندازه‌گیریهای گرانی برای جبران اثرهای ماه و خورشید یا همان کِشَند زمین متـ . تصحیح کِشَند زمین Earth-tide correction تصحیح کِشَند زمین ← تصحیح کِشَند تصحیح هم‌ایستایی ← جبران هم‌ایستایی تصفیه درجا in-situ treatment [محیط‌زیست] فرایند تصفیه بستره آلوده اعم از خاک یا لجن یا آب زیرزمینی در محل تصفیه دگرجا ex-situ treatment [محیط‌زیست] فرایند تصفیه بستره آلوده اعم از خاک یا لجن یا آب زیرزمینی در بیرون از محل تصفیه مقدماتی preliminary treatment [محیط‌زیست] مرحله‌ای از تصفیه، شامل آشغال‌خردکنی و آشغال‌گیری و تعدیل جریان و جز آن، که در طی آن فاضلاب برای عملیات بعدیِ تصفیه آماده می‌شود تصمیم دووجهی two-level game [سیاسی ] تصمیمی که هم برای تحقق اهداف داخلی و هم اهداف خارجی اتخاذ ‌شود تصویربرداری درون‌چاهی borehole imaging [ژئوفیزیک] تهیه تصویر مستقیم یا غیرمستقیم از دیواره چاه با استفاده از ابزارهای نگاره‌برداری (logging tools) یا روشهای اپتیکی/ نورشناختی تصویربرداری رونوشتگان transcriptome imaging, transcript imaging [ژن‌شناسی] مصور کردن کل رونوشتهای یاخته، در زمان معین تطابق اضافی excessive accommodation [پایه پزشکی ] تطابق بیش از میزان عادی تطابق دوچشمی binocular accommodation [پایه پزشکی ] تطابق هماهنگ با هم‌گرایی در هر دو چشم تطابق عصبی nerve accommodation, accommodation [پایه پزشکی] بالا رفتن سطح آستانه تحریک در هنگام گذر مستمر یک محرک تطابق فروهنجار subnormal accommodation [پایه پزشکی ] تطابق ناکافی در چشم تطابق نسبی relative accommodation [پایه پزشکی ] تغییر در میزان تطابق متناسب با میزان هم‌گرایی تعادل انتقالی translational equilibrium [فیزیک] حالتی برای جسم که در آن جسم یا ساکن می‌ماند یا با سرعت ثابت بر روی خطی راست در حرکت است تعادل دیرپا secular equilibrium [فیزیک] تعادلی پرتوزایشی بین هسته‌های مادر و دختر که در آن عمر هسته‌های مادر در مقایسه با هسته‌های دختر به‌قدری طولانی است که میزان فعالیتشان در عمل برای مدت زیادی ثابت می‌ماند تعادل گذرا transient equilibrium [فیزیک] تعادل پرتوزایشی بین هسته‌های مادر و دختر که در آن طول عمر مادر به‌قدری کوتاه است که مقدار آن در مدت مورد بررسی به ‌طور قابل ملاحظه‌ای کاهش می‌یابد تعدیل adjustment [علوم سلامت] روشی آماری برای دست‌یافتن به سنجه‌های قابل مقایسه در جمعیتهایی که از حیث متغیرهای دیگر با هم متفاوت‌اند تعدیل هم‌ایستایی ← جبران هم‌ایستایی تعمیر اساسی major repair [هوایی ] تعمیری که اگر به‌درستی انجام نشود در وزن و تعادل و استحکام سازه‌ای و کارایی و راه‌اندازی موتور و خصوصیات پروازی یا کیفیتهای صلاحیت پرواز هواگرد تأثیر می‌گذارد تعمیر جزئی minor repair [هوایی] هرگونه تعمیری که در وزن و تعادل و استحکام سازه‌ای و کارایی و راه‌اندازی موتور و خصوصیات پروازی هواگرد تأثیرگذار نباشد تعیین محصول yield determination [جنگل] محاسبه حجم دارچوب بهره‌برداری‌شده از سطح مشخصی از جنگل به ‌‌صورت سالانه یا در یک دوره زمانی مشخص تغذیه جامعه community nutrition [ تغذیه] حوزه‌ای از علم تغذیه که به بررسی شیوه‌های پیشگیری و درمان بیماریهای مربوط به تغذیه در گروههای مختلف جامعه می‌پردازد تغذیه‌درمانی پزشکی medical nutrition therapy, MNT [ تغذیه] دخالت در نوع تغذیه فرد برای درمان یک بیماری یا جراحت یا اصلاح یک وضعیت تغذیه روده‌ای enteral nutrition [ تغذیه] فراهم کردن مواد مغذی موردنیاز بدن و رساندن آنها به لوله گوارش از طریق لوله تغذیه لوله‌ای ← تغذیه لوله‌ای معده تغذیه لوله‌ای قطره‌ای drip gavage [ تغذیه] روش تغذیه با فرمول رژیمی مایع از طریق لوله منتهی به معده تغذیه لوله‌ای معده gastric gavage [ تغذیه] تغذیه از طریق لوله‌ای نرم که از دهان یا بینی وارد معده می‌شود متـ . تغذیه لوله‌ای تغذیه وریدی تام دوره‌ای cyclic total parenteral nutrition [ تغذیه] نوعی تغذیه وریدی که عموماً بین دوازده تا هجده ساعت به ‌طور پیوسته ادامه دارد و سپس برای شش تا دوازده ساعت قطع می‌شود تغییرات روزانه diurnal variations, daily variation [ژئوفیزیک] تغییرات میدان مغناطیسی زمین در طول شبانه‌روز در هر نقطه معین از سطح زمین تغییر اساسی major alteration [هوایی] هرگونه تغییری که به ‌طور محسوس در وزن و تعادل و استحکام سازه‌ای و کارایی و کارکرد موتور و خصوصیات پروازی و دیگر عوامل دخیل در صلاحیت پرواز هواگرد تأثیرگذار باشد تغییر پرچم flagging out, flag out [دریایی] فرایند ابطال ثبت قدیمی و ثبت مجدد کشتی در کشوری دیگر که منجر به تغییر پرچم می‌شود تغییر تعداد حبه domain number variation [ پروتگـان‌شناسی] کاهـش یا افزایـش تـعداد حـبه‌ها در یـک پروتئین با وانهش یا دوتاشدگی یا درنهش بیانه‌های کُدگزار حبه در یک ژن ساختگی یا جدید که در بُرخوردگی بیانه در آزمایشگاه تولید شده است تغییر جزئی minor alteration [هوایی ] هرگونه تغییری که در وزن و تعادل و استحکام سازه‌ای و کارایی و کارکرد موتور و خصوصیات پروازی هواگرد تأثیرگذار نباشد تغییر مسیر reroute [درون‌شهری] عوض کردن مسیر برخلاف برنامه که معمولاً با پیش‌بینی قبلی و برای اجتناب از مسیری خاص در مقطعی معین صورت می‌گیرد تغییر مغناطیسی نابهنجار abnormal magnetic variation [ژئوفیزیک] انحراف بی‌هنجار سوزن قطب‌نما از نصف‌النهار مغناطیسی تفاله pomace [ فنّاوری غذا] باقی‌مانده جامد میوه پس از گرفتن آب آن تفریحکده recreation setting, setting [گردشگری] مکانی جغرافیایی دارای شاخصه‌های کالبدی و اجتماعی و مدیریتی که فرد در آن در فعالیت تفریحی خاصی شرکت می‌کند تا از نوعی تجربه تفریحی بهره‌مند شود تَفگاه heat-affected zone, HAZ [متالورژی ] منطقه‌ای از فلز پایه که هرچند در مراحل جوشکاری ذوب نمی‌شود، از نظر متالورژیکی تحت تأثیر حرارت جوشکاری قرار می‌گیرد تفنگ اَبر cloud gun [جَوّ] ابزاری زمین‌پایه یا هوابُرد که تیغه شیشه‌ای دوده‌اندودی را در یک لحظه در معرض جریان هوای اَبری قرار می‌دهد تفویض delegation [سیاسی] واگذاری اختیار عمل یا مسئولیت تصمیم‌گیری در موردی خاص به فرد یا نهاد دیگر تفویض اختیار delegation of authority [سیاسی ] واگذاری مسئولیت تصمیم‌گیری به مقام زیردست تفویض قدرت delegation of power [سیاسی ] واگذاری اختیار از یک نهاد حکومتی به نهاد حکومتی دیگر یا مقام یا سازمانی معین تکانه impulse, impulsion [روان‌شناسی] 1. در نظریه روان‌کاوی، جنبش کارمایه روانی مربوط به سائقهای جنسی و پرخاشگری 2. در روان‌شناسی، میل و رغبت ناگهانی و ضروری به فعالیت فوری تکرار حبه domain repetition [ پروتگان‌شناسی] حضور تکراری یک حبه خاص در یک پروتئین تک‌سکه‌ای ← کرایه تک‌سکه‌ای تک‌قطبیت unipolarity [سیاسی] وضعیتی در نظام بین‌الملل که در آن یک کشور یا جناح مسلط با تکیه بر توان اقتصادی و نظامی خود اعمال قدرت می‌کند تکوین مغز پیشین telencephalisation [پایه پزشکی] گذار و تکوین تدریجی ساختار پیشرفته مغز پیشین در طی فرایند تکامل تکه‌تراورس ← تکه‌ریل‌بند تکه‌ریل‌بند tie stub [ریلی] قطعه‌ای به طول یک‌سوم ریل‌بند که با استفاده از ریل‌بندبُر از خط جدا می‌شود متـ . تکه‌تراورس تکیه‌گاه support [ریاضی ] برای تابع f که بر یک فضای توپولوژیک تعریف شده است، بستار مجموعه نقاطی که f در آنها صفر نیست تلاطم‌گیر turbulence screen [هوایی ] توری نصب‌شده در مقطعی از تونل باد برای کاستن از تلاطم جریان هوا تلسکوپ آینه ‌چندتکه segmented mirror telescope [ نجوم رصدی] تلسکوپی که آینه اصلی آن از نوع آینه چندتکه است تلسکوپ اپتیکی optical telescope [ نجوم رصدی] تلسکوپی که در محدوده نور مرئی کار می‌کند متـ . تلسکوپ نوری تلسکوپ استوایی equatorial telescope [ نجوم رصدی ] تلسکوپی که محور اصلی آن در امتداد محور دوران زمین تنظیم شده است تلسکوپ اشمیت ـ کاسگرین Schmidt-Cassegrain telescope [ نجوم رصدی ] نوعی تلسکوپ کاسگرینی که در آن از تیغه اشمیت برای تصحیح عیوب اپتیکی استفاده می‌کنند تلسکوپ اشمیت‌هلالی meniscus-Schmidt telescope [ نجوم رصـدی ] نوعی تلسکوپ با سامـانه اپتیکی اشمیت (Schmidt optical system) که عدسی تصحیح‌گر آن از نوع عدسی هلالی است متـ . تلسکوپ باورز‌هلالی Bouwers-meniscus telescope تلسکوپ ماکسوتوف ـ اشمیت Maksutov-Schmidt telescope, Schmidt-Maksutov telescope تلسکوپ ام.ام.تی. multi-mirror telescope 1, multiple mirror telescope 1, MMT, MMT telescope [ نجوم رصدی] تلسکوپی مستقر در قله هاپکینز در 55 کیلومتری جنوب توسان در آریزونا تلسکوپ بازتابی reflecting telescope, reflector telescope [ نجوم رصدی] تلسکوپی که در آن از یک آینه بزرگ کوژ برای جمع‌آوری نور اجرام نجومی استفاده می‌شود تلسکوپ بالون‌بُرد balloon-borne telescope [ نجوم رصدی ] تلسکوپی که برای کاهش تلاطم جوّی و رصد بهتر اجرام نجومی آن را به‌وسیله بالون به ارتفاعات بالای جوّ می‌فرستند متـ . تلسکوپ پوشن‌سپهری stratosphere telescope, stratoscope تلسکوپ باورزهلالی ← تلسکوپ اشمیت‌هلالی تلسکوپ برجی tower telescope, solar tower telescope [ نجوم رصدی] تلسکوپی خورشیدی که در انتهای برج خورشید قرار دارد تلسکوپ پرتوایکس X-ray telescope, X-ray multi-mirror telescope [ نجوم رصدی] ابزاری برای آشکارسازی پرتوهای ایکس تلسکوپ پرتوکیهانی cosmic-ray telescope [ نجوم رصدی] هر ابزاری برای آشکارسازی و جهت‌یابی پرتوهای کیهانی تلسکوپ پوشن‌سپهری ← تلسکوپ بالون‌بُرد تلسکوپ چندآینه multi-mirror telescope 2, multiple mirror telescope 2 [ نجوم رصدی ] تلسکوپی که در آن تصویر چند تلسکوپ معمولی، که همگی بر روی یک پایه استوارند و با سامانه‌های لیزری و رایانه‌ای هم‌تراز شده‌اند، به‌وسیله سامانه آینه‌ای در یک نقطه متمرکز می‌شود تلسکوپ خراشان‌فرود grazing-incidence telescope [ نجوم رصدی ] تلسکوپی برای تصویرگیری (imaging) از پرتوهای ایکس و گاما که در آن نور فرودی به ‌صورت تقریباً مماس بر آینه می‌تابد تلسکوپ خورشیدی solar telescope [ نجوم رصدی] تلسکوپی که اثر اعوجاج اپتیکیِ ناشی از گرمای خورشید بر تصاویر را کاهش می‌دهد تلسکوپ راداری radar telescope [ نجوم رصدی] دستگاهی شامل یک آنتن رادار بزرگ و تجهیزات وابسته به آن که در نجوم راداری به ‌کار می‌رود تلسکوپ رادیویی radio telescope [ نجوم رصدی] تلسکوپی برای رصد امواج رادیویی اجرام نجومی تلسکوپ سمت‌ارتفاعی alt-azimuth telescope [ نجوم رصدی] تلسکوپی که محور اصلی آن در جهت سمت‌الرأس تنظیم شده ‌است تلسکوپ سمت‌الرأسی zenith telescope [ نجوم رصدی] تلسکوپی که جهت آن همواره در محدوده کوچکی در اطرافِ سمت‌الرأس قابل تغییر است تلسکوپ شکستی refracting telescope, refractor telescope [ نجوم رصدی] تلسکوپی که در آن از یک عدسی بزرگ کاو برای جمع‌آوری نور اجرام نجومی استفاده می‌شود تلسکوپ فرابنفش ultraviolet telescope [ نجوم رصدی] تلسکوپی که برای رصد در بازه طیفی فرابنفش طراحی شده است تلسکوپ فروسرخ infrared telescope [ نجوم رصدی] تلسکوپی که برای رصد امواج فروسرخ طراحی شده ‌است تلسکوپ فضایی space telescope [ نجوم رصدی] هر تلسکوپی که برای رصد در خارج از جوّ قرار گیرد تلسکوپ قرص خورشید ← تلسکوپ قرصی تلسکوپ قرصی disk telescope [ نجوم رصدی ] تلسکوپی برای رصد قرص درخشان خورشید متـ . تلسکوپ قرص خورشید تلسکوپ گالیله‌ای Galilean telescope, Galilean glass [ نجوم رصدی] نوعی تلسکوپ شکستی که عدسی شیئی آن کوژ و عدسی چشمی آن کاو است تلسکوپ ماکسوتوف ـ اشمیت ← تلسکوپ اشمیت‌هلالی تلسکوپ مستقیم‌ساز inverting telescope [ نجوم رصدی] تلسکوپی که تصویر نهایی‌اش مستقیم است تلسکوپ نوترینو neutrino telescope [ نجوم رصدی] ابزاری برای آشکارسازی نوترینوهای کیهانی تلسکوپ نوری ← تلسکوپ اپتیکی تل سنگ پا scoria mound [زمین] تپه‌ای آتشفشانی که از پوسته اخگری حفره‌دار بر روی سطح گدازه بازالتی یا آندزیتی تشکیل شده است تله انفجاری booby trap [نظامی] ماده یا افزاره‌ای انفجاری یا غیرانفجاری که برای وارد آوردن تلفات آن را کار می‌گذارند و براثر اعمال کوچکترین فشار یا حرکت فعال می‌شود تلیسه heifer [ فنّاوری غذا] گاو ماده بالغ جوانی که زادآوری نکرده یا در مرحله شیردهی به اولین گوساله خود است تمیزکاری اسیدی acid cleaning [ خوردگی] فرایند زدودن محصولات خوردگی از طریق تزریق اسیدهای معدنی و آلی در سازه‌های صنعتی تمیزکاری برق‌کافتی electrocleaning, electrolytic cleaning [ خوردگی] تمیزکاری سطوح فلزی با الکترود قرار دادن قطعه کار در یک محلول برق‌کاف، در نتیجه آزاد شدن حبابهای گاز در مجاورت الکترود تمیزکاری فراصوتی ultrasonic cleaning [ خوردگی] تمیزکاری سطوح با غوطه‌ورسازی در تمیزکننده‌های اسیدی یا پاک‌کننده‌های آب‌پایه، همزمان با به‌کارگیری ارتعاشات فراصوتی برای ایجاد اثر کاواکی تمیزکننده دوفازی diphase cleaner [ خوردگی] ترکیبی شامل یک لایه حلال و یک لایه آبی که از آن برای تمیزکاری در مخزنهای تمیزکننده بر اساس سازوکار انحلال و نامیزه‌سازی (emulsification) استفاده می‌شود تن‌آسیب somatopathy [پایه پزشکی] بیماری و نارسایی مربوط به تن، در تقابل با بیماری و نارسایی مربوط به روان تن‌بَست body plug [باستان‌شناسی] شیئی که در مراحل آماده‌سازی جسد برای پوشاندن اندامهایی مانند گوش و دهان به کار می‌رفت تن‌پرده somatopleure [پایه پزشکی] قسمتی از دیواره جنینی که از برون‌پوست و میان‌‌پوست تنی (somatic mesoderm) ساخته شده است تن حجمی measurement ton measurement tonne, [دریایی] واحدی که معادل چهل پای مکعب است و از آن برای بارهای حجمی استفاده می‌شود تُندوَزه کمانی arched squall [جَوّ] تندوزه حاره‌ای که با اَبر کمانی گسترده همراه است تن‌سنجی anthropometry [ تغذیه] سنجش اندازه و وزن و ابعاد بدن و اندامهای انسان تنش اصلی principal stress [فیزیک] تنش عمود بر یکی از صفحه‌های اصلی تنش تنش تسلیم ← نقطه تسلیم تنش تک‌محوری uniaxial stress [فیزیک] حالت تنشی که در آن فقط یکی از تنش‍های اصلی غیرصفر است تنش دومحوری biaxial stress [فیزیک] حالت تنشی که در آن دو تنش از سه تنش اصلی، در حالی ‌که در یک صفحه قرار دارند، غیرصفر و تنش سوم صفر است تنش صفحه‌ای plane stress [فیزیک] نوعی تنش که در آن دو تا از تنش‍های اصلی همواره با صفحه‌ای مشخص موازی هستند تنش‌کاوی صوت voice stress analysis [نظامی] اندازه‌گیری تنش و لرزش صدای افراد مظنون با بهره‌گیری از فنّاوری مخصوص تنش کششی tensile stress [فیزیک] تنشی که در جهت افزایش طول جسم بر آن وارد می‌شود تنظیم‌گر گذرگاه grade crossing traffic control device [درون‌شهری، ریلی] افزاره‌ای که از آن برای محافظت یا اعلام خطر در تقاطع راه‌آهن و خیابان یا حمل‌ونقل عمومی هدایت‌شده و خیابان استفاده می‌شود تَنکار welding flux, flux [متالورژی] ماده‌ای که برای تمیزکاری شیمیایی سطوح و نیز به‌منظور جلوگیری از اکسایش به منطقه جوش زده می‌شود تُنُک‌مِه شمالگان arctic mist [جَوّ] نوعی تُنُک‌مِه از یخ‌بلورها یا یخ‌مِه بسیار رقیق تنگه contraction [هوایی] مجرایی با سطح مقطع کوچک‌شونده در راستای جریان تنوع پروتگانی proteomic diversity, proteome diversity [ پروتگان‌شناسی] تغییر در تعداد و پیچیدگی و عملکرد پروتئینها در دو یا چند پروتگانِ یک سامانه زیستی تنوع تفریحات بیرونی recreation diversity [گردشگری] گوناگونی و توزیع و کیفیت و فراوانی فرصت‍های تفریحی بیرونی تنه ریل fishing space [ریلی ] سطح میان لبه زیرین تاج ریل و لبه زبرین پایه ریل که وصله ریل در آن قرار می‌گیرد تنه ساییده worn fishing [ریلی] فضای خالی در تنه ریل که بر اثر ساییده ‌شدن ریل به وصله ریل ایجاد می‌شود تنه مغز brainstem [پایه پزشکی] بخش ساقه ‌مانندی که نیمکره‌های مغز را به هم متصل می‌کند تن‌یادگاره corporeal relics [باسـتان‌شناسی] بخشهایی از بدن قدیسان که در قرون وسطی و عـصر حاضـر در کلیـساهای کاتولیـک نگـهداری می‌شـود و مورد احترام است تنی‌زادگی sibship [ژن‌شناسی ] نسبت خویشاوندی بین زاده‌های یک زوج والد توالی افزایشگر ← افزایشگر توالی‌بَست ‌پایا ← توالی مشترک توالی بازی ← توالی دِنا توالی درنهشی insertion sequence [ژن‌شناسی] نوعی ترانهشه (transposone) که نخستین بار به‌عنوان عامل جهشهای خودبه‌خودی در اِشِریشیا کُلی (Escherichia Coli) شناخته شده است توالی دِنا DNA sequence [ژن‌شناسی] توالی یا ترتیب خطی بازهای آدنین، سیتوزین، گوانوزین، تیمیدن که تشکیل‌دهنده مولکول دِناست متـ . توالی بازی base sequence توالی نوکلئوتیدی nucleotide sequence توالی کِشَند sequence of tide [ اقیانوس‌شناسی، زمین] ترتیب وقوع کِشَندها در یک روز، با علم به این نکته که فراکِشَند فراتر (higher high tide) بلافاصله پیش یا پس از فروکِشَند فروتر (lower low tide) رخ می‌دهد توالی متعارف ← توالی مشترک توالی مشترک consensus sequence [ژن‌شناسی] توالی ویژه‌ای از دِنا در بخشهای تنظیم‌کننده ژنگان که در ژنهای متفاوت یک موجود یا موجودات مختلف ثابت مانده است متـ . توالی متعارف canonical sequence بن‌مایه مشترک consensus motif توالی‌بَست پایا conserved sequence box توالی نوکلئوتیدی ← توالی دِنا توالی‌یابی دِنا DNA sequencing [ژن‌شناسی] تعیین ردیف نوکلئوتیدها در رشته دِنا توانبخشی شنوایی1 ← بازتوانبخشی شنوایی توانبخشی شنوایی2 ← نوتوانبخشی شنوایی توانمندی انهدام چندگانه multiple kill capability [نظامی] میزان توانایی یک هواگرد در به‌کارگیری چند نوع سلاح برای نابودی هدف اختـ . تاچ توپولوژی نسبی relative topology [ریاضی] در مورد یک زیرمجموعه مفروض از یک فضای توپولوژیک، توپولوژی حاصل از اشتراک همه زیرمجموعه‌های بازِ فضا با آن زیرمجموعه تور ایمنی safety net [هوایی] نوعی تور قابل نصب در تونل باد برای مهار مدلهای در حال پرواز یا اجزای جداشده از آنها با کمترین خسارت تورم قلیایی alkali swelling [خوردگی] تشکیل ژل در بتن در نتیجه جذب آب توسط سیلیسهای بی‌شکل یا شنهای دارای تبلور ضعیف و متعاقب آن ایجاد تورم که سبب کاهش استحکام یا تخریب کامل بتن می‌شود توزیع چوله skewed distribution [ریاضی ] توزیعی که متقارن نیست توسعه پایدار sustainable development [محیط‌زیست] توسعه‌ای که نیازهای نسل امروز را برآورده می‌کند بی‌آنکه خللی در رفع نیازهای نسلهای آینده وارد کند توسکا Alnus [ گیاهی ] سرده درختی یا درختچه‌ای زینتی خزان‌دار از توسکائیان با حدود 30 گونه که در مناطق سرد و مرطوب نیمکره شمالی و غرب امریکای جنوبی پراکنده هستند؛ گلهای بدون گلبرگ این سرده تک‌جنسی و یک‌پایه و برگهای آنها متناوب است توفان تندری جبهه سرد cold-front thunderstorm [جَوّ] توفان تندری همراه با جبهه سرد توفان مغاکی abyssal storm [ اقیانوس‌شناسی] رخدادهای توفان‌مانند ناشی از جابه‌جایی جریانهای تند که بر بستر اقیانوس اثر می‌گذارد تونل آب water tunnel [هوایی] تونل بادی که در آن برای دستیابی به عدد رینولدز (Reynolds number) بالا به‌جای هوا از آب استفاده می‌شود تونل اَبَرصوتی supersonic tunnel, supersonic wind tunnel [هوایی] تونل بادی که آزمونگاه آن می‌تواند در سرعت اَبَرصوتی کار کند تونل ارتفاع altitude tunnel, altitude wind tunnel [هوایی] تونل بادی که در آزمونگاه آن شبیه‌سازی شرایط فشار و دما و رطوبت در ارتفاع مورد نظر ممکن است تونل انجماد refrigeration tunnel [هوایی ] تونل باد ویژه آزمونهای یخ‌زدگی تونل ایفل Eiffel-type tunnel [هوایی ] هر تونل باد که آزمونگاه و مدار آن باز باشد تونل باد wind tunnel [هوایی ] اتاق مجهز تونل‌مانندی برای مطالعه و آزمایش ویژگیهای آئرودینامیکی مدل که در آن انواع شاره به شیوه‌های گوناگون و در شرایط مختلف دمیده می‌شود تونل باد پلاسما PWT plasma wind tunnel, [هوایی] تونل باد با امکان شبیه‌سازی ورود مجدد فضاپیما به جوّ زمین تونل برین‌صوتی hypersonic tunnel, hypersonic wind tunnel [هوایی] تونل بادی که آزمونگاه آن می‌تواند در سرعت برین‌صوتی کار کند تونل پخشگر diffuser tunnel [هوایی] تونل بادی که در آن بخشی برای تبدیل سرعت به فشار وجود دارد تونل پروازآزاد free-flight tunnel, free-flight wind tunnel [هوایی] تونل بادی که در آن حالت پرواز آزاد را بر روی مدل هواگرد شبیه‌سازی می‌کنند تونل تراصوتی transonic tunnel, transonic wind tunnel [هوایی] تونل بادی که آزمونگاه آن می‌تواند در اعداد ماخِ نزدیک به یک کار کند تونل تمام‌مقیاس full-scale tunnel, FST [هوایی] تونل بادی که در آن هواپیمای واقعی را می‌توان آزمایش کرد تونل جت‌باز open-jet tunnel [هوایی] تونل بادی که آزمونگاه آن دیواره ندارد و باز است تونل جت‌بسته closed-jet tunnel [هوایی] تونل بادی که الزاماً مداربسته نیست، اما آزمونگاه آن با دیواره‌هایی محصور شده است تونل جَست gust tunnel [هوایی] تونل بادی که در آن مدل هواگرد تحت جتهـای عمـودی (vertical jets) قرار می‌گیرد تا جَستهای باد در هنگام پرواز واقعی بر روی آن شبیه‌سازی شود تونل چگالی‌متغیر variable-density tunnel, VDT, variable-density wind tunnel [هوایی ] تونل بادی که فشار آن در گستره بزرگی قابل تغییر است به‌نحوی‌که متناسب با عدد رینولدز (Reynolds number) مورد نظر فشار درون آن را تغییر می‌دهند تونل خلأ vacuum tunnel [هوایی ] تونل بادی که در آن سیالِ در گردش فشار کمتری در قیاس با فشار جوّ دارد تونل دَمِشی blowdown tunnel, blowdown wind tunnel [هوایی ] تونل باد مداربازی که در آن گاز انباشته تحتِ‌فشار پس از عبور از آزمونگاه در هوای آزاد یا درون محفظه خالی دمیده می‌شود تونل دود smoke tunnel [هوایی ] تونل بادی که دارای تجهیزات تخلیه و به جریان انداختن دود یا گاز قابل ‌مشاهده است تونل روزن‌دار ventilated tunnel [هوایی] تونل بادی که آزمونگاه آن دارای سوراخها یا شکافهایی برای پیشگیری از بروز خفگی (choking) در ماخ 8/0 تا 2/1 است تونل زیرصوتی subsonic tunnel, subsonic wind tunnel [هوایی] تونل بادی که آزمونگاه آن می‌تواند در سرعت زیرصوتی کار کند تونل سرعت‌بالا HST high-speed tunnel, [هوایی] تونل بادی که در آن اثرات تراکم‌پذیری سیال قابل مشاهده است تونل ‌سرعت‌پایین low-speed tunnel, low-speed wind tunnel [هوایی] تونل بادی که سرعت بیشینه در آن 480 کیلومتر در ساعت است تونل شوک shock tunnel [هوایی] تونل بادی که در آن سیال با سرعت بالا جریان می‌یابد و شوکهایی با ماخ 6 تا 25 تولید می‌کند تونل عوارضی toll tunnel [درون‌شهری] تونلی که تنها با پرداخت عوارض می‌توان از آن عبور کرد تونل فروچرخش spin tunnel, spinning tunnel, vertical tunnel, vertical wind tunnel, vertical spin tunnel [هوایی] تونل بادی که جریان هوا در آزمونگاه آن عمودی و روبه‌بالا و مدل متصل، اما شناور است و در آن مشخصه‌های فروچرخشی مدل بررسی می‌شود تونل فروچرخش آزاد free-spinning tunnel [هوایی] نوعی تونل فروچرخش که در آن مدل رها و بدون اتصال است تونل گدازه ← لوله گدازه تونل گوتینگن Göttingen-type tunnel [هوایی] تونل باد مداربسته‌ای که آزمونگاه آن باز است تونل مدارباز open-circuit wind tunnel, open circuit, non-return-flow tunnel, non-return-flow wina tunnel [هوایی] تونل بادی که مسیر بازگشت ندارد تونل مداربسته closed-circuit wind tunnel, closed circuit, return-flow tunnel, return-flow wind tunnel [هوایی] تونل بادی که سیال موجود در آن در مسیری بسته جریان می‌یابد تونل مدل model tunnel [هوایی] مدلی کوچک از تونل باد بزرگی که در دست طراحی و ساخت است تونل مَکشی induction tunnel [هوایی] تونل بادی که عامل حرکت سیال در درون آن موتور جت یا مخزن هوای فشرده از طریق سامانه پرانش (ejector system) است تونل هوافشرده compressed-air tunnel, compressed- air wind tunnel [هوایی] تونل باد مداربسته‌ای که با گاز یا هوای تحتِ‌فشار پُر می‌شود تویی tube, inner tube [تایر] محفظه‌ای استوانه‌شکل در درون تایر بادی برای نگهداشت هوا ته‌دکل tail tree, tail spar [جنگل] دکل درختی یا دکل‍ی که انتهای سیم‌نقاله به آن وصل می‌شود ته‌نشینی تراکمی compression settling [محیط‌زیست] نوعی ته‌نشینی در غلظتهای زیاد که در آن ذرات در ساختارهای خاصی متشکل می‌شوند و تنها با متراکم شدن این ساختارها امکان ته‌نشینی بیشتر فراهم می‌شود ته‌نشینی توده‌ای zone settling, hindered settling [محیط‌زیست] نوعی ته‌نشینی در غلظتهای متوسط که در آن ذرات نسبت به هم در موقعیت ثابتی قرار می‌گیرند و توده ذرات به‌صورت یکپارچه ته‌نشین می‌شود ته‌نشینی ذره‌ای discrete particle settling [محیط‌زیست] نوعی ته‌نشینی در غلظتهای کم که در آن ذرات جدا از هم ته‌نشین می‌شوند و برهم‌کنش قابل ‌توجهی بین آنها وجود ندارد ته‌نشینی لخته‌ای flocculent settling [محیط‌زیست] نوعی ته‌نشینی در غلظتهای نسبتاً کم که در آن ذرات ابتدا به ‌صورت لخته درمی‌آیند و سپس با ‌سرعت بیشتری ته‌نشین می‌شوند تهی‌گور cenotaph [باستان‌شناسی] آرامگاه‍ی بدون جسد که برای یادمان ساخته شده باشد تیر تعادل equalizer beam [جنگل] تیر متقاطعی که به زیر بینه‌گیرها (log stringer) اضافه می‌شود تا تعادل آنها را در جهت عمودی برقرار کند تیزک Najas [ گیاهی] سرده‌ای آبزی از تیزکیان با حدود 50 گونه که در سرتاسر جهان پراکنده هستند تیزکیان Najadaceae [ گیاهی ] تیره‌ای از قاشق‌واش‌سانان آبزی با یک سرده و حدود 50 گونه که برگهای آنها باریک و گلهایشان کوچک است ث ثابت توری فراصوتی ultrasonic grating constant [فیزیک] فاصله بین گره‌های متوالی در امواج فراصوتی ایستاده که همانند توری اپتیکی عمل می‌کند ثابت گرانش gravitational constant, constant of gravitation [ژئوفیزیک] ثابت تناسب در قانون گرانشی نیوتن ثبت ذخیره booking [ گردشگری] تثبیت ذخیره بلیت و اتاق در مهمانخانه و جز آن در زمانی معین ثبت ذخیره بهنگام early booking [ گردشگری] ثبت ذخیره سفر در محدوده زمانی معین بعد از اعلام شرایط که همراه با تخفیف یا دیگر مزایا خواهد بود ثبت ذخیره سفر travel booking [ گردشگری] انعقاد قرارداد مسافرتی مشروط به تأیید نهایی ثبت ذخیره مکرر duplicate booking double booking, [ گردشگری] ذخیره یک اتاق یا یک صندلی به ‌طور همزمان به اشتباه به نام دو نفر ثبت ذخیره مهلت‌دار option [ گردشگری] نوعی ثبت ذخیره که شرکتهای ترابری و مهمانخانه‌ها و گشت‌پردازها به برخی مسافران تخصیص می‌دهند و در آن به مسافر اختیار قبول آن را برای مدت محدودی واگذار و در صورت عدم مراجعه آن را لغو می‌کنند ثبت ذخیره یکجا block booking [ گردشگری] ثبت ذخیره شماری صندلی یا اتاق مهمانخانه و جز آن به ‌طور همزمان ثعلب Orchis [ گیاهی] سرده‌ای از ثعلبیان که اغلب در اروپا و شمال غربی افریقا تا تبت و مغولستان و چین و ژاپن پراکنده هستند ثعلبیان Orchidaceae [ گیاهی] تیره‌ای بزرگ و جهانی از مارچوبه‌سانان با حدود 850 سرده و 17000 گونه که بزرگترین تیره گیاهان گل‌دار محسوب می‌شود و شامل گونه‌های چندساله زمینی و رورست یا بالارونده است که دارای غده‌های گوشتی یا پایه با گلهای نامنظم و ساختار خاص و دانه‌های ریز هستند ثعله‌باقلا Nelumbo [ گیاهی] تنها سرده ثعله‌باقلائیان آبزی با دو گونه که گلهای درشت و زیبایی شبیه به گلهای نیلوفر آبی دارند ثعله‌باقلائیان Nelumbonaceae [ گیاهی ] تیره‌ای از چنارسانان آبزی با یک سرده و دو گونه که به طور گسترده، در جنوب شرقی آسیا و جنوب شرقی امریکا به ‌صورت علفی چندساله می‌رویند؛ دانه‌های آنها در نهنج گوشتی منفرد قرار دارد و گلهای کامـل و بـزرگ و زیـبایشان با تـقارن شعاعی در بالای سـطح آب قرار می‌گیرد؛ گل‌آذین آنها تک‌گل و برگهایشان ساده و سپری‌‌شکل است ج جابه‌جایی displacement [روان‌شناسی] سازوکاری دفاعی که در آن عاطفه فرد از تصور یا موضوعی خاص معطوف به تصور یا موضوع دیگری می‌شود جابه‌جایی مجازی virtual displacement [فیزیک] تغییر مکان جزئی سامانه مکانیکی در حالتی که با قیدهای (constraints) سامانه سازگار باشد، ولی در زمان ثابت صورت گیرد جاتابوتی casket [باستان‌شناسی] صندوقی چوبی یا سنگی یا فلزی که جسد یا تابوت اصلی را در آن قرار می‌دادند جاذبه‌پردازی interpretation [ گردشگری ] روالی در طبیعت‌گردی که در آن اهمیت و مفاهیم پدیده‌های طبیعی و فرهنگی مرتبط با هم برای بازدیدکنندگان آشکار می‌شود جاذبه نمادی iconic attraction [ گردشگری ] جاذبه‌ای که نماد مقصدی خاص است جارو brush [موسیقی ] ابزاری برای به صدا درآوردن سازهای کوبه‌ای که سر آن دارای رشته‌هایی عموماً فلزی است که از یک سو به هم بسته شده‌اند جاگوشتی meat safe [ فنّاوری غذا] محلی خنک با تهویه مناسب که گوشت برای مدت کوتاهی در آن نگهداری می‌شود جام آخوری cribbing bucket [ریلی ] جامی باریک برای برداشتن پارسنگ میان دو ریل‌بند جامعه آماری تدفینی burial population [باستان‌شناسی] شمار مردگان کاوش‌شده در یک محوطه یا گورستان در یک دوره زمانی معین جامعه اطلاعاتی information society, InSoc [ کتابداری] جامعه‌ای که در آن اطلاعات بیش از کالای مادی، نیروی محرکه فرهنگی و اجتماعی و اقتصادی به شمار می‌آید جان‌پناه clearance bay, nitch [ریلی ] فرورفتگی در دیوار تونل به منظور تأمین فضای ایمن برای کارگران در هنگام عبور قطار جان‌پناه پل clearance platform [ریلی ] سازه عرشه‌مانند کوچکی متصل به پلهای بدون پیاده‌رو به منظور تأمین فضای لازم برای پناه گرفتن کارگران در هنگام عبور قطار جانشین‌سازی substitution [روان‌شناسی] سازوکاری دفاعی که از طریق آن فرد به جای اعمال و احساسهای ممنوع یا دست‌نیافتنی به اعمال یا احساسهای موجه یا دست‌یافتنی متوسل می‌شود جانشین گوشت meat substitute, meat alternative [ فنّاوری غذا] غذایی شبیه‌سازی‌شده که از آن به جای گوشت در فراورده‌های گوشتی یا رژیمهای افراد گیاهخوار استفاده می‌شود جانشینی متقابل metathesis, double displacement, double decomposition [شیمی] واکنشی که در آن دو عنصر یا گروه‌هایی از عناصر مربوط به دو مولکول جابه‌جا می‌شوند جبران هم‌ایستایی isostatic compensation [ژئوفیزیک] فرایندی که در آن سنگ‌کره زمین برای برقراری توازن میان واحدهایی با جرم و چگالی متفاوت سازوکاری تنظیمی دارد متـ . تعدیل هم‌ایستایی isostatic adjustment تصحیح هم‌ایستایی isostatic correction جبهه سرد cold front [جَوّ] جبهه بندنیامده یا بخشی از آن که به ‌گونه‌ای حرکت می‌کند که هوای سردتر جانشین هوای گرمتر می‌شود جبهه سرد چپ‌راه backdoor cold front [جَوّ] جبهه سردی که در نوار ساحلی اقیانوس اطلس در امریکای شمالی توده‌هوای سرد را به ‌سوی جنوب و جنوبِ‌غرب هدایت می‌کند جبهه گرم warm front [جَوّ] جبهه بندنیامده یا بخشی از آن که به ‌گونه‌ای حرکت می‌کند که هوای گرمتر جانشین هوای سردتر می‌شود جداسازی isolation [روان‌شناسی] در نظریه روان‌کاوی، سازوکاری دفاعی که از طریق آن ارتباط میان اندیشه‌ها و احساسهای ناخوشایند با اندیشه‌ها و احساسهای دیگر مرتبط با آنها قطع می‌شود جداسازی عاطفه isolation of affect [روان‌شناسی ] سازوکار دفاعی ناخودآگاهانه‌ای که از طریق آن فراخوان ذهنی تصاویر یک حادثه ناخوشایند بدون یادآوری هیجانها و احساسهای دردناک مرتبط با آن صورت می‌گیرد جداسازی مسیر flank protection, route isolation [ریلی] جدا کردن مسیر برای جلوگیری از ورود احتمالی قطارهایی که در خطوط جانبی حرکت می‌کنند جدانشینی segregation 1 [ خوردگی] جدا شدن بعضی عناصر از آلیاژ و تجمع آنها در نواحی خاصی از فلز جدایش انجمادی freeze separation [ اقیانوس‌شناسی] نمک‌زدایی آب دریا با استفاده از فرایندهای متوالی انجماد و شویش و ذوب یخ جدول تعرفه tariff table [جنگل] مجموعه‌ای از جدول‍های حجم تک‌عاملی هماهنگ که تنها برای توده‌های همسال قابل استفاده است جدول حجم volume table [جنگل] جدول میانگین تخمینی حجم توده یا درخت بر اساس مقدار متغیرهای منتخب که به‌آسانی قابل اندازه‌گیری هستند جدول حجم استاندارد standard-volume table [جنگل] جدولی که متغیرهای مستقل آن قطر برابر سینه و ارتفاع درخت است و داده‌های مربوط به آن از یک محدوده وسیع مانند یک استان یا ایالت یا ناحیه جمع‌آوری می‌شود جدول حجم تک‌عاملی single-entry volume table, single-variable volume table [جنگل] جدول حجمی با تنها یک متغیر جدول حجم چندعاملی multiple-entry volume table [جنگل] جدول حجمی با بیش از یک متغیر شامل قطر برابر سینه و محیط برابر سینه برای درختان و قطر میانی و انتهایی برای بینه‌ها جدول حجم درخت tree-volume table [جنگل] جدولی که برای یک یا چند گونه تهیه شده است و در آن میانگین حجم چوب درختان درج می‌شود جدول حجم رده شکل form-class volume table [جنگل] جدولی که در آن معادله‌های حجم استاندارد درخت برای رده‌های شکلی مختلف تنظیم می‌شود جدول حجم گِرده‌بینه log-volume table [جنگل] جدولی که برای یک یا چند گونه تهیه شده است و در آن میانگین حجم چوب بینه‌ها نشان داده می‌شود جدول حجم محلی local-volume table [جنگل] جدولی که قطر برابر سینه تنها متغیر مستقل آن است و داده‌های مربوط به آن از محدوده کوچکی جمع‌آوری می‌شود جدول حجم هوایی aerial-volume table [جنگل] جدولی که متغیرهای مستقل آن از روی عکسهای هوایی قابل‌اندازه‌گیری است و اغلب شامل ارتفاع توده و درصد تاج‌بَست است جدول محصول yield table [جنگل] جدولی که محصول دارچوب مورد نظر از یک توده همسال را بر اساس سن و رده‌های شاخص رویشگاه نشان می‌دهد و شامل کمیتهایی چون قطرِ برابرِ سینه و تعداد ساقه و ارتفاع ساقه و سطحِ برابرِ سینه و حجم در واحد سطح توده است جدول‌محصول بهنجار normal-yield table [جنگل] نوعی جدول‌محصول که میانگین رشد یک توده با تراکم مناسب را در طول زمان و معمولاً بر اساس رده‌های شاخص رویشگاه نشان می‌دهد جدول‌محصول پولی money yield table, financial yield table [جنگل] جدول‌محصول‍ی که بر اساس ارزش پولیِ حجم چوب، درآمد آینده را پیش‌بینی می‌کند جدول ‌محصول تجربی empirical yield table [جنگل] نوعی جدول‌محصول که معمولاً بر مبنای موجودی تهیه می‌شود و بیانگر میانگین حجم و سایر آمار‌های مربوط به سن توده و گاه رده‌های شاخص رویشگاه است جدول ‌محصول تراکم variable-density yield table [جنگل] نوعی جدول ‌محصول که در آن تراکم توده علاوه بر شاخص رویشگاه و سن توده مورد توجه قرار می‌گیرد جدول ‌محصول مدیریت‌شده managed-yield table [جنگل] نوعی جدول ‌محصول بر اساس اندازه‌گیری مجدد قطعات نمونه که در آن تأثیر خاستگاه توده و تراکم توده و تیمارهای مدیریتی مورد توجه قرار می‌گیرد جرثقیل داربَری skyline crane [جنگل] تجهیزات داربَری که با آن می‌توان بینه‌ها را به طرف سیم‌نقاله برد و نیز آنها را سوار سیم‌نقاله کرد یا در بارانداز پایین آورد جرم خدمه barratry [دریایی] عملی که خدمه و فرمانده کشتی بدون اجازه یا اطلاع صاحب یا صاحبان کشتی انجام می‌دهند و موجب آسیب رسیدن به کشتی یا بار آن می‌شود جُرم نفرت‌محور hate crime [نظامی] اقدام مجرمانه‌ای که انگیزه آن نفرت و تعصب و پیشداوری برخاسته از نژاد و رنگ پوست و مذهب و ملیت و قومیت و جنسیت یا گرایش جنسی فرد یا افراد است جریان پیوسته non-interrupted flow [درون‌شهری] جریان عبوری که در حالت عادی قطع نمی‌شود جریان خاکستر ash flow [زمین] بهمنی از خاکستر و گازهای آتشفشانی که بر روی دامنه‌های آتشفشان به فرودست حرکت می‌کند جریان خوردگی corrosion current [ خوردگی] آهنگ خوردگی که معمولاً بر حسب آمپر بر سانتی‌متر مربع بیان می‌شود جریان ژن gene flow [ژن‌شناسی] انتشار تدریجی ژنها از یک جمعیت به جمعیتهای دیگر به علت پراکنش کامه‌ها جریان گدازه lava flow [زمین] بیرون‌ریزی جانبی و سطحی گدازه مذاب از دهانه یا شکافه جریان ناپیوسته interrupted flow [درون‌شهری] جریان عبوری که به علت وجود چراغ راهنمایی یا تابلوهای ایست و رعایت حقّ ‌‌تقدّم به ‌صورت دوره‌ای قطع می‌شود جزء اَبر cloud element [جَوّ] کوچک‌ترین اَبر یا بخشی از اَبر که با افزاره دورکاوی یا دستگاهی دیگر قابل تفکیک باشد جسم پایه basal body, flagellar motor [ میکرب] ساختاری درون‌یاخته‌ای که قلاب را در پوش ثابت نگه می‌دارد جِسنِریان Gesneriaceae [ گیاهی ] تیره‌ای از نعناسانان با حدود 140 سرده و 2000 گونه که گلهای آنها دوجنسی با تقارن دوطرفه است که با جامی دولبه مشخص می‌شود؛ جام آنها دارای پنج گلبرگ پیوسته و کاسه پنج‌قسمتی و دو تا پنج پرچم است؛ بساک پرچمها یا دوبه‌دو یا همگی به یکدیگر اتصال ضعیفی دارند؛ تخمدان گیاهان این سرده فوقانی یا نیمه‌تحتانی و تک‌حجره‌ای با تمکن جداری (parietal placentation) است متـ . بنفشه‌افریقائیان جعبه سیاه ‌کشتی voyage data recorder, VDR, black box, voyage event recorder, VER [دریایی] دستگاهی که پیوسته اطلاعات مختلف را درباره تجهیزات و سامانه‌های واپایی کشتی ضبط و ذخیره می‌کند جعبه قرقره برگشت haulback block [جنگل] جعبه‌قرقره‌ای که برای هدایت بافه برگشت به ‌کار می‌رود جلبکهای آهکی calcareous algae [زمین] گروهی از جلبکها که برای ساخت بدن خود، از کلیسم‌کربنات موجود در آب کم‌عمق محل زندگی‌شان استفاده می‌کنند جمودسنج rigorometer [ فنّاوری غذا] ابزاری برای اندازه‌گیری میزان پیشرفت جمود لاشه بر اساس طول و کشش ماهیچه جمود لاشه rigor mortis [فنّاوری غذا] سفت شدن تدریجی ماهیچه‌ها پس از کشتار به علت کاهش آدنوزین‌تری‌فسفات و گلیکوژن در تارهای ماهیچه‌ای جناح fraction [عمومی] دسته‌ای از اعضای یک حزب یا گروه سیاسی همفکر که برای دستیابی به هدفهای معیّن سیاسی، در مجالس قانون‌گذاری یا در درون یک حزب فعالیت می‌کنند جنبش عدم ‌تعهد nonaligned movement [سیاسی] جنبش کشورهای جهان سوم در دوران جنگ سرد برای ابراز هویت جمعی مستقل از شرق و غرب که به کوشش نهرو و ناصر و تیتو به ‌دنبال اجلاس 1955 باندونگ شکل گرفت جنبش نیرومند زمین strong ground motion [ژئوفیزیک] جنبش زمین با چنان توانی که بتواند به ساختمانها و آنچه در آنهاست خسارت چشمگیر وارد کند جنسی‌سازی sexualisation, eroticisation, libidinisation [روان‌شناسی ] فرایند تخصیص کارمایه جنسی به عضوی یا عملی که به ‌طور معمول صرفاً جنسی نیست متـ . شهوانی‌سازی erotisation جنگل سخت‌چوب hardwoods [جنگل] جنگلی که در آن درختان سخت‌چوب می‌رویند جنگل نرم‌چوب softwoods [جنگل] جنگلی که در آن درختان نرم‌چوب می‌رویند جنوب ← جهان جنوب جوان‌چوب juvenile wood, ore wood, immature wood, uvenile core, pith wood [جنگل] هسته داخلی بافت چوبی اطراف مغزه (pith) که در آن یاخته‌ها از نظر ابعاد یا ساختار به حد نهایی تکامل خود نرسیده‌اند جوجه‌خروس cockerel [فنّاوری غذا] پرنده اهلی نر تازه‌بالغ متعلق به سرده ماکیان (Galus) و راسته ماکیان‌سانان جوجه گوشتی pullet [ فنّاوری غذا] پرنده ماده متعلق به سرده ماکیان (Galus) و راسته ماکیان‌سانان که سن آن کمتر از دوازده ماه باشد جوش‌بُن weld root [متالورژی] سطحی از فلز پایه که اولین گذر جوش بر روی آن می‌نشیند جوش‌پذیری weldability [متالورژی] قابلیت یک ماده برای انجام جوشکاری بر روی آن جوش‌پُرکن weld filler [متالورژی] ماده پرکننده‌ای که در حین جوشکاری به محل اتصال افزوده می‌شود جوشکاری القایی induction welding, IW [متالورژی ] فرایندی که در آن گرمای لازم برای جوشکاری از یک جریان القایی متناوب به دست می‌آید جوشکاری الکترونی electron beam welding, EBW [متالورژی ] نوعی جوشکاری که در آن از باریکه متمرکزی از الکترونها به‌عنوان منبع گرما استفاده می‌شود جوشکاری انفجاری explosive welding, EXW, explosion welding [متالورژی] نوعی جوشکاری فشاری که در آن انفجار موجب برخورد قطعات و ایجاد اتصال می‌شود جوشکاری برقی گازی electrogas welding, EGW [متالورژی ] نوعی جوشکاری برقی که در آن مذاب با گاز محافظت می‌شود و قوس الکتریکی در طول مدت فرایند برقرار است جوشکاری برنشاند projection welding, PW [متالورژی ] نوعی جوشکاری مقاومتی که در آن با ایجاد یک یا چند برجستگی بر روی یک یا هر دو سطح جوش‌دادنی، محل مناسبی برای انتقال برق و اعمال فشار فراهم می‌شود جوشکاری پُتکی forge welding [متالورژی ] فرایند اتصال‌دهی زیر دمای ذوب، در شرایط مومسان (plastic condition)، که عامل تعیین‌کننده در آن نیروی سطحی بین دو قطعه است جوشکاری پخشی ← جوشکاری نفوذی جوشکاری پس‌‌راند backhand welding, backward welding [متالورژی] روشی در جوشکاری گازی که در آن ابزار جوشکاری در جهت مخالف پیشرفت جوشکاری حرکت می‌کند متـ . جوشکاری راست‌راند rightward welding جوشکاری پیش‌راند forehand welding, forward welding [متالورژی ] روشی در جوشکاری گازی با دست که در آن شعله را بر روی محل جوش‌نداده حرکت می‌دهند متـ . جوشکاری چپ‌راند leftward welding جوشکاری ترمیتی ← جوشکاری گرمازایی جوشکاری جرقه‌ای flash welding, FW, flash-butt welding [متالورژی] نوعی جوشکاری مقاومتی که در آن ابتدا دو سطح جوش‌دادنی به هم نزدیک می‌شوند و پس از ایجاد جرقه و گرمای الکتریکی، با اعمال فشار سطحها به ‌هم جوش می‌خورند متـ . جوشکاری درخشی جوشکاری چپ‌راند ← جوشکاری پیش‌راند جوشکاری درخشی ← جوشکاری جرقه‌ای جوشکاری راست‌راند ← جوشکاری پس‌راند جوشکاری سرباره‌ای electroslag welding, ESW [متالورژی] نوعی جوشکاری برقی که گرمای لازم در آن از طریق مقاومت الکتریکی یک لایه ضخیم سرباره بر روی محل اتصال انجام می‌شود جوشکاری سرد cold welding, CW [متالورژی ] نوعی جوشکاری جامد که در آن سطوح جوش‌دادنی بدون حرارت و تحت فشار زیاد به هم جوش می‌خورند جوشکاری ضربه‌ای percussion welding, PEW [متالورژی] فرایندی که در آن گرمای لحظه‌ای از طریق قوس متمرکز بین سطوح جوش‌‌دادنی ایجاد می‌شود و سطوح بی‌درنگ با ضربه به ‌هم کوبیده می‌شوند جوشکاری قوسی arc welding [متالورژی] هر گونه جوشکاری که در آن گرمای ورودی از یک قوس الکتریکی تأمین شود جوشکاری قوسی‌کربنی carbon arc welding, CAW [متالورژی] نوعی فرایند جوشکاری که در آن قوس الکتریکی میان دو الکترود کربنی یا میان یک الکترود کربنی و قطعه جوش‌دادنی ایجاد می‌شود جوشکاری گداختی fusion welding [متالورژی] هر گونه فرایند جوشکاری که در آن سطوح قطعات جوش‌دادنی ذوب و یکپارچه ‌شوند جوشکاری گرمازایی thermite welding [متالورژی] فرایندی که در آن فلز یا آلیاژ مذاب آزادشده از واکنش گرمازای آلومینیم با یک اکسید فلزی، فضای میان دو جزء جوش را پر و آنها را به یکدیگر متصل می‌کند متـ . جوشکاری ترمیتی جوشکاری گرم‌فشاری hot-pressure welding, HPW [متالورژی ] نوعی جوشکاری جامد که در آن جوش فلزات از طریق حرارت‌دهی و اعمال فشار کافی انجام می‌شود و دگرشکلی ماکروسکوپی (macrodeformation) در فلز پایه ‌ایجاد می‌کند جوشکاری لب‌به‌لب butt welding [متالورژی ] روشی در جوشکاری که در آن دو لبه قطعات کار در مقابل هم و تحت فشار قرار می‌گیرند و خط تماس آنها جوش داده می‌شود جوشکاری لیزری laser beam welding, LBW, laser welding [متالورژی] نوعی جوشکاری با استفاده از باریکه لیزر به عنوان منبع گرما که در آن شدت بالای انرژیِ باریکه متمرکز امکان نفوذ عمقی و جوشکاری با کمترین واپیچش را فراهم می‌کند جوشکاری مقاومتی resistance welding [متالورژی] فرایند اتصال‌دهی که در آن گرمای لازم از طریق عبور دادن جریان برق از میان سطوح تماس قطعات جوش‌دادنی فراهم می‌شود جوشکاری مقاومتی لب‌‌به‌لب resistance butt welding, upset welding, UW, upset butt welding [متالورژی] نوعی جوشکاری مقاومتی که در آن اتصال، در سرتاسر سطوح نزدیک به ‌هم، به طور هم‌زمان و از طریق حرارت حاصل از مقاومت الکتریکی، صورت می‌گیرد جوشکاری میل‌پایه stud welding [متالورژی] نوعی جوشکاری برای اتصال یک میله یا شیئی شبیه به آن به قطعه کار جوشکاری نفوذی diffusion welding, DFW [متالورژی] هر گونه جوشکاری که عمدتاً بر اثر نفوذ حالت جامد در دو طرف سطح اتصال انجام می‌شود متـ . جوشکاری پخشی جوشکاری نقطه‌ای spot welding [متالورژی ] نوعـی جوشکاری مقاومتی که در آن قطعات را میان دو الکترودی که جریان گرما را در نقاط اتصال تأمین می‌کنند می‌‌بندند جوشگاه weld zone [متالورژی ] مجموعه قسمتهای منطقه ذوب و قسمتهای مجاور آن شامل گدازگاه و تَفگاه و کل موادی که در آن دخالت دارند جوشمان weldment [متالورژی] مجموعه سرهم‌شده قطعات بر اثر جوشکاری جوش‌ماند weld deposit [متالورژی] فلز جوش ذوب‌شده که عمدتاً شامل جوش‌پرکن به همراه مقداری فلز پایه است که در محل جوشکاری می‌ماند جوف bore [موسیقی] سطح مقطع ستون هوای تشکیل‌شده در لوله یک ساز بادی جوف استوانه‌ای cylindrical bore [موسیقی] جوف‍ی که قطر آن از ابتدا تا انتهای لوله یکسان است جوف مخروطی conical bore [موسیقی] جوف‍ی که قطر آن از ابتدا تا انتهای لوله به ‌تدریج افزایش می‌یابد جهان اطلاعاتی information universe [کتابداری] دنیایی آرمانی برآمده از فنّاوریهای نوین که در آن اطلاعات به صورت آزاد و یکسان در دسترس همگان باشد جهان جنوب global south [سیاسی ] واژه‌ای که امروز به جای جهان سوم به ‌کار می‌رود و به معنای کشورهای کمترتوسعه‌یافته است که اکثراً در نیمکره جنوبی قرار دارند متـ . جنوب جهان شمال global north [سیاسی] کشورهای ثروتمند توسعه‌یافته جهان که اکثراً در نیمکره شمالی قرار دارند متـ . شمال جهت‌یاب خودکار automatic direction-finder, ADF [هوایی] وسیله ناوبری رادیویی که نشانکهای نشان‌فرست چندجهته را دریافت می‌کند جهش ‌افزایشگر enhancer mutation [ژن‌شناسی ] هر یک از جهشهایی که در یک توالی افزایشگر رخ می‌‌دهد جهش بدنی somatic mutation [ژن‌شناسی] جهشی که در یاخته‌های غیرجنسی بدن رخ می‌دهد جهش برگشتی reverse mutation, back mutation [ژن‌شناسی] جهشی که باعث برگشت ژن جهش‌یافته به توالی نوکلئوتیدی اولیه می‌شود متـ . برگشت reversion جهش بی‌معنا nonsense mutation [ژن‌شناسی ] جهشی که در یک رمزه صورت می‌گیرد و آن را به رمزه پایان (stop codon) یا برعکس تبدیل می‌کند جهش تراگشتی transversion mutation [ژن‌شناسی ] جهشی که در آن یک باز پورین جانشین یک باز پیریمیدین می‌شود یا برعکس متـ . تراگشت transversion جهش خاموش silent mutation, silent site mutation [ژن‌شناسی] جهشی که در آن جانشینی یک نوکلئوتید در یک رمزه به تغییر در رُخ‌نمود نمی‌انجامد متـ . جهش هم‌معنا samesense mutation, synonymous mutation جهش درنهشی insertion mutation, insertional mutation, addition mutation [ژن‌شناسی] جهشی که در آن یک یا چند نوکلئوتید وارد دِنا می‌شود جهش دگرمعنا missense mutation [ژن‌شناسی ] جهشی که سبب تغییر رمزه یک آمینواسید به رمزه آمینواسیدی دیگر می‌شود و ممکن است منجر به تولید پروتئینی غیرفعال یا ناپایدار شود جهش رگه ‌زایشی ← جهش زایشی جهش زایشی germinal mutation [ژن‌شناسی] جهش در یاخته‌های مولد یاخته‌های جنسی متـ . جهش رگه ‌زایشی germ-line mutation جهش وانهشی deletion mutation [ژن‌شناسی] جهش حاصل از وانهش یک یا چند جفت باز از یک ژنگان جهش هم‌گشتی transition mutation, transitional mutation [ژن‌شناسی] جهشی که در آن یک باز پیریمیدین جانشین پیریمیدینی دیگر یا یک باز پورین جانشین پورینی دیگر می‌شود متـ . هم‌گشت transition جهش هم‌معنا ← جهش خاموش جیره فشرده ration dense [نظامی] غذاهایی که از طریق فراوری، با حفظ ارزش غذایی، از حجم و کمیت آنها کاسته می‌شود چ چاشنی‌دان cruet set, cruet [ گردشگری] مجموعه‌ای از ظروف برای سرکه و روغن ‌زیتون و نمک و فلفل و خردل و مانند آن که بر روی میز در چاشنی جا (cruet stand) می‌گذارند چاشنی‌زنی seasoning [ فنّاوری غذا] عمل افزودن چاشنی یا چاشنی مخلوط به غذا چاشنی مخلوط seasonings, seasoners [ فنّاوری غذا] مخلوطی از ادویه‌ها و طعم‌دهنده‌ها و دیگر افزودنیها که از آن برای بهبود طعم و عطر یا ظاهر غذا استفاده می‌شود چال آتش‌سپاری cremation pit [باستان‌شناسی] گودالی که در آن آتش‌سپاری انجام می‌شد یا بقایای آتش‌سپاری در آن دفن می‌شد چای Camellia [ گیاهی ] سرده‌ای درختچه‌ای یا درختی همیشه‌سبز از چائیان با حدود 120 گونه پراکنده در شرق آسیا؛ برگهای آنها براق و تخم‌مرغی است و گلهایشان در حالت خودرو پنج تا هفت گلبرگ دارد که تعداد زیادی پرچم زردرنگ را در بر گرفته‌اند و کاسبرگهایشان همزمان با شکوفایی گلبرگها می‌ریزد چائیان Theaceae [ گیاهی ] تیره‌ای از خلنگ‌سانان درختچه‌ای یا درختی با هجده سرده و حدود 500 گونه که در مناطق گرمسیری و نیمه‌گرمسیری می‌رویند؛ برگهای همیشه‌سبز آنها ساده و معمولاً براق با آرایش متناوب یا مارپیچی و در حاشیه دندانه‌دار است؛ گلهایشان معمولاً بزرگ و صورتی یا سفید و زیبا و اغلب دارای بویی نافذ است و کاسه گل آنها پنج کاسبرگ یا بیشتر دارد و جام گل آنها نیز پنج‌پر است چراغ اضطرار distress light [دریایی] چراغی که روشن شدن آن در کشتی وضعیت اضطراری را نشان می‌دهد چراغ تمام‌دور all-round light [دریایی] چراغی که نور ممتد 360 درجه‌ای در سطح افق می‌تاباند چراغ چشمک‌زن flashing light, FL [دریایی، ریلی، نظامی] چراغی که دوره روشنی آن کوتاه‌تر از دوره خاموشی آن است چراغ دکل masthead light, steaming light [دریایی] چراغ سفید درخشان نصب‌شده بر روی سردکل در راستای میان‌خط شناور که نوری ممتد را در شعاع 5/22 درجه در سطح افق می‌تاباند و به نحوی تعبیه شده است که نور آن از جلو تا 5/22 درجه پس‌ورگه در دو طرف شناور قابل رؤیت است چراغ زرد یدک‌کشی towing light 1 [دریایی] چراغ زردرنگی در پاشنه کشتی یدک‌کننده بالاتر از چراغ پاشنه که در هنگام یدک‌کشی باید روشن باشد چراغ سفید یدک‌کشی towing light 2 [دریایی] هر یک از دو یا سه چراغ سفیدرنگ از نوع چراغ دکل در کشتی یدک‌کننده که در هنگام یدک‌کشی روشن می‌شود و تعداد آنها طول یدک و طناب یا زنجیر را مشخص می‌کند چراغهای جانبی 1 side lights [دریایی] چراغ سبزی در طرف راست (starboard side) و چراغ قرمزی در طرف چپ (port side) کشتی درحال‌حرکت که هر یک نور ممتدی را به شعاع 5/112 درجه در سطح افق می‌تابانند و به نحوی تعبیه شده‌اند که نور آنها از جلوی کشتی تا 5/22 درجه پس‌ورگه در طرف مربوط قابل رؤیت است چراغهای جانبی 2 wing bar, W-BAR, wing bar runway lights [هوایی] ردیفی از چراغهای تقرب (approach lights)، عمود بر محور باند که خارج از لبه باند قرار گرفته‌اند چربی حیاتی essential fat [ تغذیه] چربی موجود در بخشهایی از بدن که برای حیات ضروری است و سه تا دوازده درصد از وزن بدن را تشکیل می‌دهد چرخ جابه‌جایی زمینی ground handling wheel [هوایی] چرخی که از آن برای جابه‌جایی بالگرد بدون چرخ در مسافتهای کوتاه استفاده می‌شود چرخش‌گیر straightener [هوایی] تیغه (vane) یا آبشاره یا صفحه‌ای تخت و شبیه به لانه زنبور که برای از بین بردن چرخش یا تلاطم جریان هوا، در تونل باد نصب می‌شود چرخش‌گیر پروانه fan straightener [هوایی ] پره‌های شعاعی نصب‌شده در جلو یا پشت پروانه تونل باد برای از بین بردن چرخش ایجادشده در جریان درون تونل باد چرخند موجی wave depression wave cyclone, [جَوّ] چرخندی که در امتداد جبهه تشکیل می‌شود و با آن حرکت می‌کند چرخه تعویض تراورس ← چرخه تعویض ریل‌بند چرخه تعویض ریل‌بند tie renewal cycle [ریلی] چرخه زمانی که پس از طی آن ریل‌بندهای معیوب بازسازی یا تعویض می‌شوند متـ . چرخه تعویض تراورس چرخه جوشکاری welding cycle [متالورژی ] کل مجموعه‌فعالیتهای مربوط به جوشکاری چرخه کِشَند tide cycle, tidal cycle [ اقیانوس‌شناسی، نقشه‌برداری] دوره ظهور کامل پدیده‌های کِشَندی مانند روز کِشَندی یا ماه قمری چریک guerrilla [نظامی ] جنگجوی جنگهای ناهمگون چشم‌انداز ← دید چشمک blink [جَوّ] روشن شدن پایه یک لایه اَبر بر اثر بازتاب نور از برف یا یخ چشم همتاسازی ← حباب همتاسازی چگالی‌سنج pycnometer, pyknometer [فیزیک] ظرف مدرجی با حجم معین که چگالی مایع درون آن را از طریق توزین مشخص می‌کنند متـ . چگالی‌سنج مایع چگالی‌سنج مایع ← چگالی‌سنج چگالی‌سنجی pycnometry [فیزیک] اندازه‌گیری چگالی مایع از طریق توزین آن در ظرفی با حجم معین متـ . چگالی‌سنجی مایع چگالی‌سنجی استخوان bone densitometry [تغذیه] اندازه‌گیری چگالی استخوان از طریق سنجش میزان جذب پرتو ایکس در بافتها چگالی‌سنجی مایع ← چگالی‌سنجی چگالی کانی استخوان bone mineral density, BMD [ تغذیه] اندازه جرم استخوان پس از پایان رشد که بر حسب گرم در یک سانتیمتر مربع استخوان بیان می‌شود چلیپا chiasm, chiasma [پایه پزشکی] حالت بخشها یا ساختارهایی از بدن انسان که صلیب‌وار از روی یکدیگر یا از کنار یکدیگر عبور می‌کنند چلیپای بینایی optic chiasma, chiasma opticum, optic chiasm, optic decussation [پایه پزشکی] محلی که در آن اعصاب بینایی به صورت چلیپایی عبور می‌کنند چلیپایی chiasmal chiasmatic, chiasmic, [پایه پزشکی] ویژگی صوری بخشها یا ساختارهایی از بدن انسان که صلیب‌وار از روی یکدیگر یا از کنار یکدیگر عبور می‌کنند چنار Platanus [ گیاهی ] تنها سرده درختی خزان‌دار از چناریان که بومی نیمکره شمالی است و ارتفاع آن به طور طبیعی در کنار رودخانه‌ها و تالابها از 30 تا 50 متر است چنارسانان Proteales [گیاهی] راسته‌ای از دولپه‌ایها با گلهای پیرامادگی (perigynous) و کاسه گلبرگ‌نمای (corolla-like) چهارقطعه‌ای که یا گلبرگ واقعی ندارند یا تعداد گلبرگهایشان کاهش یافته است؛ این راسته سه تیره دارد که یکی از آنها ثعله‌باقلائیان (Nelumbonaceae) است که از لحاظ ریخت‌شناسی با بقیه فرق دارد چناریان Platanaceae [ گیاهی ] تیره‌ای از چنارسانان با یک سرده و شش تا ده گونه درختی بلند که بومی مناطق معتدل و نیمه‌گرمسیری نیمکره شمالی هستند چندقطبیت multipolarity [سیاسی ] وضعیتی در نظام بین‌الملل که در آن سه یا چند کشور چیرگی اقتصادی و نظامی دارند چندل Rhizophora [ گیاهی ] سرده‌ای از چندلیان درختی که در مناطق میان‌کشندی نواحی گرمسیری می‌رویند؛ ریشه‌های چوب‌پایی (stilt-roots) آنها گیاه را بر روی آب نگه می‌دارد تا بتواند تنفس کند، در حالی که ریشه‌های پایینی در آب غوطه‌ورند و با سازوکاری مولکولی نمکهای اضافی یاخته‌هایشان را دفع می‌کنند؛ گلهایشان که در بهار می‌شکفد، زرد کم‌رنگ است چندلیان Rhizophoraceae [ گیاهی] تیره‌ای از مالپیگی‌سانان چوبی با حدود پانزده سرده و 120 گونه که بیشتر در مناطق گرمسیری و نیمه‌گرمسیری می‌رویند؛ آرایش برگهای آنها فراهم یا متقابل و گلهایشان دارای پنج گلبرگ و صفحه‌ای حاوی شهد است و گرده‌افشانی در آنها با باد انجام می‌شود چنده کُشنده پنجاه‌درصد lethal dose fifty, LD50 [محیط‌زیست] چنده یک ماده سمی که در مدت‌زمان معین 50 درصد اندامگانهای مورد آزمایش را می‌کُشد متـ . چنده نیم‌کُش چنده کلر chlorine dose [محیط‌زیست] مقدار کلر افزوده‌شده به یک مایع که معمولاً بر حسب میلی‌گرم در لیتر بیان می‌شود چنده نیم‌کُش ← چنده کُشنده پنجاه‌درصد چنگالگی fang [زراعت] چندشاخه شدن ریشه گیاهان غده‌ای چوب‌بَست زانویی A-frame [جنگل] دو تیرک چوبی یا فلزی که رأس آنها به هم متصل شده و در میانه آنها تیرکی موازی با زمین به بدنه دو تیرک اصلی وصل شده و به شکل حرف A درآمده است چوب بهاره ← پیشین‌چوب چوب پاییزه ← پسین‌چوب چوب تابستانه ← پسین‌چوب چوب‌خوار wood borer [جنگل] حشره‌ای که برای استقرار یا تغذیه بافت آبکش و چوب درخت را سوراخ می‌کند چوبک stick [موسیقی ] نوعی کوبه ساده که معمولاً از آن برای نواختن طبلها و سنجها استفاده می‌شود چوب کاغذ pulpwood, paper wood [جنگل] قطعات چوبی بریده‌شده که برای تولید خمیر چوب مناسب است چوب‌کمانه‌ای ← اجرای چوب‌کمانه‌ای چوب‌کمانه‌ای زنشی col legno battuto [موسیقی] نوعی اجرای چوب‌کمانه‌ای که در آن صوت با زدن چوب ‌کمانه بر روی سیمها ایجاد می‌شود چوب‌کمانه‌ای کششی col legno tratto [موسیقی ] نوعی اجرای چوب‌کمانه‌ای که در آن صوت با کشیدن چوب ‌کمانه بر روی سیمها ایجاد می‌شود چولگی توزیع skewness of distribution [ریاضی ] نامتقارن بودن یک توزیع احتمال و نیز میزان آن چیکو Sapota [ گیاهی ] سرده‌ای از چیکوئیان همیشه‌سبز با عمر طولانی و بومی نواحی گرمسیری قاره امریکا که ارتفاع آن به 30 تا 40 متر می‌رسد پوسته تنه آن مملو از شیرابه سفید و چسبنده است و برگهای زینتی آن بیضوی و متناوب با حاشیه کامل به رنگ سبز کم‌رنگ براق است و گلهای آن سفید و زنگوله‌ای با جام شش‌لَپی است چیکوئیان Sapotaceae [ گیاهی ] تیره‌ای از خلنگ‌سانان درختی یا درختچه‌ای با حدود 55 سرده و 800 گونه که در تمام مناطق گرمسیری می‌رویند و برگهای آنها همیشه‌سبز چرمی و با آرایش متناوب یا مارپیچی و حاشیه کامل است و گلهای آنها یا منفرد است یا در گل‌آذین مجتمع قرار گرفته است چین آخر top crop [زراعت] غوزه‌های پنبه که در بخشهای زبرین ساقه گیاه می‌رویند و در پایان فصل چیده می‌شوند چینی‌جات crockery [ گردشگری ] ظروف غذاخوری از جنس چینی ح حادثه دریایی marine incident [دریایی] پیشامدی که در آن افراد یا شناور یا محموله آن یا محیط‌زیست به مخاطره بیفتد به نحوی که احتمال آسیب رسیدن به آنها وجود داشته باشد حاکمیت تجمیعی pooled sovereignty [سیاسی] اختیار قانونی که تعدادی از دولتها برای تصمیم‌گیری جمعی و سیاست‌گذاری عمومی به یک سازمان از میان خود واگذار می‌کنند حالت ارتعاشی ← تراز ارتعاشی حالت تدفین burial position, funeral position, skeletal position [باستان‌شناسی ] حالت و وضعیت قرار دادن جسد در درون گور حالت شبه‌پایدار metastable state [شیمی] حالتی که در آن ماده در زیر دمای سیرشدگی در فشار معین به صورت بخار همگن وجود دارد حالت فعال‌شده activated state [شیمی] حالتی با انرژی زیاد که گونه شبه‌پایدار برای رسیدن به حالت پایدار از آن عبور می‌کند حامل دِنا DNA carrier [ژن‌شناسی ] هر مولکول یا اندامگانی که دِنا را به یاخته‌های هدف منتقل می‌کند حباب همتاسازی replication bubble [ژن‌شناسی] بخشی از دِنای در حال همتاسازی که با ریزبین الکترونی به شکل حبابی کوچک دیده می‌شود متـ . چشم همتاسازی replication eye حبه domain [ پروتگان‌شناسی] قطعه‌ای بس‌پپتیدی که به یک واحد ساختاری منفردِ دارای هسته آبگریز تابیده شده است حبه‌پیمایی domain walking [ پروتگان‌شناسی] روشی رایانه‌ای برای تعیین توالیهای دِنای رمزگذار نواحی مجاور یک حبه خاص حبه حفظ‌شده conserved domain, CD [ پروتگان‌شناسی] حبه‌ای در پروتئین که برای عملکردی خاص ضرورت دارد و به همین دلیل در طی تکامل حفظ شده است حبه‌درآمیزی domain swapping [ پروتگان‌شناسی] تلفیق دو یا چند توالی دِنای رمزگذار حبه‌های مختلف در پروتئینهای متفاوت برای تولید ژنی آمیژه‌ای که یک پروتئین نوترکیب را رمزگذاری می‌کند حبه‌زایی domain expansion [ پروتگان‌شناسی] افزایش تعداد حبه‌های متفاوت در یک پروتئین در طی فرایند تکامل حجره آرامگاهی tomb chamber [باستان‌شناسی] حجره‌ای که از آن به جای آرامگاه استفاده می‌شود حجم تجاری خالص net merchantable volume [جنگل] حجم ساقه اصلی به‌جز کُنده و تاج و بخشهای پوسیده و آسیب‌دیده حجم تجاری ناخالص gross merchantable volume [جنگل] حجم ساقه اصلی به‌جز کُنده و تاج، اما با احتساب بخشهای پوسیده و آسیب‌دیده حجم تقاضا demand volume [درون‌شهری ] تعداد وسایل نقلیه‌ای که پیش‌بینی‌می‌شود از یک نقطه یا قطعه‌راه در واحد زمان عبور ‌کنند حجم ناخالص کل gross total volume [جنگل] حجم ساقه اصلی با احتساب کُنده و تاج و بخشهای پوسیده و آسیب‌دیده حداقل اقامت minimum stay [گردشگری] کوتاه‌ترین زمان لازم برای اقامت مسافر در یک مقصد مشخص در ازای نرخ ثابتی که دست‌اندرکاران گردشگری تعیین کرده‌اند حداکثر اقامت maximum stay [ گردشگری ] طولانی‌ترین زمان لازم برای اقامت مسافر در یک مقصد مشخص در ازای نرخ ثابتی که دست‌‌اندرکاران گردشگری تعیین کرده‌اند حد رده قطری diameter-class limit [جنگل] حد بالا یا پایین در یک رده قطری حد قطر diameter limit [جنگل] کمینه یا بیشینه قطر درختان که بر اساس آن درخت یا گِرده‌بینه اندازه‌گیری یا قطع یا بهره‌برداری می‌شود حدمجاز مسافر maximum number of travellers [گردشگری] حداکثر مسافر مجاز که در پیشنهادها و قراردادهای مسافرتی قید می‌شود حدنصاب مسافر minimum number of travellers [گردشگری] حداقل مسافر مورد نیاز برای ارائه خدمات گردشگری که در قراردادهای مسافرتی و تأییدیه‌های ذخیره جا قید می‌شود حذف ← وانهش حرّا Avicennia [ گیاهی ] سرده‌ای از حرّائیان درختی کوچک با حدود یازده گونه با برگهای متقابل خاکستری و گلهای کوچک و منظم و کاسه و جام همپوش و تخمدان فوقانی متـ . سینا حرّائیان Avicenniaceae [ گیاهی ] تیـره‌ای از نعـناسانان درخـتی یا درختـچه‌ای با یـک سـرده و حدود یازده گـونه که در نواحی میان‌کشـندی دریا در نزدیـکی پایـرودها (estuaries) می‌روینـد و دارای ریشـه‌های هوایی هستند متـ . سینائیان حرکت اداری administrative movement [نظامی] حرکت سازمان‌یافته نیروها و خودروها برای تسریع در حرکت و صرفه‌جویی در وقت و انرژی، هنگامی که خطر مداخله نظامی دشمن در میان نباشد حرکت مداری بیضوی elliptical orbital motion [ اقیانوس‌شناسی] حرکت بیضوی ذرات آب که عبور موج آن را ایجاد می‌کند حرکت مداری دایره‌ای circular orbital motion [ اقیانوس‌شناسی] حرکت دایره‌ای ذرات آب که عبور موج آن را ایجاد می‌کند حریم اطلاعاتی information privacy, data privacy, privacy of information [ کتابداری] حوزه حفاظت از مدارکی که تنها افراد مجاز به آنها دسترسی دارند حسادت jealousy [روان‌شناسی] هیجانی منفی در یک رابطه سه‌سویه شامل حسود و محبوب و رقیب که بین حسود و رقیب شکل می‌گیرد حساس‌شدگی sensitisation [ خوردگی] کاهش ویژگیهای مقاومتی فولاد زنگ‌نزن به هنگام عملیات حرارتی و جوشکاری که منجر به تشکیل کروم‌کاربید در مرز دانه‌ها و فقیر شدن کروم می‌شود حس‌انگیخته pathogenic [موسیقی ] ویژگی نوعی موسیقی آوازی که در آن لحن غالب است و کاملاً مستقل از نحو یا معنای کلام است حسگرریزی sensor seeding [نظامی] رهاسازی شماری حسگر کوچک باتری‌دار برای ردیابی تحرکات دشمن از طریق ارسال داده‌های دریافتی، اعم از نشانکهای صوتی و نوری و رادیویی، به مرکز پایش حسی ـ ‌مکانیکی mechanosensory [پایه پزشکی] مربوط به فعال شدن حسی در پاسخ به تحریک مکانیکی حصارسنگ peristalith [باستان‌شناسی] حلقه یا ردیفی از سنگهای عمودی به دور یک گورپشته یا بر لبه یک سنگ‌چین حفاظت از خوردگی corrosion protection [ خوردگی] به‌کارگیری هر یک از روشهایی که به کاهش خوردگی فلز منجر می‌شود حفاظت شنوایی hearing protection [ شنوایی‌شناسی] انجام اقدامات لازم و به‌کارگیری روشها و وسایل مورد نیاز برای کاهش اثرات زیانبار نوفه متـ . شنوایی‌بانی حفره vesicle [زمین] کاواکی با شکلهای متنوع در گدازه‌ها که بر اثر به دام افتادن حباب گاز در حین سرد شدن گدازه به وجود می‌آید حفره‌دار vesicular [زمین ] ویژگی بافت سنگی با حفره‌های فراوان حفره‌زایی آب داغ hot water pitting [ خوردگی] حفره‌زایی برق‌شیمیایی در لوله‌های مسی سامانه آب گرم خانگی، ناشی از رسوب ذرات بسیار ریز در جداره داخلی لوله‌ها که نقش کاتد را ایفا می‌کند و سبب از میان رفتن فیلم (film) محافظ مس می‌شود حفره‌زایی آب سرد cold water pitting [ خوردگی ] حفره‌زایی برق‌شیمیایی در لوله‌های مسی سامانه آب سرد خانگی بر اثر اکسیژن و کربن‌دی‌اکسید موجود در آب حفظ کُلَش stubble retention [زراعت] نگهداشتن کُلَش بر روی زمین به صورت خاکپوش حقِّ ممتاز بازگردانی salvage lien [دریایی ] نوعی حق ممتاز دریایی که برای بازگردان نسبت به کشتی یا کالاهای آن در روند بازگردانی تا زمان وصول مطالبات محفوظ است حقِّ ممتاز دریایی maritime lien [دریایی] حقی که بر کشتی و تجهیزات و کالاهای آن برای تضمین پرداخت بدهی و خسارت برای مدعی وجود دارد و تسهیم آن به ‌موجب قانون است حقِّ ممتاز مالک کشتی shipowner’s lien [دریایی] حق قانونی مالک کشتی برای در اختیار گرفتن کالا تا زمان تصفیه‌حساب امور مربوط به کرایه بار یا قرارداد اجاره کشتی یا خسارت دیرکرد یا سایر موارد حکومت یکپارچه unitary state, unitary government [سیاسی] نوعی حکومت که در آن تنها دولت مرکزی اقتدار دارد حلزون‌نگاره electrocochleogram [ شنوایی‌شناسی] نمودار حاصل از الکترو حلزون ‌نگاری حلزون‌نگاری ← الکتروحلزون‌نگاری حلقه آتش‌زاد fire ring [جنگل] حلقه آسیب‌زادی که بر اثر آتش در بُن‌لاد به وجود می‌آید حلقه آسیب‌زاد traumatic ring, traumatic zone [جنگل] بخشی از بافت زخمی‌شده که در نتیجه آسیب‌دیدگی بُن‌لاد ایجاد می‌شود حلقه برق‌زاد lightning ring [جـنگل] حلقه آسـیب‌زادی که بر اثر آذرخش خفیف در بُن‌لاد به وجود می‌آید حلقه پشت‌بند backing ring [متالورژی] پشت‌بندی به شکل حلقه که عموماً در جوشکاری لوله‌ها به کار می‌رود حلقه‌پوسه ring rot [جنگل] هر نوع پوسیدگی در حلقه‌های رشد که عمدتاً در چوب پیشین حلقه‌های رشد به وجود آید حلقه خشکی‌زاد drought ring [جنگل] حلقه آسیب‌زادی که بر اثر خشکسالی در بُن‌لاد به وجود می‌آید حلقه رشد growth ring [جنگل] شکل حلقوی لایه رشد در برش عرضی درختان حلقه‌قرمزی red ring decay, red ring rot [جنگل] نوعی بیماری که بر اثر نوعی قارچ بر روی درختان سوزنی‌برگ نیمکره شمالی ایجاد می‌شود حلقه کاذب false ring [جنگل] حلقه دوم یا حلقه رشد تأخیری که در یک دوره رویش در نتیجه شرایط نامساعدی مانند خشکی یا سرمای دیررس یا خزان زودرس ایجاد می‌شود حلقه ناپیوسته discontinuous ring [جنگل] حلقه رشدی که به ‌سبب خفته بودن بخشهایی از بُن‌لاد دورتادور ساقه را به‌طور کامل فرا نگرفته باشد حلقه نجات ← شناوه نجات حلقه یخ‌زاد frost ring [جنگل] حلقه آسیب‌زادی که بر اثر یخبندان دیررس در بُن‌لاد به ‌وجود می‌آید حمل ‌و نقل رابط connecting transport [ گردشگری ] جابه‌جا کردن مسافران از نقطه‌ای به نقطه دیگر برای برقراری ارتباط میان دو وسیله نقلیه غالباً متفاوت حمله برخوردی impingement attack [ خوردگی ] نوعی خوردگی فرسایشی موضعی که بر اثر تلاطم یا برخورد جریان مایع به وجود می‌آید متـ . خوردگی برخوردی impingement corrosion حمله سولفیدی sulfide attack [ خوردگی ] خوردگی آلیاژهای مس در آبهای خنک‌کننده که به دلیل آلوده‌کننده‌های سولفیدی و پلی‌سولفیدی موجود در آب شور دریا رخ می‌دهد حمله هالیدی halide attack [ خوردگی ] خوردگی فلز یا آلیاژ توسط هالیدها (هالوژنها) که اتمهای فلز را اکسید می‌کنند و یک پوسته هالیدی تشکیل می‌دهند حمله هیدروژنی hydrogen attack [ خوردگی] تشکیل متان یا گازهای حاصل از واکنش هیدروژن با اکسیدها یا کاربیدهای احیاشده داخل آلیاژ در دمای بالا که به ساختار آلیاژ آسیب می‌رساند حمله هیدروژنی دمابالا high-temperature hydrogen attack [ خوردگی] کاهش استحکام و انعطاف‌پذیری فولاد به دلیل واکنش دمابالای هیدروژن با کاربیدهای موجود که منجر به کربن‌زدایی و ایجاد شکافهای داخلی می‌شود حنا Lawsonia [گیاهی] سرده‌ای از حنائیان که بومی مناطق نیمه‌خشک گرمسیری و نیمه‌گرمسیری افریقا و جنوب آسیا و شمال استرالیا است و از قدیم از آن برای رنگ‌آمیزی پوست و مو و ناخن و چرم و پشم استفاده می‌شده است حنائیان Lythraceae [ گیاهی ] تیره‌ای از موردسانان علفی چندساله یا درختچه‌ای با حدود 31 سرده و حدود 620 گونه که اغلب در نواحی گرمسیری پراکنده هستند و در امریکای جنوبی و افریقا تنوع زیادی دارند حوضچه کِشَندی tidal pool, tide pool [ اقیانوس‌شناسی، جَوّ، زمین ] حوضچه آب باقیمانده از فعالیت کِشَندی حوضه ژرف‌اقیانوس ← حوضه ژرف‌دریا حوضه ژرف‌دریا deep-sea basin [ اقیانوس‌شناسی] بخشی از بستر عمیق اقیانوس که فاصله بسیار با خشکی دارد و در زیر آن پوسته بازالتی قرار دارد متـ حوضه ژرف‌‌اقیانوس deep-ocean basin حوضه کِشَندی tidal basin [ اقیانوس‌شناسی، زمین، نقشه‌برداری] حوضه طبیعی یا مصنوعی که تحت ‌تأثیر فعالیت کِشَندی قرار دارد حوله قدی bath sheet, bath blanket [ گردشگری ] حوله بسیار بزرگ حمام حوله لباسی bathrobe [ گردشگری] حوله گشاد و آستین‌داری که قبل یا بعد از استحمام به تن می‌کنند حیطه‌بندی compartmentation [نظامی ] فراهم ساختن امکان دسترسی محدود به اطلاعات برای افرادی که برای انجام کاری مشخص به اطلاعات خاصی نیاز دارند خ خار spike [ میکرب] نوعی برجستگی بر روی سطح ذره ویروسی خاراشکنیان Saxifragaceae [ گیاهی ] تیره‌ای از خاراشکن‌سانان علفی همیشه‌سبز یا خزان‌دار با 30 سرده و 580 گونه که به ‌طور گسترده در نواحی سرد و معتدل شمالی و خصوصاً در مناطق صخره‌ای می‌رویند و برگهای آنها قاعده‌ای و ساده و گلهایشان دارای تقارن شعاعی است و کاسه و جام مجزا با پنج کاسبرگ و پنج گلبرگ دارند خارج از اجاره off-hire [دریایی ] ویژگی کشتی تحت اجاره‌ای که اجاره‌‌کننده به ‌دلیل عدم امکان استفاده از آن از پرداخت اجاره معاف می‌شود خارعروس Morina [ گیاهی ] سرده‌ای از خارعروسیان با حدود ده گونه که از اروپا تا شرق آسیا پراکنده هستند خارعروسیان Morinaceae [ گیاهی ] تیره‌ای از خواجه‌باشی‌سانان علفی ضخیم چندساله با سه سرده و هفده گونه که به ‌صورت بومی در اوراسیا از بالکان تا چین پراکنده هستند، برگهای آنها طوقه‌ای و گلها با تقارن دوطرفه است که در چرخه‌های متوالی قرار دارند و حلقه‌ای اضافی به نام کاسه فرعی (epicalyx) گلها را احاطه کرده است خاس Ilex [ گیاهی ] سرده‌ای از خاسیان درختی کوچک یا درختچه‌ای معمولاًٌ همیشه‌سبز و به‌ندرت خزان‌دار با بیش از 270 گونه که در مناطق گرمسیری جنوب امریکا و مناطق گرمسیری و نیمه‌گرمسیری آسیا پراکنده‌اند؛ گلهای این گیاهان معمولاً چهارپر و به‌ندرت پنج تا نُه‌پر است؛ میوه آنها شفت کروی یا کروی کشیده به رنگ قرمز یا سیاه و به‌‌ندرت زرد است خاس‌سانان Aquifoliales [ گیاهی ] راسته‌ای از گیاهان پیوسته‌گلبرگ با بیش از 500 گونه و پنج تیره خاک آهکی calcareous soil [زمین ] خاکی که مقدار کلسیم‌کربنات آزاد آن به حدی است که در هنگام واکنش با اسید می‌جوشد خاک‌ارّه sawdust [جنگل] خرده‌های بسیار ریز چوب که بر اثر ارّه‌کشی به وجود می‌آید خاک بازمانده relict soil [زمین] خاک تشکیل‌شده بر روی یک چشم‌انداز قدیمی که با رسوبات جوان‌تر پوشیده نشده است خاکچال زی‌واکنشی bioreactor landfill [محیط‌زیست] نوعی خاکچال که در آن برای تسریع تجزیه زیستی شیرابه تولیدشده به پسماند برگشت داده می‌شود خاک خودپوش self-mulching soil [زراعت] خاکی که لایه سطحی آن به‌قدری فشرده است که بر اثر ضربه قطره‌های باران از میان نمی‌رود و مانند خاکپوش از لایه زیر محافظت می‌کند خاکریز parapet [نظامی] دیواره دفاعی خاکی برای حفاظت در برابر آتش توپخانه دشمن خاکریز گدازه lava levee [زمین ] ورقه‌های سنگ‌پایی از گدازه که بر روی مسیرهای طبیعی خود جریان یافته و خاکریزی جامد به وجود می‌آورد خاک‌سپاری ← تدفین خاکسترخانه cinerarium [باستان‌شناسی ] محل نگهداری خاکستردانها خاکستردان cinerary vessel, burial urn, funerary urn, funeral urn, cremation urn, cinerary urn, burial pot [باستـان‌شناسی] ظرفی برای نگـهداری خاکـستر سوخته یک یا چند جسد خاکستردان ‌سپاری urned cremation [باستان‌شناسی] قرار دادن بقایای سوخته استخوانهای انسان یا جانور در درون خاکستردان خاکسترسنگ ash stone [زمین ] سنگی متشکل از خاکستر آتشفشانی خاک‌ورزی تکمیلی after cultivation [زراعت] انجام عملیات خاک‌ورزی بعد از سبز شدن گیاه زراعی خاکه‌بلور frazil crystals, frazil [جَوّ] یخ‌بلورهایی که در آب اَبَرسرد متلاطم شکل می‌گیرند و تلاطم مانع از به ‌هم چسبیدن آنها می‌شود متـ . یخ سوزنکی needle ice خاکه‌چوب wood flour [جنگل] چوب کاملاً خردشده که با گذراندن از الکهای متعدد درجه‌بندی می‌شود متـ . پودر چوب خاکه‌یخ frazil ice [جَوّ] 1. انباشت خاکه‌بلور در حجمی از آب 2. مرحله آغازین تشکیل یخ در آب متلاطم خال‌جوش tack weld [متالورژی ] هر یک از جوشهای کوچک فاصله‌دار برای هم‌راستا نگاه داشتن قطعات در حین جوشکاری اصلی خالی‌ماند ایستگاه berth clearance time [درون‌شهری] کمترین فاصله زمانی ممکن بین خروج یک اتوبوس از ایستگاه و ورود اتوبوس دیگر به آن خاموش‌سازی ژن gene silencing [ژن‌شناسی ] منع بیان ژن خاموشگر silencer [ژن‌شناسی] توالی کوتاهی از دِنا، در نزدیکی یا داخل یک ژن، که مانع بیان آن می‌شود متـ . عنصر خاموشگر silencer element خانواده حبه domain family [ پروتگان‌شناسی ] مجموعه‌پروتئینهایی که از لحاظ ساختاری و عملکردی متنوع، اما در بخشی از توالی مشترک هستند و این اشتراک نقش ساختاری و عملکردی خاصی به آنها می‌دهد خانواده هم‌پیوسته تابعها equicontinuous family of functions [ریاضی ] خانواده‌ای از تابعها مانند از فضای سنجه‌ای به فضای سنجه‌ای ، با این ویژگی که به ازای هر عدد یافت شود، به طوری که به ازای هر و از و هر ، اگر ، آنگاه خدمات اختیاری گردشگری optional tourism service [ گردشگری ] بخشی از خدمات گردشگری که هزینه آن در قیمت برنامه سفر در نظر گرفته نشده ‌است، اما مسافر امکان انتخاب و خرید آن را دارد خدمات اطلاعاتی information services [ کتابداری ] فعالیتهای مربوط به عرضه اطلاعات و خدمات مرتبط با آن بنا به نیاز کاربران خدمات اطلاعاتی کتابخانه library information services [ کتابداری] خدماتی که کتابخانه در پاسخ به نیازهای کاربران درباره یک موضوع ارائه می‌دهد خدمات تهیه بلیت ticket service [ گردشگری ] تهیه و فروش انواع بلیت‌های ورودی به جاذبه‌های گردشگری در مراکز اقامتی خدمات جنبی ancillary services [ گردشگری ] خدماتی از قبیل تمیز کردن و جابه‌جایی وسایل مهمانان در مراکز اقامتی خدمات روادید visa service [گردشگری] کمک به مسافران برای اخذ مجوز قانونی از کنسولگری یا اداره مهاجرت محلی برای ورود به یک کشور یا خروج یا عبور از آن خدمات سلامت health services [علوم سلامت] خدماتی که زیر نظر متخصصان سلامت یا مستقیماً به دست آنها برای حفظ یا بهبود یا بازیابی سلامت انجام می‌شود خدمات گردشگری tourism services [ گردشگری ] مجموعِ خدماتی که به مسافران و بازدیدکنندگان و گردشگران ارائه می‌شود خراب ـ کارا fail-operative fail-operational, [درون‌شهری، ریلی، هوایی] ویژگی سامانه‌ای که در صورت خرابی، علی‌رغم هشداردهی، در عملکردش محدودیتی ایجاد نمی‌شود خرابی‌ایمن fail-safe 1 [درون‌شهری، ریلی، هوایی] ویژگی سامانه‌ای که در صورت خرابی خطری برای افراد یا خللی در سامانه‌های دیگر ایجاد نشود و آسیب به حداقل برسد خرابی‌ایمن باز fail-safe open, FSO [درون‌شهری، ریلی، هوایی] ویژگی قطعه یا دریچه‌ای خرابی‌ایمن که در صورت بروز خرابی همچنان باز باقی می‌ماند خرابی‌ایمن بسته fail-safe close, FSC [درون‌شهری، ریلی، هوایی] ویژگی قطعه یا دریچه‌ای خرابی‌ایمن که در صورت بروز خرابی همچنان بسته باقی می‌ماند یا بسته می‌شود خرابی‌تاب fail-active [درون‌شهری، ریلی، هوایی ] ویژگی سامانه‌ای که در صورت بروز خرابی، بدون هشداردهی، همچنان به کار خود ادامه می‌دهد خرابی‌ناتاب fail-passive [درون‌شهری، ریلی، هوایی ] ویژگی سامانه‌ای که در صورت بروز خرابی، بدون هشداردهی، از کار می‌افتد خربزه درختی Carica [ گیاهی ] سرده‌ای از خربزه‌درختیان به ارتفاع حداکثر ده متر، بدون انشعاب، با 45 گونه که اغلب در مناطق گرمسیری امریکا پراکنده هستند؛ برگهای گیاهان این سرده نرم و لَپ‌دار به طول 30 تا 60 سانتی‌متر با دمبرگ بلند است که در بالای تنه به صورت خوشه‌ای قرار گرفته‌اند؛ گلهای آنها تک‌جنسی با ده پرچم در دو حلقه و مادگی آنها دارای یک کلاله بدون پایه پنج‌‌لَپی است خرد بوم‌شناسی اطلاعات micro-ecology of information [ کتابداری] مطالعه روابط متقابل فرد و سازمان و فنّاوری با محیط اطلاعاتی در مقیاس فردی در مسئولیتهای اجتماعی و حرفه‌ای و شخصی خُردفیزیک اَبر cloud microphysics [جَوّ] فرایندهای مرتبط با اَبر مانند رشد و تبخیر که در مقیاس هواویز منفرد یا ذره‌بارش رخ می‌دهد خُردکانی micromineral, trace element [ تغذیه] ماده کانیایی که نیاز بدن به آن کمتر از صد میلی‌گرم در روز است خُردمغذی micronutrient [ تغذیه] ماده مغذی‌ای که نیاز روزانه به آن نسبتاً کم است، شامل ویتامینها و مواد کانیایی خرزهره Nerium [ گیاهی ] سرده‌ای از خرزهره‌ایان درختچه‌ای شیرابه‌دار با پنج تا هشت گونه که در ناحیه مدیترانه و مناطق نیمه‌‌گرمسیری آسیا تا ژاپن پراکنده‌اند، برگهای گیاهان این سرده متقابل یا سه‌تایی و گل‌آذین آنها انتهایی با گلهای زیباست خُرفه Portulaca [ گیاهی ] سرده‌ای از خُرفه‌ایان علفی یک‌ساله گوشتی گسترده بر روی زمین با 40 تا 100 گونه که برگهای قاشقی‌شکل و ساقه‌های قرمز و گلهایی دارند که در نور خورشید می‌شکفد خُرفه‌ایان Portulacaceae [ گیاهی] تیره‌‌ای از میخک‌سانان علفی یا درختچه‌ای با حدود بیست سرده و 580 گونه که پراکنش جهانی دارند، اما بیشتر در مناطق نیمه‌خشک نیمکره جنوبی مثل افریقا و استرالیا و امریکای جنوبی می‌رویند خرک bridge, ponticello [موسیقی ] قطعه کوچکی در سازهای زهی که زه‌ها را از صفحه صوتی بالاتر نگه می‌دارد خرما Phoenix [ گیاهی] سرده‌ای از خرمائیان درختی با حدود سیزده گونه که در جزایر قناری و افریقای شمالی و خاورمیانه و پاکستان و هند و ایالت کالیفرنیا در امریکا یافت می‌شوند؛ درخت خرما تقریباً تا 23 متر رشـد می‌کند؛ ساقه آن پوشـیده از بقایای قاعده برگهای قـدیمی اسـت و به تاجی زیبا از برگهای شـانه‌ای بلند به طـول حداکثر پنـج متر منتهی می‌شود؛ سنبلـه گلها از محور برگـهای سال قبل خارج و منشعب می‌شود و گلهای نر و ماده بر روی پایه‌های مجزا ظاهر می‌شوند و گرده‌افشانی در آنها به شکل مصنوعی صورت می‌گیرد خرماسانان Arecales [ گیاهی ] راسته‌ای نخل‌مانند با فقط یک تیره و 189 سرده و حدود 2400 گونه که برخی از آنها اهمیت اقتصادی دارند؛ با اینکه همه گونه‌های خرماسانان به‌جز تعداد کمی، محدود به مناطق گرمسیری و نیمه‌گرمسیری می‌شوند، از لحاظ جغرافیایی و شکل ظاهری با یکدیگر فرق دارند خروج check-out [ گردشگری ] تخلیه اتاق و تصفیه حساب خروج با تأخیر late check-out [ گردشگری ] خروج مسافر از مهمانخانه دیرتر از زمان مقرر خروج رایانه‌ای in-room check-out [ گردشگری] انجام رایانه‌ای روال خروج و تصفیه حساب در مهمانخانه با استفاده از رایانه خروس اخته capon [ فنّاوری غذا] خروس بالغ‍ی ـ که آن را عقیم کرده باشند خروس بالغ cock [ فنّاوری غذا] پرنده نر بالغ اهلی اخته‌نشده متعلق به سرده ماکیان (Galus) و راسته ماکیان‌سانان خزانه nursery [زراعت] محلی که در آن گیاهان را برای انتقال به زمین اصلی یا پیوند زدن می‌کارند خسارت لغو cancellation charge [گردشگری] هزینه‌ای که مسافر در صورت لغو کردن قرارداد سفر باید بپردازد خستگی fatigue [روان‌شناسی] واکنشی بهنجار و گذرا در برابر فشار و تنشهای‌عاطفی و جسمی که در آن فرد احساس ناراحتی می‌کند و کارایی خود را از دست می‌دهد خستگی اصطکاکی fretting fatigue [ خوردگی] خستگی قطعه‌ای که هم در معرض اصطکاک و هم تحت بار است و در نتیجه از عمر خستگی (fatigue life) آن کاسته می‌شود خستگی فلز metal fatigue [ خوردگی ] کاهش فزاینده استحکام فلز بر اثر تنشهای مکرر به نحوی ‌که هیچ یک از آنها از حد استحکام کششی نهایی فلز بیشتر نباشد خشکی‌یخ land ice [جَوّ] هر قسمت از پوشش یخ فصلی یا دائمی کره زمین که بر اثر انجماد بارش تشکیل می‌شود و نقطه مقابل دریایخ است خط اَبر cloud line [جَوّ] نوار باریکی از اَبر که اجزای منفرد آن به ‌هم پیوسته‌اند و پهنای آن کمتر از یک درجه عرض جغرافیایی است خط تاج crown line [درون‌شهری] خط‌کشی‌ای که دماغه ورودی و خروجی سطح ضربدری را به یکدیگر وصل می‌کند خط چراغ‌جنگی light line [ نظـامی ] خط مشـخصی که پـس از آن خـودروهـا، در شب، مـلزم بـه خـاموش کـردن چـراغهای معمـول خود و استفـاده از چراغـهای فـروتـاب خـاصی هستنـد کـه از دیـد دشـمن پنهان می‌ماند خط حد boundary [نظامی ] خطی فرضی که ناحیه تحت پوشش هر یک از یگانها را برای هماهنگیِ بهتر و جلوگیری از اختلال مشخص می‌کند خط خیز phase line [نظامی] خطی برای واپایش و هماهنگی عملیات نظامی که معمولاً به گونه‌ای انتخاب می‌شود که در منطقه عملیاتی به سهولت قابل تشخیص باشد خط دید‌بان ـ هدف observer-target line [نظامی] خطی فرضی میان دید‌بان و هدف در هنگام ثبت مشاهدات خط عبور یک lane one [درون‌شهری] اولین خط عبور راه در مجاورت شانه راه خط عزیمت line of departure [نظامی] خطی فرضی در جنگ زمینی که از آن برای ایجاد هماهنگی در حرکت عناصر حمله استفاده می‌شود خط عقب‌روی line of retirement [نظامی ] خط حرکت به عقب نیروهای گشت خط فرود line of fall [نظامی] خطی فرضی و مماس بر منحنی مسیر گلوله توپ در نقطه برخورد با هدف خط قبضه ـ هدف gun-target line, GTL [نظامی] خطی فرضی و مستقیم از توپ تا هدف خط کرانه shoreline [ اقیانوس‌شناسی، زمین، نقشه‌برداری ] اثر سطح آب بر ساحل که با کِشَند تغییر می‌کند خط کناره coastline [ اقیانوس‌شناسی، زمین، نقشه‌برداری] خطی که حداکثر پیشروی امواج توفانی بر روی ساحل/ کرانه را نشان می‌دهد خط مجال turnout [درون‌شهری] خط عبور کوتاهی که به یک راه دوخطه دوجهته اضافه می‌شود تا وسایل نقلیه کَُندرو بتوانند به آن وارد شوند یا در آنجا توقف کنند و در نتیجه عبور وسایل نقلیه تُندرو امکان‌پذیر شود خط مورب transversal line [ریاضی ] خطی که دو یا چند خط را قطع کند خط نشانه‌روی line of aim [نظامی] خطی فرضی از نگاه شخص توپچی یا تیرانداز که در امتداد آن، هدف قابل رؤیت است خط‌نمونه transect [جنگل] نوارنمونه بسیار باریکی که در میان پوشش گیاهی مورد مطالعه قرار دارد خطوارگی lineation [زمین ] خطواره بودن ساختار یک سنگ خطوارگی پله‌ای ـ جدایشی parting-step lineation [زمین ] نوعی خطوارگی جدایشی که ویژگی آن وجود تیغه‌های پله‌مانند تقریباً موازی است خطوارگی تقاطعی intersection lineation [زمین ] نوعی خطوارگی حاصل از تقاطع دو سطح تخت خطوارگی جدایشی parting lineation [زمین ] نوعی خطوارگی که در آن بی‌نظمیها یا رشته‌های نامشخص بر روی صفحات لایک‌بندی (lamination) دیده می‌شود خطوارگی جریانی current lineation, parting-plane lineation [زمین] نوعی خطوارگی جدایشی که در آن تیغه‌های خطی کوچک در فواصل چند میلی‌متری تا چند سانتی‌متری از یکدیگر قرار گرفته‌اند خطوارگی کنگره‌ای crenulation lineation [زمین] نوعی خطوارگی که ویژگی آن وجود لولاهای چینهای کوچک یا کنگره‌هایی است که در ایجاد رَخ کنگره‌ای مؤثر هستند خطواره lineament [زمین] سیمای (feature) عارضه‌نگاشتی خطی‌ای با گستره ناحیه‌ای که تصور می‌شود ساختار پوسته را نمایش می‌دهد خفگی choking [ هـوایـی ] وضعـیتـی در جـریـان شـاره تـراکـم‌پـذیـر (compressible fluid flow) که در آن جـریـان جـرمی (mass flow) به بیشترین حد خود افزایش می‌یابد یا سرعت آن در مجرا به سرعت صوت می‌رسد خم ‌اَبر nephcurve [جَوّ] در اَبرکاوی، خطی که بخش قابل ملاحظه‌ای از یک سامانه اَبر را محدود می‌کند تا استخراج اطلاعات برای تحلیلگر آسان‌تر شود خم پادکی pedal curve [ریاضی ] برای خمی مفروض نسبت به نقطه ثابت ، مکان هندسی پای عمود وارد از بر مماس متغیری بر آن خم خم تکه‌ای‌هموار piecewise smooth curve [ ریاضی ] خمی که به ‌جز در تعدادی مـتناهی از نقاط، پیوسته مشتق‌پذیر باشد خمیدگی سر head orientation [باستان‌شناسی] وضعیت قرار گرفتن سر و گردن هنگامی که راستای بدن و راستای مهره‌های گردن یکی نباشد خمیده‌چوب bentwood [جنگل] چوبی که آن را ابتدا در محیط گرم و مرطوب و احیاناً با بهره‌گیری از برخی مواد شیمیایی خم و سپس سرد و خشک می‌کنند خمیر چوب wood pulp [جنگل] الیاف چوبی تفکیک‌شده با ابزار مکانیکی یا مواد شیمیایی برای تولید فراورده‌های سلولوزی خمیر گوشت meat paste [ فنّاوری غذا] فراورده‌ای خمیرمانند تهیه‌شده از حدود 70 درصد گوشت ساطوری‌شده که بافتی با نرمی متوسط دارد خواب‌شکنی dormancy breaking [زراعت، گیاهی] تغییر طبیعی یا مصنوعی در رویان بذر به منظور تحریک آن برای جوانه‌زنی خواص عملکردی functional properties [ فنّاوری غذا] آن دسته از خواص ماده غذایی که بر رفتار آن ماده و ماده‌ای که به آن افزوده می‌شود اثر می‌گذارد خود self [روان‌شناسی ] کلیت فرد شامل همه ویژگیهای آگاهانه و ناآگاهانه و جسمی و ذهنی او خودانکاری self-denial [روان‌شناسی ] سرکوب آرزوها و امیال و چشم‌پوشی از ارضای آنها خود ـ روان‌شناسی self-psychology [روان‌شناسی] نظریه‌ای روان‌شناختی که در آن کلیه رفتارها با ارجاع به « خود» تفسیر می‌شود و بر روابط فرد با دیگری و پاسخگویی والدین به نیازهای هیجانی فرزند تأکید دارد خودروِ برون‌جاده‌ای off-road vehicle, ORV, off-highway vehicle [جنگل] خودروی که از آن در بیرون از جاده‌ها یا در جاده‌های فرعی، مانند راههای جنگلی، برای دسترسی به نواحی سخت‌گذر استفاده می‌کنند خودروِ دوربین‌دار cam-car [نظامی] خودروِ مجهز به دوربین مخفی که از آن در عملیات مراقبت و تعقیب نامحسوس استفاده می‌شود خودروِ سنگین heavy vehicle [درون‌شهری] خودروی با بیش از چهار چرخ فعال خودروِ همه‌جارو all-terrain vehicle, ATV [جنگل] خودروِ بنزین‌سوز برون‌جاده‌ای که مختص دسترسی به نواحی دوردست است خودگرده‌افشان self-pollinated [زراعت، گیاهی] ویژگی گل یا گیاهی که گرده‌افشانی آن در خود گیاه صورت می‌پذیرد خودگرده‌افشانی self-pollination [زراعت، گیاهی] نوعی گرده‌افشانی که در آن گرده گیاه مادگی همان گیاه را بارور می‌کند خودمحور egocentric [روان‌شناسی ] فردی که به خودمحوری تمایل دارد خودمحوری egocentrism, egocentricity [روان‌شناسی ] تمایل به تمرکز بر نیازها و مسائل فردی به جای نیازها و مسائل گروه یا اجتماعی که فرد به آن تعلق دارد خوربین helioscope [ نجوم رصدی] ابزاری برای مشاهده قرص خورشید که از چشم رصدگر در مقابل پرتوهای درخشان خورشید محافظت می‌کند خورپا heliostat [ نجوم رصدی ] ابزاری مجهز به ساعت‌ران که همواره جهت خورشید را در آسمان دنبال می‌کند خورپوسته sun crust [جَوّ] نوعی برف‌پوسته ناشی از یخ زدن دوباره بلورهای سطحی برف که آفتاب آنها را ذوب کرده است خورتصویرنگار photoheliograph [نجوم رصدی] تلسکوپ‍ی ـ شکستی که ویژه عکس‌برداری از قرص خورشید است متـ . خورشیدنگار خوردگی آتشی ـ دودی fire and smoke corrosion [ خوردگی ] نوعی خوردگی که بر اثر واکنش شیمیایی میان گازهای حاصل از احتراق و لایه محافظ اکسیدی آلیاژهای فلزی در نقاطی که در معرض آتش و دود هستند، رخ می‌‌دهد خوردگی آهن سه‌ظرفیتی ferric ion corrosion [ خوردگی ] خوردگی فلزات آهنی بر اثر تماس با آب‌اسیدهای معدنی و یونهای فریک موجود در آنها که در طی آن سرعت خوردگی تحت تأثیر اکسیژن هوا افزایش می‌یابد خوردگی آهن‌نشین embedded iron corrosion [ خوردگی ] نوعی خوردگی شیاری در سازه‌های فولاد زنگ‌نزن که در آن آهن غیرآلیاژی باقی‌مانده در سطح فولاد در تماس با رطوبت هوا زنگ می‌زند خوردگی برخوردی ← حمله برخوردی خوردگی جوّکاهشی ← خوردگی فاز گازی خوردگی جیوه‌ای mercury corrosion [ خوردگی ] نوعی خوردگی فلزمذاب که در آن جیوه فلز مذابِ خورنده است خوردگی چنگاله‌ای chelant corrosion [ خوردگی] انحلال یا نازک شدن لوله‌های دیگ بخار که بیشتر در نواحی تحت تنش رخ می‌دهد و ناشی از غلظت بیش ‌از حد چنگاله‌های نمک سدیمی است که در مدتی طولانی برای واپایش حلالیت رسوب به کار رفته است خوردگی خاکسترسوختی fuel-ash corrosion [ خوردگی ] نوعی خوردگی که بر اثر مواد خورنده موجود در رسوب خاکستر سوخت مذاب رخ می‌دهد خوردگی خاکسترنفتی oil-ash corrosion [ خوردگی ] نوعی خوردگی بر اثر رسوب خاکستر مذاب حاصل از سوختهای حاوی وانادیم که سبب انحلال لایه‌های محافظ اکسیدی و نفوذ سریع اکسیژن و دیگر گازهای حاصل از احتراق به سطح فلز می‌شود خوردگی خط آب waterline attack [ خوردگی ] نوعی خوردگی که در آن مرز میان جداره لوله یا ظرف فلزی و شاره درون آن همزمان تحت تأثیر پیل اختلاف‌دمشی (differential aeration cell) و خوردگی شیاری قرار می‌گیرد خوردگی در خاک soil corrosion [ خوردگی] نوعی خوردگی الکتروشیمیایی که به دلیل اختلاف غلظت اکسـیژن و همچنیـن رطوبت و نمک موجـود در خاک اتفاق می‌افتد خوردگی دریایی marine corrosion, seawater corrosion [ خوردگی] خوردگی تجهیزات و سازه‌های فلزی و بتنی در دریا و مناطق ساحلی خوردگی رسوبی deposit corrosion, deposit attack [ خوردگی] نوعی خوردگی که در زیر یا اطراف یک رسوب ناپیوسته بر سطح فلز به وجود می‌آید خوردگی زردزخمی ringworm corrosion [ خوردگی ] نوعی خوردگی موضعی در دیواره لوله‌های نفت خام بر اثر شیو حرارتی (temperature gradient) و حمله عوامل خورنده محیطی در مجاورت فلز خوردگی سایشی abrasion corrosion [ خوردگی ] فرایند توأم سایش و خوردگی که بر اثر آن فلز به صورت مکانیکی از بین می‌رود خوردگی‌سنج corrosometer, corrator [ خوردگی ] هر یک از افزاره‌هایی که با اندازه‌گیری افزایش مقاومت الکتریکی نمونه فلزی در محیط خورنده یا با استفاده از پدیده الکتروشیمیایی موسوم به قطبش خطی، میزان خوردگی را اندازه‌گیری یا پایش می‌کنند خوردگی سولفیدی sulfidic corrosion [ خوردگی ] نوعی خوردگی ناشی از ترکیب انواع سولفیدها با فلز در دمای بالا که موجب ایجاد محصولات سولفیدی می‌شود خوردگی شکوفه‌لحیمی solder bloom corrosion [ خوردگی ] نوعی خوردگی که در نواحی لحیم‌شده تبادل‌‌گرهای گرمایی پدید می‌آید خوردگی شیارچاقویی knife-line attack, KLA [ خوردگی ] نوعی خوردگی مرزدانه‌ای در آلیاژ فولاد زنگ‌نزن که بر اثر حساس‌شدگی در راستای خط جوش یا بر روی خط جوش رخ می‌دهد خوردگی فاز گازی gas phase corrosion [ خوردگی] نوعی خوردگی موضعی که غالباً در نتیجه واکنش احیایی مستقیم در نیروگاههای سوخت فسیلی که در معرض گازهای محیطی حاوی گوگرد یا رسوبات حاوی پیریتهای آهنی هستند، رخ می‌دهد متـ . خوردگی جوّکاهشی reducing-atmosphere corrosion خوردگی کاواکی cavitation corrosion [ خوردگی ] فرایند توأم خوردگی و کاواک‌زایی در تماس با شاره خوردگی گِل حفاری drilling mud corrosion, drilling fluid corrosion [ خوردگی ] نوعی خوردگی که بر اثر استفاده از سیال حفاری نفت آب‌پایه (water-base) به وجود می‌آید خوردگی لانه‌مورچه‌ای ant nest corrosion [ خوردگی ] نوعی خوردگی موضعی شبیه به لانه مورچه که بر اثر کربوکسیلیک‌اسیدهای حاصل از آب‌کافت حلالهای آلی کلردار و روغنهای روان‌ساز به وجود می‌آید خوردگی لایه‌ای layer corrosion [ خوردگی ] نوعی خوردگی موضعی به ‌صورت لایه‌های نازک موازی در سطح فلز خوردگی مجاز corrosion allowance [ خوردگی ] میزانی از خوردگی که در طراحی ضخامت قطعات صنعتی در نظر گرفته می‌شود تا در صورت کاهش ضخامت ناشی از خوردگی، طول عمر از آنچه پیش‌بینی شده است کمتر نشود خوردگی مخفی sheltered corrosion [ خوردگی] خوردگی در جایی که آب یا رطوبت در آن انباشته یا چگالیده شده است و برای مدت‌زمان طولانی خشک نمی‌شود خوردگی میلگرد بتن rebar corrosion [ خـوردگی ] خـوردگـی میـله‌های فـولادی تقـویت‌کننـده بتـن مسلح خوردگی نهشتی deposition corrosion [ خوردگـی] نوعی خـوردگی دو فلـزی که در آن یـک فلز با پتانسـیل مثبت در بالادست جریـان خورده می‌شود و یونهای حل‌شده آن در پایین‌دست جریان در جایی که فلز فعالتر قرار دارد، ته‌نشـین می‌شود خوردگی هوافضایی aerospace corrosion [ خوردگی ] نوعی خوردگی ناشی از اکسیدکننده‌ها و سوختها و حرارت بالای گازهای خروجی فضاپیماها و تنش واردشده بر آنها در هنگام ورود به جوّ زمین خوردگی یاتاقان bearing corrosion [ خوردگی] حمله شیمیایی ـ اسیدی به آلیاژ یا یکی از فلزهای آلیاژ یاتاقان که ناشی از تجزیه روغن یا گریس است خورسنج heliometer [ نجوم رصدی] تلسکوپی با عدسی دوتکه برای اندازه‌گیری قطر خورشید و فاصله زاویه‌ایِ دو ستاره خورشید‌نگار ← خورتصویرنگار خورکِشَند solar tide [ اقیانوس‌شناسی، جَوّ، زمین، نقشه‌برداری ] جزئی از کِشَند که فقط بر اثر گرانش خورشید ایجاد می‌شود خوست atoll [ اقیانوس‌شناسی] آبسنگ‍های مرجانی حلقوی که بر روی برجستگیهای آتشفشانی در آبهای آزاد گرم رشد می‌کنند و غالباً در میان خود کولاب (lagoon) ایجاد می‌کنند خوشه‌اَبر ← سامانه همرفتی میان‌مقیاس خون‌آهن heme iron [ تغذیه] آهنی که از هموگلوبین و میوگلوبین موجود در گوشت به ‌دست می‌آید خونابه drip [ فنّاوری غذا] مایعی که در هنگام باز شدن یخ فراورده‌های گوشتی منجمد از آنها خارج می‌شود خون‌گیری bleeding, exsanguination [ فنّاوری غذا] خارج کردن بیشترین خون ممکن از بدن حیوان در هنگام ذبح خیز bound [نظامی] حرکت سربازان از یک جان‌پناه به جان‌پناه دیگر که اغلب در زیر آتش دشمن انجام می‌شود خیز کِشَند rise of tide, tidal rise [ اقیانوس‌شناسی، جَوّ، نقشه‌برداری ] فاصله عمودی از سطح مبنای کِشَندی تا سطح بالاتر آب خیز گدازه lava rise [زمین] بخش کم ‌و بیش سرتخت یک میدان جریان ‌گدازه ریسمانی (pahoehoe lava) که در نتیجه فشار گدازه‌های زیر لایه سطحی برآمده شده است متـ . فلات فشاری pressure plateau د دادگان تحلیل پروتگان proteome analysis database [ پروتگان‌شناسی ] دادگان تخصصیِ پروتئین که پس از تلفیق اطلاعاتِ برگرفته از منابع مختلف، طبقه‌بندی و مطالعه پروتئینها را در مجموعه‌های کامل پروتگان تسهیل می‌کند داده‌های دریافت رژیمی dietary intake data [ تغذیه] مجموعه‌ای از داده‌ها درباره مصرف غذا شامل اطلاعاتی در مورد اشتها و الگوهای خوردن و برآوردهایی درباره دریافت رژیمی معمول داربند arch [جنگل] وسیله‌ای کمکی که پشت چوب‌کِش یا بر روی آن نصب می‌شود و گِرده‌بینه‌ها را از زمین بلند می‌کند دارتالاب Taxodium [ گیاهی ] سرده‌ای از کاج‌سانان با یک تا سه گونه که در قاره امریکای شمالی پراکنده‌اند؛ گونه‌های این سرده تا حد زیادی در برابر زمینهای غرقاب مقاوم هستند و در قسمتهای شمالی خزان‌دارند و در بخش جنوبی همیشه‌سبز تا نیمه‌همیشه‌سبزند؛ گیاهان این سرده به شکل درختان بلند به ارتفاع 30 تا 46 متر با تنه‌ای به قطر دو تا سه متر هستند؛ مخروطهای ماده آنها کروی به قطر دو تا سه‌ونیم سانتی‌متر با ده تا 25 فلس است که هر فلس یک یا دو دانه دارد و هفت تا نُه ماه پس از گرده‌افشانی بالغ و با جدا شدن فلسها آزاد می‌شوند و مخروطهای نر در خوشه‌هایی آویخته ایجاد می‌شوند و گرده‌های خود را در اوایل بهار آزاد می‌سازند دارتالابیان Taxodiaceae [گیاهی] تیره‌ای از کاج‌سانان درختی تک‌پایه همیشه‌سبز و نیمه‌همیشه‌سبز یا خزان‌دار با نُه سرده و دوازده گونه که در آسیا و امریکای شمالی و تاسمانی پراکنده‌اند؛ این گیاهان دارای تنه‌ای صاف با انشعابات فراهم و برگهایی مارپیچی یا پراکنده هستند و دانه‌هایشان که با بالی نازک احاطه شده صاف یا سه‌گوش است دارشماری enumeration [جنگل] شمارش و طبقه‌بندی یک یا چند گونه جنگلی بر اساس ابعاد و سن و جز آن، عموماً هنگامی که به حد معینی رسیده باشد متـ . آماربرداری inventory دارواش Viscum [ گیاهی ] سرده‌ای از دارواشیان درختچه‌ای نیمه‌انگلی چوبی با 70 تا 100 گونه که بومی مناطق معتدل و نیمه‌گرمسیری اروپا و افریقا و استرالیا و آسیا هستند و بر روی درختان دیگر می‌رویند؛ برگهای آنها سبزرنگ با آرایش متقابل یا فراهم است و کمابیش قادر به فتوسنتز (photosynthesis) هستند؛ گلها نامحسوس و سبز مایل به زرد است دارواشیان Viscaceae [ گیاهی ] تیره‌ای از صندل‌سانان درختچه‌ای انگلی سبزینه‌دار و بدون ریشه با هفت سرده و 450 گونه که در تمام جهان به‌ویژه نواحی گرمسیری می‌رویند؛ برگهای آنها ساده با آرایش متقابل و بافت علفی یا چرمی یا غشایی با حاشیه کامل و گلهایشان منظم و برگه‌دار و کوچک است دامن میز table skirt [ گردشگری ] پارچه‌ای که دورتادور میز را می‌پوشاند دامنه کِشَند tide amplitude [ اقیانوس‌شناسی] نیمی از اختلاف ارتفاع میان یک فراکِشَند و فروکِشَند متوالی دان‌پوش hull [زراعت] پوسته بیرونی دانه دایره‌زنگی tambourine, timbrel, tabor [موسیقی ] یکی از سازهای خانواده طبلهای طوقه‌ای یک‌طرفه با بدنه چوبی که در طوقه آن پولکهایی فلزی تعبیه شده ‌است که با برخورد به هم و بدنه طوقه ایجاد صدا می‌کنند دخمه dakhma [باستان‌شناسی ] ساختاری دایره‌‌شکل که بر اساس سنت زرتشتی اجساد مردگان را در آن رها می‌کردند و پس از متلاشی شدن بافتهای اجساد، استخوانها را در درون چاه مرکزی آن می‌ریختند در تابوت coffin lid [باستان‌شناسی ] بخشی از تابوت که روی آن را می‌پوشاند درج ← درنهش درجاخیز vertiplane [هوایی ] هواگردی عمودپرواز با بال ثابت و بالچه‌های قدرتمند برای بلند کردن هواگرد بدون داشتن سرعت روبه‌جلو و با تغییر زاویه حرکت ملخ‌شار درجه‌بندی سنی age gradation [جنگل] درجه‌بندی درختان در رده‌های سنی با تقریب یک سال یا چند سال درجه‌های کم‌شنوایی hearing impairment degrees, degrees of hearing loss [ شنوایی‌شناسی] نظام درجه‌بندی شش‌گانه برای تعیین شدت کم‌شنوایی دُرج یادگاره reliquary [باستان‌شناسی] ضریح یا جعبه یا تابوت‍ی قابل حمل که بقایای قدیسان در آن نگهداری می‌شود درحرکت making way [دریایی] شناوری که با نیروی محرکه یا بر اثر لختی به جلو یا عقب یا پهلو حرکت می‌کند درخت‌اقلیم‌شناسی dendroclimatology [جنگل] شاخه‌ای از درخت‌گاه‌شماری که رابطه میان تغییرات آب ‌و هوایی و حلقه‌های سالانه را بررسی می‌کند تا بتوان از این طریق به شرایط اقلیمی گذشته پی برد درخت‌بوم‌شناسی dendroecology [جنگل] شاخه‌ای از درخت‌گاه‌شماری که روابط میان الگوهای حلقه‌های رشد سالانه و شاخصهای بوم‌شناختی تأثیرگذار بر آنها را بررسی می‌کند درخت‌بین relascope [جنگل] ابزاری دستی برای اندازه‌گیری قطر و ارتفاع و سطح مقطع درخت در ارتفاعات مختلف درخت‌بین لیزری telerelascope, laser-relascope [جنگل] درخت‌بین‍ی ـ که به عدسی و تجهیزات لیزری مجهز است درخت‌سنج dendrometer [جنگل] 1. در مفهوم عام، هر ابزاری برای اندازه‌گیری و برآورد ابعاد درختان یا بینه‌ها 2. ابزاری برای اندازه‌گیری قطر درختان یا بینه‌ها درخت‌سنج نواری band dendrometers, growth band [جنگل] ابزاری نواری برای اندازه‌گیری و ثبت مداوم یا برای به ‌دست آوردن خوانشهای دوره‌ای تغییرات قطر درخت درخت‌شناسی dendrology [جنگل] بخشی از علم جنگل‌داری که به تشخیص و رده‌بندی سامانمند درختان می‌پردازد درخت کمکی dummy [جنگل] درختی که از آن برای کمک به بر پا کردن دکل درختی در داربَری استفاده می‌شود درخت‌گاه‌شماری dendrochronology [جنگل] مطالعه و تحلیل حلقه‌های رشد سالانه درختان و استفاده از آنها برای تعیین تغییرات اقلیمی در دوره‌های گذشته و تحقیقات باستان‌شناختی متـ . تحلیل حلقه ‌درخت tree-ring analysis درخت‌نگار dendrograph [جنگل] ابزاری که محیط ساقه درخت را به طور مستمر ثبت می‌کند درخش اَبر cloud flash [جَوّ] رخداد تخلیه آذرخش در بین منطقه دارای بار مثبت و منطقه دارای بار منفی که ممکن است هر دو منطقه در یک اَبر قرار داشته باشند متـ . درخش اَبربه‌اَبر cloud-to-cloud flash درخش اَبربه‌اَبر ← درخش ‌اَبر درخش اَبربه‌زمین cloud-to-ground flash, ground flash [جَوّ] رخداد درخش آذرخش در بین زمین و یک مرکز بار الکتریکی در اَبر درخش درون‌اَبر intracloud flash [جَوّ] رخداد تخلیه آذرخش در بین مرکز دارای بار مثبت و مرکز دارای بار منفی در درون یک اَبر درداثر noci-influence [پایه پزشکی ] اثر ناشی از آسیب یا جراحت یا درد دردادراک nociception, nociperception, pain sense, algesia, algesthesia [پایه پزشکی] توانایی احساس درد از طریق تحریک دردگیرنده دردحفاظ nocifensor [پایه پزشکی] ویژگی دستگاه اعصاب پوستی و غشاهای مخاطی که در معرض آسیب موضعی قرار دارند دردگیرنده nociceptor [پایه پزشکی] گیرنده دردی که انواع صدمات، واردشده به بافتهای بدن را دریافت می‌کند دردگیرنده پوستی cutanous nociceptor [پایه پزشکی] هر یک از انواع دردگیرنده‌هایی که در پوست به محرکها حساس هستند و شامل دو گونه دردگیرنده چندمحرکی و دردگیرنده مکانیکی می‌شود دردگیرنده چندمحرکی polymodal nociceptor, C-fiber nociceptor [پایه پزشکی ] دردگیرنده‌ای در اعصاب بدون میلین که به محرکهایی مانند گرما و مواد شیمیایی و جابه‌جایی مکانیکی حساس است دردگیرنده مکانیکی mechanical nociceptor [پایه پزشکی] دردگیرنده‌ای در اعصاب میلین‌دار که بیش از هر محرکی به جابه‌جایی مکانیکی پوست حساس است متـ . گیرنده مکانیکی آستانه‌بالا high-threshold mechanoreceptor درراه underway [دریایی ] شناوری که نه درلنگر باشد، نه به گِل نشسته و نه به جایی بسته شده باشد دررفتگی طوقه bead unseating [تایر ] خارج شدن طوقه از محل خود درستی اطلاعات information accuracy, accuracy of information [ کتابداری ] میزان صحت اطلاعات درشت‌بلور phenocryst [زمین ] بلوری نسبتاً بزرگ و مشخص در سنگ درگشت alteration, chromatic alteration [موسیقی] بالا یا پایین بردن یک نغمه به اندازه نیم‌پرده با استفاده از علائم عَرَضی درمان سرکوبگرانه suppressive therapy [روان‌شناسی ] گونه‌ای از روان‌درمانی که سازوکارهای دفاعی مُراجع را تقویت می‌کند و بیشتر بر سرکوب تجارب و احساسات تأکید دارد درمان سطحی surface therapy [روان‌شناسی ] نوعی روان‌درمانی که به جای تمرکز بر کشف و تحلیل انگیزه‌های ناخودآگاه و زیربنایی، به کاهش فشارهای روانی مُراجع و تعدیل نگرشها و الگوهای رفتاری او می‌پردازد درنهش insertion [ژن‌شناسی ] ورود یک توالی جدید به دِنا متـ . درج دروازه ثبّات fare-registering faregate, turnstile [درون‌شهری ] دروازه‌ای که کرایه‌های پرداخت‌شده را ثبت می‌کند درون‌انگل endoparasite [ میکرب] انگل‍ی ـ که در درون بدن میزبان، در یاخته‌ها یا بافتها، زندگی می‌کند درون‌پوسه heart rot, heart decay [جنگل] هر نوع پوسیدگی که به درون‌چوب محدود می‌شود درون‌تیرگی dark heart [جنگل] سرخ، خاکستری یا آبی شدن درون چوب درختان پهن‌برگ که لزوماً در نتیجه پوسیدگی نیست درون‌چوب heartwood, duramen, eart [جنگل] بخش درونی و غیرزنده ساقه درخت که به آن استحکام بیشتری می‌بخشد درون‌چوب کاذب false-heart, false heartwood [جنگل] چوبی که تحت تأثیر عوامل طبیعی مانند قارچ و یخ‌زدگی تغییر رنگ داده و شبیه به درون‌چوب شده باشد درون‌چوب یخ‌زاد frost heart [جنگل] نوعی درون‌چوب کاذب که بر اثر یخبندان شدید به ‌وجود می‌آید و سبب ایجاد قسمتهای رنگی در بخش مرکزی ساقه می‌شود درون‌سیاه black heart 1 [جنگل] درون‌چوب کاذب‍‍‍ی به رنگ مشکی یا قهوه‌ای تیره که معمولاً از درون‌چوب قابل تشخیص نیست و عمدتاً در پهن‌برگان مشاهده می‌شود درون‌سیاهی black heart 2 [جنگل] قهوه‌ای یا مشکی شدن قسمتهایی از درخت یا دار که لزوماً در نتیجه پوسیدگی نیست درون‌فکنی introjection [روان‌شناسی ] فرایندی که ازطریق آن فرد موضوع را در خیال‌پردازیهای خود از بیرون به درون می‌آورد و آن را درونی می‌سازد درون‌نوکلئاز endonuclease [ژن‌شناسی] زی‌مایه‌ای که باعث شکسته شدن پیوندهای نوکلئوتیدی در نواحی میانی نوکلئیک‌اسید می‌شود درون‌نوکلئاز ویژه‌بُر restriction endonuclease, REase, restriction nuclease [ژن‌شناسی ] دسته‌ای از زی‌مایه‌ها که دِنا را در جایگاههای ویژه و در موقعیت منحصربه‌فرد بُرش می‌دهند متـ . آنزیم ویژه‌بُر، زی‌مایه ویژه‌‌بُر restriction enzyme درونی‌سازی internalisation [روان‌شناسی] فرایند اخذ رابطه‌ای عینی به درون روان (psyche) دریاچه بازمانده relict lake [زمین ] دریاچه‌ای در منطقه‌ای که قبلاً دریا یا دریاچه بزرگی بوده است دریاچه بیش‌پرورد eutrophic lake [محیط‌زیست] دریاچه‌ای کم‌عمق با مواد مغذی بسیار که موجب تولید جلبک و کمبود ماهی و اکسیژن محلول می‌شود دریاچه تک‌آمیختی monomictic lake [محیط‌زیست] ویژگی دریاچه‌‌ای نسبتاً عمیق که در آن سالی یک بار لایه‌بندی و چرخه آمیختگی رخ می‌دهد دریاچه خشک dry lake [محیط‌زیست] محلی که پیش‌تر دریاچه بوده، ولی اکنون یا باتلاقی است یا به کلی خشک شده است دریاچه دوآمیختی dimictic lake [محیط‌زیست] ویژگی دریاچه‌ای که معمولاً سالی دو بار در آن لایه‌بندی و چرخه آمیختگی رخ می‌دهد دریاچه روبه‌زوال senescent lake, extinction lake [محیط‌زیست] دریاچه بیش‌پروردی که براثر ازدیاد گیاهان و از دست دادن تدریجی و مستمر آب در حال تبدیل شدن به باتلاق است دریاچه کم‌پرورد oligotrophic lake [محیط‌زیست] دریاچه‌ای عمیق و صاف با مواد آلی و مغذی کم و اکسیژن محلول بسیار دریاچه گدازه lava lake [زمین ] دریاچه‌ای از گدازه مذاب معمولاً بازالتی در دهانه آتشفشانی دریاچه میان‌پرورد mesotrophic lake [محیط‌زیست] دریاچه‌ای با مواد مغذی نه چندان کم که از نظر گیاهی و جانوری نسبتاً بارور است دریافت روزانه پذیرفتنی acceptable daily intake, ADI [ تغذیه] مقدار ماده مغذی یا شیمیایی که مصرف روزانه آن در طول زندگی ظاهراً خطر قابل ملاحظه‌ای ندارد دریافت‌سنجی ماده مغذی nutrient intake analysis, NIA [ تغذیه] فرایندی که در آن محتوای مواد مغذی از طریق سنجش میزان دریافت مواد غذایی در یک دوره زمانی معین ارزیابی می‌شود دریای پُرجزیره archipelago 1 [ اقیانوس‌شناسی ] دریایی که جزایر زیادی در آن واقع است دریایخ sea ice [جَوّ] یخی که از انجماد آب دریا به وجود می‌آید و نقطه مقابل خشکی ‌یخ است دست‌باز open string [موسیقی ] هر یک از سیمهای زه‌صداهای زخمه‌ای یا کمانه‌ای در حالتی که بدون پرده‌گیری (stopping) نواخته ‌شوند دستمال سفره napkin, table napkin, serviette [گردشگری] تکه پارچه‌ای مربع‌شکل برای محافظت از لباس مهمان و پاک کردن دهان در هنگام غذا خوردن دسته‌گاز power lever, throttle, thrust lever [هوایی] اهرمی در اتاقک خلبان که با آن می‌توان دور یا توان موتور را تغییر داد دشت گدازه lava plain [زمین ] زمینی مسطح و وسیع که بستر آن از توالی نسبتاً نازک جریان گدازه تشکیل شده و معمولاً بازالتی و ناشی از فوران شکافه‌ای است دُش خراب fail-hard 1 [درون‌شهری، ریلی، هوایی ] ویژگی جزئی از یک سامانه که خرابی آن بلافاصله شرایطی گمراه‌کننده یا خطرناک ایجاد می‌کند دُش‌شکست fail hard 2 [درون‌شهری، ریلی، هوایی ] ویژگی قطعه یا جزئی از سازه اصلی یا هر گونه حامل بار بدون جانشین (unduplicated load path) که شـکست آن فاجعه‌آمیز است دفاع غیرنظامی civil defense [نظامی ] مجموعه اقدامات غیرنظامی برای کاهش تلفات جانی و مالی ناشی از حمله دشمن دفترک سفر travel brochure [ گردشگری ] نوشته‌ای چاپی که در آن ویژگیهای مقصد و خدمات مسافرتی و قیمت و شرایط ذخیره جا به‌تفصیل شرح داده می‌شود دفن کُلَش stubble incorporation [زراعت] زیر خاک کردن کُلَش از طریق شخم دکل 1 mast [دریایی ] تیرکی عمودی یا کمی مایل که در گذشته نقش تکیه‌گاه بادبان را داشته است، اما در کشتیهای امروزی به‌عنوان پایه‌ای برای نصب آنتنهای مخابراتی و رادار و پرچم و چراغهای ناوبَری و جز آن به ‌کار می‌رود دکل 2 spar [جنگل] تیر چوبی یا فلزی که تجهیزات بافه‌ای را برای اتصال به یکی از چند سامانه حمل‌ونقل بافه‌ای به آن می‌بندند دکل درختی spar-tree [جنگل] درختی که تجهیزات بافه‌ای را برای اتصال به یکی از چند سامانه حمل‌ونقل بافه‌ای به آن می‌بندند دکمه button [موسیقی] قطعه کوچکی در انتهای سازهای زهی مانند ویلن که سیمها را به حالت کشیده نگه می‌دارد دکمه جوش weld nugget [متالورژی ] منطقه جوش‌خورده یک جوش مقاومتی نقطه‌ای دگرجا allopatric [زراعت، گیاهی] ویژگی گونه‌های گیاهی که در محیطهای جغرافیایی مختلف می‌رویند دگرش variation 1 [موسیقی ] فن تغییر یک ایده موسیقایی که معمولاً پس از ظهور اولیه آن ایده اعمال می‌شود دگرش با طرح شکلیِ ثابت formal-outline variation [موسیقی ] نوعی دگرش که در آن ساختار درون‌مایه و جمله‌بندی ثابت می‌ماند دگرش با طرح لحنیِ ثابت melodic-outline variation [موسیقی] نوعی دگرش که در آن نمای کلی لحن ثابت باقی می‌ماند دگرش با لحن ثابت constant-melody variation [موسیقی ] نوعی دگرش که در آن لحن ثابت باقی می‌ماند و دیگر عوامل موسیقایی تغییر می‌کند دگرش با مشخصه ثابت characteristic variation [موسیقی ] نوعی دگرش که در آن مشخصه‌های اصلی از جمله لحن و طرح لحنی و هارمونی (harmony) ثابت می‌ماند دگرش ترتیبی serial variation [موسیقی] نوعی دگرش مربوط به موسیقی ترتیبی که در آن درون‌مایه معمولاً ثابت نگه داشته می‌شود دگرش فانتزی fantasy variation [موسیقی ] نوعی دگرش که فقط عناصر اصلی خصوصاً انگاره‌های لحنی درون‌مایه را در بر می‌گیرد و سبب بسط آنها می‌شود دگرشکلی خوردگی‌زاد corrosion-induced deformation [ خوردگی ] تغییر شکل صفحه‌های فلزی دیوار به علت انبساط حاصل از خوردگی دگرشکلی نقشه ← و اپیچش نقشه دگرفامینه heterochromatin [ژن‌شناسی ] بخشهایی از فامینه که در مرحله میان‌چهر متراکم‌تر و رنگ‌پذیرترند دگرفامینه اختیاری facultative heterochromatin [ژن‌شناسی] قطعه‌ای از دِنا که بر اثر فشردگی تبدیل به دگرفامینه‌ای می‌شود که از نظر رونویسی غیرفعال است دگرفامینه‌ای شدن heterochromatization [ژن‌شناسی] حالتی که در آن هوفامینه بر اثر مجاورت با دگرفامینه، به دگرفامینه تبدیل می‌شود دگرفامینه نهادی constitutive heterochromatin [ژن‌شـناسی] دگرفامینه‌ای که همیشه فشرده است و هیچگاه رونویسی نمی‌شود دگرکوک scordatura [موسیقی ] کوک غیرمعمول سازهای زهی دگرگردان واجدایش segregation distorter, SD [ژن‌شناسی] ژن یا عامل دیگری که نسبت واجدایش دگره‌ها را بر هم می‌زند دگرگردی واجدایش segregation distortion [ژن‌شناسی ] بر هم ‌خوردن نسبت واجدایش دگره‌های ناجورتخم، که معمولاً بر اثر ناهنجاریهای کاستمانی رخ می‌دهد دگره variation 2, variant [موسیقی ] نسخه تغییر‌یافته یک ایده موسیقایی بر مبنای تغییراتی که در دگرش از آنها استفاده شده است دل‌قرمزی red heart [جنگل] قرمزی بارز درون‌چوب سوزنی‌برگان و برخی پهن‌برگان که عامل آن نوعی قارچ است دما‌آمایی ریزموجی microwave tempering [ فنّاوری غذا] افزایش دمای گوشت منجمد با استفاده از ریزموج دماآمایی سردخانه‌ای cold room tempering [ فنّاوری غذا] افزایش تدریجی دمای گوشت منجمد در بخشی از سردخانه که دمای آن بالای صفر است دُم‌اسب cauda equina [پایه پزشکی] مجموعه‌رشته‌های عصبی که از انتهای مخروط نخاعی به پایین می‌روند دماوَردنما nepheloscope 2 [جَوّ] ابزار نشان‌دهنده تغییرات دما در زمانی که هوا به‌سرعت منبسط یا متراکم می‌شود دمای پایانی endpoint temperature endpoint temp, [ فنّاوری غذا] دمایی که در آن عوامل بیماری‌زای فراورده غذایی، به‌خصوص گوشتی، از بین می‌رود دمای خوددوام autogenous temperature [محیط‌زیست] دمای تعادل در احتراق لجن که در آن حرارت تولیدی با اُفت حرارت برابر است و سبب می‌شود که احتراق به صورت خوددوام انجام ‌شود دُم‌گیر sting [هوایی] پایه‌ای بلند و لوله‌مانند که در تونل باد رو به جریان بالادست قرار دارد و مدل هواگرد با حداقل تزاحم (interference) بر روی آن نصب می‌شود دُم‌موشی Buddleja [ گیاهی ] سرده‌ای اغلب درختچه‌ای و گاهی درختی از دُم‌موشیان خزان‌دار و همیشه‌سبز با حدود 100 گونه که ارتفاع بلندترین آنها به 30 متر می‌رسد، اما ارتفاع بیشتر گونه‌های این سرده به‌‌‌ندرت بیشتر از پنج متر است دُم‌موشیان Loganiaceae [ گیاهی ] تیره‌ای از نعناسانان بالارونده چوبی یا درختچه‌ای یا درختی با سیزده سرده و حدود 400 گونه که عمدتاً بومی نواحی گرمسیری جهان هستند، گیاهان این تیره ضمائمی برگ‌مانند در قاعده دمبرگ و گلهایی مجتمع در خوشه‌های انتهایی دارند؛ حلقه ‌گلبرگها از چهار تا پنج لَپ همپوش تشکیل شده است و میوه‌های این تیره یا پوشینه‌ای یا شفت آبدار است دِنابسپاراز DNA polymerase, DNA-dependent DNA polymerase, DNA nucleotidyl transferase [ژن‌شناسی ] زی‌مایه‌ای که یکی از رشته‌های مارپیچ دوگانه دِنا را الگوی ساخت دِنای تک‌رشته‌ای جدید قرار می‌دهد دِناز DNase, deoxyribonuclease, DNAse [ژن‌شناسی] زی‌مایه‌ای که پیوندهای نوکلئوتیدی دِنا را می‌شکند دِنام ← دِنای مکمل دِنای آمیژه‌ای chimeric DNA [ژن‌شناسی] مولکول دِنای نوترکیب که از دو یا چند توالی با خاستگاههای ژنی متفاوت حاصل شده است دِنای حامل carrier DNA [ژن‌شناسی ] دِنای غیراختصاصی که برای آسان‌سازی رسوب‌دهی و دست‌ورزی (manipulation) دِنای هدف به کار می‌رود دِنای مکمل copy DNA complementary DNA, [ژن‌شناسی ] دِنای تک‌زنجیره‌ای که مکمل رشته رِنا است اختـ . دِنام cDNA دِنای نارمزگذار non-coding DNA [ژن‌شناسی] هر توالی دِنایی که نه در رمزگذاری رِنا و نه در رمزگذاری پروتئین نقش دارد دنده 1 lug [تایر ] هر یک از آج‍های پهنی که در عرض رویه قرار دارند و توان کشانش (traction power) تایر را افزایش می‌دهند دنده 2 rib 3 [ فنّاوری غذا] بخشی از لاشه که شامل دنده‌ها و ماهیچه‌های میان آنهاست دوبرگینه bifolium [ریاضی ] خمی در صفحه با معادله دوبه مخزنی tank barge [دریایی ] نوعی دوبه دارای مخزن که از آن برای حمل کالای مایع استفاده می‌کنند دوپایداری bistability [شیمی ] توانایی یک سامانه برای حضور در دو حالت پایا پیش از رسیدن به یک حالت پایدار دوخصلت‌مندی amphoterism [شیمی ] دارا بودن خاصیت واکنش‌‌دهی اسیدی و بازی دوخصلت‌‌مندی پروتونی amphoprotism [شیمی ] توانایی یک گونه شیمیایی در دادن و گرفتن پروتون دودساز smoke generator, generator [هوایی] افزاره‌ای برای تولید دود قابل رؤیت در هواپیماهای نمایشی یا تونل باد دودکش سفید white smoker [ اقیانوس‌شناسی، زمین] مجرایی گرمابی و دودکش ‌مانند در بستر اقیانوسها که آبهای گرم سفیدرنگی با دمای 30 تا 350 درجه سلسیوس از آن بیرون می‌آید دودکش سیاه black smoker [ اقیانوس‌شناسی، زمین ] مجرایی گرمابی و دودکش‌مانند در بستر اقیانوسها که آب گرم سیاه‌رنگی با دمای بیش از 350 درجه سلسیوس از آن بیرون می‌آید دودوَک nystagmus [ شنوایی‌شناسی] حرکات غیرارادی و ضرب‌آهنگی و سریع چشمها که ممکن است افقی یا عمودی یا چرخشی یا ترکیبی از آنها باشد دودوَک‌نگاری تصویری videonystagmography, VNG [ شنوایی‌شناسی ] آزمون بررسی عملکرد دهلیز گوش درونی که در آن حرکات کاراندام‌شناختی چشم در خلال تحریک دستگاه دهلیزی با استفاده از دوربینهای فروسرخ مشاهده و ثبت می‌شود دوربین اَبر cloud camera [جَوّ] دوربینی با طراحی ویژه که در تهیه تصویر از اَبر برای تعیین محل و نحوه جابه‌جایی اَبر و درصد پوشش آسمان از آن استفاده می‌شود دوربین تصویرسنجی photogrammetric camera [ نقشه‌برداری] دوربینی که برای تصویرسنجی به کار می‌رود دوربین زمینی terrestrial camera [ نـقشه‌برداری ] دوربینی که برای عکسـبرداری از روی زمین طراحی شده است دوربین نقشه‌برداری ← دوربین نقشه‌سازی دوربین نقشه‌سازی mapping camera [ نقشه‌برداری] دوربینی که برای عکسبرداری در نقشه‌سازی به کار می‌رود متـ . دوربین نقشه‌برداری surveying camera دوربین هوایی aerial camera [نقشه‌برداری] دوربینی که برای عکسبرداری در هواگرد طراحی شده است دوره rotation, tree-age rotation [جنگل] فاصله زمانی میان زادآوری تا رسیدن درختان به دار قابل‌برداشت دوره ارتعاش period of vibration [فیزیک] مدت‌زمان لازم برای تحقق یک ارتعاش کامل دوره اقتصاد مبنا financial rotation, economic rotation [جنگل] دوره‌ای که در آن تعیین‌کننده زمان برداشت یک عامل اقتصادی است که لزوماً ارتباطی با معیارهای فیزیکی رویشگاه ندارد دوره تناوب کِشَند tidal period [ اقیانوس‌شناسی ] مدت‌زمان میان دو فراکِشَند یا دو فروکِشَند متوالی متـ . دوره کِشَند دوره توده‌مبنا stand-age rotation [جنگل] مجموع دوره به‌اضافه زمان تأخیر در زادآوریِ (regeneration) توده دوره حجم‌مبنا physical rotation, technical rotation [جـنگل] دوره‌ای که در آن برداشت زمانی صورت می‌گیرد که درختان به اندازه یا حجم معین و متناسب با معیارهای کارخانه‌های چوب‌بُری رسیده باشند دوره زیست‌مبنا biological rotation [جنگل] دوره‌ای که در آن برداشت در هنگام مرگ درختان و قبل از پوسیدگی آنها انجام می‌شود دوره شتاب acceleration period [ خوردگی ] دوره‌ای از کاواک‌زایی و فرسایش برخورد مایع که پس از مرحله شکل‌گیری فرا می‌رسد و در آن سرعت فرسایش از مقادیر نزدیک به صفر تا بیشینه افزایش می‌یابد دوره کِشَند ← دوره تناوب کِشَند دوشاخه همتاسازی replication fork [ژن‌شناسی ] ساختاری دوشاخه که بر اثر باز شدن دو رشته دِنای در حال همتاسازی به وجود می‌آید دوشنوی diplacusis, paracusis duplicate, double hearing [ شنوایی‌شناسی ] نوعی پراشنوی که در آن یک صدا به صورت دو صدا شنیده می‌شود دوقطبیت bipolarity [سیاسی ] وضعیتی که در آن جهان به دو قطب رقیب از کشورها به رهبری دو ابرقدرت متخاصم تقسیم می‌شود دوقلوی دگرشکلی glide twin deformation twin, [زمین ] بلوری دوقلو که در نتیجه دگرشکلی در بلور قبلی به وجود می‌آید دوقلویی دگرشکلی deformation twinning [زمین ] دوقلویی یک بلور که در نتیجه لغزش به وجود آمده است دوگانه‌گرایی dualism [روان‌شناسی ] باور به اینکه ذهن و بدن دو قلمروِ مستقل با دو جوهر متمایزند که با یکدیگر تعامل دارند دوگانه‌گویی doublespeak [نظامی ] پنهان‌سازی مقصود واقعی در گفتار و نوشتار دومحیط دوست amphiphilic, amphipathic [شیمی] ویژگی ماده‌ای که در مولکولهای آن هر دو نوع گروه حلال‌دوست و حلال‌گریز وجود داشته باشد دیپلماسی چندمسیره multi-track diplomacy [سیاسی] پیشبرد دیپلماسی به ‌صورت هم‌زمان و هماهنگ از چند مسیر رسمی و غیررسمی، اما هماهنگ دیپلماسی دومسیره twin-track diplomacy [سیاسی ] پیشبرد دیپلماسی به صورت هم‌زمان و هماهنگ از دو مسیر رسمی و غیررسمی دیپلماسی مسیر دو second track diplomacy, track two diplomacy, citizen diplomacy [سیاسی ] دیپلماسی‌ای که از مجاری غیررسمی مانند سفر ورزشکاران و هنرمندان یا تبادل ‌نظر دانشگاهیان و اندیشه‌وران دنبال می‌شود دید view [عمومی] جلوه بصری یک مکان یا گستره متـ . چشم‌انداز، منظره دیداری‌سازی اطلاعات information visualisation [ کتابداری ] استفاده از توانمندیهای مفهومی و شناختی انسان برای درک بهتر اطلاعات پیچیده و انتزاعی به کمک بازنمودهای نگاشتاری دیدبان look-out man, look-out 1 [دریایی ] فردی که دیدبانی برعهده اوست دیدبانی look-out 2, look-outs [دریایی ] استفاده از کلیه وسایل و تجهیزات موجود اعم از دیداری و شنیداری برای پایش خطرات احتمالی در اطراف کشتی دیرینه‌زلزله‌شناسی paleoseismology [ژئوفیزیک] مطالعه زمین‌لرزه‌های پیش از تاریخ بر پایه شواهد زمین‌شناختی دیم‌کاری dry farming, dryland farming, rainfed agriculture [زراعت] کشت گیاهان در نواحی خشک و نیمه‌خشک با استفاده از نزولات جوّی و بدون آبیاری دیواره sidewall [تایر ] بخشی از تایر که بین شانه و طوقه قرار دارد ذ ذات‌گرا nativist [روان‌شناسی ] فردی که به ذات‌گرایی باور دارد ذات‌گرایی nativism [روان‌شناسی] نگرشی که بر اساس آن ذهن ساختارهای ذاتی معینی دارد و تجربه نقش محدودی در پدیدآیی معرفت ایفا می‌کند ذره اَبر cloud particle [جَوّ] هریک از اجزای اصلی تشکیل‌دهنده اَبر ذره‌باران ← زیست‌باران ر رآکتور فراگرمایی ← واکنشگاه فراگرمایی رآکتور گرمایی ← واکنشگاه گرمایی رابطه مبدأ ـ مقصد source-sink [زراعت، گیاهی] رابطه میان دو بخش یک سامانه یا دو اندام یک گیاه در فرایند فتوسنتز (photosynthesis) که در آن یک بخش در حکم تولیدکننده، یعنی مبدأ، عمل می‌کند و بخش دیگر در حکم محل تجمع یا مصرف، یعنی مقصد راحتی سفر ride quality [درون‌شهری ] میزان آسودگی و رضایتی که مسافر در یک وسیله نقلیه در حال ‌حرکت از لحاظ شدت و بسامد ارتعاش، تاب، غلت، تکان ناشی از تغییر آهنگ شتاب و جز آن احساس می‌کند رادار آشکارسازی اَبر cloud-detection radar [جَوّ] راداری که برای آشکارسازی ذرات اَبر و متمایز کردن آنها از ذرات بزرگتر تشکیل‌دهنده بارش طراحی شده است رادار شناخت دوست از دشمن identification friend or foe [نظامی ] سامانه‌ای الکترونیکی در مخابرات برای شناسایی که به منظور فرمان و واپایش از طریق رادار طراحی شده است اختـ . رشداد IFF راستای بدن ← راستای تدفین راستای تدفین skeletal orientation burial orientation, [باستان‌شناسی ] راستای قرار گرفتن جسد در هنگام تدفین متـ . راستای بدن body orientation راستای گور grave orientation [باستان‌شناسی ] وضعیت چاله گور نسبت به چهار جهت اصلی راستای نَساآوند container orientation [باستان‌شناسی ] وضعیت تابوت یا خمره یا هر آنچه حاوی بقایای جسد باشد نسبت به چهار جهت اصلی راسته sirloin [ فنّاوری غذا] بخشی از لاشه دام که در دو طرف ستون فقرات پیشتر از بالاران قرار دارد رافلزیا Rafflesia [ گیاهی ] سرده‌ای انگلی از رافلزیائیان با پانزده تا نوزده گونه که همگی بومی آسیای جنوب شرقی هستند؛ این گیاهان ساقه و ریشه و برگ واقعی ندارند و تنها بخش قابل رؤیت آنها در بیرون از بافت میزبان، گلی درشت و پنج‌گلبرگی است که در گونه‌های مختلف ممکن است بیش از 100 سانتی‌متر قطر و تا ده کیلوگرم وزن داشته باشد؛ بو و ظاهر این گل مانند گوشتِ فاسد است که موجب جمع شدن مگس به دور آن و انتقال گرده از گلهای نر به گلهای ماده می‌شود ٭ نام این سرده و تیره منسوب به آن از نام سِر توماس استمفورد رافلز (Sir Thomas Stamford Raffles) حاکم بریتانیایی سوماترا گرفته شده است. رافلزیائیان Rafflesiaceae [ گیاهی ] تیره‌ای از مالپیگی‌سانان انگلی با سه سرده و حدود بیست گونه که در شرق و جنوب شرقی آسیا می‌رویند؛ این گیاهان ساقه و برگ و ریشه و هیچ‌گونه بافت فتوسنتزکننده (photosynthetic) ندارند و گلهای آنها بر روی ریشه‌ها یا بخشهای پایینی ساقه گیاه میزبان قرار دارد؛ برخی از این گیاهان انگل داخلی سرده‌ای از انگوریان هستند ران shank 2 [ فنّاوری غذا] هر یک از اندامهای حرکتی پسین دام رانه گرانی‌سنج gravimeter drift, gravity-meter drift, drift of gravimeter [ژئوفیزیک] تغییر تدریجی و ناخواسته در مقدار مرجعی که بر اساس آن اندازه‌گیری گرانی انجام می‌شود راهبرد گردآوری اطلاعات information gathering strategy [کتابداری] رویکردها و فرایندهایی که اطلاع‌جویان برای دسترسی اطلاعات به کار می‌گیرند راه عوارضی toll road [درون‌شهری] راهی که با پرداخت عوارض می‌توان از آن عبور کرد راهکنش tactics [نظامی] 1. نحوه به‌کارگیری نیروها در رزم 2. استفاده از حداکثر توان رزمی یگانها با آرایش و جابه‌جایی هماهنگ و منظم آنها در برابر دشمن راهکنش‌شناس tactician [نظامی] فردی که متخصص جابه‌جایی نیروها و به‌کارگیری آنها در میدان نبرد است راهکنشی tactical [نظامی ] آنچه مربوط به به‌کارگیری نیروها در میدان نبرد است راه‌گون‌اَبرتاوه‌ای vortex cloud street [جَوّ] راه‌گون‌اَبری که با تاوه غلتکی همراه است رایاختمان cybernome [ژن‌شناسی] نظامی هماهنگ از ساختارها و کارکردهای ثابت و متغیر یاخته زنده رایاختمان‌شناسی cybernomics [ژن‌شناسی] مطالعه علمی رایاختمان شامل دانشهای ژنگان‌شناسی و رونوشتگان‌شناسی و پروتگان‌شناسی و دگرگشتگان‌شناسی (metabolomics) رایزنش caucus [سیاسی] گردهمایی گروهی محدود، معمولاً اعضای یک حزب سیاسی، برای تعیین خط‌مشی یا راهبرد یا نامزد انتخابات ربط اطلاعاتی information relevance [کتابداری] چگونگی انطباق مجموعه‌ای از مدارک یا مدرکی واحد با نیاز اطلاعاتی کاربر رجحان پرچم flag discrimination, cargo preference [دریایی] اولویتی که یک دولت در جهت جذب کالا برای کشتیهایی که تحت پرچم آن به ثبت رسیده‌اند قائل است، صرفنظر از ملاحظات تجاری حاکم بر حمل کالا رَخ انحلال فشاری ← رَخ انحلالی رَخ انحلالی solution cleavage [زمین ] رَخی که با رگه‌های بازمانده انحلال‌ناپذیر یا سوگیری ترجیحی دانه‌های طویل یا ورقه‌های میکا مشخص می‌شود متـ . رَخ انحلال فشاری pressure solution cleavage رخداد آلودگی هوا air pollution episode [محیط‌زیست] افزایش نامعمول غلظت آلاینده‌های هوا در یک دوره زمانی که ممکن است موجب بیماری یا مرگ شود رَخ سنگِ لوحی slaty cleavage [زمین ] رَخی که در آن حوزه‌های کشیده‌ای از انبوهه‌های کوارتز یا فلدسپار با لایه‌هایی از میکا از هم جدا می‌شوند رَخ فاصله‌دار spaced cleavage [زمین ] رَخی با حوزه‌های مشخص یا سطوحی که با نواحی فاقد رَخ از هم جدا می‌شوند رَخ قاعده‌ای basal cleavage [زمین] رَخی کانیایی به موازات صفحه قاعده‌ای رَخ کنگره‌ای crenulation cleavage [زمین] رَخی ناشی از سوگیری ترجیحی لایه‌های سنگ یا دانه‌های کانی که بر اثر چین‌خوردگی ریزمقیاس به ‌وجود می‌آید رَخ مدادی pencil cleavage [زمین] رَخی که باعث شکسته شدن سنگ به صورت قطعات دراز و کشیده، شبیه به مداد، می‌شود متـ . ساختار مدادی pencil structure رُخ‌نما profile 1 [پروتگان‌شناسی] خلاصه یا تحلیلی سامان‌یافته از داده‌ها، اغلب به ‌صورت نـمودار یا جدول، که صفات و مشخصه‌های بارز آنها را نشان می‌دهد رُخ‌نمانگاری profiling [ پروتگان‌شناسی] تهیه یا ترسیم رُخ‌نما رُخ‌نمانگاری پروتگان proteomic profiling [ پروتگان‌شناسی] استفاده از برچسبهای شیمیایی برای گروههایی فعال از پروتئین‌ها در مخلوطهای پیچیده و نیز تشخیص نقش کارکردی این گروهها رُخ‌نمانگاری پروتئین protein profiling [ پروتگان‌شناسی] تهیه فهرست کاملی از پروتئینها و پپتیدهای یک سامانه زیستی در زمانی معین رُخ‌نمای پروتئین protein profile [ پروتگان‌شناسی] مجموعه کاملی از پپتیدها و پروتئینهای یک نمونه خاص که در رُخ‌نمانگاری پروتئین بازنمایی می‌شود رده قطری diameter class [جنگل] بازه‌ای که دامنه‌ای از قطرهای ساقه درختان برای طبقه‌بندی و بهره‌برداری در آن قرار می‌گیرد رده مزدوجی conjugacy class [ریاضی] مجموعه همه اعضایی از یک گروه که با عضو مفروضی از گروه مزدوج‌اند رژیم گیاه‌پایه plant-based diet [تغذیه] برنامه‌ای غذایی که در آن بخش اعظم انرژی و مواد مغذی با غذاهای گیاهی تأمین می‌شود رُس آهکی calcareous clay [زمین] رُسی حاوی مقدار قابل ‌توجهی کلسیم‌کربنات رسا ← رسانش استخوانی رساسازی اطلاعات information articulation, articulation of information [کتابداری] شیوه عرضـه اطلاعات به گونه‌ای که کاربر بتواند به‌راحتی به آن دست یابد یا آن را درک کند رسانش استخوانی bone conduction [ شنوایی‌شناسی ] انتقال صدا به حلزون از راه ارتعاش جمجمه اختـ . رسا BC رسانش استخوانی مطلق absolute bone conduction [ شنوایی‌شناسی] رسانش استخوانی در وضعیتی که مجرای شنوایی دو گوش کاملاً مسدود است اختـ . رسای مطلق absolute BC رسانش استخوانی نسبی relative bone conduction [ شنوایی‌شناسی] رسانش استخوانی در وضعیتی که مجرای شنوایی دو گوش کاملاً مسدود نیست اختـ . رسای نسبی relative BC رسانش هوایی air conduction [ شنوایی‌شناسی] انتقال صدا به گوش درونی از طریق مجرای شنوایی و گوش میانی اختـ . رسه AC رسانندگی بی‌تقارن asymmetrical conductivity [فیزیک] تغییر رسانندگی در سطح مقطع جسم رسانایی که نسبت به محور تقارن یکنواخت نیست رسانندگی یکسویه unilateral conductivity [فیزیک] ویژگی آرمانی هر جزء مداری که جریان را فقط در یک جهت هدایت می‌کند رسای مطلق ← رسانش استخوانی مطلق رسای نسبی ← رسانش استخوانی نسبی رسوب آب‌سو waterside deposit [ خوردگی] نمک و رسوب سختی که در سطوح داخلی دیگهای بخار و برجهای خنک‌کننده بر اثر آب و محصولات خوردگی و نهشته‌های عملیات شیمیایی، مانند پخش‌کننده‌ها و بازدارنده‌های موجود در آن ایجاد می‌شود متـ . رسوب سمت آب رسوب آتش‌سو fireside deposit [ خوردگی] رسوب بالقوه خورنده حاصل از احتراق سوختهایی که سرباره تولید می‌کنند متـ . رسوب سمت آتش رسوب زیست‌زاد biogenous sediment, biogenic sediment [ اقیانوس‌شناسی، زمین] رسوباتی که گیاهان یا جانورانی مانند آبسنگهای مرجانی یا پوسته صدفها یا اسکلت دیاتومه‌ها (Diatoms) یا شعاعیان (Radiolaria) یا روزن‌داران (Forami-nifera) یا کوکولیتوفورها (Coccolithophora) ایجاد می‌کنند رسوب سمت آب ← رسوب آب‌سو رسوب سمت آتش ← رسوب آتش‌سو رسوب سنگ‌زاد lithogenous sediment [ اقیانوس‌شناسی، زمین] رسوباتی متشکل از ترکیبات معدنی که در نتیجه هوازدگی صخره‌ها ایجاد می‌شوند رسوب کیهان‌زاد cosmogenous sediment, cosmic sediment [ اقیانوس‌شناسی، زمین] رسوبات حاصل از ته‌نشینی غبارهای کیهانی یا ذرات ریز شخانه‌ای در محیطهای رسوبی رسه ← رسانش هوایی رسید مستقیم direct arrival [ژئوفیزیک] انرژی ثبت‌شده موجی که مسیر بین چشمه و گیرنده را به طور مستقیم یا کمی مایل، بدون بازتاب و شکست، طی می‌کند رسیدن پنیر cheese ripening [فنّاوری غذا] فرایندی که در طی آن طعم و بافت پنیر به حد مطلوب می‌رسد رسیده‌چوب adult wood, mature wood, outer wood [جنگل] همه بافت چوبی بیرون هسته جوان‌چوب که در آن یاخته‌ها از نظر ابعاد و ساختار کاملاً تکامل یافته‌اند رسیده‌سازی گوشت meat aging [فنّاوری غذا] فرایندی که در آن با آویختن لاشه، گوشت ترد می‌شود و عطر و طعم آن بهبود می‌یابد رشته الگو ← رشته نارمزگذار رشته بامعنا ← رشته رمزگذار رشته پادرمزگذار ← رشته نارمزگذار رشته پادمعنا ← رشته نارمزگذار رشته پیرو lagging strand [ژن‌شناسی] رشته‌ای از دِنا که به ‌طور گسسته به دنبال همتاسازی رشته پیشرو ساخته می‌شود رشته پیشرو leading strand [ژن‌شناسی] رشته‌ای از دِنا که در فرایند همتاسازی به ‌طور پیوسته در′5 به ′3 ساخته می‌شود رشته رمزگذار coding strand, non-transcribed strand [ژن‌شناسی ] رشته‌ای از مارپیچ دِنا که توالی آن مشابه توالی رِناپ ژن مربوط است متـ . رشته بامعنا sense strand رشته مثبت plus strand رشته ناالگو non template strand رشته‌ماند sloven, beard [جنگل] زوائد بخش قطع‌شده تنه درخت که به صورت رشته‌هایی بر روی کُنده یا در انتهای گِرده‌بینه به چشم می‌خورد رشته مثبت ← رشته رمزگذار رشته منفی ← رشته نارمزگذار رشته ناالگو ← رشته رمزگذار رشته نارمزگذار non-coding strand, transcribed strand [ژن‌شناسی] رشته‌ای از مارپیچ دوگانه دِنا که رمزگذار نیست و مکمل رشته رمزگذار است متـ . رشته الگو template strand رشته پادرمزگذار anticoding strand رشته پادمعنا antisense strand رشته منفی minus strand رشداد ← رادار شناخت دوست از دشمن رشدمایه substrate [محیط‌زیست] هر ماده‌ای که نیاز غذایی و بستر زیستِ ریزاندامگانها را فراهم کند رشک envy [روان‌شناسی ] هیجان منفی و ناشی از ناخشنودی و انزجار حاصل از مشاهده پیشرفت و موفقیت دیگری رشک قضیب penis envy [روان‌شناسی ] اشتیاق مادینه برای تملک اندام جنسی نرینه رصدخانه ام.ام.تی. MMT Observatory, MMTO [ نجوم رصدی] رصدخانه‌ای که مؤسسه اسمیت ‌سونین و دانشگاه آریزونا آن را به ‌طـور مشترک اداره می‌کنند و تلسکوپ ام.ام.تی. 5/6 متری در آن قرار دارد رفتار اطلاعاتی information behaviour, IB [ کتابداری] کنش انسان در مواجهه با منابع و مجراهای اطلاعاتی رفتار سلامت‌محور health behaviour [علوم سلامت] رفتارهایی که فرد برای به ‌دست ‌آوردن یا حفظ یا بازیابی سلامت و پیشگیری از بیماری انجام می‌دهد رفتار کاربری اطلاعات information use behaviour [کتابداری] کنش عینی یا ذهنی حاصل از پیوند اطلاعات کسب‌شده و دانش فرد رفتگی اصطکاکی fretting fretting wear, [ خوردگی] نوعی رفتگی بر اثر حرکت ارتعاشی یا نوسانی با دامنه محدود که حاصل آن جدا شدن ذرات بسیار ریز از سطح تماس است رفتگی خستگی fatigue wear [ خوردگی] رفتگی سطح یک قطعه بر اثر شکست حاصل از خستگی ماده رفتگی سایشی abrasive wear [ خوردگی] تخریب مکانیکی سطح ماده بر اثر حرکت نسبی آن در تماس با سطحی دیگر یا در تماس با ذرات جامد رفتگی فرسایشی erosive wear [ خوردگی] نوعی رفتگی در جداره داخلی تجهیزات انتقال شاره‌ها که بر اثر برخورد ذرات جامد یا فرسایش دوغابی یا برخورد قطرکهای مایع یا فرسایش کاواکی پدید می‌آید رقص محوری ← ناوش رگبار خاکستر ← ریزش ‌خاکستر رگه stratum [باستان‌شناسی] نهشته منفرد همگون و همجنس و همرنگ باستانی که در لایه‌نگاری قابل مشاهده باشد رگه‌گان اَبر cloud streaks [جَوّ] انبوهه‌هایی از اَبر که در امتداد مسیرهای باریک، مستقیم یا خمیده، قرار گرفته باشند رمزه آغازش initiation codon, start codon, initiator codon [ژن‌شناسی] رمزه‌ای در رِناپ که در جریان ترجمه، نخستین آمینواسید پروتئین درحال‌ساخت را تعیین می‌کند متـ . آغازگر2 initiator 2 آغازگاه ترجمه translation initiation site رِنابسپاراز RNA polymerase, DNA-dependent RNA polymerase [ژن‌شناسی] زی‌مایه‌ای که رشته پادمعنای مارپیچ دوگانه دِنا را الگوی ساخت رِنای تک‌رشته‌ای قرار می‌دهد متـ . رونوشتاز transcriptase رِناتک ← رِنای تداخلگر کوچک رِناخاموشی ← تداخل رِنایی رِناز RNase, ribonuclease [ژن‌شناسی] زی‌مایه‌ای که پیوندهای نوکلئوتیدی رِنا را می‌شکند رِنام ← رِنای پادمعنا رِنای بازدارنده کوچک ← رِنای تداخلگر کوچک رِنای پادمعنا antisense RNA, aRNA, asRNA [ژن‌شناسی] مولکول تک‌رشته‌ای رِنا که توالی نوکلئوتیدی آن مکمل توالی نوکلئوتیدی رِنای بامعنا یا رِنای پیک است متـ . رِنای مکمل complementary RNA اختـ . رِنام cRNA رِنای تداخلگر کوچک mall interfering RNA [ژن‌شناسی ] رِنای کوچک 21 تا 22 نوکلئوتیدی که در تجزیه و منع رونویسی رِنا نقش دارد اختـ . رِناتک siRNA متـ . رِنای بازدارنده کوچک small inhibitory RNA رِنای مکمل ← رِنای پادمعنا رنگدانه گوشت عمل‌آمده پخته cooked cured-meat pigment [فنّاوری غذا] رنگدانه حاصل از گلبولهای قرمز خون دام که از فراورده‌های جانبی هر مجتمع کشتارگاهی است اختـ . رنگوپخت CCMP رنگ‌رفتگی chlorosis [محیط‌زیست] بی‌رنگ‌شدگی اندامهای سبز گیاهان بر اثر بیماری یا کمبود مواد غذایی یا تأثیر آلاینده‌های هوا رنگوپخت ← رنگدانه گوشت عمل‌آمده پخته روال جوش weld procedure [متالورژی] سامانه کامل جوشکاری شامل متغیرهای عمده‌ای مانند مواد و هندسه اتصال و تنظیم و راه انداختن تجهیزات و تنظیم جریان گاز یا برق و دماهای مراحل مختلف روال خروج check-out procedure [ گردشگری] تشریفاتی که در زمان خروج مهمان انجام می‌شود روال ورود check-in procedure [ گردشگری] تشریفاتی که در زمان ورود مهمان انجام می‌شود روان‌پویه psychodynamics 1 [روان‌شناسی] الگوی نیروهای برانگیزنده خودآگاه یا ناخودآگاه که منجر به رخداد یا حالت روان‌شناختی خاصی می‌شود روان‌پویه‌شناسی psychodynamics 2 [روان‌شناسی] هر دیدگاهی که بر جنبه‌های تحول و تغییر و تعامل فرایندهای ذهنی و هیجانی و انگیزشها و سائقها تأکید داشته باشد روان‌درمانی روان‌کاوانه psychoanalytic psychotherapy [روان‌شـناسی] درمـان بـه روش روان‌کـاوی سنـتی یـا یکـی از گـونه‌هـای خـاص آن نظـیر روان درمانـیِ روان ‌پویشـی (psychodynamic psychotherapy) روان‌شناسی تحلیلی analytic psychology [روان‌شناسی ] شیوه‌ای از مطالعه و تفسیر روان و اختلالهای آن بر اساس ارزشهای فلسفی و نمادها و تصاویر ازلی (primordial) و سائق خودکامرواسازی (self fulfillment) که کارل یونگ آن را پایه‌گذاری کرده است روان‌شناسی ژرفا‌نگر depth psychology [روان‌شناسی ] رویکردی عمومی در روان‌شناسی و روان‌درمانی که منشأ آشفتگیها و هیجانات را در فرایندهای ذهنی ناخودآگاه جستجو می‌کند روان‌کاو psychoanalyst, analyst [روان‌شناسی] درمانگری که آموزشهای نظری و عملی روان‌کاوی را دیده است و از فنون روان‌کاوی در درمان اختلالات روانی بهره می‌برد روان‌کاوانه psychoanalytic [روان‌شناسی] ویژگی آنچه مبتنی بر رویکرد روان‌کاوی است روان‌کاو غیرپزشک lay analyst [روان‌شناسی] فرد آموزش‌دیده‌ای که در حوزه روان‌کاوی غیرپزشکی فعالیت می‌کند و پزشک نیست روان‌کاوی psychoanalysis [روان‌شناسی] رویکردی به ذهن و اختلالهای روانی و نحوه درمان آنها با این فرض اساسی که بیشتر فعالیتهای ذهنی و پردازش آنها در ضمیر ناخودآگاه رخ می‌دهد روان‌کاوی ادبیات literary psychoanalysis [روان‌شناسی] کاربرد روان‌کاوی در تفسیر متون ادبی روان‌کاوی با نظارت control analysis, supervised analysis, supervisory analysis [روان‌شناسی] درمان روان‌کاوانه‌ای که کارآموز با نظارت و راهنمایی روان‌کاو مجرب انجام می‌دهد روان‌کاوی سنتی orthodox psychoanalysis, classical psychoanalysis [روان‌شناسی] درمان روان‌کاوانه‌ای که بی‌هیچ جرح و تعدیلی به راهکارهای بنیادین زیگموند فروید پایبند است روان‌کاوی غیرپزشکی lay analysis [روان‌شناسی] درمان روان‌کاوانه‌ای که فرد غیرپزشکی انجام می‌دهد که در حوزه نظری و عملیِ روان‌کاوی آموزش دیده است روان‌کاوی کاربردی applied psychoanalysis [روان‌شناسی ] به‌‌کارگیری اصول روان‌کاوی در حوزه‌هایی غیر از حوزه بالینی مانند ادبیات و هنر و دین روان‌کاوی کودک child analysis [روان‌شناسی ] استفاده از اصول روان‌کاوی برای درمان کودکان روان‌کاوی مستقیم direct psychoanalysis [روان‌شناسی] استفاده از فنون جرح‌وتعدیل‌شده روان‌کاوی برای ارتباط مستقیم با ضمیر ناخودآگاه بیمار روان‌پریش روان‌کاوی ناسنجیده wild psychoanalysis [روان‌شناسی] نوعی روان‌کاوی مبتنی بر برداشت سطحی و شتابزده که از روشها و فنون اصلی روان‌کاوی فاصله می‌گیرد و به اندرزدهی مستقیم به بیمار و تفسیر رفتار او، پیش از آنکه برای شنیدن آنها آمادگی داشته‌باشد، می‌پردازد روان‌نژندی انتقال transference neurosis [روان‌شناسی] در روان‌کاوی، واکنشهای روان‌نژندانه‌ای که فرایند انتقال آنها را ایجاد می‌کند اما ناشی از احیا و تجربه مجدد تعارضها و ضربه‌های روانی (trauma) در دوران کودکی بیمار هستند روتختی bedspread, bedcover [ گردشگری] پارچه‌ای غالباً طرح‌دار که بر روی تخت می‌اندازند روت‌سازی داغ hot stripping [ خوردگی ] برداشتن و زدودن لایه رنگ با فرایندی شیمیایی که معمولاً در آن از محلول قلیایی داغ استفاده می‌شود روت‌سازی سرد cold stripping [ خوردگی] برداشتن و زدودن لایه رنگ غالباً به روش غوطه‌وری در دمای محیط روجوش weld face, face of weld [متالورژی] سطح آخرین ماده جوشی که بر روی قطعه می‌نشیند روریز dressing 1 [فنّاوری غذا] مخلوط روان مواد غذایی و طعم‌دهنده که برای تزیین و خوش‌طعم کردن بر روی غذا می‌ریزند روریزی dressing 2 [فنّاوری غذا] افزودن روریز بر روی غذا برای تزیین و خوش‌طعم کردن آن روز اَبری cloudy day [جَوّ] روزی که در بیشتر ساعات آن بیش از 75 درصد آسمان از اَبرهای کدر پوشیده شده است روزاک ← روزدریافت برآوردی ایمن و کافی روزدریافت برآوردی ایمن و کافی estimated safe and adequate daily dietary intakes [تغذیه] مقدار دریافت توصیه‌شده برای آن دسته از مواد مغذی که اطلاعات کافی برای تدوین «رواداشت رژیمی توصیه‌شده» آنها وجود ندارد اختـ . روزاک ESADDIs روز قمری ← روز کِشَندی روز کِشَندی tidal day [ اقیانوس‌شناسی، نقشه‌برداری] فاصله زمانی میان دو عبور متوالی ماه از یک نصف‌النهار متـ . روز قمری lunar day روزمینی epigeal [زراعت] ویژگی گیاهی که در هنگام جوانه زدن بذر لپه‌های آن در بالای سطح خاک قرار می‌گیرد روزنه loophole [نظامی] منفذ یا شکافی باریک در دیوار سنگر که از آن تیراندازی می‌کنند روزهای خارج از اجاره off-hire days [دریایی] تعداد روزهایی که کشتی در وضعیت خارج از اجاره است روز یخی ice day [جَوّ] در اقلیم‌شناسی، روزی که بیشینه دمای هوا در ابزارپوش به بیش از صفر درجه سلسیوس نمی‌رسد روساخت رویه top cap, tread cap, toe cap [تایر] لایه فوقانی و نقش‌دار رویه روش تدفین mortuary practice [باستان‌شناسی] شیوه عملی اجرای آداب و رسوم تدفین درگذشتگان در یک جامعه روش واپایی control method [جنگل] رویکردی در مدیریت جنگل بر پایه مجموعه‌ای از آماربرداری‍های صد‌درصد یا نمونه‌ای از موجودی سر پا برای واپایی مستمر روند پراکنش قطری درختان روغن طوقه bead butter, bead lube [تایر] لیزانه (lubricant) لازم برای جلوگیری از صدمه دیدن تایر و جااندازی آسان آن بر روی رینگ (rim) روگاه fairway, mid-channel [دریایی] بخشی از آبهای ناوش‌پذیر در رودخانه‌ها و بین بنادر و ورودی بنادر که علامت‌گذاری شده است روناس Rubia [ گیاهی ] سرده‌ای از روناسیان علفی و نیمه‌درختچه‌ای چندساله خزنده یا بالارونده با حدود 60 گونه که بومی افریقا و نواحی معتدل آسیا و امریکا هستند؛ گلهای کوچک آنها پنج گلبرگ به رنگ زرد کم‌رنگ دارد و گل‌آذین‌شان خوشه‌ای متراکم است؛ از ریشه این گیاهان رنگ سرخ تهیه می‌کنند روناسیان Rubiaceae [گیاهی] تیره‌ای از گل‌سپاسی‌سانان غالباً درختچه‌ای و گاهی درختی یا بالارونده یا علفی با حدود 600 سرده و 6000 گونه که در مناطق گرم مرطوب بالاترین تنوع را دارند؛ آرایش برگها معمولاً متقابل با ظاهری فراهم است و گلهایشان معمولاً دوجنسی و جام و کاسه آنها چهار تا پنج لَپی است و چهار تا پنج پرچم و دو برچه دارند رونوشتاز ← رِنابسپاراز رونوشت‌تن transcriptosome [ژن‌شناسی] همتافتی از پروتئینها که در رونویسی یک ژن نقش فعال دارد رونوشتگان transcriptome [ژن‌شـناسی] مجموعه رونوشتـهای مربوط به ژنهای بـیان‌شده یک ژنگان متـ . ژنگان بیان‌شده expressed genome رونوشتگان‌شناسی transcriptomics [ژن‌شناسی] مجموعه روشهایی که در تجزیه و تحلیل رونوشتگان یاخته و برخی اندامکهای درونی آن به کار می‌رود روی نقشه map face [نقشه‌برداری] سویی از برگ نقشه که نقشه بر روی آن چاپ شده است رویکرد بازساختی ـ واپسرو regressive-reconstructive approach [روان‌شناسی] روشی در روان‌درمانی که در آن مُراجع تشویق می‌شود تا موقعیتهای هیجانی شدید ضربه‌زا را که در مراحل پیشین زندگانی رخ داده است دوباره تجربه کند رویه tread 1 [تایر] بیرونی‌ترین بخش تایر، شامل آج و بستر آن، که با سطح جاده تماس دارد ریاضت‌طلبی asceticism [روان‌شناسی] خصوصیتی در فرد یا شیوه زندگی او مبتنی بر خودداری و چشم‌‌پوشی از لذت و انجام دادن فعالیتهایی مانند روزه گرفتن و سکوت و انزواجویی و کَف‌ّنفس بدنی ریز tremolo, tremolando [موسیقی] تکرار سریع و ممتد یک نغمه و گاه دو نغمه ریزآرایه پروتئین ← تراشه پروتئین ریزبلور microcrystal [زمین] بلوری که ماهیت بلورین آن فقط در زیر ریزبین/ میکروسکوپ قابل تشخیص است ریزبین فراصوتی ultrasonic microscope [فیزیک] نوعی ریزبین/ میکروسکوپ که با استفاده از امواج فراصوتی کار می‌کند متـ . میکروسکوپ فراصوتی ریزش ‌خاکستر ash fall [زمین] ریزش خاکستر هوابُرد از ابر فورانی متـ . رگبار خاکستر ash shower ریزگان microflora, normal microbial flora, flora [ میکرب] در میکرب‌شناسی، مجموعه ریزاندامگانهایی که به طور طبیعی در محیط یا محل خاصی وجود دارند متـ . ریزگان طبیعی normal flora ریزگان طبیعی ← ریزگان ریزگان گذرا transient flora [ میکرب] ریزگان غیربیماری‌زا یا بالقوه بیماری‌زایی که مدت کوتاهی در بدن ساکن می‌شود ریزگان مقیم resident flora, commensal flora [ میکرب] ریزگان‍ی که در یک مقطع سنی و برای مدتی طولانی در اندامی مانند روده یافت می‌شود ریشه چوبی woody root [جنگل] ریشه‌ای که حاوی بافت چوبی ثانویه است ریشه‌سطحی shallow-rooted [جنگل، زراعت] ویژگی گیاهی که همه یا بخش عمده ریشه‌های آن نزدیک به سطح خاک رشد ‌کند ریشه‌عمقی deep-rooted [جنگل، زراعت] ویژگی گیاهی که ریشه‌های آن در اعماق خاک رشد می‌کند ریل اصطکاکی friction rail [ریلی] ریلی متفاوت با ریل حرکتی که در سرعت‌گیرها به کار می‌رود و با اعمال نیرویی معین به دو طرف چرخهای خط‌نورد، سرعت آنها را در تپه تنظیم کاهش می‌دهد ریل‌بندبُر tie saw, tie shear [ریلی ] ماشینی برای کار در خط مجهز به تیغه‌های اره‌مانند یا ابزار برش که با آن ریل‌بند را به سه بخش تقسیم می‌کنند تا به‌آسانی بتوان آنها را از زیر خط بیرون کشید متـ . تراورس‌بُر ریل‌بند پل bridge tie, bridge timber [ریلـی] ریل‌بنـدی چـوبی کـه در ابـعادی بـزرگـتر از معـمول تهـیه می‌شود تـا بتـوان از آن بر روی پلـهای دارای عرشـه بـاز استفاده کرد متـ . تراورس پل ریل‌بند تاب‌خورده warped tie [ریلی] ریل‌بندی چوبی که بر اثر تر و خشک شدن تغییر شکل یافته است متـ . تراورس تاب‌خورده ریل‌بند ترکیبی composite tie [ریلی] ریل‌بندی ساخته‌شده از مصالح گوناگون که با ماده‌ای چسبناک به هم متصل شده‌اند متـ . تراورس ترکیبی ریل‌بند تیشه‌ای adzed tie [ریلی] ریل‌بندی چوبی که در محل با تیشه به شکل مناسب بازسازی شده باشد متـ . تراورس تیشه‌ای ریل‌بند درز ← ریل‌بند درز ریل ریل‌بند درز ریل joint tie [ریلی] ریل‌بندی که زیر درز پیچی (bolted joint) قرار می‌گیرد متـ . ریل‌بند درز، تراورس درز ریل ریل‌بند سرو کپکی peaky tie [ریلی] ریل‌بندی تهیه‌‌شده از چوب درخت سرو کپک‌زده متـ . تراورس سرو کپکی ریل‌بند سنگی stone block stone-block tie, [ریلی] نوعی ریل‌بند قدیمی از جنس سنگ متـ . تراورس سنگی ریل‌بند سوراخ‌دار bored tie [ریلی] ریل‌بندی که برای سهولت کار، پیشتر آن را در محل نصب زینچه سوراخ کرده‌اند متـ . تراورس سوراخ‌دار ریل‌بند سه‌گوش triangular tie three-sided tie, [ریلی] ریل‌بند چوبی سه‌ضلعی که از آن در آستانه سده بیستم استفاده می‌شد متـ . تراورس سه‌گوش ریل‌بند شیاردار grooved tie [ریلی] ریل‌بندی که بر آن شیاری برای استقرار دندانه زینچه فلزی در محل نشیمنگاه ریل ایجاد شده است متـ . تراورس شیاردار ریل‌بند طولی longitudinal tie, longitudinal timber [ریلی] ریل‌بندی که در زیر ریل و در طول آن کار گذاشته می‌شود متـ . تراورس طولی ریل‌بند غیرچوبی substitute tie [ریلی] هر نوع ریل‌بندی که از جنسی غیر از چوب ساخته شده باشد متـ . تراورس غیرچوبی ریل‌بند فرسوده failed tie [ریلی] ریل‌بندی که کارایی خود را از دست داده است متـ . تراورس فرسوده ریل‌بند کپکی dotty tie [ریلی] ریل‌بندی چوبی که قارچ بر روی آن رشد کرده باشد متـ . تراورس کپکی ریل‌بندکِش tie extractor [ریلی] ماشینی که ریل‌بندهای کهنه و معیوب را از زیر ریل بیرون می‌کشد متـ . تراورس‌کِش ریل‌بندکوب tie inserter [ریلی] ماشینی که ریل‌بندهای جدید را در زیر ریل جا می‌دهد متـ . تراورس‌کوب ریل‌بند کوتاه short tie, stub tie [ریلی] ریل‌بندی که طول آن کوتاهتر از حد استاندارد است متـ . تراورس کوتاه ریل‌بند کهنه marginal tie [ریلی] ریل‌بندی که هنوز قابل استفاده است، ولی ممکن است تا بازدید بعدی یا پایان چرخه تعویض ریل‌بند دوام نداشته باشد متـ . تراورس کهنه ریل‌بندگذار tie spacer [ریلی] ماشینی که ریل‌بندها را در طول خط و در فاصله‌های پیش‌بینی‌شده قرار می‌دهد متـ . تراورس‌گذار ریل‌بندگیر tie nipper [ریلی] ابزاری برای محکم نگهداشتن ریل‌بند در هنگام کوبیدن میخ متـ . تراورس‌گیر ریل‌بندگیر دستی tie tongs one-man tie tongs, [ریلی] ابزاری یک‌نفره متشکل از دو قلاب لولاشده نوک‌تیز و دو دسته برای بیرون کشیدن یا جاگذاری ریل‌بند که هر دو دسته آن در دستان یک نفر قرار می‌گیرد متـ . تراورس‌گیر دستی ریل‌بندگیر دونفره two-man tie tongs [ریلی] ابزاری دونفره متشکل از دو قلاب لولاشده نوک‌تیز و دو دسته برای بیرون کشیدن یا جاگذاری ریل‌بند که هر دسته آن در دستان یک نفر قرار می‌گیرد متـ . تراورس‌گیر دونفره ریل‌بند لای‌بتن spot tie [ریلی] ریل‌بندی که در عملیات روسازی خط به طور کامل در داخل بتن قرار می‌گیرد متـ . تراورس لای‌بتن ریل‌بند لبه‌گِرد wane tie [ریلی ] ریل‌بندی چوبی که یک یا دولبه زبرین آن گرد است متـ . تراورس لبه‌گِرد ریل‌بند مغزکنار wing tie heart and back tie, [ریلی] ریل‌بندی چوبی که مغز چوب در میانه یک سوی آن قرار گرفته باشد متـ . تراورس مغزکنار ریل‌بند مغزگوشه quartered tie [ریلی] ریـل‌بندی چـوبی که مغز چوب در یکی از گوشه‌های آن قرار گرفته باشد متـ . تراورس مغزگوشه ریل‌بند مغزمیان boxed-heart tie, rifle tie 1, target tie 1 [ریلی] ریل‌بندی که تماماً از مغز چوب باشد و مغز آن در مرکز یا در نزدیک به مرکز آن قرار داشته باشد متـ . تراورس مغزمیان ریل‌بند میان‌درزی intermediate tie [ریلی] ریل‌بندی که دقیقاً در زیر دو سر ریل در درز معلق قرار می‌گیرد متـ . تراورس میان‌درزی ریل‌بند نیم‌گِرد pole tie, round tie, slabbed tie, half-round tie, half-moon tie, rifle tie 2, target tie 2 [ریلی] ریل‌بندی چوبی که دو طرف آن گرد است و از درختی که از مقطع آن بیش از یک ریل‌بند به دست نمی‌آید، ساخته شده است متـ . تراورس نیم‌گِرد ریل‌بند ویژه cull tie [ریلی] ریل‌بندی که با استانداردهای رایج تولید تطابق ندارد و برای مصارف خاص تولید می‌شود متـ . تراورس ویژه ریل بی‌تاج head free rail [ریلی] ریل پایه‌تخت‍ی ـ که تاج آن دارای شیب ملایم روبه‌داخل، به ‌‌سمت جان ریل است ریل پایه‌تخت flat bottomed rail, Vignoles rail, tee rail, T-rail [ریلی] ریل معمول در خطوط راه‌آهن که دارای تاج ریل و جان ریل و پایه ریل است ریل تبدیل compromise rail transition rail, [ریلی] نوعی ریل نوردشده با سطح مقطعهای متفاوت در دو سر آن که برای اتصال دو ریلِ دارای مقاطع متفاوت به کار می‌رود ریل تخت‌شده flattened rail [ریلی] ریلی که انحنای تاجِ بخشی از آن، به‌جز درزها، از بین رفته است ریل نعلی U-rail [ریلی] نوعی ریل آهنی به شکل نعل ز زانیشلیا Zannichellia [گیاهی] سرده‌ای از زانیشلیائیان آبزی غوطه‌ور علفی چندساله با یک گونه و پراکنش جهانی که حاشیه برگهای آن کامل و گل‌آذین آن معمولاً دارای دو گل با دُمگل کوتاه و کلاله نامتقارن قیف‌شکل است متـ . یال ‌اسبی زانیشلیائیان Zannichelliaceae [گیاهی] تیره‌ای از قاشق‌‌واش‌سانان آبزی غوطه‌ور چندساله با چهار سرده و شش گونه که در آبهای شور یا شیرین می‌رویند و در سرتاسر جهان پراکنده‌اند؛ زمین‌ساقه این گیاهان خزنده بلند و باریک و برگهای آنها باریک و خطی و متقابل و فراهم یا متناوب با غلاف قاعده‌ای است؛ گلهای تک‌جنسی و کوچک‌شان به صورت منفرد در کنار برگ یا در سنبله‌های کوچک قرار دارد متـ . یال‌اسبیان زایش خودبه‌خودی ← نازیست‌زایی زبانه گدازه lava toe [زمین] یکی از زائده‌های کوچک و گِرد در جلوی جریان گدازه ریسمانیِ (pahoehoe lava) درحال‌حرکت زِبرکُلَش stover [زراعت] کُلَش گیاهانی مانند ذرت که ساقه‌ای نسبتاً ضخیم دارند زخمه‌ای ← اجرای زخمه‌ای زخمه‌ای دست چپ left-hand pizzicato [موسیقی ] نوعی اجرای زخمه‌ای که با یکی از انگشتان دست چپ نواخته می‌شود زخمه‌ای شلاقی Bartók pizzicato snap pizzicato, [موسیقی] نوعی اجرای زخمه‌ای که در آن زه با شدت به طرف بالا کشیده می‌شود و در بازگشت به دسته ساز برخورد می‌کند زخمه‌ای ناخنی finger nail pizzicato [موسیقی] نوعی اجرای زخمه‌ای که در آن از ناخن استفاده می‌شود زرآوند Aristolochia [گیاهی] سرده‌ای علفی با حدود 400 گونه با ساقه به‌‌ندرت بالارونده چوبی، بومی مناطق گرمسیری و نیمه‌گرمسیری و معتدل برّ قدیم و استرالیا؛ برگهای آنها متناوب و کامل و دمبرگ‌دار با قاعده پهنک قلب‌شکل است؛ میوه آنها پوشینه شکوفاست که با شش شکاف باز می‌شود زرشک Berberis [گیاهی] سرده‌ای از زرشکیان درختچه‌ای خزان‌دار یا همیشه‌سبز با حدود 500 گونه که اغلب آنها بومی نواحی معتدل شمالی به‌ویژه آسیا هستند؛ چوب گیاهان این سرده زرد و گلهای شش‌گلبرگی آنها نیز زرد است و معمولاً خارهایی سه‌شاخه در قاعده د‌مبرگها دارند؛ میوه آنها سته قرمز یا زرد یا آبی یا ارغوانی یا سیاه با یک یا چند دانه است؛ از گونه‌های این سرده برای تولید شهد و تهیه رنگ زرد استفاده می‌شود زمان برآوردی خروج estimated time of departure, ETD [دریایی] زمان تخمینی برای خروج یک کشتی یا هواپیما یا هر وسیله نقلیه از محلی خاص زمان برآوردی ورود estimated time of arrival, ETA [دریایی] زمان تخمینی رسیدن کشتی یا هواپیما یا هر وسیله نقلیه دیگر به مقصدی خاص زمان‌پروازسنج time-of-flight 1 [ پروتگان‌شناسی] نوعی طیف‌سنجِ جِرمی خاص که یونها را بر اساس نسبت جرم به بارشان (m/z) تفکیک می‌کند زمان‌پروازسنجی time-of-flight 2, TOF [ پروتگان‌شناسی] اندازه‌گیری زمان حرکت یک شیء یا ذره در مسیری از یک محیط با استفاده از زمان‌پروازسنج زمان‌پروازسنجی یونش الکتروافشانه‌ای electrospray ionisation time-of- flight, ESI-TOF [ پروتگان‌شناسی] روش حاصل از تلفیق روشِ یونش الکتروافشانه‌ای مولکولهای هدف از یک سو و دقت آشکارسازی روش زمان‌پروازسنجی از دیگر سو برای تعیین دقیق طیفهای قطعه‌یون و اجرام آنها زمان پیاده‌سوار passenger service time [درون‌شهری] زمان لازم برای سوار شدن به وسیله نقلیه عمومی و پیاده شدن از آن بر حسب تعداد مسافر در ثانیه زمان خروج check-out time [ گردشگری] آخرین مهلت تخلیه اتاق و تصفیه حساب در روز خروج مهمانان از مهمانخانه زمان سبز green time [درون‌شهری] مدت‌زمانی که چراغ راهنمایی برای یک حرکت خاص در تقاطع به رنگ سبز است زمان سبز مؤثر effective green time [درون‌شهری] مدت‌زمانی که چراغ راهنمایی برای یک حرکت خاص به رنگ سبز یا زرد است، منهای زمان‍های هدر‌رفته آغازین و پایانی زمان سفر voyage time [دریایی] مدت‌زمان انجام یک سفر دریایی بین بنادر مشخص زمان قرمز red time [درون‌شهری] مدت‌زمانی که چراغ راهنمایی برای یک حرکت خاص در تقاطع به رنگ قرمز است زمان قرمز مؤثر effective red time [درون‌شهری] مدت‌زمانی که چراغ راهنمایی برای یک حرکت خاص یا جمعی از حرکات به رنگ قرمز است که اندازه آن برابر با مدت چرخه منهای زمان سبز مؤثر است زمان ورود check-in time [ گردشگری] مدت‌زمانی که مسافر در طی آن باید آمادگی خود را برای استفاده از مزایای خدمات گردشگریِ ازپیش‌ذخیره‌شده اعلام کند زمان هدررفته آغازین start-up lost time [درون‌شهری] مدت‌زمان لازم برای شروع حرکت خودروهای ابتدای صف تقاطع چراغ‌دار زمان هدررفته تخلیه clearance lost time [درون‌شهری] مدت‌زمان بین مراحل چراغ راهنمایی که در طی آن هیچ حرکتی در تقاطع صورت نمی‌گیرد زمین پَس‌چَر stubble pasture [زراعت] مزرعه‌ای که محصول دانه‌ای آن برداشت شده است و کُلَش آن برای چَرای دام مورد استفاده قرار می‌گیرد زمین‌ساخت فیزیک tectonophysics [ژئوفیزیک] شاخه‌ای از ژئوفیزیک که در آن نیروهای به‌وجودآورنده جنبشها و دگرشکلیهای پوسته زمین بررسی می‌شود زمین‌ساخت‌کره tectonosphere [ژئوفیزیک] زون (zone) یا لایه‌ای از زمین در بالای تراز تعادل هم‌ایستایی که خاستگاه جنبشهای زمین‌ساختی است زمین‌ساخت‌مغناطیس tectonomagnetism [ژئوفیزیک] مطالعه بی‌هنـجاری‍‍های مغناطیسی ناشی از تنشهای زمین‌ساختی زمینسان telluroid [ژئوفیزیک] سطحی که پتانسیل بهنجار هر نقطه آن برابر با پتانسیل واقعی نقطه نظیرش بر روی سطح زمین است زمین شخم‌خورده broken flat [زراعت] زمینی که سراسر آن را شخم زده باشند زمین کُلَش‌دار stubble ground [زراعت] زمینی که محصول علوفه‌ای یا دانه آن برداشت شده است زمین‌گردشگری geotourism [گردشگری] گردشگری در مناطق طبیعی به‌ویژه بازدید از پدیده‌های زمین‌شناختی و چشم‌اندازها زمین‌نما ground board [هوایی] سطح تخت قابل نصب در آزمونگاه تونل باد برای شبیه‌سازی سطح زمین زمین‌یخ ground ice [جَوّ] توده‌ای از یخ شفاف در درون زمین یخ‌زده متـ . یخ زیرخاک subsoil ice سنگ‌یخ stone ice یخ زیرزمین subterranean ice, underground ice زنبورک jew’s harp, gewgaw, jew’s trump, jaw’s harp, trump [موسیقی] ساز فلزی یا چوبی با بدنه‌ای نعل‌شکل و زبانه‌ای که یک سر آن به وسط انحنای ساز وصل می‌شود زنجبیل Zingiber [گیاهی] سرده‌ای از زنجبیلیان علفی ایستاده چندساله با حدود 70 گونه، بومی آسیای جنوب شرقی با ساقه باریک و نی‌مانند و برگهای سرنیزه‌ای سـبز براق که از زمین‌ساقه‌ای غده‌ای می‌رویند؛ گلهای آنها سبز مایل به زرد با لبه‌ای ارغوانی و لکه‌های کرم‌رنـگ و گل‌آذین مخروطی و کوچک و سنبله‌ای متراکم است که در تابستان از زمین ‌ساقه بیرون می‌زند زنجبیلیان Zingiberaceae [گیاهی] تیره‌ای از زنجـبیل‌سانان علفی با حدود 45 سرده و 700 گونه که در نواحی گرمسیری افریقا و آسیا و امریکا می‌رویند و در آسیای جنوب شرقی بیشترین تنوع را دارند؛ در قاعده برگهای دوردیفه این گیاهان غلافی وجود دارد که از هم‌پوشانی آنها ساقه‌ای کاذب ایجاد می‌شود؛ گلهای نرماده آنها در گل‌آذین گرزنی محدود قرار گرفته و گلپوش آنها از دو حلقه تشکیل شده است زنجیره انفجار explosive train [نظامی] مجموعه عناصر لازم برای انفجار خرج اصلی از آغاز تا انجام زنجیره سرمایش cold chain [فنّاوری غذا] مجموعه امکاناتِ ویژه سرد و منجمدکردن مواد غذایی برای حمل‌ونقل و نگهداری زنده‌گور vivisepulture [باستان‌شناسی] محل زنده‌به‌گور کردن یک یا چند نفر زنگ rust [ خوردگی] محصول خوردگی که در نتیجه فرایند برق‌شیمیایی در مجاورت آب و اکسیژن پدید می‌آید زنگ‌زدایی rust removal, derusting [ خوردگی] زدودن زنگ و پوسته از سطح فلز با روشهای فیزیکی و شیمیایی زنگ‌زدایی برق‌کافتی electrolytic derusting [ خوردگی] فرایند زدودن زنگ فلزات که در آن فلز یا آلیاژ زنگ‌زده را در یک حمام برق‌کافتی قلیایی در جای آند قرار می‌دهند و به تناوب جریان را معکوس می‌کنند زنگ‌زدگی rusting [ خوردگی] خوردگی آهن یا آلیاژهای آن که محصول قهوه‌ای مایل به قرمز دارد زنگ‌زدگی بازگشتی rust-back, rerusting [ خوردگی] زنگ‌زدگی دوباره سطح فلزی که به‌تازگی تمیز شده است هنگامی که در معرض نم یا رطوبت بالا یا مواد آلوده‌کننده یا محیط خورنده قرار گیرد زنگ‌زدگی خراشی scratch rusting [ خوردگی] زنگ‌زدگی در امتداد خط خراش بر روی سطح رنگ‌شده که تا سطح فلز ادامه پیدا می‌کند زنگ‌زدگی زودرس early rusting [ خوردگی] تشکیل زودهنگام زنگ بعد از رنگ‌آمیزی و خشک شدن سطح رنگ به ‌دلیل نازکی پوشش و پایین بودن دمای زیرلایه و رطوبت زیاد زنگ‌زدگی زیرپوششی face rusting [ خوردگی] زنگ‌زدگی سطح فلزی که با لایه محافظتی نامناسب پوشانده شده است زنگ‌زدگی سرسوزنی pinpoint rusting [ خوردگی] نوعی زنگ‌زدگی نقطه‌نقطه در محلهایی که پوشش و ضخامت و قدرت محفاظت‌کنندگی کافی وجود ندارد زنگ‌زدگی فوری flash rusting [ خوردگی] ایجادشدن فیلم (film) بسیار نازکی از زنگ در بازه زمانی بسیار کوتاه، از چند دقیقه تا چند ساعت، بر سطح فلز در محیط مرطوب زنگ‌زدگی فولاد پوشش‌دار rusting failure of coated steel [ خوردگی] نوعی زنگ‌زدگی که به چهار طریق روی می‌دهد، یکی به صورت نقطه‌ای در ناحیه آسیب‌دیده، دیگری در نواحی بسیار کوچک در محل پرچ، سومی در زنگ‌گره‌هایی که به زیر پوشش راه می‌یابند و دست آخر زنگ ‌زدن زیر پوشش زنگ‌زدگی نوک‌ناخنی nailhead rusting [ خوردگی] زنگ‌زدگی چدن و فولاد که پس از پوشش‌دهی از سطح به بیرون نفوذ می‌کند و باعث لکه‌دار شدن قطعه می‌شود زنگ‌مقاوم rust-resistant [ خوردگی] ویژگی ماده‌ای که در برابر زنگ‌زدگی مقاوم شده است زهپاد ← وسیله زمینی هدایت‌پذیر از دور زهکشی بسته closed drainage [جَوّ] نوعی زهکشی سطحی که مانند زهکشی یک حوضه داخلی به سوی بخش مرکزی است و راهی به اقیانوس ندارد متـ . زهکشی درونی internal drainage پهنه زهکشی بسته closed-drainage area زهکشی کور blind drainage زهکشی درون‌کور interior blind drainage زهکشی درون‌کور ← زهکشی بسته زهکشی درونی ← زهکشی بسته زهکشی کور ← زهکشی بسته زی‌تبدیل bioconversion [محیط‌زیست] تبدیل پسماندهای آلی به منبع انرژی به کمک میکروبها در طی فرایندهای زیستی زیتون Olea [گیاهی] سرده‌ای از زیتونیان که شامل درختان و درختچه‌های زیتون است زیتونیان Oleaceae [گیاهی] تیره‌ای از نعناسانان درختی یا درختچه‌ای یا بالارونده که شامل زیتون و خویشاوندان آن می‌شود و حدود 24 سرده و 900 گونه دارد که آرایش برگهای آنها ساده یا مرکب شانه‌ای با آرایشی اغلب متقابل یا چرخه‌ای و کاسه و جام آنها معمولاً چهارقطعه‌ای است زی‌تهویه bioventing [محیط‌زیست] فرایند هوادهی خاک در ناحیه اشباع‌نشده با کارگذاشتن مجاری تهویه برای برانگیختن فعالیت زیستی درجا (in-situ) و بهینه‌سازی تجزیه زیستی ترکیبات آلی زی‌جذبش biosorption [محیط‌زیست] یکی از روشهای تثبیت و تماس که در آن آلاینده‌های آلی موجود در فاضلاب جذب لجن فعال موجود در مخزن تماس می‌شوند و در طول مرحله بازهوادهی به مصرف باکتریها می‌رسند زیراُشکوب understorey [زراعت] گیاهی که در سایه گیاهان بلند رشد می‌کند زیربُره undercut [متالورژی] شیاری در ریشه یا گوشه جوش که پرنشده باقی مانده است زیرپروتگان sub-proteome [ پروتگان‌شناسی] هر زیرمجموعه‌ای از پروتئینها که نمایشگر جزئی از کل پروتگان است زیرپناه bunker [نظامی] پناهگاهی مستحکم در زیر زمین برای حفاظت از سربازان و تجهیزات و سلاح زیرتابوتی bier [باستان‌شناسی] زنبه‌ای که پیش از خاک‌سپاری یا آتش‌سپاری، تابوت یا جسد را گاهی همراه با گور‌نهاده‌ها بر روی آن قرار می‌دادند زیرجوش backing pass [متالورژی] گذر اولیه جوش برای ایجاد سطحی مناسب برای نشاندن جوش اصلی بر روی آن زیررویه undertread [تایر ] بخشی از آمیزه لاستیکی که بین کف شیارهای آج و بالای لایه‌های تسمه قرار می‌گیرد زیرزمینی hypogeal [زراعت] ویژگی گیاهی که در هنگام جوانه زدن بذر لپه‌های آن در زیر سطح خاک باقی می‌ماند زیرساخت اطلاعاتی information infrastructure, infostructure [ کتابداری] مبانی مشترک و ضابطه‌مند و تکامل‌یابنده‌ای که از ایجاد و استفاده و انتقال و ذخیره‌سازی و حفظ اطلاعات پشتیبانی می‌کند زیرساخت رویه subtread, tread base [تایر] یکی از دو لایه رویه که به مَنجید نزدیک‌تر و آمیزه آن نرم‌تر از آمیزه روساخت رویه است زیرشانه buttress [تایر] بخش پایین شانه که ناحیه شانه را تقویت می‌کند زیر‌همسانه subclone [ژن‌شناسی] قطعه کوچکی از دِنا که با استفاده از زی‌مایه‌های ویژه‌بُر (restriction enzyme) از یک قطعه همسانه‌سازی‌شده بزرگتر جدا می‌شود و خود در یک حامل (vector) همسانه‌سازی می‌شود زیر‌همسانه‌سازی subcloning, recloning [ژن‌شناسی] روشی برای خردکردن قطعات بزرگ دِنای همسانه‌سازی‌شده به قطعات کوچکتر از 5 کیلوباز زیست‌باران biolistics, particle gun technique, particle acceleration technique [ژن‌شناسی ] نوعی روش انتقال ژن که در آن ذرات تنگستن یا طلای پوشیده با دِنا به سمت یاخته‌ها یا بافتها یا اندامهای هدف پرتاب می‌شود متـ . ذره‌باران particle bombardment, microprojectile bombardment زیست‌تراشه پروتئین ← تراشه پروتئین زیست‌جُرم biocrime [نظامی] جرمی که در ارتکاب آن از مواد زیستی از قبیل مواد شیمیایی و سمی و بیماری‌زا و نیز مواد ژن‌شناختی و بافتها و اندامگانهای دستکاری‌شده استفاده می‌شود زیست‌داده‌ورزی bioinformatics [ پروتگان‌شناسی] دانشی که در آن زیست‌شناسی و رایانه و فنّاوری اطلاعات در هم می‌آمیزند زیست‌زایی biogenesis [ژن‌شناسی] به وجود آمدن موجودات زنده از دیگر موجودات زنده زیست‌فنّاوری biotechnol biotechnology, biotech, [ژن‌شناسی] دست‌ورزی (manipulation) و استفاده از ریزاندامگانها در تولید محصولات مورد نیاز انسان زیست‌فنّاوری آبی blue biotechnology [ژن‌شناسی] استفاده از روشهای زیست‌فنّاوری در مطالعه آبزیان زیست‌فنّاوری پزشکی ← زیست‌فنّاوری قرمز زیست‌فنّاوری زیست‌محیطی environmental biotechnology [ژن‌شناسی] استفاده از روشهای زیست‌فنّاوری در حفظ و مراقبت از محیط زیست زیست‌فنّاوری سبز green biotechnology [ژن‌شناسی] استفاده از روشهای دست‌ورزی (manipulation) ژنی و زیست‌فنّاوری در کشاورزی متـ . زیست‌فنّاوری کشاورزی agricultural biotechnology زیست‌فنّاوری سفید white biotechnology [ژن‌شناسی] شاخه‌ای از زیست‌فنّاوری که در آن از عوامل زیستی مانند میکربها و یاخته‌ها برای تولید صنعتی فراورده‌های زیست ‌شیمیایی مانند زی‌مایه استفاده می‌شود متـ . زیست‌فنّاوری صنعتی industrial biotechnology زیست‌فنّاوری صنعتی ← زیست‌فنّاوری سفید زیست‌فنّاوری قرمز red biotechnology [ژن‌شناسی] کاربرد زیست فنّاوری در زمینه‌هایی مانند پزشکی و داروسازی برای درمان بیماریها و تولید انواع پادزیستها متـ . زیست ‌فنّاوری پزشکی medical biotechnology زیست‌فنّاوری کشاورزی ← زیست ‌فنّاوری سبز زیست‌مایه libido [روان‌شناسی] در نظریه روان‌کاوی، کارمایه روانیِ (psychic energy) غریزه زندگی، به‌ویژه کارمایه غریزه جنسی متـ . لیبیدو زیست‌نانو‌فنّاوری bionanotechnology [ژن‌شناسی] شاخه‌ای از نانوفنّاوری که با به‌کارگیری روشهای شیمیایی و زیست‌شیمیایی و زیست‌شناسی مولکولی به شناسایی مؤلفه‌ها و فرایندهایی می‌پردازد که در ساخت مواد و افزاره‌های خودسامان (self-assembling) کاربرد دارد زیگان‌شناسی biomics [ژن‌شناسی] مطالعه کل‌نگرانه داده‌های زیستی زی‌مایه پروتئین‌کاف proteolytic enzyme [ تغذیه] آنزیمی که با شکستن پیوندهای پپتیدی، پروتئینها را به اجزای کوچکتر تجزیه می‌کند متـ . آنزیم پروتئین‌کاف زی‌مایه تاب‌یار folding enzyme [ پروتگان‌شناسی ] هر یک از مجموعه‌پروتئینها یا عمدتاً زی‌مایه‌هایی که به مراحل بالقوه کُند فرایند پروتئین‌تابی شتاب می‌دهند زی‌مایه ویژه‌بُر ← درون‌‌نوکلئاز ویژه‌بُر زینچه پله‌ای stepped-up tie plate [ریلی] زینچه ریل‌بندی که در زیر ریل حرکتی و ریل نگهبان قرار می‌گیرد تا سطح ریل نگهبان را در ترازی بالاتر از ریل حرکتی قرار ‌دهد زینچه تبدیل transition plate [ریلی] زینچه ریل‌بندی که برای گذار تدریجی از زینچه تخت به زینچه شیب‌دار و بالعکس در بین آنها قرار می‌گیرد زینچه تخت flat plate, flat tie plate [ریلی] زینچه ریل‌بندی که در نشیمنگاه ریل ضخامت ثابت دارد زینچه دوتکه twin tie plate [ریلی] زینچه‌‌ای متشکل از دو بخش که با جفت شدن آنها عرض معادل یک زینچه تخت به دست می‌آید و از آن در جایی که ریلهای مجاور بسیار به هم نزدیک می‌شوند، به‌ویژه در دوراهه‌ها، استفاده می‌شود زینچه شیب‌دار canted tie plate, canted plate [ریلی] زینچه‌ای با سطح شیب‌دار 1 به 20 که برای استقرار زاویه‌دار ریل به ‌سمت میان‌تار آن (centre of the track) به کار می‌رود زینچه یک‌سرخم turned-up tie plate [ریلی ] زینچه فلزی ریل‌بند که یک سر آن با عملیات چکش‌کاری خم شده است ژ ژرفا‌بشم depth hoar, sugar snow [جَوّ] 1. یخ‌بلورهای سستی که بر اثر تصعید در سطح زیرین و سپس نهشت در سطح بالاتر برفِ خشک تشکیل می‌شود 2. بشم‍ی از یخ‌بلورهای چندوجهی که یک مجموعه سه‌بعدی می‌سازند ژرفادرمانی depth therapy [روان‌شناسی] هر گونه روان‌درمانی اعم از مختصر یا گسترده، شامل تشخیص و حل‌وفصل تعارضهای ناخودآگاهانه که زیربنایی هستند و در رفتار فرد تداخل ایجاد می‌کنند ژرفای برف ← انباشت برف ژرفای نوری اَبر cloud optical depth [جَوّ] ضخامت نوری قائم بین قله و کف اَبر ژن‌درمانی gene therapy, gene surgery [ژن‌شناسی] استفاده از روشهای مهندسی ژن‌شناسی برای تغییر یا جانشینی یک ژن معیوب ژن‌شناسی جمعیت population genetics [ژن‌شناسی] شاخه‌ای از علم ژن‌شناسی که به بررسی ترکیب ژن‌شناختی جمعیتها می‌پردازد ژن‌کنش gene action [ژن‌شناسی] کارکرد یک ژن در تعیین رُخ‌نمود یک فرد ژن‌کنش افزایشی additive gene action [ژن‌شناسی] مشارکت جمعی دگره‌های ژنهای متعدد در بروز صفات چندژنی ژنگان بیان‌شده ← رونوشتگان ژنگان‌شناسی genomics [ژن‌شناسی] دانشی که به مطالعه و بررسی ساختار و عملکرد ژنگان می‌پردازد ژنگان‌شناسی بیانی expression genomics [ژن‌شناسی] شاخه‌ای از ژنگان‌شناسی که در آن با روشهای مختلف، ژنهای بیان‌شده یک ژنگان معین می‌شود ژنگان‌شناسی تکاملی evolutionary genomics [ژن‌شناسی] نوعی ژنگان‌شناسی که در آن با مطالعه توالیهای ژنگان گونه‌های مختلف، تغییرات ژنگان آنها تبیین می‌شود متـ . ژنگان‌شناسی فرگشتی ژنگان‌شناسی رفتاری behavioural genomics [ژن‌شناسی] شاخه‌ای از ژنگان‌شناسی که در آن تأثیر ژنها و ترکیب ژنگانی در رفتار موجود زنده بررسی می‌شود ژنگان‌شناسی ساختاری structural genomics [ژن‌شناسی ] شاخه‌ای از ژنگان‌شناسی که در آن با روشهای نوین، توالی و ساختمان یا آرایش فضایی ژنگان در سطوح مختلف بررسی می‌شود ژنگان‌شناسی فرگشتی ← ژنگان‌شناسی تکاملی ژنگان‌شناسی کارکردی functional genomics [ژن‌شناسی] شاخه‌ای از ژنگان‌شناسی که به بررسی آزمایشگاهی و رایانه‌ای کارکرد ژنگان در سطح پروتئین و رِنا می‌پردازد ژنگان‌شناسی محاسباتی computational genomics [ژن‌شناسی] شاخه‌ای از ژنگان‌شناسی که موضوع آن مدیریت و ارزیابی داده‌های به‌دست‌آمده از طرحهای ژنگانی با استفاده از نرم‌افزار است ژنگان‌شناسی مقایسه‌ای comparative genomics [ژن‌شناسی] شاخه‌ای از ژنگان‌شناسی که در آن ثابت‌ماندن ترتیب و توالی ژنها و تعداد و ساختار فام‌تن‌ها در گونه‌های خویشاوند بررسی می‌شود متـ . ژنگان‌کاوی مقایسه‌ای comparative genome analysis ژنگان‌کاوی مقایسه‌ای ← ژنگان‌شناسی مقایسه‌ای ژن گرماشوک heat-shock gene [ژن‌شناسی] هر یک از ژنهایی که در موجودات زنده با افزایش دما فعال می‌شوند ژنهای اَرتاساخت orthologous genes [ژن‌شناسی] ژنهایی با توالیهای همسان و عملکرد یا عملکردهای یکسان در دو گونه متفاوت ژنهای پَراساخت paralogous genes [ژن‌شناسی] ژنهایی با توالیهای همسان در ژنگان یک گونه ژنهای دگرساخت heterologous genes [ژن‌شناسی ] ژنهایی که از نظر کارکرد و منشأ متفاوت هستند ژنهای ناهم‌ساخت analogous genes [ژن‌شناسی] ژنهایی با توالی ناهمسان و کارکرد یا کارکردهای مشابه و منشأ تکاملی متفاوت ژنهای هم‌ساخت homologous genes [ژن‌شناسی] ژنهایی که از نظر تکاملی، از ژنی در نیای مشترک منشأ گرفته باشند ژئوفیزیک درون‌چاهی borehole geophysics [ژئوفیزیک] علم نگاشت‌برداری و تحلیل اندازه‌گیریهای خواص فیزیکی در چاه آزمایش س ساچمه‌باری peening [ خوردگی] شلـیک ساچمه‌های فلزی به سطح فلزات آلیاژی برای کاهش تنشهای باقی‌مـانده در آنها که باعث بهبود خستگی و به حداقل رسیدن خوردگی مرزدانه‌ای و ترک‌خوردگی تنشی ـ خوردگی (stress-corrosion cracking) می‌شود ساحل‌گردی 3S tourism [ گردشگری] نوعی گردشگری که در آن گردشگرها اوقات خود را در ساحل دریا و بر روی ماسه و در زیر آفتاب می‌گذرانند ساختار اول primary structure [ پروتگان‌شناسی] توالی مانده‌های آمینواسیدی یا نوکلئوتیدی در یک بسپار ساختار پروتئین protein structure [ پروتگان‌شناسی] ساختمان نهایی و تابیده و سه‌بعدی اتمهای سازنده یک پروتئین که شکل هندسی آن را در فضایی سه‌بعدی توصیف می‌کند ساختار چشمی eye structure augen structure, [زمین ] ساختاری در برخی از شیستها و گنیسها و گرانیتها که در آن برخی از اجزای سازنده (کوارتز، فلدسپار، گارنت) به ‌شکل بیضی یا عدسی فشرده شده و با پولکهایی از میکا احاطه شده‌اند ساختار چهارم quaternary structure [ پروتگـان‌شناسی ] ساختار ناشی از تجمع چند زیرواحد بس‌پپتیدی به شکل یک پروتئین یا یک ساختار به ‌هم‌پیوسته که از طریق اتصالات عرضی با رشته‌های دِنا ایجاد شده ‌است ساختار حفره‌دار vesicular structure [زمین] ساختار رایج در بسیاری از سنگهای آتشفشانی که در نتیجه بیرون آمدن ماگما یا نزدیک شدن آن به سطح زمین ایجاد می‌شود و حفره‌های ریز در سنگ پدید می‌آید ساختار دوم secondary structure [ پروتگان‌شناسی] روابط ریختاری (steric) مانده‌هایی که در یک توالی خطی در یک بسپار به یکدیگر نزدیک هستند ساختار رُمبشی collapse structure, gravity-collapse structure [زمین] ساختاری که بر اثر لغزش سنگ تحت تأثیر گرانش به وجود می‌آید ساختار سوم tertiary structure [پروتگان‌شناسی] آرایش سه‌بعدی ساختارهای دوم زنجیره بس‌پپتیدی به شکلهای ورقه‌ای یا رشته‌ای یا کروی ساختار عدسی‌دار flaser structure, phacoidal structure [زمین ] ساختاری شامل عدسیهایی از مواد نسبتاً سالم حفظ‌شده در خمیره‌ای خردشده یا نیمه‌متبلور ساختار لوویس Lewis structure, electron-dot formula, Lewis formula [شیمی ] نوعی فرمول ساختاری که در آن الکترونها با نقطه نشان داده می‌شوند ساختار مدادی ← رَخ مدادی سازوکار تبادلی interchange mechanism [شیمی] سازوکار یک واکنش جانشینی که شامل فرایند همزمان تشکیل و تفکیک پیوند میان دو فلز و گروه واردشونده از یک طرف و فلز و گروه ترک‌کننده از طرف دیگر است سازوکار تجمعی associative mechanism [شیمی] سازوکار یک واکنش جانشینی که شامل حد واسطی با عدد همارایی بیشتر از همتافت اولیه باشد سازوکار تفکیکی dissociative mechanism [شیمی ] سازوکار یک واکنش جانشینی که شامل حد واسطی با عدد همارایی کمتر از همتافت اولیه باشد سازوکار دفاعی ← سازوکارهای دفاعی آن‌من سازوکارهای دفاعی آن‌من ego defense mechanisms [روان‌شناسی] در نظریه روان‌کاوی، الگوهای ناخودآگاه رفتار محافظتی آن‌من برای دفاع در برابر آگاهیهای اضطراب‌برانگیز متـ . سازوکار دفاعی defense mechanism سازهای کوبکی mallet instruments [موسیقی] گروهی از سازهای کوبه‌ای، دارای تیغه‌های چوبی یا فلزی یا استوانه‌های فلزی که با کوبک نواخته می‌شوند و دارای کوک معین هستند سازه موقت temporary structure [درون‌شهری] سازه‌ای که در هنگام ساخت یا بازسازی سازه اصلی برای حفظ جریان تردد به طور موقت در کنار راه اصلی بر پا می‌کنند ساطوری کردن comminution [ فنّاوری غذا] خرد کردن مواد غذایی به‌ویژه گوشت و سبزیجات به قطعات بسیار ریز ساق مرغ chicken drumstick [ فنّاوری غذا] بخش پایین پای مرغ که رنگ گوشت آن تیره‌تر از سینه مرغ است سالم healthy [علوم سلامت] ویژگی فردی که بیماری و شرایط ناهنجار ندارد و از آسایش جسمی و روانی برخوردار است سامانه اَبر cloud system, nephsystem [جَوّ] آرایه‌ای از اَبر و بارش که با سیمای چرخندمقیاسِ گردش جوّ همراه است سامانه اطلاعاتی ← محیط اطلاعاتی سامانه اطلاعاتی ناهمگن heterogeneous information system [ کتابداری] مجموعه‌ای از سامانه‌های اطلاعاتی از قبیل مدلهای داده‌ای یا معناشناختی که به لحاظ نحوی و منطقی متفاوت هستند سامانه اعتمادی honour system [درون‌شهری] سامانه‌ای برای جمع‌آوری کرایه بدون استفاده از روشهای واپایش بلیت سامانه انهدام به‌فرمان command destruct [نظامی] سامانه‌ای که موشک یا پهپاد یا سایر پرنده‌های بدون سرنشین را در هنگام بروز نقص فنی، برای جلوگیری از آسیبهای جانبی، منفجر می‌کند متـ . انهدام به‌فرمان سامانه بسته closed system [جَوّ] در هواشناسی همدیدی، به تسامح به جای کم‌فشار بسته یا پُرفشار بسته به کار می‌رود سامانه پیشرفته اطلاع‌رسانی سفر advanced traveler information system, ATIS [درون‌شهری] سامانه‌ای که برای مسافران و برنامه‌ریزان سامانه‌های حمل ‌و نقل، اطلاعات موردنیاز را، از اطلاعات مربوط به سفرهای روزانه شخصی گرفته تا اطلاعاتی که در کل نظام حمل و نقل تأثیر می‌گذارند، فراهم می‌کند سامانه تک‌بافه‌ای ← سامانه تک‌کابلی سامانه تک‌کابلی monocable system [درون‌شهری] سامانه‌ای که در آن برای کشیدن بار و واپایش حرکت ناوگان از یک کابل/ بافه استفاده می‌شود متـ . سامانه تک‌بافه‌ای سامانه جبهه‌ای frontal system [جَوّ] سامانه‌ای از جبهه‌ها آن‌چنان که در نقشه همدیدی نشان داده می‌شود سامانه جهانی اضطرار و ایمنی دریایی Global Maritime Distress and Safety System [دریایی] سامانه جهانی ارتباطات رادیویی زمینی و ماهواره‌ای برای اعلام خطر و وضعیت اضطراری و پشتیبانی عملیات تجسس و نجات اختـ . سجاواد GMDSS سامانه خراب ـ کارا fail-operational system [درون‌شهری، ریلی، هوایی] سامانه‌ای که در صورت بروز خرابی در آن، علی‌رغم هشدار خرابی، در عملکردش محدودیتی ایجاد نمی‌شود سامانه خرابی‌ایمن fail-safe system [درون‌شهری، ریلی، هوایی] سامانه‌ای که در صورت خرابی منبع توان و مدارهای واپایش و سازه‌های دیگر مانع از به خطر افتادن جان کاربران سامانه یا افراد پیرامون آن و دیگر تجهیزات می‌شود سامانه خودرویاب automatic vehicle location system, AVL system, AVL [درون‌شهری] سامانه‌ای که موقعیت وسایل نقلیه‌ای را که دارای لوازم الکترونیکی ویژه برای ارتباط با مرکز هستند، تعیین می‌کند سامانه خوردگی corrosion system [ خوردگی] سامانه‌ای متشکل از یک یا چند فلز و همه عوامل محیطی مؤثر در فرایند خوردگی سامانه رایانه‌ای اطلاعات و ذخیره جا computer information and booking system [گردشگری] سامانه‌ای الکترونیکی که ضمن فراهم ساختن امکان ذخیره جا، اطلاعات مربوط به نحوه دسترسی به خدمات گردشگری و قیمت آنها را به کاربران ارائه می‌کند سامانه ضدیخ anti-icing system [هوایی] سامانه‌ای که هوا را از یک یا چند مرحله فشرده‌سازی دریافت و از آن برای سرد کردن یا یخ‌زدایی سازندهای موتور یا اجزای پیکره استفاده می‌کند سامانه فرابینی ← سامانه مراقبت سامانه مراقبت surveillance system [علوم سلامت] سامانه‌ای برای جمع‌آوری و تحلیل و انتشار داده‌های مربوط به برنامه‌های سلامت همگانی متـ . سامانه فرابینی سامانه همرفتی میان‌مقیاس mesoscale convective system [جَوّ] هر سامانه اَبر مرتبط با همادی از توفانهای تندری که ناحیه بارش پیوسته‌ای ایجاد می‌کند اختـ . سهم MCS متـ . خوشه‌اَبر cloud cluster سامانه هواگرد بی‌سرنشین unmanned aircraft system [نظامی] سامانه به‌کاررفته در هواگردهای بی‌سرنشین برای هدایت و واپایش عملکرد آنها سامانه هوایی آزادشو slackline system [جنگل] سامانه سیم ‌نقاله متحرکی که شامل یک سیم ‌نقاله و واگن هوایی و بافه اصلی و بافه برگشت است سانحه دریایی marine casualty, marine accident [دریایی ] پیشامدی که در آن به افراد یا شناور یا محموله آن یا محیط‌زیست آسیب برسد، خواه این آسیب جزئی باشد خواه کلی سانحه دریایی بسیار شدید very serious casualty [دریایی] نوعی سانحه دریایی که به مرگ افراد یا از میان رفتن کشتی یا آلودگی زیست‌محیطی خطرناک یا وسیع منجر شود سانحه دریایی شدید serious casualty [دریایی] نوعی سانحه دریایی که علی‌رغم شدت، منجر به مرگ افراد یا از میان رفتن کشتی یا آلودگی خطرناک یا وسیع نشود سایه‌نگاری shadowgraph 1 [فیزیک، هوایی] روشی در عکسبرداری که در آن نور چشمه نقطه‌ای را به موازات آزمونگاه بر شاره در‌حال‌حرکت و از آنجا بر روی فیلم می‌تابانند تا بر اساس شکست نور در شاره تغییرات چگالی آن به صورت ناحیه‌های سایه‌روشن مشاهده شود سایه‌نگاشت shadowgraph 2, shadowgram [فیزیک، هوایی] عکسی که به روش سایه‌نگاری برداشته می‌شود سپاه صلح peace corps [سیاسی ] سازمانی دولتی متشکل از جوانان داوطلب امریکایی که جان. اف. کندی، رئیس‌جمهور وقت امریکا، در مارس 1961 برای کمک به کشورهای جهان سوم تأسیس کرد سپراَبر cloud shield [جَوّ] 1. در حالت عمومی، اَبر گسترده‌ای که طول آن بیش از چهار برابر عرض آن نباشد 2. در هواشناسی همدیدی، ساختار اصلی اَبر یک چرخندِ موجیِ نوعی که در سمت هوای سرد سامانه جبهه‌ای قرار دارد سپراَبر بارشی precipitation shield [جَوّ] در تصاویر ماهواره‌ای، بخشی از سپراَبر گسترده که بر مبنای دیدبانیهای سطح زمین یا راداری در آن بارش مشاهده می‌شود سپر گدازه lava shield [زمین] آتشفشانی سپری از نوع بازالتی ستاره آبی Callitriche [گیاهی] تنها سرده از ستاره‌آبیان با حدود هفده گونه که امروز بومی اروپا و امریکای شمالی است و تعداد کمی از گونه‌های آن به‌عنوان گیاهان آبزی‌دانی پرورش داده می‌شود ستون گدازه lava column [زمین] ستونی از گدازه سیال یا جامد‌شده در مجرای آتشفشانی سجاواد ← سامانه جهانی اضطرار و ایمنی دریایی سخت‌چوب hardwood [جنگل] چوب درختان پهن‌برگ که غالباً نهان‌دانه و خزان‌دار هستند سخت‌رویه آهکی calcrete [زمین] خاکی‌آهکی که از شن و ماسه سیمانی‌شده با کلسیم‌کربنات تشکیل شده است سخت‌رویه آهنی ferricrete [زمین] ماسه‌سنگ یا کنگلومرایی که از شن و ماسه سیمانی‌شده با اکسیدهای آهن تشکیل شده است سخت‌رویه گچی gypcrete [زمین] نهشته‌ای گچی (ژیپسی) که سنگفرش صحرایی سیمانی‌شده را تشکیل می‌دهد سخت‌رویه نمکی salcrete [زمین ] لایه سخت و نازکی از دانه‌های ماسه سیمانی‌شده با نمک که در سواحل دریا دیده می‌شود سختی‌گیری با آهک lime softening [محیط‌زیست] روشی در سختی‌گیری آب که در آن از آهک برای واکنش با بی‌کربنات کلسیم و ته‌نشین ساختن کربنات کلسیم استفاده می‌کنند سُداب Ruta [ گیاهی ] سـرده‌ای از سُدابیان همیـشه‌سبز و نیـمه‌درختچه‌ای با بوی نافـذ و هشـت تا 40 گـونه که بومـی نواحی مدیتـرانه‌ای و ماکرونزی و آسیای جنوب شرقی هستند؛ برگهای آنها دو یا سه بار شانـه‌ای (bipinnate or tripinnate) با ظـاهـری پر ماننـد به رنگهایی از سبز تا سبزآبی ‌کبود است و گلهایشان زرد رنگ با چهار یا پنج گلبرگ است سُدابیان Rutaceae [ گیاهی] تیره‌ای از افراسـانان درختی یا درختچه‌ای و گاهی علفی با حدود 150 سرده و 900 گونه که گلـهای آنها چهار تا پنج قسمتی با بوی نافذ اسـت و برگهای آنها معـمولاً متقابل و مرکـب و بدون گوشواره (stipule) است سد گدازه lava dam [زمین] خاکریزی در مسیر لوله گدازه سرایت contagion [علوم سلامت] انتقال عفونت از طریق تماس مستقیم یا انتشار قطرکها یا اشیای آلوده سربارپروازی parasiting [هوایی ] فن به‌کارگیری هواگرد سربار سرپابَری jumping [جنگل] جابه‌جا کردن دکل درختی در وضعیت عمودی به یک مکان مناسب‌تر در بارانداز سرخاب ‌کولی Phytolacca [ گیاهی ] سرده‌ای از میخک‌سانان چندساله که بومی امریکای شمالی و جنوبی و شرق آسیا و زلاندنو هستند و موادی دارند که برای پستانداران سمی است، اما پرندگان به‌راحتی میوه آنها را می‌خورند، زیرا پوسته دانه آنها در دستگاه گوارش پرندگان قابل هضم نیست سرخاب‌کولیان Phytolaccaceae [ گیاهی] تیره‌ای از میخک‌سانان اغلب علفی گرمسیری یا درختی یا درختچه‌ای با پانزده سرده و 100 گونه و گل‌آذین خوشه‌ای سُرخدار Taxus [گیاهی] سرده‌ای از سُرخداریان همیشه‌سبز و زینتی با حدود هشت گونه که در سرتاسر نیمکره شمالی پراکنده‌اند؛ دو گونه این سرده همیشه درختچه‌ای و بقیه گونه‌ها درختی هستند که تا ارتفاع 25 متر نیز می‌رسند؛ برگهای گیاهان این سرده متراکم و سبز تیره و شاخه‌های آنها ایستاده یا افقی است که با برگهای متراکم و خطی تخت به طول نیم تا سه سانتی‌متر پوشیده شده است سُرخداریان Taxaceae [ گیاهی ] تیره‌ای از کاج‌سانان با شش سرده و سی گونه درختی یا درختچه‌ای دوپایه و همیشه‌‌سبز که عمدتاً در نیمکره شمالی پراکنده هستند؛ شاخه‌های این گیاهان از برگهای متناوب سوزنی پوشیده شده است و دانه‌های معمولاً منفرد آنها دارای دانه‌پوشی است که حیوانات آن را می‌خورند و به این ‌ترتیب دانه‌ها منتشر می‌شوند سرخس ‌باتلاقی Thelypteris [گیاهی] سرده‌ای از سرخس‌باتلاقیان با 875 گونه که بسیاری از آنها شبیه به هم هستند و در سرتاسر جهان یافت می‌شوند؛ اغلب گیاهان این سرده به‌استثنای تعداد کمی که بر روی صخره می‌رویند، زمین‌‌رُست هستند؛ اگرچه تعداد کمی از گیاهان این سرده در نواحی معتدل وجود دارند، اکثر گونه‌های آن در نواحی گرمسیری یافت می‌شوند سرخس‌باتلاقیان Thelypteridaceae [ گیاهی ] تیره‌ای از پرسرخس‌سانان (Pteridales) با 900 گونه که اگرچه اغلب آنها در مناطق گرمسیری پراکنده هستند، تعدادی از آنها در نواحی معتدل نیز می‌رویند؛ گیاهان این تیره به‌استثنای تعدادی از آنها که صخره‌رُست‌اند، اغلب زمین‌رُست هستند؛ زمین‌ساقه این گیاهان معمولاً خزنده است و برگ‌شاخه‌های (fronds) آنها از شانه‌ای تا شانه‌ایـ شکافت‌شانه‌ای متغیر است؛ رگ‌بندی (veining) آنها هم باز و هم پیوسته است و هاگینه‌هایشان اغلب به شکل کلیه است سرخس ‌عقابی Pteridium [گیاهی] سرده‌ای از سرخس‌عقابیان درشت و خشن که در سراسر جهان به‌جز نواحی بیابانی یافت می‌شوند؛ پراکندگی این سرخسها احتمالاً از سرخسهای دیگر گسترده‌تر است سرخس‌عقابیان Dennstaedtiaceae [ گیاهی ] یکی از پانزده تیره بس‌پایک‌سانان (Polypodiales) که جزو پیشرفته‌ترین سرخسها محسوب می‌شوند و فراوان‌ترین سرخس جهان، یعنی سرخس‌عقابی، نیز در این تیره قرار دارد؛ گیاهان این تیره اغلب برگهای درشت و بسیار منقسم دارند؛ هاگینه‌های آنها کوچک است و درون حاشیه‌ای با هاگینه‌پوشهای فنجانی‌شکل (cup-shaped indusia) قرار دارد یا دارای حاشیه خطی با هاگینه‌پوش کاذب است که حاصل لب‌برگشتگی برگ است سردست shank 1 [ فنّاوری غذا] هر یک از اندامهای حرکتی پیشین دام سردکل 1 head tree, head spar [جنگل] دکل درختی یا دکل‍ی ـ قابل حمل در بارانداز که از آن برای عملیات بینه‌بَری هوایی استفاده می‌کنند سردکل 2 masthead [دریایی] بالاترین بخش دکل سرده اَبر cloud genus, cloud genera [جَوّ] هر یک از تقسیمات دهگانه اَبرهای اصلی براساس شکل ظاهری آنها مطابق با رده‌بندی سازمان جهانی هواشناسی سردیس تدفینی reserve head [باستان‌شناسی] نوعی مجسمه تدفینی به شکل سر انسان از جنس سنگ آهک سرسنگ headstone [باستان‌شناسی] سنگ یادبودی که در بالای گور به ‌صورت ایستاده قرار می‌گیرد سرسینه brisket [ فنّاوری غذا] بخشی از لاشه که شامل بخشهای پیشین و پایین دنده‌هاست سُرِش portamento [موسیقی] فنی در اجرای موسیقی که در آن نوازنده یا خواننده محدوده‌ای صوتی را به ‌صورت سراندن و با گذر از همه بسامدهای آن اجرا می‌کند سرشکنی نقشه map adjustment [نقشه‌برداری] هر تغییر در موقعیت افقی عوارض نقشه برای منطبق کردن آن با نقاط واپایش معین یا انتقال آن به شبکه‌ای با مقیاس مشخص سُرش نغمه‌ای glissando, gliss. [موسیقی ] فنی در اجرای موسیقی که در آن نوازنده محدوده‌ای صوتی را به ‌صورت سراندن و با گذر از همه نغمه‌های قابل اجرای آن ساز در آن محدوده اجرا می‌کند سُرِشی زخمه‌ای pizzicato slide [موسیقی] نوعی اجرای زخمه‌ای که در آن هم‌زمان با زخمه دست راست، دست چپ با حرکت بر دسته ساز به بالا و پایین سرانیده می‌شود سرعت ایمن safe speed [درون‌شهری، دریایی، ریلی] سرعتی که وسیله نقلیه در آن بتواند به‌آسانی از تصادف جلوگیری کند و در فاصله مناسب متوقف شود و اندازه آن بستگی به تراکم شدوآمد و وضعیت جوّی و جغرافیایی دارد سرعت برین‌‌صوتی hypersonic speed [فیزیک، هوایی] سرعتی با عدد ماخ پنج یا بیشتر سرعت پیاده pedestrian speed [درون‌شهری] سرعت متوسط راه رفتن عابران برحسب متر بر ثانیه سرعت تراصوتی transonic speed [فیزیک، هوایی] سرعت نسبی جسمی در شاره که بین 8/0 تا 2/1 ماخ باشد سرعت در روگاه fairway speed [دریایی] سرعت مجاز حرکت در روگاه سرعت زیرصوتی subsonic speed [فیزیک، هوایی] هر سرعتی در محیط شاره که در شرایط یکسان کمتر از سرعت صوت در همان شاره است سرعت مماسی tangential velocity [فیزیک] سرعت خطیِ لحظه‌ایِ جسمی که در مسیری خمیده حرکت می‌کند سرقت هویت identity theft [نظامی] سرقت اطلاعات مهمی از قبیل شماره کارت ملی و گواهینامه رانندگی و رمز کارت اعتباری برای کسب اعتبار و خرید کالا و دیگر خدمات سرکوب suppression [روان‌شناسی] تلاش آگاهانه برای کنار نهادن افکار و تجارب ناخوشایند از حیطه خودآگاهی سرمادهی chilling [جنگل، زراعت، گیاهی] قرار دادن گیاه در سرما برای بهبود کیفیت نمو سرنخ اطلاعاتی information cue information scent, [کتابداری] نشانه‌های بصری یا زبان‌شناختی که جستجوگر را از ربط اطلاعات مورد جستجو آگاه می‌سازد سری الکتروشیمیایی electrochemical series, electromotive series [شیمی] یک سری شیمیایی که بر مبنای پتانسیل الکتروشیمیایی نسبت به الکترود مرجع هیدروژن مرتب شده باشد متـ . سری فعالیت activity series سری غالب dominating series [ریاضی] سری‌ای که هر جمله آن ناکمتر از جمله متناظر در سری مفروض دیگری است سری فعالیت ← سری الکتروشیمیایی سطح آب‌بندی طوقه bead sealing area [تایر] سطح قاعده طوقه یا همان پنجه (toe) و پاشنه (heel) طوقه که بر روی رینگ (rim) می‌نشیند و در تایرهای بی‌‌تویی سبب آب‌بندی و جلوگیری از نشت هوا می‌شود سطح تحلیل level of analysis [سیاسی] هر یک از مراتب بررسی جنبه‌های گوناگون روابط بین‌الملل و عوامل مؤثر بر آن در تفسیر سیاست جهان و تشریح پدیدارهای جهانی از دیدگاه فرد یا دولت یا منطقه یا کل جهان سطح جناغی gore area [درون‌شهری ] سطحی که بین سمت چپ راهگرد و سمت راست مسیر اصلی در محل واگرایی یا همگرایی واقع می‌شود سطح جهانی تحلیل global level of analysis, system-level analysis [سیاسی] رویکرد تحلیلی به سیاسیات جهان که بر تأثیر اوضاع جهانی بر رفتار دولتها و کنشگران نادولت می‌پردازد سطح خدمت به مسافر person level of service [درون‌شهری] کیفیت خدماتی که در یک وسیله نقلیه عمومی به مسافران ارائه می‌شود که با توجه به فضای موجود برای هر مسافر تعیین می‌شود سطح ضربدری دوسمته two-sided weaving section [درون‌شهری] محدوده ضربدری که در آن خودروهای ورودی به بزرگراه از سمت راست وارد می‌شوند و خودروهای خروجی از سمت چپ خارج می‌شوند یا بالعکس سطح ضربدری یک‌سمته one-sided weaving section [درون‌شهری ] محدوده ضربدری که در آن خودروهای ورودی از همان سمتی که خودروهای خروجی خارج می‌شوند وارد بزرگراه می‌شوند سطح فردی تحلیل individual-level analysis, individual level of analysis [سیاسی] رویکرد تحلیلی به سیاسیات جهان که بر روانشناسی فردی کنشگران، به‌ویژه رهبران سیاسی، در عرصه سیاست خارجی تأکید دارد سطح فعالیت بدنی physical activity level, PAL [ تغذیه] نسبت انرژی مصرفی کل به انرژی مصرفی پایه سطح مقطع گرمایی thermal cross section [فیزیک] معیاری برای احتمال وقوع واکنش نوترون گرمایی با هسته‌های اتم سطح ملی تحلیل state-level analysis, state level of analysis [سیاسی] رویکرد تحلیلی به سیاسیات جهان که بر تأثیر ویژگیهای داخلی دولتها بر سیاست خارجی تأکید دارد سطحی ‌جذب shallow feeder [زراعت] ویژگی گیاهی که ریشه فعال آن در سطح خاک قرار دارد سفر voyage, voy [دریایی] گذار معمولاً طولانی از بندری به بندر دیگر سفر تک‌‌حوزه‌ای one-zone ride [درون‌شهری] استفاده از حمل و نقل عمومی در حوزه تک‌بها سفریاری assistance during travel [گردشگری] ارائه اطلاعات و کمک بیست‌وچهار‌ساعته به مسافران در بخشهایی از سفر که در قرارداد گنجانده شده است سفیدپوسه white rot [جنگل] هر نوع پوسیدگی سلولوز یا لیگنین چوب که پسماند سلولوزی سفیدرنگی با بافتی اسفنجی و نواری تولید می‌کند سکوی میانی loading island, safety island [درون‌شهری] جان‌پناهی برای ایمنی مسافران در حریم راه و خطوط عبوری که در محل ایستگاههای حمل‌ونقل عمومی ایجاد می‌شود سلاخی ← کشتار سلامت health [علوم سلامت] برخورداری آسایش کامل جسمی و روانی و اجتماعی و نه صرفاً فقدان بیماری و ناراحتی سلامت همگانی public health [علوم سلامت] شاخه‌ای از پزشکی که به سلامت جسمی و روانی اجتماع، به‌خصوص در مسائلی مانند آب‌رسانی و دفع فاضلاب و وضع آلودگی هوا و ایمنی غذا می‌پردازد سلسه‌مراتب فرماندهی chain of command [نظامـی] توالی سطـوح مختلـف فرماندهـی که در آن فرمـانها و اطلاعات از بالاترین مقام در سلسله‌مراتب سازمانی به رده‌های پایین انتقال می‌یابد سلطه هوایی air supremacy [نظامی] تفوق در رزم هوایی به نحوی که نیروی متخاصم نتواند کوچکترین خللی در روند عملیات هوایی ایجاد کند سمت قوس curve hand [درون‌شهری، ریلی] انحراف راست‌گرد یا چپ‌گرد یک قوس از مسیر مستقیم از سمت مبدأ به مقصد سمت مغناطیسی magnetic azimuth [ژئوفیزیک] سمت نسبت به شمال مغناطیسی سم‌ژنگان‌شناسی toxicogenomics [ژن‌شناسی] دانش تشخیص بیان افتراقی ژنها در واکنش به مواد سمی سمعک hearing aid, HA [ شنوایی‌شناسی] افزاره‌ای الکترونیکی برای تقویت صدا و ارسال آن به گوش شامل صدابَر و تقویت‌کننده و ریزبلندگو (receiver) متـ . شنیدیار hearing instrument شنیدافزار hearing device, HD سمعک اُست‌‌راهی ← سمعک راه استخوانی سمعک پشت‌گوشی behind-the-ear hearing aid, BTE hearing aid, over-the-ear hearing aid, OTE hearing aid, postauricular hearing aid [ شنوایی‌شناسی] سمعک‍ی که در پشت و بالای لاله گوش قرار می‌گیرد و معمولاً با قالب به مجرای گوش جفت می‌شود سمعک جیبی body-worn hearing aid, body hearing aid [ شنوایی‌شناسی] سمعک‍ی که صدابَر و تقویت‌کننده و خروجی آن درون محفظه‌ای بر روی بدن یا در جیب قرار داده می‌شود و ریزبلندگوی (receiver) آن که با سیمی به خروجی محفظه مذکور متصل است در گوش قرار می‌گیرد سمعک درون‌گوشی in-the-ear hearing aid, ITE hearing aid [ شنوایی‌شناسی] سمعک‍ی که در صدفه (concha) لاله قرار می‌گیرد به نحوی ‌که بخشی از آن درون گوش می‌رود سمعک دوشاخه Y-cord hearing aid [ شنوایی‌شناسی] نوعی سمعک جیبی که خروجی تقویت‌کننده آن با یک سیم Yشکل به هر دو گوش هدایت می‌شود سمعک راه استخوانی bone-conduction hearing aid [ شنوایی‌شناسی] سمعک‍ی که مبدل آن بر روی زائده پستانی (mastoid) گوش قرار می‌گیرد و ارتعاشات آن از راه استخوان به حلزون می‌رسد متـ . سمعک اُست‌‌راهی سمعک راه هوایی air-conduction hearing aid [ شنوایی‌شناسی] سمعک‍ی که صدا را از راه گوش بیرونی و میانی به گوش درونی می‌رساند متـ . سمعک هواراهی سمعک هواراهی ← سمعک راه هوایی سن برابرسینه breast-high age [جنگل] تعداد حلقه‌ها از مغز درخت (pith) تا بُن‌لاد که در ارتفاع برابر سینه شمارش می‌شود سنبل‌الطیب Valeriana [گیاهی] سرده‌ای از سنبل‌الطیبیان چندساله علفی با حدود 23 گونه که بومی اروپا و بخشی از آسیا هستند؛ برگهای قاعده‌ای آنها فراوان و محکم و از خطی تا تخم‌مرغی است و برگهای ساقه‌ای آنها کوچک و متقابل و با دو تا شش جفت برگچه شانه‌ای بریده با قطعات باریک است و گلهای یک یا دوجنسی آنها به تعداد زیاد در خوشه‌های مرکب طویل قرار دارد و پرچمها کمی از جام گل بیرون زده است و کاسه گل باریک و اغلب نُه تا سیزده‌قسمتی است سنبل‌الطیبیان Valerianaceae [گیاهی] تیره‌ا‌ی از خواجه‌باشی‌سانان یک یا چندساله علفی با هشت سرده و 400 گونه که در بسیاری از نقاط جهان به‌جز استرالیا می‌رویند؛ برگهای آنها مسطح دمبرگ‌دار با آرایش متقابل است و اغلب بوی بد و تند دارد و گلهای کوچکشان برگه‌دار (bracteate) یا برگک‌دار (bracteolate) کاملاً یا کمی نامنظم و جداکاسه و جداجام هستند سنبه تراورس ← سنبه ریل‌بند سنبه ریل‌بند punch, track punch [ریلی] ابزاری مربوط به خط که از آن برای سوراخ کردن جای پیچ یا میخ و فرو بردن آنها در ریل‌بندهای چوبی استفاده می‌شود متـ . سنبه تراورس سنت تدفین mortuary custom [باستان‌شناسی] مجموعه آداب و رسوم ناظر بر تدفین درگذشتگان در یک جامعه سنج‌افزار گرانی مطلق absolute-gravity instrument [ژئوفیزیک] دستگاهی که گرانی مطلق را اندازه‌گیری می‌کند سنج‌افزار گرانی نسبی relative-gravity instrument [ژئوفیزیک] دستگاهی که گرانی نسبی را اندازه‌گیری می‌کند سنجش پروتئین protein assay [ پروتگان‌شناسی] تعیین غلظت پروتئین در یک محلول ناشناخته سنجه metric [ریاضی ] با مفروض بودن مجموعه‌ای مانند ، تابعی نامنفی بر به ‌طوری که: الف) به ازای هر و از ، اگر و تنها اگر ، ب) به ازای هر و از ، ، پ) به ‌ازای ‌هر و و از ، سند انطباق document of compliance 1, DOC, certificate of compliance [دریایی] مدرکی که پس از حصول اطمینان از انطباق سامانه مدیریت ایمنی شرکت کشتیرانی با الزامات آیین‌نامه بین‌المللی مدیریت ایمنی صادر می‌شود سن درخت tree age [جنگل] سن کل ساقه روزمینی درخت بر حسب سال سن روزانه ← سن نابرابری روزانه سن کِشَند روزانه ← سن نابرابری روزانه سنگ‌آوار lithoclast [زمین ] قطعه‌ای سنگ کربناتی با قطر بیش از 2 میلی‌متر که از یک سنگ آهک یا دولومیت قدیمی‌تر به ‌صورت مکانیکی جدا شده و در درون یا مجاور یا بیرون محل رسوب‌گذاری نهشته شده باشد سنگ آهکی calcareous rock [زمین] نوعی سنگ رسوبی با مقدار قابل توجهی کلسیم‌کربنات سنگ آهن‌دار ferruginous rock [زمین] سنگی که بر اثر وجود آهن به رنگ سرخ یا رنگ زنگ آهن درآمده باشد سنگ پا scoria [زمین] آذرآواری با شکل نامنظم و حفره‌های فراوان سنگ‌پایی scoriacious [زمین] ویژگی بافت سنگ آتشفشانی با حفره‌های گازی بزرگ سنگ‌چین cairn, clearance cairn [باستان‌شناسی] توده‌ای از سنگ لاشه که برای یادبود یا نشانه‌‌‌گذاری غالباً بر روی یک گور چیده می‌شده ‌است سنگ‌چین حلقه‌ای ring cairn, ring barrow [باستان‌شناسی] مرزبندی با سنگ یا خاک، به شکل دایره و دور محوطه‌ای به قطر حداکثر 20 متر سنگر trench [نظامی] هر یک از انواع استحکامات نظامی که از خاک و با جابه‌جایی و چینش آن ساخته می‌شود سنگر توپ casemate [نظامی] موضع یا سنگر بسته و سقف‌دار توپخانه سنگر جنگ‌افزار rifle trench [نظامی] خاکریز ویژه توپخانه که به‌سرعت ساخته می‌شود سنگر حفره‌روباه foxhole [نظامی] گودال حفرشده‌ای که حکم سنگر یک‌نفره را دارد سنگر گروهی slit trench [نظامی] سنگر کوچکی برای 3 تا 5 نفر سنگریزه آتشفشانی lapilli [زمین] آذرآواری با اندازه 2 تا 64 میلی‌متر که منشأ آن ممکن است اصلی یا فرعی یا تصادفی باشد سنگِ‌قبر gravestone, tombstone 1 [باستان‌شناسی] سنگی که محل یک تدفین در خاک را مشخص می‌کند و معمولاً منقوش یا دارای نوشته است سنگِ‌لوح آتشفشانی ash slate [زمین] سنگِ‌لوحی متشکل از خاکستر آتشفشانی سنگهای کلسیمی ـ قلیایی calc-alkaline rocks [زمین] سنگهای آذرینی که مقدار کلسیم موجود در آنها از عناصر قلیایی بیشتر است و شاخص قلیایی ـ آهکی آنها بین 56 تا 61 است سنگ‌یخ ← زمین یخ سن نابرابری روزانه age of diurnal inequality [ژئوفیزیک] بازه زمانی میان بیشینه مِیل نیم‌ماهانه شمالی یا جنوبی ماه از یک سو و هنگامی که اثر بیشینه مِیل در گستره کِشَند یا سرعت جریان کِشَندی رخ می‌دهد از سوی دیگر متـ . سن کِشَند روزانه age of diurnal tide سن روزانه diurnal age سوارگاه loading area [درون‌شهری] فضای سکومانندی در ایستگاه که اتوبوس برای سوار و پیاده کردن مسافر در کنار آن توقف می‌کند سوانگار chromatograph [شیمی] سنج‌افزاری ویژه سوانگاری سوانگاری chromatography [شیمی] روشی برای جداسازی اجزای یک مخلوط با عبور دادن یک فاز متحرک از روی یک فاز ساکن سوانگاری اندازه‌ای size exclusion chromatography [شیمی] نوعی سوانگاری مایعی که در آن جداسازی صرفاً بر اساس اندازه مواد صورت می‌گیرد سوانگاری تبادل یونی ion exchange chromatography [شیمی] نوعی سوانگاری مایعی که در نتیجه برهم‌کنشهای یونی صورت می‌گیرد سوانگاری ژل‌تراوشی gel-permeation chromatography [شیمی] نوعی سوانگاری اندازه‌ای که از آن برای جداسازی مواد غیرآبی بر اساس وزن مولکولی آنها استفاده می‌شود سوانگاری ژل‌صافشی gel-filtration chromatography [شیمی] نوعی سوانگاری اندازه‌ای که در آن از فاز متحرک آبی برای جداسازی مواد بر اساس وزن مولکولی آنها استفاده می‌شود سوانگاری فازمعکوس reverse-phase chromatography [شیمی] نوعی سوانگاری که در آن زنجیرهای کربن آب‌گریز با گروههای آب‌دوست در یک ماتریس نگهدارنده مبادله می‌شوند سوانگاری گاز ـ جامد gas-solid chromatography, GSC [شیمی] نوعی سوانگاری که در آن از یک فاز متحرک گاز و یک فاز ثابت برجذبنده اصلاح‌نشده استفاده می‌شود سوانگاری گاز ـ مایع gas-liquid chromatography [شیمی] نوعی سوانگاری که در آن فاز متحرک گاز است و فاز ثابت جامدی است که با یک فاز ثابت مایع پوشیده شده است سوانگاری گازی gas chromatography [شیمی] روشی برای سوانگاری مخلوط گازی که در آن گاز از یک ستون بلند دارای یک فاز جاذب ساکن عبور می‌کند و مخلوط گازها از هم جدا می‌شوند سوانگاری لایه‌نازک thin-layer chromatography, TLC, planar chromatography [شیمی] نوعی سوانگاری که در آن فاز متحرک از روی جذب‌کننده‌ای که بر روی لایه‌ای نازک قرار دارد می‌گذرد سوانگاری لایه‌نازک شعاعی radial thin-layer chromatography [شیمی] نوعی سوانگاری لایه‌نازک که در آن نمونه در مرکز یک صفحه گرد قرار می‌گیرد و حلال متحرک از مرکز شروع به خیس کردن صفحه می‌کند سوانگاری مایعی liquid chromatography [شیمی] نوعی سوانگاری که در آن فاز متحرک مایع و فاز ثابت جامد یا مایع بر روی یک نگهدارنده جامد قرار دارد سوانگاری مایعی کارا high performance liquid chromatography [شیمی] نوعی سوانگاری مایعی که در آن فاز مایع به‌آسانی تغییر می‌کند و در قدرت تفکیک و زمان تجزیه اثر می‌گذارد سوانگاشت chromatogram [شیمی ] نمودار شویش اجزای یک مخلوط برحسب زمان یا حجم سوخت جایگزین alternate fuel [درون‌شهری] سوختی که برای کاهش آلودگی هوا به جای بنزین و گازوئیل به کار می‌رود سوخت‌رسان ناوگان fleet oilers [نظامی] ناوی که فراورده‌های نفتی و مهمات را در مسیر حرکت ناوها تأمین می‌کند سوراخ حشره insect hole [جنگل] هر سوراخ یا مجرایی در پوست یا چوب درخت که حشرات بالغ یا کرمینه (larva) آنها ایجاد کرده باشند سوراخ‌کن تراورس ← سوراخ‌کن ریل‌بند سوراخ‌کن ریل‌بند tie borer, sleeper borer [ریلی] ابزاری برای سوراخ کردن ریل‌بند برای نصب آسانتر میخ یا پیچ پابند متـ . سوراخ‌کن تراورس سوراخ‌گیر تراورس ← سوراخ‌گیر ریل‌بند سوراخ‌گیر ریل‌بند tie plug [ریلی] قطعه کوچک چوبی به اندازه میخ برای پر کردن سوراخ ریل‌بند متـ . سوراخ‌گیر تراورس سوزانه flare [محیط‌زیست] افزاره‌ای واپایشی که با آن مواد خطرناک را برای جلوگیری از ورود آنها به محیط می‌سوزانند سوزن برقی ـ ‌دستی dual control switch [ریلی] سوزنی که ماشین آن به دو صورت دستی و برقی کار می‌کند سوزن قفل‌برقی electric lock switch, electrically locked switch [ریلی] نوعی سوزن دستی که دارای قفل برقی است سوزن نیمه‌خودکار semi-automatic switch, rubber switch [ریلی] سوزنی که به پایه سوزن نیمه‌خودکار متصل شده باشد سوزنک یخی ice needle [جَوّ] یخ‌بلور نازک و بلند با سطح مقطع معمولاً شش‌گوش سوسیس مرغ chicken sausage [فنّاوری غذا] سوسیس تهیه‌شده از گوشت بازیابی‌شده مرغ گوشتی یا غیرگوشتی و گاه پوست و دیگر اجزای مرغ، مانند سنگدان و دل سوگ‌پیشگان mortuary cult [باستان‌شناسی ] گروهی که حرفه آنها برگزاری مراسم عزاداری و تقدیم پیشکشهای تدفین‍ی برای آمرزش مردگان و سهیم شدن در رستگاری آنهاست سوگیری bias [علوم سلامت] هر گونه انحراف نظام‌مند یا خطای منظم در نتیجه‌گیری یا استنباط یا فرایندهای منتهی به این انحراف سوگیری ابزار instrument bias [علوم سلامت] سوگیری ناشی از خطای ابزار سوگیری اثبات ascertainment bias [علوم سلامت] گونه‌ای سوگیری اطلاعات که ناشی از تلاش بیش‌ازحد مشاهده‌گر برای اثبات وقوع پیامد در موردها است سوگیری اطلاعات information bias [علوم سلامت] سوگیری در اندازه‌گیری داده‌های پیامد یا مواجهه (exposure) به گونه‌ای که درستی مقایسه بین دو گروه را دچار اشکال می‌کند سوگیری انتخاب selection bias [علوم سلامت] سوگیری ناشی از تفاوت نظام‌مند در ویژگیهای کسانی که برای مطالعه انتخاب شده‌اند و آنها که انتخاب نشده‌اند سوگیری انتشار publication bias [علوم سلامت] سوگیری ناشی از گرایش نویسندگان مقالات یا سردبیران مجلات به انتشار نتایج مثبت مطالعات سوگیری برکسونی ← سوگیری میزان بستری سوگیری پاسخ response bias [علوم سلامت] سوگیری ناشی از تفاوت در خصوصیات داوطلبان شرکت در مطالعه با غیرداوطلبان، در پاسخ ‌دادن به پرسشها سوگیری خودانتخابی self-selection bias [علوم سلامت] گونه‌ای سوگیری انتخاب‍ی ناشی از تصمیم شخصی فرد انتخاب‌شده در مطالعه سوگیری طراحی design bias [علوم سلامت] گونه‌ای سوگیری که ناشی از اشکال در طراحی مطالعه است سوگیری گزارشی reporting bias [علوم سلامت] سوگیری ناشی از ارائه یا عدم ارائه گزینشی اطلاعات توسط شرکت‌کنندگان سوگیری مخدوش‌کننده confounding bias [علوم سلامت] تحریف اثر برآوردشده یک مواجهه (exposure) در یک پیامد که ناشی از وجود عامل بدون ارتباطی است که در عین حال با مواجهه و پیامد رابطه دارد سوگیری مشاهده‌گر observer bias [علوم سلامت] تفاوتی نظام‌مند که به علت بی‌ثباتی مشاهده‌گر میان مقدار واقعی و مقدار مشاهده‌شده ایجاد می‌شود سوگیری مصاحبه‌گر interviewer bias [علوم سلامت] سوگیری ناشی از جمع‌آوری انتخابی آگاهانه یا ناآگاهانه داده‌ها توسط مصاحبه‌گر سوگیری میزان بستری admission rate bias [علوم سلامت] تفاوت خصوصیات موردها و شاهدها در مطالعات موردشاهدی بیمارستانی که ناشی از تفاوت نسبت بستری بیمارستانی در هر کدام است متـ . سوگیری برکسونی Berkson's bias, Berksonian bias سوگیری نمونه‌گیری sampling bias [علوم سـلامت] سـوگیری ناشـی از نمونه‌گـیری غیرتصـادفی از یک جمعیت سوگیری یادآوری recall bias [علوم سلامت] سوگیری ناشی از تفاوت در یادآوری خاطرات گذشته بین موردها و شاهدها سوی چهره face orientation, facing [باستان‌شناسی] وضعیت قرار گرفتن سر و به تبع آن صورت نسبت به راستای بدن سویه strain [ میکرب] یک گروه از اندامگانهایی که با سایر اندامگانهای موجود در همان گونه در یک یا چند خصوصیت وراثتی متفاوت باشند سه‌کنجه‌خیز Trapa [ گیاهی ] سرده‌ای از سه‌کنجه‌خیزیان با حدود 30 گونه آبزی یک‌ساله شناور که بومی نواحی گرم و معتدل اوراسیا و افریقا هستند؛ برگهای آنها یا پرمانند غوطه‌ور است با تقسیمات ریز که در طول ساقه قرار دارد یا شناور غیرمنقسم به صورت طوقه‌ای که در سطح آب قرار می‌گیرد؛ برگهای شناور آنها تخم‌مرغی یا مثلث‌شکل با حاشیه دندانه‌ای ـ ‌اره‌ای است و گلهای آنها سفید و دارای چهار گلبرگ است که در اوایل بهـار پدیدار می‌شود و گرده‌افشانی در آنها با حشرات انجام می‌شود سه‌کنجه‌خیزیان Trapaceae [ گیاهی ] تیره‌ای از موردسانان آبزی یک‌ساله شناور با یک سرده و حدود 30 گونه که در آبهای آرام تا عمق پنج متر می‌رویند و در نواحی گرم و معتدل افریقا و اوراسیا به صورت بومی وجود دارند؛ برگهای آنها یا پرمانند و غوطه‌ور است یا غیرمنقسم و شناور و گلهایشان سفید و چهارپر است که در اوایل تابستان آشکار می‌شود سهم ← سامانه همرفتی میان‌مقیاس سیاست بی‌طرفی neutralism [سیاسی] سیاست مبتنی بر عدم تعهد در دوران جنگ سرد که اکثر کشورهای جهان سوم به آن پایبند بودند سیاست سلامت health policy [علوم سلامت] خط‌مشی ناظر بر چگونگی مراقبتهای سلامت و تدوین برنامه‌هایی برای آن سیاست قدرت‌پایه power politics, machtpolitik [سیاسی] آموزه‌ای سیاسی که به ‌موجب آن دولتها در روابط بین‌الملل منافع خود را با تکیه بر قدرت تأمین می‌کنند سیاست واقع‌گرا realpolitik [سیاسی] سیاست مبتنی بر واقع‌گرایی سیاه‌بُرشی dark cutting defect [ فنّاوری غذا] عیبی ناشی از فشار روانی گاو، خصوصاً گاو نر، پیش از ذبح که سبب تیره شدن رنگ گوشت و کاهش کیفیت آن می‌شود سیاه‌خاک black soil, Chernozem, black earth, black land [زراعت] خاکی که به دلیل دارا بودن گیاخاک فراوان سیاه است سیاه‌شدگی darkening [ فنّاوری غذا] بدرنگ و تیره شدن تدریجی گوشت سیب‌زمینی بذر seed potato [زراعت] غده سیب‌زمینی که برای تکثیر غیرجنسی به کار می‌رود سیرابی‌شیردان tripe [فنّاوری غذا] بخشی از آلایش خوراکی که شامل معده چهار قسمتی نشخوارکنندگان است سیر و سفر travel and tourism [ گردشگری ] سفرها و دورانهای اقامت اشخاص در مکانهایی خارج از محل سکونت معمول برای تفریح یا کسب‌و‌کار یا مقاصد دیگر سیری حسی sensory-specific satiety [ تغذیه] کاهش یافتن لذت از غذا در حین مصرف آن سیم آهنگ chanterelle, cantino, melody string [موسیقی] زیرترین زه در ساز زهی سیماهای تکمیلی supplementary features, supplementary cloud features [جَوّ] آن دسته از سیماهای اَبر که به‌عنوان ویژگیهای مکمل برای متمایز کردن اَبرها از یکدیگر به کار می‌روند سیم جوش welding rod [متالورژی] ماده پرکننده به شکل سیم یا مفتول و عموماً بدون روکش سیم‌طوقه bead wire [تایر] هر یک از سیمهای فولادی که مغزه طوقه را تشکیل می‌دهند و تنیدگی آنها مانع بلندشدن طوقه از لبه رینگ (rim flange) می‌شود سیم همخوان resonance string sympathetic string, [موسیقی] سیمی که معمولاً نواخته نمی‌شود، اما براثر پدیده صوتیِ تشدید به ارتعاش در‌می‌آید سینا ← حرّا سینائیان ← حرّائیان سینه plate [ فنّاوری غذا] بخش نازکی از لاشه دام که در پشت سرسینه قرار دارد ش شاخال brushwood [جنگل] درختچه‌ها و سرشاخه‌های قطع‌شده یا افتاده شاخ بزی ← مارتینی شاخ‌بزیان ← مارتینیان شاخص حلقه درخت tree-ring index [جنگل] پهنای استاندارد حلقه سالانه درخت با توجه به سن آن شاخص خوردگی corrosion index [ خوردگی] میزان خورندگی یا رسوب‌گذاری آب شاخص سالم خوردن healthy eating index, HEI [تغذیه] شاخصی برای ارزیابی و پایش وضعیت کلی رژیم غذایی افراد که بر اساس آن کیفیت کلی رژیم غذایی سنجیده می‌شود شارش اَبَربحرانی ← شارش اَبَرصوتی شارش اَبَرصوتی supersonic flow [فیزیک، هوایی] شارشی که سرعت ذرات شاره در آن بیشتر از سرعت صوت در همان شاره است متـ . شارش اَبَربحرانی supercritical flow شارش برین‌‌صوتی hypersonic flow [فیزیک، هوایی] شارشی با سرعت بیشتر از پنج ماخ در محیط شاره شارش تراصوتی transonic flow [فیزیک، هوایی] حرکت شاره در اطراف جسم غوطه‌ور در شاره به ‌طوری که مقـدار سرعت آن در برخـی نقاط اَبَرصـوتی و در برخـی نقاط زیرصوتی است شارش تلاطمی turbulent flow [فیزیک] حرکت شاره به نحوی که در آن فشار و سرعت موضعی به طور نامنظم و سریع تغییر ‌کند شارش زیربحرانی ← شارش ‌زیرصوتی شارش زیرصوتی subsonic flow [فیزیک، هوایی] شارشی که سرعت ذرات شاره در آن کمتر از سرعت صوت در همان شاره است متـ . شارش زیربحرانی subcritical flow شاره ضدیخ anti-icing fluid [هوایی] شاره‌ای که از یخ زدن جلوگیری می‌کند شاسی مفصلی articulated frame [جنگل] قابی که دو قسمت آن با مفصل به هم متصل شده است شال ← شمار اتصال لیگانه شامه‌برونی meningocele [پایه پزشکی] بیرون‌زدگی شامه‌گان از جمله از مهره‌شکاف شامه ـ نخاع‌برونی meningomyelocele [پایه پزشکی] بیرون‌زدگی نخاع و برون‌شامه آن به علت آسیب دیدن یا وجود نارسایی در ستون مهره‌ها شانه shoulder [تایر] بخشی از تایر که بین رویه و دیواره قرار دارد شاه‌پسند Verbena [گیاهی] سرده‌ای از شاه‌پسندیان یک یا چندساله علفی یا نیمه‌چوبی با حدود 250 گونه که بومی برِّ جدید و برخی نیز بومی برِّ قدیم‌اند؛ برگهای آنها معمولاً متقابل و ساده و در بسیاری از گونه‌ها کرک‌دار است و گلهایشان کوچک و دارای پنج گلبرگ است که در گل‌آذین خوشه قرار می‌گیرند و معمولاً سایه‌ای از رنگ آبی دارند شاه‌پسندیان Verbenaceae [گیاهی] تیره‌ای از نعناسانان درختی یا درختچه‌ای یا علفی با حدود 90 سرده و 3000 گونه که بیشـتر در نواحی گرمسیری می‌رویند و مشخصه بارز آنها گلهای خوشه‌ای کوچک و معطرشان است که پنج‌پر یا به‌ندرت چهار تا هشت ‌پر است؛ برگهایشان دمبرگ‌دار یا بی‌دمبرگ است و معمولاً آرایش متقابل یا فراهم یا به‌ندرت متناوب دارند شاهدانه Cannabis [گیاهی] سرده‌ای از شاهدانه‌ایان یک‌ساله علفی ایستاده ستبر با یک گونه معطر که از آسیای مرکزی منشأ گرفته است و امروزه در مناطق معتدل شمالی به‌فور کشت می‌شود؛ یک رقم آن با ظاهری نی‌مانند و بلند برای تولید الیاف خاص شاهدانه کشت می‌شود و گیاه ماده رقم کوتاه دیگری از آن منبع اصلی ماری‌جوانا است شاهدها ← گروه شاهد شاه‌سرخس Osmunda [گیاهی] سرده‌ای از شاه‌سرخسیان با پنج تا ده گونه که اساساً مختص نواحی معتدل هستند؛ گیاهان این سرده دارای برگ‌شاخه‌های (frond) کاملاً دوریختی یا نیمه‌دوریختی با فتوسنتز (Photosynthesis) سبز سترون هستند و برگچه‌های غیرفتوسنتزی (non-photosynthetic) بارور با هاگدانهای بزرگ و برهنه دارند شاه‌سرخس‌سانان Osmundales [گیاهی] راسته‌ای از شاه‌سرخس‍ها با تقریباً بیست گونه و پراکندگی وسیع که با گروه سرخسهایی که دارای هاگدان حقیقی (Eusporangiatae) هستند قرابتهایی دارند شاه‌سرخسیان Osmundaceae [گیاهی] تنها تیره از شاه‌سرخس‌سانان که گروهی ابتدایی با سه سرده از سرخسهای درشت‌قامت با حدود بیست گونه است؛ هاگدانهای آنها به ‌صورت پراکنده یا متمرکز در هاگینه‌ها (sori) در سطح زیرین برگچه‌ها یا در هر دو سطح نواحی زایای برخی از برگ‌شاخه‌ها (fronds) قرار دارند، هاگینه‌های این سرده برعکس بسیاری از تیره‌های سرخس فاقد هاگینه‌پوش (indusium) است شبدرترشک Oxalis [گیاهی] سرده‌ای علفی کوچک از شبدرترشکیان با حدود 850 گونه که گیاهانی گرمسیری هستند و عمدتاً بومی افریقای جنوبی و امریکای جنوبی به شمار می‌آیند شبدرترشک‌سانان Oxalidales [گیاهی] راسته‌ای از دولپه‌ایهای علفی یک‌ساله و چندساله یا درختی یا درختچه‌ای یا بالارونده با شش تیره و 58 سرده و 1810 گونه که در مناطق معتدل و گرمسیری پراکنده‌اند شبدرترشکیان Oxalidaceae [گیاهی] تیره‌ای از شبدرترشک‌سانان با سه سرده و حدود 875 گونه با گلهای منظم و پرچمهایی دو تا سه برابر تعداد گلبرگها یا کاسبرگها و میوه‌هایی از نوع پوشینه حجره‌گشا (loculicidal) و بدون منقارک (beakless) شبکه rose [موسیقی] روزنهای صوتی، معمولاً به شکل گُل، که بر روی صفحه سازهای زهی، به‌ویژه خانواده بربط‌ها، ایجاد می‌شود تا بین هوای داخل جعبه صوتی و هوای خارج ‌ساز ارتباط برقرار شود متـ . گُل شبکه‌بندی نقشه map grid [نقشه‌برداری] شبکه‌ای که برای فراهم کردن یک دستگاه مختصات مناسب بر روی نقشه افکنده می‌شود شبکه لوله‌های گدازه lava tube system [زمین] شبکه‌ای از لوله‌های گدازه انشعابی که خاص جریان‍های گدازه ریسمانی (pahoehoe lava) است شبه‌تقارن pseudosymmetry [فیزیک] وضعیتی که در آن بلور با توجه به زاویه‌ها و نسبت محورها تقارنی بیشتر از تقارن واقعی از خود نشان می‌دهد شبه‌زمینوار quasi-geoid [ژئوفیزیک] سطحی غیرهم‌پتانسیل در نزدیکی زمینوار که فاصله هر نقطه روی آن تا سطح زمین، ارتفاع نرمال (normal height) است شبه‌گوشت meat analogue [فنّاوری غذا] غذایی شبیه‌سازی‌شده که از لحاظ خصوصیات ساختاری و مکانیکی قابل قیاس با گوشت طبیعی است شبه‌ویروس viroid [ میکرب] عامل عفونت‌زایی شامل یک رشته کوتاه رِنا که با هیچ پروتئینی همراه نیست و برای تکثیر کاملاً وابسته به یاخته میزبان است شتابدهنده دومرحله‌ای tandem accelerator [فیزیک] شتابدهنده‌ای ایستابرقی/ الکتروستاتیکی که در آن یونهای منفی هیدروژن از پتانسیل زمین تا پتانسیل زیاد شتاب می‌گیرند و سپس با گذار از محفظه‌ای‌گازی یا برگه‌ای نازک، هر دو الکترونِ یون از آن کنده می‌شوند و پروتون باقیمانده مجدداً شتاب می‌گیرد و به پتانسیل زمین می‌رسد شتاب سقوط آزاد ← شتاب گرانی شتاب گرانی acceleration of gravity [ژئوفیزیک] شتاب یک جسم بر اثر ربایش گرانشی یک سیّاره متـ . شتاب سقوط آزاد acceleration of free fall گرانی ظاهری apparent gravity شتاب مماسی tangential acceleration [فیزیک] مؤلفه‌ای از شتاب خطی که مماس بر مسیر حرکت خمیده خط ذره است شخصیت خوددوست نراندامه‌ای ← شخصیت نراندامه‌ای شخصیت نراندامه‌ای phallic personality [روان‌شناسی] الگویی شخصیتی که وجه مشخص آن رفتار خودستایانه و خود‌دوستدارانه (narcissistic)، لاف‌زنی، اعتماد ‌به ‌نفس افراطی، تکبر، رفتار جنسیـ اجباری (sexual-compulsive behaviour) و در برخی موارد خود‌نمایشگری (exhibitionistic) یا پرخاشگری است متـ . منش نراندامه‌ای phallic character شخصیت خوددوست نراندامه‌ای phallic-narcissistic character, phallic-narcissistic personality شدت زمین‌لرزه earthquake intensity [ژئوفیزیک] شاخصی از ویرانگری محلی هر زمین‌لرزه در پهنه‌ای کوچک شرایط تنظیم control conditions [درون‌شهری] شرایط و مقررات حاکم بر واپایش تردد وسایل نقلیه شامل نوع و فازبندی و زمان‌بندی چراغهای راهنمایی برای محدوده مشخصی از خیابان یا بزرگراه شرایط زمینه background conditions [محیط‌زیست] شرایط زیستی و شیمیایی و فیزیکی آب در بالادست محل تخلیه شرایط لغو cancellation clause [گردشگری] بندی از قرارداد که در آن شرایطی که ممکن است به فسخ قرارداد منجر شود ذکر می‌شود شرط بازگردانی salvage clause [دریایی] بندی در قرارداد حمل بار که چگونگی و شرایط انجام خدمات بازگردانی در ‌هنگام بروز حوادث را تعیین می‌کند شرط بیمه سفر voyage clause [دریایی] بندی در بیمه‌نامه‌های دریایی که دوره زمانی مجاز برای یک سفر یا یک مجموعه‌سفر را مشخص می‌کند شرط پرچم flag clause [دریایی] بندی در بارنامه که مطابق با قوانین کشور ذی‌ربط چگونگی رسیدگی به مسئولیتهای حمل‌کننده در آن قید می‌شود شرط خارج از اجاره off-hire clause, breakdown clause [دریایی] بندی در قراردادهای اجاره که چگونگی محاسبه مدت ‌‌زمان خارج از اجاره را مشخص می‌کند شروع زنگ rust bloom [ خوردگی] بی‌رنگ شدن فلز که نشان‌دهنده آغاز زنگ‌زدگی است شریک کشتی joint owner, joint owners, part owners [دریایی] هر یک از صاحبان کشتی یا کشتیهایی که به دو نفر یا بیشتر تعلق دارد شستشوی بازدارنده زنگ rust-inhibitive wash [ خوردگی] ایجاد پوشش تبدیلی بر روی سطح آهن پیش از رنگ کردن شقایق Papaver [گیاهی] سرده‌ای از شقایقیان با حدود 120 گونه یک‌ساله یا دوساله یا چندساله مقاوم در برابر سرما که در نواحی معتدل افریقا و اوراسیا و امریکای شمالی می‌رویند و شامل گیاهانی مانند شقایق قرمز و خشخاش می‌شوند شقایقیان Papaveraceae [گیاهی] تیره‌ای از آلاله‌سانان شیرابه‌دار اغلب علفی و گاهی درختچه‌ای یا درختی کوتاه با حدود 23 سرده و 200 گونه و پراکنش جهانی و برگهای ساده و لَپ‌دار یا بریده شانه‌ای (pinnatifid) با دُمبرگ و بدون غلاف که آرایش‌شان متناوب یا چرخه‌ای است شقه کردن splitting [ فنّاوری غذا] فرایند نصف کردن لاشه از قسمت تیره پشت شکاف اطلاعاتی information gap, information divide [کتابداری] فاصله میان میزان و نوع اطلاعات در دسترس جامعه با آنچه مورد نیاز آن است شکاف‌بشم crevasse hoar [جَوّ] یخ‌بلورهایی که بر دیواره شکاف یخسارها یا حفره‌های بزرگ سرد تشکیل می‌شود شکست‌ایمن fail-safe 2 [درون‌شهری، ریلی، هوایی] ویژگی قطعه‌ای که در صورت شکست آن خطری برای افراد یا خللی جدی در عملکرد کلی دستگاه ایجاد نشود و آسیب به حداقل برسد شکست کشتی shipwreck 2, wreck 2, wreckage 2 [دریایی] غرق شدن یا شکستن یا متروک شدن کشتی شکل پیرایشی دگرسان alternative splice form [ژن‌شناسی] هر یک از شکلهای متفاوت رونوشتهای ساخته‌شده از یک پیش‌رِناپ، در نتیجه پیرایش ‌دگرسان شکل‌گیری آن‌من ego development, ego formation [روان‌شناسی] در نظریه روان‌کاوی، فرایندی که بخشی از فرومن را به مقتضای محیط به‌تدریج به آن‌من تبدیل می‌کند شکل‌گیری اَبر cloud formation [جَوّ] فرایندی که در آن گونه‌های مختلف اَبر تشکیل می‌شود شکمبه stomach [فنّاوری غذا] بخش خوراکی آلایش شامل سیرابی‌شیردان و بقیه دستگاه گوارش دام شکم‌غُره borborygmus [تغذیه] صدای ناشی از حرکت گاز در روده شمار اتصال لیگاند hapticity [شیمی] تعداد الکترونهایی که در یک لیگاند به طور مستقیم با فلز در همارایی شرکت می‌کنند اختـ . شال شمارگر هسته‌های میعان اَبر cloud condensation nuclei counter [جَوّ] افزاره‌ای برای اندازه‌گیری فراوانی ذرات جوّی که بخار آب بر روی آنها در مقادیر کمِ اَبَراشباع‌شدگی میعان می‌کند اختـ . شمارگر هماب CCN counter شمارگر هماب ← شمارگر هسته‌های میعان اَبر شمال ← جهان شمال شمشاد Buxus [گیاهی] سرده‌ای از شمشادیان با حدود 70 گونه که اغلب گونه‌های آن گرمسیری یا نیمه‌گرمسیری است و فقط گونه‌های اروپایی و برخی گونه‌های آسیایی آن در برابر سرما مقاوم هستند، برگهای آنها متقابل و دایره‌ای تا سرنیزه‌ای با بافت چرمی و گلهایشان کوچک سبز مایل به زرد تک‌جنسی و تک‌پایه است؛ میوه آنها پوشینه کوچکی است با تعدادی دانه‌های ریز شناسانه اطلاعات information identifier [کتابداری] مجموعه‌ای از نشانه‌ها که برای تشخیص هویت بسته اطلاعاتی به ‌کار می‌رود شناسانه برنمود رقمی digital object identifier, DOI [کتابداری] نشانه واحدی که ناشران برای تشخیص و مبادله محتوای یک برنمود رقمی به کار می‌برند متـ . شناسانه شیء رقمی شناسانه شیء رقمی ← شناسانه برنمود رقمی شناسایی اَبر cloud identification [جَوّ] تعیین سرده و گونه و ورده (variety) و سیماهای تکمیلی و اَبرهای فرعی و مادراَبر و پدیده‌های هوایی مرتبط با اَبرها شناور آبخورتنگنا vessel constrained by her draught [دریایی] شناوری موتوری که به ‌دلیل اندازه آبخور نسبت به عمق و پهنه آبراه میدان عمل بسیار محدودی دارد شناور بادبانی sailing vessel [دریایی] شناوری که با بادبان و نیروی باد حرکت می‌کند متـ . قایق بادبانی sailing boat کشتی بادبانی sailing ship شناور بازگردانی salvage vessel [دریایی] شناوری مجهز به تجهیزات ویژه که از آن برای بازگردانی استفاده می‌کنند متـ . کشتی بازگردانی salving ship شناور تندرو high-speed craft, HSC [دریایی] شناوری با طراحی و ویژگیهای خاص که سرعت بسیار بالا دارد شناور خارج از فرمان vessel not under command, NUC [دریایی] شناوری که تحت شرایط خاصی قادر به اجرای قوانینِ راه نیست و مطابق ضوابط باید از علائم هشداردهنده استفاده کند شناور راه‌ده give-way vessel, burdened vessel [دریایی] شناوری که مطابق با قوانینِ راه باید از مسیر شناور دیگر دور شود متـ . کشتی راه‌ده burdened ship شناور راه‌گیر privileged vessel stand-on vessel, [دریایی] شناوری که مطابق با قوانینِ راه بر شناور راه‌ده حق ‌تقدم دارد و با حفظ سرعت و مسیر به راه خود ادامه می‌دهد متـ . کشتی راه‌گیر privileged ship شناور سبقت‌گیر overtaking vessel [دریایی] شناوری که با زاویه‌ای بیش از 5/22 درجه نسبت به ورگه شناور دیگر در حال سبقت گرفتن از آن باشد شناور موتوری power-driven vessel [دریایی] شناوری که با نیروی محرکه موتور خود حرکت می‌کند متـ . قایق موتوری motorboat, power boat شناور نورانی light vessel [دریایی] شناوری با چراغهای پرنور که در نقطه‌ای از دریا درلنگر است و از آن به‌عنوان علامت دریایی استفاده می‌شود متـ . قایق نورانی lightboat, gas boat, boat beacon, unattended lightboat کشتی نورانی lightship شناور هدایت‌پذیر از دور unmanned underwater vehicle [نظامی] شناوری که می‌تواند در زیر آب حرکت کند و نیاز به هدایت و واپایش مستقیم نیروی انسانی ندارد اختـ . شهپاد UUV شناوه روگاه ← بویه روگاه شناوه صوتی sonobuoy [نظامی] فرستندهـ گیرنده صوتی کوچکی که از هواگرد بر سطح آب رها می‌کنند تا صدای زیردریایی را ردگیری و به هواگرد ارسال کند شناوه کشتی شکسته ← بویه کشتی شکسته شناوه نجات life buoy [نظامی] وسیله‌ای شناور برای نجات افرادی که در آب افتاده‌اند متـ . حلقه نجات life ring شناوه نشان‌گذار dan buoy [نظامی] شناوه‌ای که از آن در عملیات مین‌روبی برای مشخص کردن مسیر یا منطقه مین‌روبی‌شده استفاده می‌شود شنوایی‌بانی ← حفاظت شنوایی شنوایی‌سنجی بازتاب‌شرطی جهتی conditioned orientation reflex audiometry, conditioned orientation reflex [ شنوایی‌شناسی] روشی در شنوایی‌سنجی رفتاری برای ارزیابی حساسیت شنوایی کودکان دوساله و کمتر که در آن گردش سر به طرف منبع صدا با پاداش دیداری تقویت می‌شود اختـ . شنوایی‌سنجی جهتی COR audiometry شنوایی‌سنجی جهتی← شنوایی‌سنجی بازتاب‌شرطی جهتی شنوایی‌شناس آموزشی educational audiologist [ شنوایی‌شناسی] فردی که در زمینه شنوایی‌شناسی آموزشی تخصص دارد شنوایی‌شناسی آموزشگاهی ← شنوایی‌شناسی آموزشی شنوایی‌شناسی آموزشی educational audiology [ شنوایی‌شناسی] شاخه‌ای از شنوایی‌شناسی که به تشخیص عیوب شنوایی و توانبخشی شنوایی کودکان در مراکز آموزشی می‌پردازد متـ . شنوایی‌شناسی آموزشگاهی school audiology شنوایی‌شناسی توانبخشی ← بازتوانبخشی شنوایی شنودافزار bug [نظامی] هر یک از افزاره‌های مخفی شنود شنودزدایی debugging [نظامی] عملیات شناسایی و برچیدن شنودافزار از محیط شنودگذاری bugging [نظامی] عملیات نصب شنودافزار شنید‌افزار ← سمعک شنیدیار ← سمعک شوخ‌طبعی humour [روان‌شناسی] توانایی درک یا بیان جنبه‌های طنزآمیز موقعیتها شورابی Ruppia [گیاهی] تنها سرده شورابیان که اغلب در آبهای شور می‌روید؛ گل‌آذین آن بلند و نازک و راست یا اندکی پیچ‌خورده منتهی به دو گل ریز است و ساقه آن منشعب و بلند و برگهایش اغلب سرنیزه‌ای است شورابیان Ruppiaceae [ گیاهی] تیره‌ای از قاشق‌واش‌سانان با یک سرده و حدود ده گونه که معمولاً در آبهای شور یا کم‌نمک می‌رویند و برگهایشان نواری با غلافی در قاعده و گلهایشان ریز و بدون گلپوش است که در گل‌آذین خوشه‌ای انتهایی و کوتاه قرار می‌گیرند شویش elution [شیمی] فرایند انتقال ماده جذب‌شده از طریق شستشوی آن با یک جریان مایع یا گاز شوینده دوخصلتی ampholytic detergent [شیمی] شوینده‌ای که در محلول اسیدی، کاتیونی و در محلول بازی، آنیونی است شهپاد ← شناور هدایت‌پذیر از دور شهر مردگان necropolis [باستان‌شناسی] گورستان یا محوطه تدفینی بزرگ غالباً در نزدیکی یک شهر باستانی شهوانی‌سازی ← جنسی‌سازی شهودگرایی ریاضی mathematical intuitionism [ریاضی] مکتبی در فلسفه ریاضی که بر اساس آن ریاضیات نمی‌تواند ویژگیهای اغلب مجموعه‌های نامتناهی را در بر گیرد و فقط گزاره‌هایی موجه‌اند که بتوان اثبات‌پذیری آنها را با روشهای متناهی نشان داد شیار groove, tread groove [تایر] فضای خالی میان دو آج‌نوار مجاور شیاراندازی grooving [تایر] در طراحی تایر، ایجاد شیارهایی با عمق و زاویه‌های مختلف بر روی رویه برای بهبود کشانش (traction)، ترمزگیری یا پایداری جانبی شیار پله‌ای step groove [تایر] نوعی شیار با طرح پله‌ای که باعث افزایش قدرت چنگ‌زنی (gripping) تایر در برف می‌شود و به دوام رویه کمک می‌کند شیارزنی regrooving, tyre siping [تایر] ایجاد شیارهای جدید بر رویه تایر، پس از رسیدن رویه اصلی به حد رفتگی شیارک sipe, tread sipe [تایر] شکاف کوچک و باریکی که بر روی آج‌قطعه ایجاد می‌کنند تا کشانش (traction) تایر بر روی جاده خیس افزایش یابد شیار کناری ← شیار کناری بطنهای مغز شیار کناری بطنهای مغز sulcus limitans ventriculorum cerebri [پایه پزشکی] شیاری در میانه طول هر یک از دیواره‌های جانبی لوله عصبی اختـ . شیار کناری sulcus limitans شیب‌بَر moving ramp [درون‌شهری] پیاده‌روِ متحرک شیب‌دار شیب جوش weld slope [متالورژی] زاویه خط جوش‌بُن نسبت به خط افق شیب‌سنج clinometer [ژئوفیزیک] وسیله کوچک دستی برای اندازه‌گیری شیب شیب‌گَرد جوش weld rotation [متالورژی] زاویه بین جوش‌بُن و خط منصّف رویه‌های ذوب شیب مرکب composite grade [درون‌شهری] مجموعه‌ای از چند شیب متوالی در طول بزرگراه که اثر ترکیبی آنها بر حرکت خودروها خیلی بیشتر از مجموع اثر آنها به ‌صورت تک‌تک است شیپوره اَبَرصوتی supersonic nozzle [هوایی] شیپوره تونل باد یا شیپوره پیش‌رانشی که سرعت جریان نسبی در آن اَبَرصوتی است شیرآور Polygala [گیاهی] سرده‌ای از شیرآوریان علفی چندساله یا درختی کوتاه یا درختچه‌ای با حدود 500 گونه که دارای پراکنش تقریباً جهانی هستند و کرمینه (larva) برخی از پروانه‌سانان از گونه‌های این سرده تغذیه می‌کنند شیرآوریان Polygalaceae, Diclidantheraceae, Moutabeaceae, Xanthophyllaceae [گیاهی] تیره‌ای از باقلاسانان درختی یا درختچه‌ای یا علفی با هفده سرده و 800 گونه که دارای پراکنش تقریباً جهانی هستند و بیشتر از نیمی از گونه‌های آن متعلق به سرده شیرآور است شیرفلکه توازن kingstone valve [نظامی] هر یک از شیرفلکه‌های بزرگ زیردریایی که امکان ورود آب را بـه مخـزنهای ترازه فراهـم می‌کنـد تا زیـردریایی بتوانـد به عمق فرو رود شیء رقمی ← برنمود رقمی شیشه‌آواری vitroclastic [زمین] ویژگی ساختار سنگی آذرآواری که در آن خرده‌شیشه وجود دارد ص صافش چلیپایی crossflow filtration [محیط‌زیست] نوعی صافش که در آن جریان ورودی موازی سطح بستر صافی است و فقط قسمتی از جریان ورودی از داخل صافی عبور می‌کند صاف‌شدگی قوس flat spot [ریلی] انحراف بخشی از قوس به ‌سمت خط مماس صافش مستقیم direct filtration [محیط‌زیست] سلسله‌ای از فرایندهای مشتمل بر انعقاد و صافش که فاقد مرحله ته‌نشینی است و منجر به حذف ذرات می‌شود صافی دوسویه biflow filter [محیط‌زیست] صافی بستردانه‌ای که در آن جریان آب از بالا و پایین وارد و از وسط خارج می‌شود صافی شنی sand filter [محیط‌زیست] نوعی صافی متشکل از چند بستر شنی و به صورت لایه‌لایه که از آن برای جدا کردن ذرات ریز معلق از آب یا سیال استفاده می‌کنند صداگیر silence cloth [گردشگری] مشمع یا هر پارچه لایه‌داری که آن را برای گرفتن صدای ظروف زیر رومیزی قرار می‌دهند صفت چندعاملی multifactorial trait [ژن‌شناسی] هر یک از صفتهایی که تحت تأثیر یک یا چند ژن و همچنین عوامل محیطی قرار دارند صفحه اصلی تنش principal plane of stress [فیزیک] یکی از سه صفحه متعامد در نقطه‌ای که تنش برشی در آن نقطه و در امتداد آن صفحه صفر می‌شود صفحه زیر back [موسیقی ] قسمت زیرین یا پشتی جعبه صوتی سازهای زهی صلح آرمانی ← صلح ماندگار صلح‌آفرینی peacemaking [سیاسی] اقدامی که برای ایجاد تفاهم و توافق میان طرفهای درگیر به شیوه‌ای آشتی‌جویانه انجام گیرد صلح ایجابی positive peace [سیاسی] 1. صلحی که ویژگی آن وجود باورها و هنجارهای آشتی‌جویانه اجتماعی و فرهنگی، و عدالت در همه عرصه‌ها و استفاده مردم‌سالارانه از قدرت و نبود خشونت میان دولتهاست 2. نبود جنگ همراه با رفع اختلاف میان دولتها به شیوه سازنده صلح‌پژوهی peace research [سیاسی] شاخه‌ای از پژوهشهای علوم انسانی که هدف آن شناخت و فراهم کردن زمینه‌های برقراری صلح است صلح دیرپا long peace [سیاسی] صلح طولانی‌مدت میان قدرتهای بزرگ صلح سلبی negative peace [سیاسی] فقدان جنگ و خشونت آشکار و مستقیم در عرصه‌های داخلی و خارجی صلح‌کوشی peace offensive [سیاسی] اقدامات دیپلماتی هماهنگ و جدی در موردی خاص، با هدف دستیابی به صلح صلح ماندگار perpetual peace [سیاسی ] صلحی که بر پایه آرای کانت محصول وضعیتی است که در آن دولتها با پذیرش نظام مردم‌سالار به اتحاد آشتی‌جویانه و قوانین جهان‌گستر دست می‌یابند متـ . صلح آرمانی ideal peace صلح مردم‌سالاران ← نظریه صلح مردم‌سالاران صندل Santalum [گیاهی] سرده‌ای نیمه‌انگلی از صندلیان با حدود ده گونه که معروف‌ترین آنها همان صندل واقعی یا صندل سفید با چوب معطر است؛ گونه‌های این سرده در سرتاسر جنوب شرقی آسیا و جزایر جنوبی اقیانوس آرام پراکنده است صندلیان Santalaceae [گیاهی ] تیره‌ای از صندل‌سانان درختچه‌ای و علفی و درختی نیمه‌انگلی با حدود 38 سرده و بیش از 400 گونه که در نواحی گرمسیری یا معتدل می‌رویند؛ در برخی از سرده‌ها برگهای غیرمنقسم و معمولاً متناوب به ساختارهایی فلس‌مانند تبدیل شده است؛ برگهای سبز آنها مقداری سبزینه دارد که به آنها امکان ساخت غذا را می‌دهد، اما این گیاهان مقداری از آب و مواد غذایی مورد نیاز خود را از طریق اندامهای مکنده (haustoria) از میزبان تأمین می‌کنند؛ اکثر صندلیان انگل‌‌ریشه‌ای، ولی برخی از آنها انگل‌ساقه‌ای هستند و بیشتر آنها گلهای کوچک و ناپیدای یک‌جنسی یا دوجنسی دارند صندلی سلمانی barber chair, tombstone 2 [جنگل] کُنده‌ای که بر اثر قطع ناقص درخت به شکل صندلی درآمده است صندوق تدفینی burial chest [باستان‌شناسی] صندوقی که همراه جسد دفن می‌شده است صوت‌پردازی sonics [فیزیک] فنّاوری پردازش و تحلیل صوت صورت چندخطی multilinear form [ریاضی] تابعی متغیره از حاصل‌ضرب دکارتی فضای بُرداری روی میدانی مفروض به آن میدان که نسبت به هر یک از متغیرها خطی است صورت‌حساب سفر voyage account [دریایی] شرح هزینه‌ها و درآمدهای سفر دریایی یک کشتی در پایان یک سفر صورت درجه دوم quadratic form [ریاضی] یک چندجمله‌ای همگن درجه دوم صورت درجه دوم دومتغیره binary quadratic form [ریاضی] یک صورت درجه دوم با دومتغیر صورت دوخطی bilinear form [ریاضی] تابعی دومتغیره از حاصل‌ضرب دکارتی دو فضای بُرداری روی میدانی مفروض به آن میدان که نسبت به هر یک از متغیرها خطی است متـ . نگاشت دوخطی bilinear mapping صورت دیفرانسیلی differential form [ریاضی] یک چندجمله‌ای همگن بر حسب چند دیفرانسیل صورت‌گرایی formalism [ریاضی] مکتبی در فلسفه ریاضی که بر اساس آن ریاضیات مجموعه‌ای از دستگاه‌های صوری است که گزاره‌های هر یک از آنها با استفاده از نمادهای دستگاه بر طبق قواعد معینی ساخته می‌شوند صورت یک ‌و نیم ‌خطی sesquilinear form, semi-bilinear form [ریاضی] تابعی دومتغیره از حاصل‌ضرب دکارتی دو فضای بُرداری روی میدانی مفروض به آن میدان، که نسبت به متغیر اول خطی و نسبت به متغیر دوم نیم‌خطی است ض ضامن کردن ← غیرمسلح کردن ضخامت بیشینه شانه shoulder gauge [تایر] ضخیم‌ترین بخش تایر که در ناحیه شانه قرار دارد و بر دمای تایر در حال حرکت تأثیر مستقیم دارد ضخامت پوست bark thickness [جنگل] پهنای پوست درخت در محل قطرِ برابرِ سینه ضدپوسیدگی anticariogenic [تغذیه] ویژگی ترکیباتی که از تشکیل پُژکهای ناشی از غذاهای اسیدی جلوگیری می‌کند ضدیخ anti-icing 1, anti-icer [هوایی] مواد یا تجهیزاتی که از آنها برای پیشگیری از یخ بستن آب بر سطوح مختلف هواگرد استفاده می‌شود ضدیخ‌زنی anti-icing 2 [هوایی] پیشگیری از یخ بستن آب بر سطوح مختلف هواگرد به روشهای گرمایی یا مکانیکی یا شیمیایی ضربدر decussation, decussatio [پایه پزشکی] حالت بخشها یا ساختارهایی از بدن انسان که از روی یکدیگر عبور می‌کنند ضربدری decussate [پایه پزشکی] ویژگی صوری بخشها یا ساختارهایی از بدن انسان که از روی یکدیگر عبور می‌کنند ضریب افزاینده گردشگری tourism multiplier [گردشگری] ضریبی عددی برای اندازه‌گیری تأثیر کل هزینه اولیه یا مستقیم گردشگری در چرخه اقتصاد یک منطقه ضریب بهره‌وری گرمایی thermal utilization factor [فیزیک] ضریبی که احتمال جذب نوترون گرمایی را در ماده شکافت‌پذیر نشان می‌دهد ضریب مَنجید casing factor [تایر] کسری از کل بار وارد بر تایر که مَنجید آن را تحمل می‌کند ط طبقه اَبر cloud etage [جَوّ] هر یک از طبقات در نظام طبقه‌بندی اَبر براساس ارتفاع اَبر مطابق با رده‌بندی WMO شامل: الف) طبقه بالا: بین 3 تا 8 کیلومتر؛ ب) طبقه میانی: بین 2 تا 4 کیلومتر؛ ج) طبقه پایین: از نزدیک سطح زمین تا 2 کیلومتر طبیعت‌گردی احیاگر restoration ecotourism [گردشگری] نوعی طبیعت‌گردی متمرکز بر بازپروری محیط‌زیست و بازسازی صدمات واردشده بر آن که امکان مشارکت داوطلبان را نیز فراهم می‌کند طبیعت‌گردی تخصصی hard ecotourism, active ecotourism, deep ecotourism, eco-specialist ecotourism [گردشگری] نوعی طبـیعت‌گردی با گرایش به سفرهای تخصصی و طـولانی در طبیـعت بـکر و نیمـه‌بکر با حـداقل خـدمـات در گروههای کوچک طبیعت‌گردی عمومی soft ecotourism, passive ecotourism, shallow ecotourism, popular ecotourism, eco-generalist ecotourism [گردشگری] نوعی طبیعت‌گردی با گرایش به سفرهای چندمنظوره و کوتاه به مناطقی با خدمات مناسب طراحی اطلاعات information design [ کتابداری ] صورت‌بندی و ارائه اطلاعات به گونه‌ای که به بهترین شکل نیازهای کاربران را پاسخ گوید طراحی ‌شکست‌ایمن fail-safe design [درون‌شهری، ریلی، هوایی] طراحی سامانه به نحوی ‌که در صورت بروز شکست به پایان رساندن مأموریت بدون آسیب دیدن افراد یا سامانه‌های حیاتی امکان‌پذیر باشد طرح آتش artillery fire plan table [نظامی] جدول آماجهای طرح‌ریزی‌شده حاوی داده‌های لازم برای شلیک زمان‌بندی‌شده گلوله‌ها طرح جداسازی تردد traffic separation scheme, TSS [دریایی] طرح جداسازی مسیر حرکت کشتیها در مناطق پُرتردد طرح چیدمان ← طرح چیدمان میزها طرح چیدمان میزها table plan [گردشگری] نحوه چیدن میزها در فضایی بزرگ و در مراسم خاص به طوری ‌که صندلی هر شخص از پیش مشخص باشد و خدمات به شایسته‌ترین وجه ارائه شود متـ . طرح چیدمان طرح سفر voyage plan [دریایی] طرحی برای یک سفر مشخص که در آن مواردی نظیر سوخت‌گیری، بار، خدمه، بنادر مقصد، برنامه سفر و امور مالی پیش‌بینی می‌شود طوقه bead [تایر] بخشی از تایر که بر روی رینگ (rim) می‌نشیند و شامل سیمهای فولادی با استحکام کششی زیاد است که لایه‌هایی لاستیکی دورتادور آنها را می‌پوشاند متـ . طوقه تایر tyre bead طوقه‌بازکن bead expander [تایر] دستگاه مخصـوص سوار کردن تایرهای بی‌تـویی بر روی رینگ (rim) که مانع خروج باد تایر می‌شود و با آن طوقه‌های تایر را بر روی نشیمن طوقه قرار می‌دهند طوقه‌پوش chafer [تایر] نواری مرکب از لاستیک و رسن بر روی طوقه تایر که در برابر سایش مقاوم است و از آسیب دیدن طوقه‌ها، در تماس با رینگ (rim)، جلوگیری می‌کند طوقه تایر ← طوقه طول‌افزایش elongation [ژن‌شناسی] افزایش طول یک زنجیره نوکلئوتیدی با اضافه شدن نوکلئوتیدهای جدید یا افزایش طول زنجیره پلی‌پپتیدی با اضافه شدن آمینواسیدهای جدید طول مدار circuit length [هوایی] طول مسیری که جریان در تونل مداربسته طی می‌کند طیف ارتعاشی vibrational spectrum [فیزیک] طیفی مولکولی که بر اثر گذار بین ترازهای ارتعاشی پدید می‌آید طیف‌نمایی یونشی تشدیدی resonance ionization spectroscopy, RIS [شیمی] روشی در طیف‌نمایی که در آن تک‌اتمهای یک گاز با کمک لیزری که اتم را یونیده می‌کند شناسایی می‌شوند طیور fowl [ فنّاوری غذا] انواع پرندگانی که برای تخم‌گذاری یا تولید گوشت نگهداری می‌شوند ظ ظرف غبار dustfall jar [محیط‌زیست] ظرف دهانه‌بازی که با آن ذرات درشت معلق در هوا را برای اندازه‌گیری و تجزیه شیمیایی جمع‌آوری می‌کنند ظرفیت آب‌پذیری پسماند moisture-holding capacity [محیط‌زیست] مقدار آبی که پس از اشباع اولیه و زهکشی طبیعی در پسماند جامد باقی می‌ماند ظرفیت بالقوه potential capacity [درون‌شهری ] ظرفیت یک حرکت خاص در نزدیکی تقاطع اصلی ـ فرعیِ بدون چراغ به فرض آنکه با سایر حرکات تداخل نداشته و دارای خط عبور مخصوص به خود باشد ظرفیت‌‌تکمیل booked up [گردشگری] وضعیتی که در آن تمام اتاقها یا صندلیها ذخیره شده ‌است ظرفیت خط مشترک shared-lane capacity [درون‌شهری] ظرفیت یک خط عبور در تقاطع بدون چراغ راهنمایی برای گذر خودروِ سواری در واحد زمان که در آن دو یا سه حرکت مختلف امکان‌پذیر باشد ظرفیت عبور مسافر person-capacity [درون‌شهری] حداکثر مسافری که می‌تواند از یک نقطه از معبر یا حریم حمل ‌و نقل در واحد زمان، در شرایط عادی بدون خطر یا تأخیر یا محدودیت عبور کند ظرفیت فشرده crush capacity [درون‌شهری] حداکثر تعداد مسافری که در یک وسیله نقلیه می‌گنجند ظرفیت کل آهن‌گیری total iron-binding capacity, TIBC [تغذیه] معیار پیوندپذیری پلاسمای خون با یونهای آهن سه‌ظرفیتی ظرفیت نشسته seated capacity seating capacity, [درون‌شهری ] تعداد صندلیهای یک وسیله نقلیه عمومی ع عادی ordinario, ordinary, ord. [موسیقی] دستور و شیوه‌ای برای بازگشت به شیوه عادی نوازندگی بعد از قسمتی که در آن از فن نوازندگی خاصی استفاده شده ‌است عامل آغازش initiation factor [ژن‌شناسی] هر یک از پروتئینهایی که در شروع ترجمه یا رونویسی نقش دارند عامل پادپایانش ← پادپایانگر عایق insulator [ژن‌شناسی] هریک از توالیهای دِنا که به پروتئینهای ویژه متصل می‌شوند و مرز نواحی فعال و غیرفعال را مشخص می‌کنند متـ . عنصر مرزبند boundary element عایق فامینه‌ای chromatin insulator عایق فامینه‌ای ← عایق عدد باریونی baryon number [فیزیک] عدد کوانتومی درنظرگرفته‌شده برای ذرات بنیادی به این ترتیب که به هر باریون عدد 1+ و به پادباریون عدد 1- و به ذره‌های غیرباریونی عدد صفر نسبت داده می‌شود عدد چرخش winding number [ریاضی] تعداد دفعاتی که یک خم بسته مفروض در جهت پادساعتگرد حول نقطه‌ای غیرواقع بر خودش می‌چرخد عدد رده‌ای class number [ریاضی] برای هر گروه متناهی، تعداد رده‌های مزدوجی دوبه‌دو متمایز آن گروه عدد کوانتومی ارتعاشی vibrational quantum number [فیزیک] عددی که معرف انرژی ارتعاشی هسته‌های موجود در مولکول است عدد مقیاس scale number [ نقشه‌برداری] مخرج یک مقیاس کسری عدم امنیت غذایی food insecurity [ تغذیه] دسترسی محدود یا نبود دسترسی به غذای مناسب از راههای متعارف اجتماعی عدم تعهد nonalignment [سیاسی] موضع‌گیری ضداستعماری اکثر کشورهای جهان سوم که جویای هویت جمعی مستقل از شرق و غرب بودند عرشه بالگرد helideck [هوایی] محلی مشخص بر روی سکوی نفتی یا عرشه کشتی برای نشست و برخاست بالگرد عرصه‌های مناسب تفریحی suitable recreation acres [گردشگری] عرصه‌هایی که می‌توان در آنها در چارچوب طرحی خاص انواع تفریحات را فراهم کرد عرصه‌های نامناسب تفریحی unsuitable recreation acres [گردشگری] عرصه‌هایی که یا به جهت وجود حریم امنیتی و مخاطرات ایمنی عمومی و زیستگاههای آسیب‌پذیر حیات ‌وحش و محوطه‌های تاریخی و فعالیتهای صنعتیِ ناسازگار در آنها یا به سبب موانع عارضه‌نگاشتی یا خصوصی بودن املاک برای ایجاد امکانات تفریحی مناسب نیستند عرض جوی bed width [زراعت] فاصله میان دو پشته (dole) مجاور عرض مؤثر پیاده‌رو effective walkway width [درون‌شهری] عرض قابل ‌استفاده پیاده‌رو برای عابران پیاده که برابر است با عرض کل پیادرو منهای محل انتظار عبور از چراغ یا پیش‌آمدگی ساختمانها یا دیگر موانع موجود عَرعَر Ailanthus [گیاهی] سرده‌ای درختی یا درختچه‌ای از عَرعَریان که در نواحی گرمسیری و نیمه‌گرمسیری پراکنده است؛ برگهای این گیاهان متناوب با برگچه‌های کوچک و میوه آنها معمولاً مانند میوه افرا بالدار است عَرعَریان Simaroubaceae [گیاهی] تیره‌ای از ناتَرَک‌سانان (Sapindales) با سیزده سرده درختی و 950 گونه که در تمامی نواحی گرمسیری می‌رویند؛ برگهای آنها که از تعدادی برگچه حول یک محور تشکیل شده است به ‌صورت متناوب در طول ساقه قرار گرفته‌اند؛ بیشتر گونه‌های این تیره گلهای کوچک و پوست تلخ و میوه‌های گوشتی دارند که گاهی بالدار هستند عَشَقه Hedera [گیاهی] سرده همیشه‌سبز بالارونده به‌ندرت درختچه‌ای از عشقه‌ایان با حدود پنج گونه که معروف‌ترین آنها با ریشه‌های هوایی مجهز به صفحات چسبنده هستند که منشأ ساقه‌ای دارند؛ برگهای آنها سه تا پنج‌لَپی و گاهی بدون لَپ و گلهای آنها کوچک مایل به سبز است؛ رقمهای باغبانی و جغرافیایی متعددی از گونه معروف عَشَقه (H. helix) وجود دارد عصاره extract [فنّاوری غذا] عطر و طعم‌دهنده‌های تغلیط‌شده‌ای که از منابعی چون گیاهان و گوشت و مخمر و میوه‌ها استخراج و استحصال می‌شوند عصاره گوشت meat extract [فنّاوری غذا] ماده‌ای که از جوشاندن گوشت در آب به دست می‌آید و به‌عنوان طعم‌دهنده غذا به کار می‌رود عصاره گوشت گاو beef extract [فنّاوری غذا] ماده‌ای قابل حل در آب که از جوشاندن گوشت چرخ‌کرده گاو به دست می‌آید و به‌عنوان طعم‌دهنده کاربرد فراوان دارد عفونت infection [علوم سلامت] تهاجم و تکثیر ریزاندامگانهای بیماری‌زا در بافتهای بدن که ممکن است به بیماری منجر شود عفونت فرصت‌طلب opportunistic infection [ میکرب] عفونت ناشی از اندامگانی که معمولاً باعث بیماری نمی‌شود، مگر در شرایطی که دستگاه ایمنی بدن آسیب ‌دیده باشد عقده complex [روان‌شناسی] مجموعه یا نظامی از اندیشه‌ها یا تکانه‌های مرتبط و دارای بار عاطفی مشترک که تأثیری نیرومند و معمولاً ناآگاهانه بر نگرش و رفتار دارد عقده اَختگی castration complex [روان‌شناسی] احـساسها و خیال‌پردازیهای پسربچه در پیوند با از دست دادن اندام تناسلی نرینه عقده ادیپ Oedipus complex [روان‌شناسی] تـعارض عشق به والد ناهم‌جنس و رقابت با والد هم‌جنس در یک رابطه مثلثی میان کودک و پدر و مادر عقده الکترا Electra complex [روان‌شناسی] عشق دختر به پدر و حسادت به مادر و سرزنش مادر برای محروم کردن او از داشتن آلت تناسلی نرینه عقل ‌جمعی multiple advocacy [سیاسی] باوری که تصمیم جمعی را برتر و عقلانی‌تر از تصمیم فردی می‌داند عکسبرداری نقشه‌سازی mapping photography, cartographic photography [ نقشه‌برداری ] عکسبرداری به‌منظور نقشه‌سازی علامت اضطرار distress signal [دریایی ] علامتی که نشانگر وضعیت اضطراری در کشتی است علامت عَرَضی accidental [موسیقی ] علامتی در نت‌نویسی که به صورت مقطعی برای تغییر زیروبمی به اندازه معین یا بی‌اثر کردن علائم تغییردهنده قبلی به کار می‌رود علف ‌هفت‌بند Polygonum [ گیاهی ] سرده‌ای از علف‌‌هفت‌بندیان که اغلب در مناطق معتدل شمالی می‌رویند و شکل رویشی آنها بسیار متنوع و از علفی خوابیده (prostrate) یک‌ساله پنج‌سانتی‌متری گرفته تا علفی افراشته (erect) چندساله سه تا چهار متری و درختی چوبی چندساله 20 تا 30 متری و بالارونده است و برخی از گونه‌های این سرده آبزی هستند و به صورت گیاهان آبی شناور در آبگیرها می‌رویند؛ برگهای آنها دارای لبه‌های صاف و شکلهای متنوعی است و گلهایشان کوچک و به رنگهای صورتی یا سفید یا سبز است که در تابستان به صورت خوشه‌های متراکم از محل اتصال برگها یا انتهای ساقه‌ها می‌رویند علف‌هفت‌بندیان Polygonaceae [گیاهی] تیره‌ای از میخک‌سانان با حدود 45 سرده و 800 گونه که بندهای متورم (node joints) بسیاری در طول ساقه‌های آنها وجود دارد و دانه‌های فراوان تولید می‌کنند علوم سلامت health sciences [علوم سلامت] شاخه‌ای از علوم کاربردی که با سلامت انسان سروکار دارد عمق جوی bed depth [زراعت] فاصله میان کف شیار یا جوی (furrow) و بلندترین نقطه پشته (dole) عمق شیار tread depth, skid depth [تایر ] فاصـله سطح رویه تا کف شیـارها که بر مبنای اینـچ بیان می‌شود عمقی‌‌جذب deep feeder [زراعت] ویژگی گیاهی که ریشه فعال آن در اعماق خاک قرار دارد عملیات آب‌خاکی amphibious operation [نظامی] حمله دریا به خشکی نیروهای زمینی و دریایی به مواضع دشمن با ناوها و شناورهای نیروبَر عملیات پشتیبانی از صلح peace support operation, PSO [سیاسی] اصطلاحی عام برای هر گونه فعالیت مرتبط با صلح‌بانی یا صلح‌آفرینی یا برقراری صلح عناب Ziziphus [گیاهی] سرده‌ای از عنابیان درختچه‌ای یا درختی کوچک خاردار خزان‌دار یا همیشه‌سبز با 40 گونه که در مناطق معتدل و نیمه‌گرمسیری جهان می‌رویند؛ برگهای آنها کامل با آرایش متناوب و دارای سه رگبرگ اصلی قاعده‌ای است و گلهایشان کوچک به رنگ سبز متمایل به زرد و میوه‌های آنها شفت خوراکی و اغلب خیلی شیرین است عنابیان Rhamnaceae [گیاهی] تیره‌ای از گل‌سرخ‌سانان اغلب درختی یا درختچه‌ای و گاهی بالارونده با حدود 50 سرده و 900 گونه که گسترش جهانی دارند و در مناطق گرمسیری و نیمه‌گرمسیری تنوع بسیار دارند؛ برگهای آنها ساده با آرایش متقابل یا فراهم یا مارپیچی است که در برخی سرده‌ها تبدیل به خار شده و گلهایشان شامل چهار یا پنج کاسبرگ و چهار یا پنج گلبرگ و گاهی بدون گلبرگ با تقارن شعاعی است عنصر آغازگر initiator element, INR element, Inr [ژن‌شناسی] توالیهای کوتاه در پیش‌بَرها که برای آغاز رونویسی لازم‌اند متـ . آغازگر1 initiator 1 بستک آغازگر initiator box آغازگاه رونویسی transcription initiation site عنصر افزایشگر ← افزایشگر عنصر بس‌کم ultra trace element [تغذیه] ماده کانیایی که به مقدار بسیار ناچیز در بدن وجود دارد و نیاز بدن به آن بسیار کم است عنصر خاموشگر ← خاموشگر عنصر مرزبند ← عایق عهدنامه صلح peace treaty, treaty of peace [سیاسی] عهدنامه‌ای که میان سران کشورهای درگیر برای پایان دادن به جنگ امضا می‌شود عیارافزایی upgrading [زراعت] بازفراوری محموله بذر شامل جدا کردن بذرهای نامطلوب و جز آن برای بالا بردن کیفیت بذرهای باقیمانده در مقایسه با بذرهای اولیه عیب مجاز allowable defect [جنگل] عیبی که مانع از قرار گرفتن دار یا الوار یا گِرده‌بینه در یکی از حوزه‌های درجه‌بندی نشود غ غار گدازه‌ای lava cave [زمین] غاری که بر اثر فرایندهای آتشفشانی ایجاد شده باشد غذادهی انتقالی transitional feeding [تغذیه] فرایند تغییر روش غذارسانی از یک صورت به صورت دیگر غذادهی روده‌ای enteral feeding [تغذیه] رساندن مواد غذایی به لوله گوارش از طریق دهان، با لوله یا بدون لوله غذادهی قطره‌ای متناوب intermittent drip feeding [ تغذیه] غذادهی با فرمول روده‌ای (enteral formula) که در زمانهای خاصی از شبانه‌روز در حجم کم و با سرعتی بیشتر از تغذیه قطره‌ای پیوسته صورت می‌گیرد غذادهی لوله‌ای gavage feeding tube feeding, [ تغذیه] رساندن غذاهای مایع با مواد مغذی متعادل از طریق لوله به بدن غذادهی لوله‌ای روده‌ای enteral tube feeding [ تغذیه] نوعی غذادهی لوله‌ای که در آن لوله رساننده مواد غذایی مستقیماً وارد روده می‌شود غذافرینگی food jag [تغذیه] حالتی که در آن فرد غذایی را که پیشتر از آن تنفر داشته است بسیار دوست می‌دارد یا برعکس غذای شبیه‌سازی‌شده simulated food [فنّاوری غذا] غذایی که برای شبیـه شدن به نوع دیـگری از غذا فراوری شده است غذای فوری fast food [عمومی] 1. غذایی که به‌سرعت آماده شود و در اختیار مشتری قرار گیرد 2. غذاخوری عرضه‌کننده غذای فوری غرقه‌خوست drowned atoll [ اقیانوس‌شناسی] خوست‍ی ـ که در زیر سطح آب قرار دارد غلافی Monochoria [گیاهی] سرده‌ای از گیاهان علفی مردابی یا آبزی چندساله یا در شرایط نامساعد یک ‌ساله با هشت گونه که در مناطق گرمسیری و نیمه‌گرمسیری افریقا و آسیا و استرالیا می‌رویند؛ ساقه آنها ایستاده یا خزنده و گُل‌آذینشان خوشه‌ای یا شبه ‌چتری است که در جوانی غلافهای برگ‌مانند پهنی آن را در بر می‌گیرد؛ گلهای این سرده شش پرچم با تخمدانی سه‌خانه‌ای و تخمکهای فراوان در هر خانه دارد؛ و گلهای این گیاه یا دُمگل ندارند یا دُمگلشان کوتاه است و قطعات آنها تقریباً تا قاعده جداازهم هستند؛ میوه آنها پوشینه حجره‌گشای سه‌کفه‌ای است غلافیان ← پونته‌دریائیان غلظت زمینه background concentration [محیط‌زیست] غلظت طبیعی یک ماده در محیطی معین پیش از دخالت انسان متـ . تراز زمینه background level غلظت کُشنده پنجاه‌درصد lethal concentration fifty, LC50 [محیط‌زیست] غلظتی از یک آلاینده که با آن پنجاه درصد از اندامگانهای مورد آزمایش از بین می‌روند متـ . غلظت نیم‌کُش غلظت میکرب‌‌کُشی microbicidal concentration [ میکرب] محدوده غلظتی از میکرب‌کُش که در آن میکرب‌کُشی صورت می‌گیرد غلظت نیم‌کُش ← غلظت کُشنده پنجاه‌درصد غله‌مومیایی corn mummy [باستان‌شناسی] پیکرک انسان‌ریخت تدفینی در مصر باستان که آن را از ترکیب خاک رس و شن و ماسه و دانه غلات می‌ساختند و بعد از نوارپیچی در کنار مرده قرار می‌دادند غنی‌ساز شیر مادر human milk fortifier [تغذیه] مکملی که برای برآوردن نیازهای تغذیه‌ای فزاینده نوزادان نارس به شیر مادر افزوده می‌شود غیبت غیرموجه French leave [دریایی] غیبت بدون اجازه غیرمسری non-contagious [علوم سلامت] ویژگی بیماری‌ای که مسری نیست غیرمسلح کردن de-arming, safing [نظامی ] تغییر وضعیت سلاح یا مهمات از حالت آماده به آتش به حالت ضامن متـ . ضامن کردن ف فاپ ← فرایندهای اکسایش پیشرفته فاز شبه‌پایدار metastable phase [شیمی] وضعیتی که در آن یک ماده به صورت جامد یا مایع یا بخار باقی می‌ماند، در حالی ‌که در چنین شرایطی انتظار می‌رود ناپایدار باشد فاصله تراورس ← فاصله ریل‌بند فاصله ریل‌بند tie spacing [ریلی] فاصله میان محورهای دو ریل‌بند متوالی متـ . فاصله تراورس فاصله گذر اشباع saturation headway [درون‌شهری] متوسط فاصله گذر وسایل نقلیه در صفی اشباع و در حال حرکت در یک تقاطع چراغ‌دار فاصله گذر تداخلی interference headway [درون‌شهری ] فاصله گذری که به‌حدی نزدیک به هم است که یک وسیله نقلیه می‌تواند باعث اختلال یا تأخیر در حرکت وسیله نقلیه بعدی شود فاصله گذر مقرر policy headway [درون‌شهری ] فاصله گذر ازپیش‌‌تعیین‌شده که به تناسب ظرفیت نسبت به تقاضا بستگی ندارد فاصله‌یابی ranging [نظامی] فرایند تعیین فاصله هدف به روشهای گوناگون، از روشهای دستی گرفته تا استفاده از رادار فاضلاب خاکستری grey water, grey wastewater, sullage [محیط‌زیست] فاضلاب عاری از ادرار و مدفوع فاضلابروِ اصلی main sewer [محیط‌زیست] فاضلابروی که یک یا چند فاضلابروِ نیمه‌اصلی به آن تخلیه می‌شود فاضلابروِ فرعی lateral sewer [محیط‌زیست] لوله‌ای که فاضلاب منازل و واحدهای تجاری به آن وارد می‌شود فاضلابروِ نیمه‌اصلی submain sewer [محیط‌زیست] فاضلابروی که شماری فاضلابروِ فرعی به آن تخلیه می‌شود فاضلاب سیاه black water [محیط‌زیست] فاضلاب حاوی ادرار و مدفوع فانوس دریایی lighthouse [دریایی ] سازه‌ای در خشکی که دارای چراغ یا چراغهایی است و از آن به‌‌عنوان علامت دریایی استفاده می‌شود فرااَبَرصوتی high supersonic, highly supersonic [هوایی ] ویژگی پرنده یا شاره‌ای که سرعت آن از 4 تا 6 ماخ است فرابینی ← مراقبت2 فراروان‌شناسی metapsychology [روان‌شناسی] توصیف نظریه یا عقاید عمومی فروید در بالاترین سطح انتزاع که شامل دستگاه روانی، مانند فرومن و آن‌من و فرامن، و توزیع انرژی در چارچوب آن می‌شود فرازیرصوتی high subsonic, highly subsonic [هوایی] ویژگی پرنده یا شاره‌ای که سرعت آن در محدوده بالایی سرعت زیرصوتی باشد فراصوت‌شناسی ultrasonics [فیزیک] بررسی و کاربرد امواج صوتی با بسامد فراتر از آستانه شنوایی گوش انسان فراگریزانه ultracentrifuge [فیزیک] دستگاه مرکزگریزانه‌ای که میدان مرکزگریزی آن ممکن است بالغ ‌بر صدهزار برابر میدان گرانش باشد فرامن superego [روان‌شناسی] در نظریه روان‌کاوی، مولفه اخلاقی شخصیت که بازنمود معیارهای جامعه و تعیین‌کننده معیارهای فرد در ارزش‌گذاری درست و نادرست است فراورده گوشتی بازساخته restructured meat product, reconstituted meat product [فنّاوری غذا] فراورده‌ای گوشتی که از مخلوط ‌کردن و ترکیب قطعات ریز گوشت تشکیل شده است فراورده گوشتی سرد charcuterie product [فنّاوری غذا] انواع محصولات گوشتی غالباً پخته و سرد شامل انواع فراوری‌شده و دودی و نمک‌سود فراهم‌ساز اطلاعات information provider, IP [کتابداری] فرد یا سازمانی که مسئول فراهم‌سازی اطلاعات یک دادگان است فرایند رشد چسبیده attached-growth process, fixed-film process, fixed-growth process, biofilm process [محیط‌زیست] تصفیه زیستی فاضلاب که در آن ریزاندامگانهایی که عامل تبدیل مواد آلی فاضلاب هستند به یک محیط ساکن مانند قلوه‌سنگ یا پلاستیک چسبیده‌اند فرایند رشد معلق suspended-growth process [محیط‌زیست] روشی در تصفیه زیستی فاضلاب که در آن میکروبها و رشدمایه (substrate) به حالت معلق در داخل مایع نگهداری می‌شوند فرایند صلح peace process [سیاسی ] مذاکرات و اقدامات دیپلماتی مستمر برای حل و فصل اختلاف یا کشمکش در موردی خاص و برقراری صلح فرایند واپایش خوردگی corrosion control process [ خوردگی] فرایندی برق‌شیمیایی که بر مبنای الگوی منحنیهای قطبش آندی یا کاتدی به یکی از چهار نوع آندی یا کاتدی یا آمیخته آنـدی ـ کاتدی یا مقاومت‌واپاییده طبقه‌بنـدی می‌شود فرایندهای اکسایش پیشرفته advanced oxidation processes [محیط‌زیست] آن دسته از روشهای تصفیه شیمیایی که در آنها مواد آلی و معدنی آب یا فاضلاب از طریق اکسایش حذف می‌شود اختـ . فاپ AOPs فرسایش برخورد مایع liquid-impingement erosion [ خوردگی] کم شدن سطح یک ماده جامد که پیوسته در معرض ضربه‌های ناشی از قطرات مایع یا بخار است فرسایش ـ خوردگی erosion-corrosion [ خوردگی] فرایند توأم فرسایش و خوردگی بر اثر حرکت شاره که در نتیجه آن سطح فلز از بین می‌رود و خوردگی تسریع می‌شود فرسایش ـ خوردگی کاواکی cavitation erosion-corrosion [ خوردگی] آسیب خوردگی ناشی از فرایند توأم کاواک‌زایی و فرسایش و خوردگی فرسایش یونی ion erosion [ خوردگی] خراب شدن ماده بر اثر برخورد یونها با یکدیگر فرصت تفریحی recreation opportunity, RO [گردشگری] موقعیتی که در آن فرد می‌تواند با شرکت در یک فعالیت تفریحی خاص در محلی معین از نوعی تجربه تفریحی و مزایای آن بهره‌مند شود فرصت‌طلب opportunist [ میکرب] اندامگانی که به طور طبیعی بی‌خطر است، اما در میزبانی که مقاومت او کاهش یافته است بیماری‌زا می‌شود فرضهای بستاری closure assumptions [جَوّ] تقریبهایی که در میانگین رِینولدز معادله‌های تلاطم برای حل متغیرهای شارش و تلاطم به ‌کار می‌رود فرضیه ملال از جنگ war-weariness hypothesis [سیاسی] فرضیه‌ای که بر پایه آن جنگ طولانی موجب فرسودگی می‌شود و دولتها تا مدتی تمایل ورود به یک جنگ دیگر را از دست می‌دهند فرغون پشت‌کار track dolly, rail dolly, pony car [ریلی] افزاره‌ای متشکل از چرخ ـ محور با لبه و کفی شبیه به فرغون برای حمل مصالح خط به صورت دستی در مسافتهای کوتاه فرمانده بازگردانی salvage master, wreck master 1 [دریایی] کسی که مسئول عملیات بازگردانی است فرمانده درصحنه on-scene coordinator, on-scene commander, OSC [دریایی] یکی از افراد واحدهای جستجو و نجات که برای هماهنگی عملیات در یک منطقه خاص برگزیده می‌شود فروپاشی مصنوعی artificial disintegration [فیزیک] تبدیل هسته‌ای هسته‌های اتم ناپایداری که به ‌طور مصنوعی تولید می‌شوند فروپاشی هیدروژنی hydrogen disintegration [ خوردگی] ایجاد ترکهای عمیق داخلی در فلز بر اثر نفوذ هیدروژن که موجب از هم پاشیدن فلز می‌شود فرورَوی drift-down [هوایی] کاهش برنامه‌ریزی‌شده ارتفاع هواگرد فروزیرصوتی lowly subsonic low subsonic, [هوایی] ویژگی پرنده یا شاره‌ای که سرعت آن در محدوده پایینی سرعت زیرصوتی از صفر تا 4/0 ماخ باشد فرومن id [روان‌شناسی] در نظریه روان‌کاوی، بخشی از دستگاه روانی که سائقهای مرگ و زندگی را در بر می‌گیرد فرونشانی quenching [فیزیک] پدیده‌ای که در آن تکانه زاویه‌ای متوسط الکترون بر اثر میدان الکتریکی شدید کاهش می‌یابد فرهنگ گورآهونی Catacomb Grave culture [باستان‌شناسی] نوع خاصی از فرهنگ گورخانی متعلق به دشتهای اوراسیا از حدود 2000 تا 1500 ق. م. که در آن اسکلت و گورنهاده‌ها را در دیوارهای یک چاه کم‌عمق می‌گذاشتند و چاه را پر می‌کردند و با تلی از سنگ و خاک می‌پوشاندند فرهنگ گورالواری Timber-Grave culture, Srubnaya culture [باستان‌شناسی ] نوع خاصی از فرهنگ گورخانی متعلق به نواحی استپی جنوب روسیه در عصر مفرغ که مشخصه آن گورهایی است حاوی بقایای استخوانها و زین و یراق اسب و شواهدی دیگر از ‌پرورش اسب فرهنگ گورپشته‌ای Tumulus culture, Tumulus Bronze Age, Tumulus period [باستان‌شناسی ] فرهنگ باستان‌شناختی ویژه مناطق مختلفی از اوراسیا که به حدود 1500 تا 1200 ق. م. بازمی‌گردد و مشخصه آن وجود تپه‌های تدفینی است فرهنگ گورچالی Pit-Grave culture, Yamnaya culture, [باستان‌شناسی ] نوع خاصی از فرهنگ گورخانی متعلق به نواحی استپی جنوب روسیه در هزاره سوم ق.م. که مشخصه آن روستاهای بارودار و تدفین‍های گورچالی در زیر گورتلهاست فرهنگ گورخانی Kurgan culture, grave culture [باستان‌شناسی ] فرهنگ نیمه‌کوچ‌روی (seminomadic) که در حدود 3500 ق. م. در دشتهای روسیه شکل گرفت و به‌تدریج در سرزمینهای اطراف گسترش یافت فرهنگ ناشنوایان Deaf culture [ شنوایی‌شناسی] زبان و آداب و رسوم و باورهای مشترک جامعه ناشنوایان (Deaf community) پیش‌زبانی که خرده‌فرهنگی مستقل محسوب می‌شود فزونی قیمت مبدأ supplement for place of departure [گردشگری] زیاد بودن قیمت پایه سفر با توجه به تغییر در مبدأ حرکت مسافر فشارخون بارداری gestational hypertension [تغذیه] پرفشاری خون بعد از هفته بیستم بارداری، بدون وجود پروتئین در ادرار فشار روانی رزمی ـ عملیاتی combat and operational stress [نظامی] فشار روانی ناشی از رخدادهای تنش‌زا در هنگام عملیات نظامی جنگی یا غیرجنگی که باعث واکنشهای عاطفی و فکری و جسمی و رفتاری قابل پیش‌بینی در نیروهای نظامی می‌شود فشارسنج ← پیمانه فشار فشردگی diminution [موسیقی] تمهیدی که در آن دیرشِ نتهای یک لحن به یک نسبت کاهش می‌یابد فشرده‌ساز اَبَرصوتی supersonic compressor [هوایی] فشرده‌ساز محوری (axial compressor) که در آن سرعت شاره نسبت به طول کل پرّه‌های چرخانه یا پرّه‌های ایستانه یا هر دو اَبَرصوتی است و در هر مرحله، امواج ناشی از ضربه‌های مایل بیشترین فشار ممکن را ایجاد می‌کند فضای اطلاعاتی information space [کتابداری] مجموعه‌ای از دستاوردها و عوامل و ابزارهایی که سبب می‌شود اطلاعات ذخیره و بازیابی و احتمالاً جابه‌جا شود فضای ایمن‌گاه fouling space [ریلی] سطح داخلی دوراهه در نزدیکی ایمن‌گاه که در آنجا در هنگام فعالیت کارگران نیاز به تمهیدات ایمنی خاصی است فضای سنجه‌ای metric space [ریاضی ] زوج مرتب که در آن یک مجموعه ناتهی است و سنجه‌ای در است فضای سنجه‌پذیر metrisable space [ریاضی] فضایی توپولوژیک مانند که بتوان در آن سنجه‌ای چنان تعریف کرد که توپولوژی حاصل از آن، همان توپولوژی فضای باشد فضای متناهی‌بُعد finite dimensional space [ریاضی] هر فضای بُرداری متناهی‌مولد فضای نیم‌سنجه‌ای semimetric space [ریاضی] مجموعه‌ای که در آن یک نیم‌سنجه تعریف شده باشد فعال‌سازی ژن ← کُنانش ژن فعالیت تفریحی recreation activity [ گردشگری ] تفریحی که فرد به‌دلخواه برای انبساط خاطر و لذت در آن شرکت می‌کند فلات بازالتی ← فلات گدازه فلات فشاری ← خیز گدازه فلات گدازه lava plateau [زمین] تخت‌زمینی بلند و وسیع یا بلندی سرتخت با وسعت صدها یا هزاران کیلومترمربع که بستر آن از توالی ضخیمی از جریان گدازه تشکیل شده است متـ . فلات بازالتی basaltic plateau فلات‌یخ highland ice [جَوّ] بخشی یکپارچه و محدود از خشکی‌یخ بر روی فلاتی نسبتاً تخت که زمینِ زیر آن دیده می‌شود فلج اطلاعاتی information paralysis [کتابداری] وضعیتی که در آن اطلاعاتِ بیش‌ازحد سبب بروز اشکال در تعیین روابط و استخراج دانش و اطلاعات معنی‌دار می‌شود فلز پایه base metal, parent metal [متالورژی] فلز اصلی که جوشکاری بر روی آن انجام می‌شود فلز جوش weld metal, filler metal [متالورژی] فلزی که بر اثر ذوب یا به روش دیگر، اتصال ایجاد می‌کند فلس‌گیری scaling [ فنّاوری غذا] فرایند جدا کردن فلسها از پوست ماهی فلفل سیاه Piper [گیاهی] سرده‌ای از فلفل‌سیاهیان علفی یا درختچه‌ای یا بالارونده با 1000 تا 2000 گونه که اهمیت اقتصادی و بوم‌شناختی بسیار دارند فلفل‌سیاه‌سانان Piperales [ گیاهی ] راسته‌ای کوچک از دولپه‌ایهای علفی یا درختچه‌ای یا بالارونده چوبی با حدود 3600 گونه که در سه تیره طبقه‌بندی می‌شوند و بسیاری از آنها مانند فلفل سیاه و زرآوند کاربرد دارویی دارند و برخی نیز در مناطق معتدل به‌عنوان گیاه زینتی کاشته می‌شوند فلفل‌سیاهیان Piperaceae [گیاهی] تیره‌ای از فلفل‌سیاه‌سانان علفی یا بالارونده چوبی با هفت یا هشت سرده و حدود 2000 گونه و پراکنش گرمسیری که گیاهان آنها بودار و گلهای کوچک آنها در گل‌آذین سنبلچه (spikelet) آرایش یافته است فلوت‌وار ← کمانه‌کشی فلوت‌وار فن‌جُرم technocrime [نظامی] اقدامی مجرمانه که در ارتکاب آن از فنّاوریهای جدید و پیشرفته استفاده شود فواره گدازه lava fountain [زمین] فورانی از گدازه که از شکافه یا دهانه آتشفشان به طور قائم بیرون می‌ریزد فوریت urgency [دریایی] وضعیتی که در آن کشتی یا فردِ سوار بر آن نیاز به کمک دارد متـ . وضعیت فوریتی فیزیک اَبر cloud physics [جَوّ] دانش مربوط به خواص فیزیکی اَبر و فرایندهایی که درون آن رخ می‌دهد فیله tenderloin [فنّاوری غذا] لطیف‌ترین بخش راسته که در بالای قلوه‌گاه قرار دارد فیله‌گیری filleting [ فنّاوری غذا] جدا کردن گوشت از استخوان و تهیه برشهای پهن و طویل از آن فینه guyot, tablemount [ اقیانوس‌شناسی، زمین] نوعی کوه دریایی که قلّه صاف و تخت دارد و ارتفاع آن می‌تواند از 3 تا 4000 متر باشد ق قاب‌خوابی racking [دریایی] تغییرشکل عرضی چارچوب کشتی یا بارگُنج به دلیل فشارهای واردآمده به آن قابل انتقال transmissible [علوم سلامت] ویژگی آنچه می‌تواند از فرد یا گونه‌ای به دیگری منتقل شود قابل ناوبَری navigable [دریایی] ویژگی آبراهی با پهنا و عمق مناسب برای عبور شناور متـ . ناوش‌پذیر قابلیت اعتماد حمل‌ونقل ‌عمومی transit reliability [درون‌شهری] عملکرد واقعی حمل‌ونقل عمومی با توجه به برنامه که بر شاخصهایی مانند زمان انتظار و تمایل مسافر به استفاده دائم از خدمات و زمان کل سفر و سطح مسافرگیری تأثیر می‌گذارد قابلیت ناوبَری navigability [دریایی] حالت یا شرایط آبی که مناسب ناوبَری باشد متـ . ناوش‌پذیری قارچ‌ایستان fungistatic [ میکرب] هر ماده یا عاملی که رشد و تکثیر دستِ‌کم برخی از انواع قارچهای موجود در فضای تحت اثر خود را متوقف می‌کند قارچ‌خوار mycophage [ میکرب] ویروسی که باعث عفونت و تلاشی (lysis) قارچ می‌شود قارچ‌خونی fungemia, mycethemia, mycohemia [ میکرب] وجود قارچ در خون قارچ‌شناسی mycology [ میکرب] دانش مطالعه قارچها قارچ‌شناسی بالینی clinical mycology [ میکرب] شاخه‌ای از قارچ‌شناسی که به مطالعه بیماریهای عفونی ناشی از عوامل قارچی می‌پردازد قارچ‌شناسی پزشکی medical mycology [ میکرب] شاخه‌ای از قارچ‌شناسی که به مطالعه قارچهای بیماری‌زا در انسان می‌پردازد قارچ‌شناسی مولکولی molecular mycology [ میکرب] مطالعه قارچها با استفاده از فنّاوریهای تشخیص مولکولی قاعده طوقه bead face, bead ledge, bead sole [تایر] بخشهای تخت ناحیه طوقه، بین پاشنه (heel) و پنجه (toe)، که بر روی نشیمن طوقه قرار می‌گیرد قاعده مساحت area rule [هوایی] قاعده‌ای ناظر بر توزیع موزون سطح مقطع در محور طولی هواپیماهای تراصوتی یا اَبَرصوتی برای به حداقل رساندن پسار قاعده هشت‌تایی octet rule, chemical octet rule [شیمی] قاعده‌ای که بر مبنای آن اکثر اتمها در هنگام پیوندش، غالباً الکترونهایی را از دست می‌دهند یا می‌گیرند یا به اشتراک می‌گذارند تا لایه بیرونی آنها هشت‌الکترونی و پایدار ‌شوند قالب اطلاعاتی information format, information presentation [کتابداری] صورت و ظاهر اطلاعات که رسانه و شیوه ارائه را نیز دربرمی‌گیرد قایق بادبانی ← شناور بادبانی قایق موتوری ← شناور موتوری قایق نجات life boat [نظامی] قایق آماده‌ای که به امکانات نجات در شب و روز مجهز است و می‌توان آن را به سرعت به آب انداخت قایق نورانی ← شناور نورانی قدرت‌سپاری devolution, power-sharing 1 [سیاسی] واگذاری قدرت از حکومت مرکزی به یک نهاد حکومتی محلی قرص علوفه wafered hay, pelleted feed [زراعت] قطعه کوچک و قرص‌مانندی که از فشرده‌سازی علوفه خشک درست می‌کنند قرقره بافه ناقل straw drum [جنگل] قرقره کوچکی بر روی داربَر که بافه ناقل از روی آن می‌گذرد متـ . قرقره کابل ناقل قرقره بشکه‌ای drum barrel [جنگل] قرقره‌ای که بافه به دور آن می‌پیچد قرقره کابل ناقل ← قرقره بافه ناقل قرقره کلاف bull block [جنگل] قرقره اصلیِ دکلِ داربَر در بینه‌بَری نیمه‌معلق قرمز‌پوسه red rot, red heart decay [جنگل] هر نوع پوسیدگی چوب که نمود آن به رنگ قرمز یا قرمز ارغوانی باشد قضیه رسته بئر Baire category theorem [ریاضی] قضیه‌ای که بر طبق آن هر فضای سنجه‌ای کامل یک مجموعه رسته‌دوم است قضیه‌های تناهی finiteness theorems [ریاضی] قضیه‌هایی درباره اشیای مختلف در هندسه جبری، حاکی از آنکه آن اشیا به تعدادی متناهی پارامتر بستگی دارند یا مجموعه‌هایی متناهی تشکیل می‌دهند قضیه همگرایی مغلوب dominated convergence theorem [ریاضی] قضیه‌ای بیانگر اینکه اگر در فضای اندازه دنباله‌ای از توابع اندازه‌پذیر (measurable function) مانند تقریباً همه‌جا به تابع همگرا باشد و به ازای هر ، از یک تابع انتگـرال‌پذیر لُبِـگ نابیشتر باشد، آنگاه انتـگرال‌پذیر اسـت و قطاربینه boom [جنگل] زنجیره‌ای از قطعات گِرده‌بینه بر روی آب که با زنجیر یا بافه به هم متصل می‌شوند و از آنها برای هدایت یا جلوگیری از پراکنده شدن گِرده‌بینه‌های شناور استفاده می‌شود قطبایی وارون reversed polarity, reversed magnetic field [ژئوفیزیک] مانده‌قطبایی سنگها که در خلاف جهت قطبایی کنونی میدان مغناطیسی زمین است قطبیت polaritly [سیاسی] نقش محوری پیدا کردن یک یا دو یا چند قدرت بزرگ در نظام بین‌الملل قطر باپوست diameter outside bark, DOB [جنگل] قطر ساقه درخت یا سطحِ ‌مقطع بینه شامل بخش چوبی و پوست قطر بی‌پوست diameter inside bark, DIB [جنگل] قطر بخش چوبی ساقه درخت یا سطحِ‌مقطع گِرده‌بینه بدون احتساب پوست قطرک اَبر cloud droplet 1 [جَوّ] قطره اَبر کوچکی که آهسته سقوط می‌کند قطر کمینه minimum diameter [جنگل] قطر باپوست درختان سر پا که قطع درختان با قطری کمتر از آن مجاز نیست قطر کُنده stump diameter [جنگل] قطر باپوست یا بی‌پوست درخت در محل ارتفاع کُنده درخت (30 سانتی‌متر بالای سطح زمین) قطره اَبر cloud drop, cloud droplet 2 [جَوّ] هر ذره کروی آب مایع با قطر چند میکرون تا چندده میکرون که از میعان بخار آب بر روی ذرات هواویز نم‌گیر تشکیل می‌شود قطر یقه basal diameter [جنگل] قطر درختچه و نهال در محل یقه آن قطعه‌آزمون خوردگی corrosion coupon [خوردگی] قطعه‌ای فلزی یا آلیاژی به صورت تیغه یا نوار یا لوله که برای پایش و اندازه‌گیری فرایندهای خوردگی در تجهیزات صنعتی به کار می‌رود قطعه‌سنگ آتشفشانی volcanic block [زمین ] آذرآواری با اندازه بیش از 64 میلی‌متر که در حالت جامد از آتشفشان به بیرون پرتاب می‌شود و منشأ آن ممکن است اصلی یا فرعی یا تصادفی باشد قطعه‌شویی pickling [ خوردگی] فرایند زدودن زنگ از سطح فلز با غوطه‌ورسازی آن در محلول اسیدی قطعه‌شویی کاتدی cathodic pickling [ خوردگی] قطعه‌شویی برق‌کافتی که در آن قطعه مورد نظر کاتد واقع می‌شود قطعه ‌نمونه sample plot, sample unit [جنگل] قطعه‌ای از جنگل که به‌‌عنوان نمونه‌ای از پهنه‌ای بزرگ‌تر انتخاب می‌شود قطعه ‌نمونه جدول ‌محصول yield-table sample plot, yield plot [جنگل] قطعه ‌نمونه مورد استفاده در تهیه جدول‌محصول قطعه نمونه دائم permanent growth plot, permanent sample plot, permanent inventory plot [جنگل] قطعه ‌نمونه‌ای که از آن در بازه‌های چندساله در اندازه‌گیریها استفاده می‌شود قطعه ‌نمونه موقت temporary sample plot [جنگل] قطعه ‌نمونه‌ای که از آن تنها یک بار در اندازه‌گـیری استفاده می‌شود قطعه‌های گسلیـ پلکانی en echelon fault blocks [زمین ] کمربندی که در آن قطعات منفرد گسل روندی 45 درجه نسبت به روند اصلی گسل دارند قفسه حوله ‌و ‌ملافه linen cupboard [ گردشگری] قفسه‌ای برای نگهداری انواع حوله و ملافه در مهمانخانه‌ها قلاب hook [ میکرب] ساختار پروتئینی خمیده‌شکلی که به رشته متصل می‌شود قلاب انتهایی butt hook, bull hook [جنگل] قلاب سنگینی که به تجهیزات انتهایی بسته می‌شود و خفتها به آنها وصل می‌شوند قلاب کشش drawbar hook [جنگل] قلاب متصل به میل کشش تراکتور برای تسهیل اتصال خفتها قلاب گازانبری end hook [جنگل] قلابهای نوک‌تیزی که برای بارگیری در سر قطورتر بینه نصب شده‌اند قلوه‌گاه flank [ فنّاوری غذا] بخش بدون استخوان و ورق‌شکل لاشه که بین دنده و ران است قله اَبر cloud top [جَوّ] برای هر اَبر یا لایه معینی از آن، بالاترین تراز جوّ که در آن ذرات اَبر قابل مشاهده است قلیاباری alkalosis [ تغذیه] وضعیتی که بر اثر افزایش غلظت قلیا یا کاهش ذخایر اسیدی در خون و بافتهای بدن ایجاد و به افزایش pH خون منجر می‌شود قلیاباری تنفسی respiratory alkalosis [تغذیه] قلیاباری ناشی از افزایش تنفس و از دست رفتن دی‌اکسید کربن قلیاباری خون‌کاستی contraction alkalosis [تغذیه] قلیاباری سوخت‌وسازی ناشی از بازجذب (reabsorption) آب و سدیم در پی کاهش حجم خون در کلیه‌ها قلیاباری سوخت و سازی metabolic alkalosis [ تغذیه] قلیاباری ناشی از باقی ماندن قلیا پس از سوخت‌وساز یا کمبود اسیدهای کانیایی یا تثبیت‌شده قلیاباری سوخت ‌و سازی جبرانی compensated metabolic alkalosis [ تغذیه] نوعی قلیاباری که در آن با کاهش دم و بازدم، pH خون به حالت عادی بازمی‌گردد قلیادوست alkali-loving [زراعت] ویژگی گیاهی که برای رشد بیشینه به محیط قلیایی نیاز دارد قندپوسته glycocalyx [ میکرب] لایه‌ای از پلی‌ساکاریدها یا گلیکوپروتئینها که روی بسیاری از یاخته‌ها را می‌پوشاند قواعد روان‌کاوی analytic rules [روان‌شناسی] سه قاعده اصلی که زیگموند فروید برای درمان در روان‌کاوی برشمرد: تداعی آزاد، خویشتن‌داری، مقابله با کنش‌نمایی احساسات و رخدادها قوس ترکیبی compound curve [درون‌شهری، ریلی] قوسی که شامل دو یا چند قوس ساده با شعاعهای مختلف در یک جهت باشد قوس چپ‌گرد left-hand curve [درون‌شهری، ریلی] قوسی که گردش آن به ‌سمت چپ است قوس راست‌‌گرد right-hand curve [درون‌شهری، ریلی] قوسی که گردش آن به ‌سمت راست است قوس ساده simple curve, plane curve [درون‌شهری، ریلی] قوسی که دارای شعاع ثابت است قوس معکوس reverse curve [درون‌شهری، ریلی] دو قوس متوالی با سمتهای متفاوت قیچ Zygophyllum [گیاهی] سـرده‌ای از قیچیان یک ‌ساله علفی یا چندساله بوته‌ای با حـدود 50 گونه که در نواحی خشـک و نیمـه‌خشک افـریقا و مدیترانه و آسیای میانه و استرالیا می‌رویند؛ شاخه‌های آنها گوشتی و بـدون کرک و برگهایشـان اغلب متقـابل و ساده و معمـولاً دمبرگ‌دار یا بـدون دمبرگ و گوشتی و بدون کرک است؛ گلهای آنها منفرد و جانبی و معمولاً دُمگل‌دار با یک مرکز سبزرنگ و حاشیه غشایی است قیچ‌سانان Zygophyllales [گیاهی] راسته‌ای از گیاهان گلدار علفی یا درختچه‌ای به‌ندرت نیمه‌انگلی با دو تیره و 27 سرده و حدود 300 گونه که عمدتاً در نواحی گرمسیری و خشک معتدل یا نواحی شور می‌رویند؛ گلهای زیبای این راسته دارای گلپوشی معمولاً پنج‌قسمتی با غدد شهددار برای گرده‌افشانی به ‌وسیله زنبور است قیچیان Zygophyllaceae [گیاهی] تیره‌ای از قیچ‌سانان اغلب درختچه‌ای یا درختی کوچک با 30 سرده و 235 گونه که بیـشتر در محیطهای بیابانی یا نواحی شور معتدل و نواحی گرمـسیری می‌رویند؛ برگهای آنها به شکل متقابل یا مارپیچ و گلهای پنج‌قسمتی آنها معمولاً دارای ده بساک است که هـر کـدام یک غـده و یک نوش‌جای (nectary disk) مشخص دارد قیف انفجار crater [نظامی] فـرورفتگی یا گودالی که بر اثـر انفـجار در سطح زمین ایجاد می‌شود و بسته به بزرگی و عمق انفجار، شکل بشقابی یا مخروطی دارد قیفه collector [هوایی] دهانه ورودی ناقوس‌شکل در پایین‌دست جریان آزمونگاه تونل جت‌باز قیمت پایه basic price [گردشگری] پایین‌ترین قیمت عرضه‌شده برای یک کاروان خاص یا خدمات گردشگری قیمت سفر travel price [گردشگری] کل مبلغی که مسافر باید برای تمام خدمات گردشگری قیدشده در قرارداد سفر بپردازد ک کابل پشتیبان ← بافه پشتیبان کابل ضمیمه ← بافه ضمیمه کابل کشنده haul rope [درون‌شهری] کابل/ بافه‌ای که با حرکت قرقره اتوبوس هوایی را به حرکت درمی‌آورد متـ . بافه کشنده کابل مهار ← بافه مهار کابل ناقل ← بافه ناقل کاج مطبق Araucaria [ گیاهی ] سرده‌ای از مطبق‌کاجیان مخروطی با تقریباً نوزده گونه همیشه‌سبز و بلندقامت با شاخه‌های فراهم و برگهای سخت و تخت نوک‌سوزنی؛ گیاهان این سرده در برزیل و شیلی و گینه‌نو و کالدونیای جدید و جزیره نورفولک و استرالیا می‌رویند کاج‌سانان Pinales [گیاهی] راسته‌ای از کاج‌تباران (Pinopsida) که تمام مخروطیان کنونی را در بر می‌گیرد؛ این راسته پیش از این مخروطی‌سانان (Coniferales) نامیده می‌شد؛ صفت بارز همه کاج‌سانان داشتن ساختارهای زایشی معروف به مخروط است کارت‌خوان farecard reader [درون‌شهری] دستگاهی که میزان اعتبار کارت کرایه را مشخص می‌کند کارخانه فراوری گوشت meat-processing plant [فنّاوری غذا] کارخانه‌ای که در آن گوشت خام و پخته فراوری و بسته‌بندی می‌شود کارد سنگری trench knife [نظامی] کارد مخصوصی برای سربازان مستقر در سنگر کاردک scraper [ خوردگی] افزاره‌ای که از آن اغلب به همراه توپک (pig) برای زدودن رسوب از خطوط لوله استفاده می‌شود کارد و چنگال cutlery [گردشگری] ابزاری مانند کارد و چنگال و قاشق که جزء وسایل غذاخوری محسوب می‌شوند کارست بازمانده relict karst, fossil karst [زمیـن] کارستی قدیمی که پـس از تشـکیل هـیچ‌گاه با رسـوب پوشیده نشده است کارست‌چال رُمبشی collapse sinkhole [زمین] نوعی کارست‌چال که بر اثر رُمبش غارهای زیرین به وجود آمده است کارشاره working fluid [هوایی] شاره‌ای که از آن برای انتقال انرژی در سامانه یا تونل باد به ‌منظور مطالعه جریان در پیرامون جسم استفاده می‌کنند کارکرد آن‌من ego function [روان‌شناسی] در نظریه روان‌کاوی، فعالیتهای گوناگون آن‌من مانند درک جهان بیرون و خودآگاهی و مشکل‌گشایی کار مجازی virtual work [فیزیک] کار انجام‌شده در جابه‌جایی مجازی کارمزد بازگردانی salvage 2 [دریایی] دستمزدی که بابت بازگردانی پرداخت می‌شود کاستی قیمت مبدأ reduction for place of departure [ گردشگری] کم بودن قیمت پایه سفر با توجه به تغییر در مبدأ حرکت مسافر کاسنی Cichorium [گیاهی] سرده علفی چندساله شیرابه‌دار بدون زمین‌ساقه با ساقه‌های منفرد ایستاده برگ‌دار با تقریباً شش گونه خودرو و دو گونه زراعی که یکی از آنها آندیو است؛ این گیاهان در اروپا و ناحیه مدیترانه و از جنوب تا اتیوپی پراکنده هستند کافت گالاپاگوس Galapagos rift [ اقیانوس‌شناسی، زمین] شکاف بین صفحات پوسته زمین از جزایر گالاپاگوس به ‌سمت امریکای جنوبی که از نظر زمین‌شناختی و اجتماعهای زیستیِ مجرایِ گرمابی بسیار حائز اهمیت است کاف جرقه فرونشانشی quenched spark gap [فیزیک] کاف جرقه‌ای که به‌سرعت وایونش‌پذیر است کاکائو Theobroma [گیاهی] سـرده‌ای از کاکائوئیان درختی با حدود بیست گونه که در جنگلهای گرمسیری نواحی مرکزی و جنوبی امریکا می‌رویند؛ برگهای آنها تخم‌مرغی تا بیضی‌شکل به رنگ سبز تیره براق و با بافت چرمی است و سطح آنها بدون کرک یا دارای کرکهای پراکنده ستاره‌‌ای است و گلهایشان کوچک و از سفـید مایل به زرد تا صورتی کم‌رنگ است که به صورت گروهی در خوشه‌هایی که مستقیم از تنه می‌روید، قرار دارند کاکائوئیان Sterculiaceae [گیاهی] تیره‌ای از پنیرک‌سانان درختی یا درختچه‌ای یا بالارونده یا علفی با حدود 68 سرده و 700 گونه که در نواحی گرمسیری و نیمه‌گرمسیری می‌رویند؛ برگهایشان ساده یا مرکب یا دمبرگ‌دار با آرایش متناوب و حاشیه پهنک (lamina) آنها دندانه‌دار یا کامل است و گلهایشان معمولاً منظم و گاهی نامنظم و معمولاً پنج‌پر است کاکتوس Opuntia [گیاهی] سرده‌ای از کاکتوسیان با ساقه خزنده و بندبند و گوشتی و مسطح با ساقه‌های کوتاه سیخک‌دار (areolar) و به‌ندرت با تیغهای دراز حدود سه سانتی‌متر؛ گلهای گیاهان این سرده دوجنسی و منظم و منفرد زردرنگ است و میوه آنها به شکل سته قرمزـ بنفش به عرض پنج تا هشت سانتی‌متر است که پستانداران کوچک آن را می‌خورند کالای گمرکی bonded stores, bonded goods, bonded cargo [دریایی] کالایی که در انبار گمرک تا پرداخت هزینه‌ها و عوارض گمرکی نگهداری می‌شود کانون پُرمسافر major activity centre, MAC, activity centre area [درون‌شهری] محدوده‌ای که ویژگی آن حجم زیاد سفر با وسایل نقلیه عمومی و شخصی است کانونش محوری axial focusing [هوایی] متمرکز کردن امواج ضربه منعکس‌شده از دیواره تونل اَبَرصوتی بر روی محور اصلی آن کانی بازمانده relict mineral [زمین] کانی باقی‌مانده از یک سنگ اولیه کاوش‌خواه analysand [روان‌شناسی] فردی که تحت درمان روان‌کاوی است کاوند آزمون هیدروژنی hydrogen test probe [ خوردگی] وسیله‌ای فلزی یا آلیاژی برای پیش‌بینی آسیبهای هیـدروژنی که اساس کار آن تعیین سرعت نفوذ هیدروژن در فلز یا آلیاژ است کاوند دِنایی DNA probe [ژن‌شناسی] هر یک از قطعات کوتاه و ویژه دِنا که برای شناسایی و آشکارسازی یک ژن یا قطعه‌ای ویژه از یک ژنگان ساخته می‌شود متـ . کاوند ژنی gene probe, genetic probe کاوند رِنایی RNA probe [ژن‌شناسی] قطعه کوتاه و ویژه‌ای از رِنا که به‌عنوان کاوند در آزمایشهای دورگه‌سازی به کار می‌رود کاوند ژنی ← کاوند دِنایی کاهش ماده خشک dry matter disappearance [زراعت] کاهش وزن خشک علوفه که برای هضم در آزمایش به کار می‌رود کَبَر Capparis [گیاهی] سرده‌ای از کَبَریان درختچه‌ای خاردار با تقریباً 50 گونه که در مناطق مدیترانه‌ای پراکنده هستند؛ از غنچه‌های کَبَر اروپایی در تهیه ترشی استفاده می‌شود کَبَره درخت bark pocket [جنگل] زائده پوستی، گاه همراه با گره، که در حین رشد درخت تشکیل می‌شود کتون‌باری ketosis [ تغذیه] وضعیت ناشی از سوخت ‌و سازی که در آن سرعت تولید ذرات کتونی در بدن بیش از سرعت مصرف آنهاست کُد واکاوی بین‌المللی international analysis code, IAC [جَوّ] کُد بـین‌المللی برای مـخابره جزئیـات واکاویـهای نقـشه همدیدی کرایه تابع زمان time-of-day fare [درون‌شهری] کرایه‌ای که نرخ آن در طول روز و بسته به شرایط تغییر می‌کند کرایه تک‌سکه‌ای single-coin fare [درون‌شهری] کرایه‌ای که با یک سکه یا بهامهر پرداخت می‌شود متـ . تک‌سکه‌ای کرایه حجمی on the measurement, on the measure [درون‌شهری، دریایی، ریلی] کرایه فرستی که بر اساس حجم آن محاسبه می‌شود کرایه‌گیر farebox [درون‌شهری] افزاره‌ای که سکه، اسکناس، بلیت، بهامهر یا جز آن را بابت کرایه از مسافر می‌پذیرد کرایه مُک exact fare [درون‌شهری] نوعی کرایه حمل ‌و نقل عمومی که در آن مسافر باید برای پرداخت کرایه خود پول خُرد لازم را همراه داشته باشد کرایه منطقه‌ای zone fare, zoned fare [درون‌شهری] کرایه‌ای که بر اساس تقسیم‌بندی جغرافیایی محدوده خدماتی تعیین می‌شود کربن فعال پودری powdered activated carbon, PAC [محیط‌زیست] نوعی کربن فعال با قطر دانه‌ای کمتر از 50 میکرون که آن را به ‌صورت دوغاب به آب می‌افزایند تا ترکیبات آلی، به ویژه مواد مولد بو و طعم را جذب کند کربن فعال دانه‌ای granular activated carbon, GAC [محیط‌زیست] نوعی کربن فعال با قطر دانه‌ای 1/0 میلی‌متر و سطح تماس بالا در واحد جرم که از آن برای جذب ترکیبات آلی در بستر صافی یا محفظه تماس استفاده می‌کنند کربوهیدرات تخمیرپذیر fermentable carbohydrate [ تغذیه] کربوهیدراتی که در برابر فعالیت آنزیمها/ زی‌مایه‌های تجزیه‌کننده نشاسته در بزاق دهان حساس است کرفس Apium [گیاهی] سرده‌ای علفی از کرفسیان با حدود بیست گونه که معروف‌ترین آنها کرفس (A. graveolens) است؛ گیاهان این سرده بومی ناحیه مدیترانه و خاورمیانه هستند که یونانیهای باستان و رومیها به‌عنوان طعم‌دهنده و چینیهای باستان به‌عنوان دارو از آن استفاده می‌کردند؛ کرفس با دمبرگهای درشت و آبدار و گوشتی و ایستاده از اواخر قرن هجده میلادی گسترش پیدا کرده است کرفس‌سانان Apiales [گیاهی] راسته‌ای از گیاهان گل‌دار شامل دو تیره عشقه‌ایان با 700 گونه و چتریان با 3000 گونه علفی یا چوبی که در مناطق معتدل می‌رویند و دارای برگهای مرکب و لَپ‌دار و مجاری ترشحی کاملاً تکوین‌یافته و معطر هستند؛ تخمدان آنها دوبرچه‌ای و میوه‌شان خشک است که پس از رسیدن از میان به دو نیم می‌شود و هر نیمه یک دانه دارد کُرک fimbria [ میکرب] هر یک از رشته‌های پروتئینی نازک بر روی سطح برخی یاخته‌های میکربی کرم‌پوسال vermicompost [محیط‌زیست] نوعی پوسال که برای تهیه آن از گونه‌های مختلف کرم در تجزیه پسماندهای غذایی و گیاهی استفاده می‌کنند کرم چوب wood worm [جنگل] اصطلاحی عمومی برای کرمینه (larva) انواع حشراتی که در حفره‌های ایجاد‌شده در چوب زندگی می‌کنند کُرنش اصلی principal strain [فیزیک] تغییر طول جسم در امتداد یکی از محورهای اصلی کُرنش کُرنش برشی shear strain, detrusion [فیزیک] تغییر شکل ناشی از جابه‌جایی صفحات موازی در جسم جامد کُرنش زاویه‌ای angle strain [شیمی] حالتی که در آن زاویه پیوند از مقدار معمول آن دور شده باشد کُرنش صفحه‌ای plane strain [فیزیک] تغییر شکل جسمی که در آن جابه‌جایی همه نقاط جسم به موازات یک صفحه مشخص است کُرنش کششی tensile strain [فیزیک] افزایش طول جسم که ناشی از تأثیر نیروی خارجی است کژفهمی mirror image [سیاسی] برداشت نادرست ناشی از سوءظن رقیبان به یکدیگر کسر مجاز پوست bark allowance [جنگل] درصدی از حجم تنه درخت که با توجه ‌به قطر پوست و بر حسب تعرفه یا قرارداد می‌توان از آن کسر کرد کشت culture [ میکرب] 1. محصول رشد نوع خاصی از ریزاندامگانها در یک محیط مناسب2. رشد دادن ریزاندامگانها تحت شرایط واپایش‌شده کشتار slaughter [فنّاوری غذا] کشتن دام و طیور برای تولید گوشت متـ . سلاخی کشتارگاه slaughterhouse [فنّاوری غذا] محلی که در آن کشتار دام و طیور در محیطی بهداشتی انجام می‌شود کشت انتخابی selective culture [ میکرب] کشت‍ی ـ که در آن ریزاندامگانها در محیطی عموماً جامد و حاوی افزودنیهایی که موجب رشد یک گونه خاص می‌شود، رشد می‌کنند کشت اولیه primary culture [ میکرب] کشت حاصل از تلقیح (inoculation) میکرب برگرفته از محیط طبیعی کشت بافت tissue culture [ میکرب] کشت یا نگهداری بافتهای زنده در محیط مایع یا ژله‌ای در شرایط آزمایشگاهی کشت بی‌هوازی anaerobic culture [ میکرب] کشت در شرایط بی‌هوازی و در غیاب اکسیژن کشت پِتری Petri dish culture [ میکرب] کشت‍ی که در آن میکرب‍ها در سطح محیطی جامد، معمولاً آگار یا ژلاتین، و در ظرف پتری رشد می‌کنند متـ . کشت سطحی plate culture کشت پیوسته continuous culture [ میکرب] کشت‍ی که در آن محیط مایع به ‌طور پیوسته تجدید می‌شود متـ . کشت جاری continuous-flow culture کشت تکانشی shake culture [ میکرب] نوعی کشت در مایع که در آن با حرکت مداوم و هوادهی امکان رشد میکرب‍های هوازی فراهم می‌شود کشت جاری ← کشت پیوسته کشت خالص pure culture [ میکرب] کشت حاوی یک سویه میکرب‍ی خالص کشت درشیب slant culture, slope culture [ میکرب] کشت بر روی یک محیط جامد شیب‌دار در لوله آزمایش کشت در مایع liquid culture, broth culture [ میکرب] کشت حاصل از تلقیح (inoculation) میکرب‍ها در یک محیط مایع کشت سطحی ← کشت پِتری کشت سنبه‌ای stab culture [ میکرب] نوعی کشت که در آن تلقیح (inoculation) از سطح تا عمق محیط کشت جامد انجام می‌شود کشت کُلَشی stubble cropping [زراعت] روشی که در آن گیاه بر روی کُلَش سال گذشته کاشته می‌شود کشت کهنه old culture [ میکرب] کشت‍ی ـ که برای مدت‌زمان طولانی نگهداری شده است و درنتیجه تغییرات مخربی در آن روی داده است کشت مخلوط mixed culture [ میکرب] کشت حاوی دو یا چند نوع ریزاندامگان کشت همگام synchronous culture, synchronised culture [ میکرب] کشت‍ی که در آن تمام یاخته‌ها از نظر چرخه رشد و تقسیم تقریباً در یک مرحله قرار دارند کشت هوازی aerobic culture [ میکرب] کشت در شرایط هوازی و در مجاورت اکسیژن مولکولی کشت یاخته cell culture [ میکرب] کشت یا نگهداری یاخته‌های حیوانی در شرایط آزمایشگاهی کشتی بادبانی ← شناور بادبانی کشتی بازگردانی ← شناور بازگردانی کشتی بی‌جرثقیل gearless ship, gearless, gearless carrier [دریایی] هر کشتی که بر روی عرشه جرثقیل نداشته باشد و برای بارگیری و تخلیه از جرثقیلهای اسکله استفاده ‌کند کشتی جرثقیل‌دار geared ship [دریایی] کشتی مجهز به جرثقیل کشتی‌دار ship’s husband [دریایی ] شخصی که از طرف مالک کشتی مسئولیت رسمی اداره امور کشتی را بر عهده دارد کشتی راه‌ده ← شناور راه‌ده کشتی راه‌گیر ← شناور راه‌گیر کشتی شکسته shipwreck 3, wreck 3 [دریایی] کشتی غیرقابل ‌استفاده‌ای که به هر دلیل از جمله طوفان یا برخورد با مانع سخت به گِل نشسته یا غرق شده یا متروک شده باشد کشتی نورانی ← شناور نورانی کِشَند روزانه diurnal tide [ اقیانوس‌شناسی، جَوّ، نقشه‌برداری ] کِشَندی که در آن در یک روز قمری یک فراکِشَند و یک فروکِشَند رخ می‌دهد کِشَند زمین Earth tide [ژئوفیزیک] حرکت دوره‌ای پوسته زمین بر اثر کشش ماه یا خورشید یا هر دو کِشَند نجومی astronomical tide [ اقیانوس‌شناسی، نقشه‌برداری] کِشَند حاصل از گرانش ماه و خورشید کِشَند نیم‌روزانه semidiurnal tide [ اقیانوس‌شناسی، نقشه‌برداری] کِشَندی که در آن در یک روز قمری دو فراکِشَند و دو فروکِشَند با ارتفاع تقریباً برابر رخ می‌دهد کِشَند هواشناختی meteorological tide [ اقیانوس‌شناسی، جَوّ، نقشه‌برداری] تغییر سطح آب بر اثر عوامل هواشناختی مانند فشار جوّ و باد کشور صاحب بندر port state [دریایی] کشوری که قوانین و مقررات بندری خود را بر کشتیهای سایر کشورها اعمال می‌کند کشور ‌صاحب‌پرچم flag state, flag government [دریایی] کشوری که شناور در آنجا به ثبت رسیده است و قوانین همان کشور بر آن حاکم است کشیدگی augmentation [موسیقی] تمهیدی که در آن دیرشِ نتهای یک لحن به یک نسبت افزایش می‌یابد کفه سدی barrier flat [ اقیانوس‌شناسی] پهنه‌ای که بین مرداب شور (salt marsh) و تپه‌های ماسه‌ای جزایر سدی (barrier island) واقع است کلاف rib 4, side [موسیقی] دیواره یا دیواره‌‌های عمودی بین صفحه زیر و صفحه صوتی در زه‌صداهایی مثل ویلن و سنتور کلام‌انگیخته logogenic [موسیقی] ویژگی نوعی موسیقیِ آوازی که در آن کلام کاملاً غالب است و استقلال نحویِ لحن از کلام، در صورت وجود، بسیار اندک است کلان‌بلور megacryst [زمین] بلور یا دانه موجود در سنگ آذرین یا دگرگونی که به‌‌وضوح درشت‌تر از خمیره پیرامون خود است کلان‌بلوری megacrystic [زمین] ویژگی بافتی که در آن بلورهای درشت یا کلان‌بلورها در خمیره‌ای ریزتر قرار دارند کلان‌بوم‌شناسی اطلاعات macro-ecology of information [کتابداری] مطالعه روابط متقابل مردم و سازمانها و فنّاوریها با محیط‍های اطلاعاتی در مقیاس منطقه‌ای یا بین‌المللی کلان‌کانی macromineral, bulk element [تغذیه] ماده کانیایی که نیاز بدن به آن صد میلی‌گرم در روز یا بیشتر است کلان‌مغذی macronutrient [ تغذیه] ماده‌ای مغذی که منبع عمده تأمین انرژی و مواد سازنده اندامگانهاست، شامل آب و کربوهیدراتها و پروتئینها و چربیها کلاه میرحسن Acantholimon [گیاهی] سرده‌ای از کلاه‌میرحسنیان که از جنوب شرقی اروپا تا آسیای مرکزی و جنوب امریکا پراکنده‌اند و در باغهای صخره‌ای نیز کاشته می‌شوند کلاه‌میرحسنیان Plumbaginaceae [ گیاهی ] تیره‌ای از میخک‌سانان اغلب چندساله علفی و به‌ندرت بالارونده یا درختچه‌ای با حدود 24 سرده و 775 گونه که گسترش جهانی دارند و در گستره وسیعی از استوا تا قطب شمال به‌خصوص در خاکهای شور و باتلاقها و سواحل دریا می‌رویند؛ گلهایشان کامل است و گرده‌افشانی آنها اغلب به ‌وسیله حشرات انجام می‌شود کل پوشش اَبر total cloud cover [جَوّ] کسری از آسمان پنهان‌شده با کل اَبرهای مرئی کُلَش stubble [زراعت] بخش باقیمانده ساقه گیاهان علفی که پس از برداشت سر پا می‌ماند کُلَش‌رو stubble crop [زراعت] گیاهی که از بقایای کُلَش سال قبل بروید کلم Brassica [گیاهی] مهم‌ترین سرده از کلمیان با تقریباً 40 گونه در برّ قدیم که شامل انواع کلم زراعی و خردل و شلغم می‌شود کمانه‌کشی اُفتان ricochet, jeté, gettato [موسیقی] معمولاً در کمانه‌کشی راست، ضربه کمانه به نحوی که نیمه بالایی آن بر روی سیم انداخته ‌شود و بر اثر وزن خود چندین بار بر روی سیم ارتعاش ‌کند متـ . اُفتان کمانه‌کشی پرّان sautillé, bounced, bouncing, jumped [موسیقی] نوعی کمانه‌کشی که در آن با وسط کمانه ضربه‌ای بر روی سیم زده می‌شود به ‌گونه‌ای که یک بار و به صورت خفیف بر روی سیم پرش کند متـ . پرّان کمانه‌کشی چپ up-bow [موسیقی] در نواختن سازهای زهیِ کمانه‌ای، حرکت کمانه از نوک به سمت پاشنه کمانه‌کشی راست down-bow [موسیقی] در نواختن سازهای زهیِ کمانه‌ای، حرکت کمانه از پاشنه به سمت نوک کمانه‌کشی فلوت‌وار flautando, flautato [موسیقی ] دستوری برای اجرای کمانه‌کشی در سازهای زهی که در آن، ساز با نزدیک کردن کمانه به رودسته یا با کم کردن فشار کمانه نواخته می‌شود و صدای آن به صدای فلوت نزدیک می‌شود متـ . فلوت‌وار کمانه‌کشی مستقل portato, louré [موسیقی] نوعی کمانه‌کشی بین وضعیت متصل و مقطّع که در آن هر یک از نتها با ارزش زمانیِ کامل و به ‌صورت جدا نواخته می‌شود متـ . مستقل کم‌توانی شنوایی hearing disability [ شنوایی‌شناسی] هرگونه محدودیت آسیب‌شنوایی که سبب محدودیت در فعالیتهای روزانه شخص می‌شود کم‌خونی خون‌کافتی hemolytic anemia [تغذیه] کم‌خونی ناشی از تخریب اکسایشی گویچه‌های قرمز بالغ کم‌شنوا1 hard-of-hearing 1, HOH, hearing impaired [ شنوایی‌شناسی] فردی که اُفت شنوایی ملایم تا شدید دارد کم‌شنوا2 hard-of-hearing 2 [ شنوایی‌شناسی ] ویژگی فردی که اُفت شنوایی ملایم تا شدید دارد کم‌شنوایی hearing loss 2, hearing impairment 2, hypoacusis [ شنوایی‌شناسی] وضعیتی که در آن حساسیت شنوایی به درجات مختلف کاهش یافته است کم‌شنوایی خفیف slight hearing loss, slight hearing impairment [ شنوایی‌شناسی ] درجه کم‌شنوایی که در آن آستانه شنوایی از 15 تا 25 دسی‌بل است کم‌شنوایی شدید severe hearing loss, severe hearing impairment [ شنوایی‌شناسی ] درجه کم‌شنوایی که در آن آستانه شنوایی از 71 تا90 دسی‌بل است کم‌شنوایی عمیق ← ناشنوایی کم‌شنوایی متوسط moderate hearing loss, moderate hearing impairment [ شنوایی‌شناسی ] درجه کم‌شنوایی که در آن آستانه شنوایی از 41 تا 55 دسی‌بل است کم‌شنوایی ملایم mild hearing loss, mild hearing impairment [ شنوایی‌شناسی] درجه کم‌شنوایی که در آن آستانه شنوایی از 26 تا 40 دسی‌بل است کم‌شنوایی نیمه‌شدید moderately severe hearing loss, moderately severe hearing impairment [ شنوایی‌شناسی ] درجه کم‌شنوایی که در آن آستانه شنوایی از 56 تا 70 دسی‌بل است کم‌فشار بسته closed low [جَوّ] کم‌فشاری که خط هم‌فشار یا خط پَربند آن را در بر گرفته است کم‌قندخونی بازگشتی rebound hypoglycemia [تغذیه] کاهش قند خون بر اثر قطع ناگهانی تغذیه وریدی تام کمک‌افزار شنوایی assistive listening device, ALD [ شنوایی‌شناسی] هر یک از انواع دستگاههایی که برای تقویت شنوایی و افزایش نسبت نشانک/ سیگنال به نوفه به کار می‌رود و معمولاً به صدابَر بی‌سیم مجهز است کم‌لاکتازی hypolactasia [ تغذیه] کاهش میزان یا فعالیت آنزیم/ زی‌مایه لاکتاز در روده که منجر به نابردباری لاکتوزی می‌شود کم‌ماهیچگی sarcopenia [ تغذیه] وضعیتی که در آن جرم ماهیچه‌های اسکلتی بر اثر سالخوردگی یا کمبودهای غذایی کم می‌شود کم‌نیاز nonfastidious [ میکرب] باکتریهایی که به تغذیه پیچیده نیاز ندارند کم‌وزنی underweight [ تغذیه] حالتی که در آن وزن بدن پانزده تا بیست درصد کمتر از وزن استاندارد است کُنانش ژن gene activation [ژن‌شناسی] فعال‌سازی هدایت‌شده و منظم ژنهای منفرد در طی رشد و نمو موجود زنده متـ . فعال‌سازی ژن کنجد Sesamum [گیاهی] سرده‌ای از کنجدیان که در نقاط گرمسیری آسیا می‌رویند و دارای دانه‌های خوراکی سرشار از روغن هستند کنجدیان Pedaliaceae [گیاهی] تیره‌ای از نعناسانان با حدود سیزده سرده و 50 گونه که ساقه و برگهای آنها با کرکهای لعابدار پوشیده ‌شده و میوه اغلب آنها قلاب‌دار یا شاخ‌دار است کنشگر نادولت non-state actor [سیاسی ] هر کنشگر بین‌المللی که دولت نباشد کنشگر یکپارچه unitary actor [سیاسی] کنشگر بین‌المللی، معمولاً یک دولت، که در نظریه واقع‌گرایی ماهیتی یکپارچه دارد و فرایند تصمیم‌گیری در سیاست خارجی آن با وجود تغییر در اوضاع سیاسی و جابه‌جایی تصمیم‌گیران پیوسته ثابت است کوارک quark [فیزیک] بنیادی‌ترین جزء سازنده هادرونها کوب آذرخش lightning stroke [جَوّ] پیشگام (leader) و کوب برگشتِ آن در تخلیه الکتریکی اَبر‌به‌زمین کوب اصلی ← کوب برگشت کوب برگشت return stroke [جَوّ] درخشندگی شدیدی که در آخرین مرحله هر کوب آذرخش ناشی از تخلیه الکتریکی اَبر‌به‌زمین، از زمین به ‌سوی پایه اَبر بالا می‌رود متـ . کوب اصلی main stroke کوبک mallet [موسیقی] نوعی کوبه برای نواختن سازهای کوبه‌ای با دسته و سری به شکلهای مختلف کوب‌نشست slamming [هوایی] برخورد چرخهای جلو یا عقب ارابه فرود شاسی‌دار با زمین با سرعت عمودی بیشتر از سرعت هواپیما، به ‌دلیل سرعت افزوده ناشی از چرخش تیرک شاسی (bogie) کوتاه‌قدی stunting, stunted growth [تغذیه] وضعیت فردی که قد او از حد استاندارد کوتاه‌تر است کوژ یخ‌بندانی frost heave [ریلی] برآمدگی بخشی از خط که ناشی از یخ زدن بستر در نواحی دارای تجمع آب است کوله‌خاس Ruscus [گیاهی] سرده‌ای از کوله‌خاسیان نیمه‌درختچه‌ای چندساله و همیشه‌سبز با شش ‌گونه که بومی غرب و جنوب اروپا هستند؛ ساقه آنها منشعب و پرشاخه و برگهایشان ریز و فلس‌مانند و غیرفتوسنتزی (non-photosynthetic) است و گلهایشان کوچک و سفید و در مرکز بنفش است کوله‌خاسیان Ruscaceae [گیاهی] تیره‌ای از مارچوبه‌سانان بالارونده یا درختچه‌ای با حدود سه سرده و حدود نُه گونه با گسترش جهانی که در مناطق معتدل تنوع بسیار دارند؛ برگهای آنها معمولاً در حد فلس کاهش یافته و دارای آرایش فراهم یا متقابل یا متناوب است و گل‌آذین‌شان خوشه‌مانند است کومه‌ای یاخته‌باز open-cell cumulus [جَوّ] اَبرهای کومه‌ای با ترتیب چندضلعی یا بیضی‌وار که مرکز آنها بی‌اَبر است کوهان خورکِشَندی solar tidal bulge [ اقیانوس‌شناسی] برآمدگیهای قرینه توده آب در دو طرف زمین که به علت موقعیت خورشید نسبت به زمین ایجاد می‌شود کوهان کِشَندی tidal bulge [ اقیانوس‌شناسی، زمین] برآمدگیهای قرینه توده آب در دو طرف زمین که به علت موقعیت ماه و خورشید نسبت به زمین ایجاد می‌شود کوهان ماه‌کِشَندی lunar tidal bulge [ اقیانوس‌شناسی] برآمدگیهای قرینه توده آب در دو طرف زمین که به علت موقعیت ماه نسبت به زمین ایجاد می‌شود کوه بازمانده relict mountain, mountain of circumdenudation, remainder mountain [زمین] کوهی متشکل از سنگهای مقاوم که پس از فرسایش سنگهای نامقاوم اطراف باقی مانده است کوه‌یار mountain guide [گردشگری] فرد واجد شرایطی که گردشگران را در مناطق کوهستانی هدایت و همراهی می‌کند کهور Prosopis [گیـاهی] سرده‌ای از گیاهان درختـی یا درختچه‌ای گرمسیری یا نیمه‌گرمسیری کهوریان Mimosoidae, Mimosaceae [گیاهی] تیره‌ای از باقلاسانان چوبی خاردار معمولاً درختچه‌ای یا درختی کوتاه با حدود 60 سرده و 3000 گونه که برگهای آن غالباً مانند جانوران در برابر تماس حساس است کیفیت اطلاعات information quality, IQ [کتابداری] دقت و جامعیت و روزآمدی و سودمندی اطلاعات برای تصمیم‌گیری کیفیت‌سنجی اطلاعات information quality assessment [ کتابداری ] تعیین سطح رضایت کاربران از اطلاعات ارائه‌شده کیفیت هوای آزاد ambient air quality [محیط‌زیست] میزان غلظت گوگرددی‌‌اکسید در هوای آزاد کیوی Actinidia [گیاهی] سرده‌ای از کیویان چوبی غالباً دوپایه که بومی نواحی معتدل شرق آسیا هستند و در سرتاسر چین و تایوان و کره و ژاپن و هندوچین تا جنوب شرق سیبری پراکنده‌اند؛ ارتفاع درختچه‌های این سرده حداکثر شش متر است و ارتفاع بالارونده‌های آنها که در سایه درختان رشد می‌کنند ممکن است به 30 متر برسد کیویان Actinidiaceae [ گیاهی ] تیره‌ای از خلنگ‌سانان چوبی بالارونده و درختچه‌ای یا درختی بومی نواحی معتدل و نیمه‌گرمسیری آسیا و امریکای مرکزی و جنوبی که برگهای متناوب مارپیچی با حاشیه‌ای کامل یا اره‌ای دارند؛ گلهای آنها به صورت منفرد یا مجتمع در گرزنهای انتهایی قرار گرفته است؛ گلبرگها و کاسبرگهای آنها آزاد و تعداد پرچمها زیاد و از پشت به‌هم‌چسبیده است؛ این گیاهان تک‌پایه یا دوپایه یا دوجنسی هستند گ گامهای هم‌پایه parallel scales [موسیقی] گامهایی که دارای بن‌مایه‌های یکسان و مقامهای متفاوت‌اند گاو cattle [فنّاوری غذا] پستاندار نشخوارکننده و بزرگ‌پیکر و شکافته‌سمی که به خانواده گاویان تعلق دارد گاوآهن کُلَش stubble plough [زراعت] گاوآهنی که برای برگرداندن زمین کُلَش‌دار طراحی شده است گاوزبان Borago [ گیاهی ] سرده‌ای از گاوزبانیان کرک‌دار یک‌ساله به ارتفاع 60 سانتی‌متر که امروز در مناطق مختلف اروپا و بریتانیای کبیر و امریکای شمالی کشت می‌شوند؛ برگهای گیاهان این سرده درشت و زبر و مستطیلی و گلهای آنها ستاره‌مانند و به رنگ آبی روشن است که در گرزنهایی آویخته قرار دارند؛ پنج بساک زردرنگ گل آنها، مخروطی را در وسط ستاره گل تشکیل می‌دهند گاو ماده cow [فنّاوری غذا] گاو ماده بالغ گاو نر bull [فنّاوری غذا] گاو نر بالغ اخته‌نشده گاو نر اخته steer [فنّاوری غذا] گاو نر اخته‌شده گباک ← گواهینامه بین‌المللی امنیت کشتی گداختن rendering [فنّاوری غذا] فرایند حرارت‌دهی قطعات خردشده بافتهای چربی‌دار حیوانی در مقیاس صنعتی برای تهیه چربی گدازگاه fusion zone, weld fusion zone [متالورژی] منطقه‌ای از فلز پایه که در سطح جوش ذوب می‌شود گدازه بالشی pillow lava [زمین] گدازه‌ای با ساختاری بالش‌مانند متـ . گدازه بیضی‌وار ellipsoidal lava گدازه بیضی‌وار ← گدازه بالشی گدازه قطعه‌سنگی block lava, blocky lava [زمین] گدازه‌ای که سطح آن از قطعات زاویه‌دار تشکیل شده است گذار ارتعاشی vibrational transition [فیزیک] گذار بین دو حالت کوانتیده مولکولی که انرژی‍های ارتعاشی متفاوت دارند گذر جوش weld pass, weld run [متالورژی] تک‌عبور اسباب جوشکاری در طول یا عرض قطعه که در طی آن فلز جوش به طور پیوسته ذوب می‌شود گذرگوشه circulation area [درون‌شهری] بخشی از گوشه پیاده‌رو برای استقرار عابرانی که قصد گذر از خیابان را دارند گرانی ظاهری ← شتاب گرانی گرانی نسبی relative gravity [ژئوفیزیک] اختلاف گرانی اندازه‌گیری‌شده در دو نقطه گردآوری اطلاعات information gathering [ کتابداری] عمل جمع‌آوری اطلاعات گردان هوایی squadron 1 [نظامی] یگان هوایی در هر یک از نیروهای نظامی، اعم از هوایی و دریایی و جز آن گردش بسته closed circulation [جَوّ] شارش شاره درون یک خط جریان بسته گردشگری تلفیقی ACE tourism [گردشگری] نوعی گردشگری چندمنظوره که ترکیبی است از گردشگری پرماجرا و گردشگری فرهنگی و طبیعت‌گردی که در آن به معرفی آن دسته از برنامه‌های گردشگری می‌پردازند که ترکیبی از تجربه و جاذبه و انگیزش است گردشگری طبیعت‌کاه consumptive tourism [ گردشگری ] نوعی گردشگری که در آن گردشگر با ماهی‌گیری و شکـار مبادرت به اسـتخراج منابع طبیـعی از محیـط و مصرف آنها می‌کند گردشگری طبیعت‌محور nature-based tourism [گردشگری] هر نوع گردشگری که عمدتاً بر جاذبه‌های طبیعت استوار است گردن chuck [فنّاوری غذا] بخشی از لاشه دام که از پس سر آغاز می‌شود و تا دنده‌ها ادامه دارد گرده‌افشانی واپایشی controlled pollination [زراعت] نوعی گرده‌افشانی که در آن گلهای گیاه را در کیسه‌هایی قرار می‌دهند تا در زمان مناسب با گرده گیاه دلخواه بارور شوند بی‌آنکه در معرض گرده گیاهان دیگر قرار گیرند گُرده جوش weld bead [متالورژی] ماده‌ای که در یک گذر جوش در عرض اتصال می‌نشیند گرمازایی اجباری obligatory thermogenesis [ تغذیه] بخشی از اثر گرمایی غذا که صرف تأمین انرژی لازم برای گوارش و جذب و سوخت‌وساز مواد غذایی می‌شود گرمازایی اختیاری facultative thermogenesis [تغذیه] بخشی از اثر گرمایی غذا که تحت تأثیر اعصاب هم‌حس، افزون بر گرمازایی اجباری، مصرف می‌شود گروه آب‌خاکی amphibious group [نظامی] بخشی از نیروی آب‌خاکی که با هدایت یک فرمانده عملیات آب‌خاکی مشخصی را انجام می‌دهند گروه‌درمانی روان‌کاوانه psychoanalytic group psychotherapy [روان‌شناسی] نوعی گروه‌درمانی که در آن از مفاهیم و اصول و شیوه‌های اساسی روان‌کاوی مانند تداعی آزاد و تحلیل مقاومت و تفسیر رؤیا استفاده می‌شود گروه‌زدگی groupthink [سیاسی] وضعیتی که در آن فرصت نقد و ارزیابی آرای گوناگون از اعضای یک سازمان یا گروه گرفته می‌شود و آنها به جای اظهارنظر شخصی ناچار با دیدگاه غالب همسو می‌شوند گروه شاهد control group [علوم سلامت] گروهی که با گروه دارای متغیر وابسته (در مطالعه موردشاهدی) یا با گروه دارای متغیر مستقل (در مطالعات هم‌گروه‍ی و تجربی) مقایسه می‌شود متـ . شاهدها controls گروه متناهی‌مولد finitely generated group [ریاضی] گروهی که با تعدادی متناهی عضو تولید شود گریز و فرار evasion and escape [نظامی] عملیاتی که خروج نیروهای نظامی را از مناطق دشمن یا مناطق تحت نظر او ممکن می‌سازد گز Tamarix [گیاهی] سرده‌ای از گزیان درختی یا درختچه‌ای همیشه‌سبز یا خزان‌دار با حدود 50 تا 60 گونه که بومی نواحی خشک اوراسیا یا افریقا هستند و معمولاً در خاکهای شور می‌رویند و می‌توانند شرایط قلیایی را نیز تحمل کنند؛ برگهای آنها فلس‌مانند است و در طول ساقه با هم همپوشانی دارند و معمولاً از نمک پوشیده شده‌اند و گلهایشان از سفید تا صورتی است که در سنبله‌های متراکم قرار دارند گزارش سفر voyage report [دریایی] گزارشی که فرمانده یک شناور برای صاحب کشتی یا اجاره‌کننده کشتی تنظیم می‌کند و شامل اطلاعات مختلف از قبیل ورود به بنادر و خروج از آنها و بارگیری و تخلیه و مصرف سوخت و وضعیت جوّی است گزنه Urtica [گیاهی] سرده‌ای از گزنه‌ایان علفی چندساله با حدود 30 تا 45 گونه که به ‌طور وسیعی در امریکای شمالی و اروپا می‌رویند؛ برگهای آنها نرم و دندانه‌دار و متقابل است و مانند سایر قسمتهای هوایی گیاه با کرکهای گزنده و غیرگزنده پوشیده شده است؛ گلهایشان کوچک و سبز بسیار کم‌رنگ و دارای چهار یا پنج گلبرگ یا بی‌گلبرگ است که به ‌شکل متراکم در گل‌آذینهای طویل قرار دارند گزنه‌ایان Urticaceae [گیاهی] تیره‌ای از گل‌سرخ‌سانان درختچه‌ای یا علفی یا بالارونده و به‌ندرت درختی با 49 سرده و 550 گونه که در تمام جهان می‌رویند؛ برگهای آنها گوشواره (stipule) دارد و حاشیه‌شان معمولاً کامل است و گلهایشان غالباً تک‌جنسی، اما گیاه یک‌پایه یا دوپایه است گزیان Tamaricaceae [ گیاهی ] تیره‌ای از میخک‌سانان اغلب علفی یا درختی کوچک یا درختچه‌ای با چهار سرده و 120 گونه بومی نواحی خشک آسیا و اروپا و افریقا که بسیاری از آنها در خاکهای شور می‌رویند؛ برگهای آنها معمولاً فلس‌مانند و به طول یک تا پنج میلی‌متر است و در طول ساقه با یکدیگر هم‌پوشانی دارند و در برخی گونه‌ها با ترشحات نمک پوشیده شده‌اند؛ گلهای آنها کوچک و منظم و چهار تا پنج ‌پر یا به‌ندرت شش‌پر است گسترده‌ساز گوشت meat extender [ فنّاوری غذا] جزئی غیرگوشتی که برای بهبود طعم و بافت و ظاهر و خواص تغذیه‌ای نامیزه‌های گوشت به آن افزوده می‌شود گسترش هامشی broadside spread [ژئوفیزیک] نوعی آرایش در لرزه‌نگاری بازتابی که در آن محل چشمه آشکارا خارج از خط گسترش قرار دارد گستره ← گستره صوتی گستره بهینه tessitura [موسیقی] گستره صوتی خاصی از یک بخش، به‌ویژه بخش آوازی، که در قیاس با کل گستره آن بخش، از آن بیشتر استفاده می‌شود گستره پذیرفتنی کلان‌مغذی acceptable macronutrient distribution range, AMDR [تغذیه] حـد دریافت کربوهیدرات و چربی و پروتئین به ‌طوری ‌که مواد مغذی مورد نیاز تأمین شود و خطر بیماریهای مزمن کاهش یابد گستره تراصوتی transonic range [فیزیک، هوایی] گستره‌ای از سرعتهای جسم متحرک در شاره که در فاصله میان دو سرعت به شرح زیر قرار گیرند: 1. سرعتی که در آن فقط یک نقطه از جسم نسبت به شاره با سرعتی بیش از سرعت صوت حرکت ‌کند 2. سرعتی که در آن تمام نقاط جسم نسبت به شاره با سرعتی بیش از سرعت صوت در حرکت باشد گستره صوتی range, compass [موسیقی] طیف کامل صدای یک ساز یا صدای انسان، از بم‌ترین تا زیرترین نغمه متـ . گستره گستره کِشَند tide range, range of tide, tidal range [ اقیانوس‌شناسی] اختلاف ارتفاع میان یک فراکِشَند و فروکِشَند متوالی گسیختگی ژنی gene disruption [ژن‌شناسی] غیرفعال‌سازی یک ژن با درنهش قطعه‌ای دیگر از دِنا در آن گشت یک‌روزه ساحلی shore excursion [گردشگری] گشت یک‌روزه برنامه‌ریزی‌شده در حین گشتهای دریایی گفتاواز recitative [موسیقی] گونه‌ای آواز تک‌خوانی در نمایش موسیقایی که در آن گفتار بازیگر بیشتر جنبه موسیقایی پیدا می‌کند گفتاواز خشک recitativo secco, recitativo semplice [موسیقی] گفتاوازی که تنها با سازهایی همراهی می‌شود که صدای بم را اجرا می‌کنند گفتاواز مقید recitativo obbligato [موسیقی] گفتاوازی که سازهای همراهی‌کننده آن، علاوه بر اینکه فضای هماهنگ را فراهم می‌کنند، بخشی از فضای لحنی یا انگاره‌ای را نیز اجرا می‌کنند گفتاواز همراهی‌شونده recitativo accompagnato, recitativo stromentato [موسیقی] گفتاوازی که با همراهی سازگان/ ارکستر اجرا می‌شود گفتاهنگ speech song [موسیقی] نوعی آواز دکلمه‌وار که بین گفتار و آواز قرار می‌گیرد گُل ← شبکه گُلِ ‌آتشی Phlox [ گیاهی] سرده‌ای از گُل‌آتشیان علفی چند‌ساله یا نیمه‌درختچه‌ای به‌ندرت یک‌ساله با حدود 50 گونه در امریکای شمالی و یک گونه در سیبری که اغلب آنها زینتی هستند؛ گلهای آنها به‌ندرت منفرد و غالباً با گُل‌آذین انتهایی خوشه‌ای منشعب (panicle) هرمی است، کاسه آنها لوله‌ای یا استکانی ـ لـوله‌ای است که اغلب کرکهای غده‌ای دارد؛ جام گل آنها قیف‌شکل و به‌ندرت لوله‌ای باریک یا صاف یا کرک‌دار با لَپهای کامل یا دوقسمتی تخم‌مرغی یا مستطیل است؛ پرچمهای آنها کوتاه و به‌هم‌پیوسته و محصور در جام است؛ برگهای گیاهان این سرده کامل است و در پایین ساقه متقابل و در بالای ساقه متناوب است گُل‌آتشیان Polemoniaceae [ گیـاهی ] تیره‌ای از خـلنگ‌سانان علفی یـک یا چـند ‌ساله یا به‌ندرت چوبی با هجده سرده و 300 گونه که اغلب در امـریکای شـمالی می‌رویند، ولی در نواحی معتدل غرب امـریکای جنـوبی و اوراسیا نیز یافت می‌شـوند؛ گلهای لولـه‌ای پنج ‌لَپی قیـف‌شکل آنـها به صـورت خوشـه یا سـرمانند است؛ تخـمدان این گیاهان سـه‌حجـره‌ای اسـت و خامـه‌های آنـها بـه سـه کـلاله باریـک منتهی می‌شود گُل ‌آفتابی Cistus [ گیاهی ] سرده‌ای از گل‌آفـتابیان درختچه‌ای کوتاه یا مـتوسط با هجده گونه که بومی نواحی مدیترانه‌ای هستند و از قدیم در باغبانی به ‌کار می‌رفته‌اند؛ این سرده دارای تعدادی گیاه دوررگه باغی است که در نواحی گرم و اغلب در باغهای صخره‌ای کشت می‌شوند؛ گلهای این گیاهان درشت و منفـرد و به رنگهای سفید و صورتی و ارغوانی است که اغلب یک لکه درشت زرد یا تیره در قاعده گلبرگ دارند، برگهای آنها بوی نافذی دارد و اغلب دارای انگمهای به‌‌شدت قابل اشتعال هستند گُل ‌استکانی Campanula [گیاهی] سرده‌ای از گل‌استکانیان علفی یک‌ساله و دوساله و چـندساله با حدود 300 گونه که بومی نواحی معتدل شمالی و مدیترانه‌ای و کوههای مناطق گرمسیری هستند، گلهای آنها زنگوله‌ای و معمولاً آبی‌رنگ است و بسیاری از آنها به‌عنوان گیاهان زینتی پرورش داده می‌شوند گُل جالیز Orobanche [گیاهی] سرده‌ای علفی انگلی با حدود 150 گونه از گل‌جالیزیان که عمدتاً بومی مناطق معتدل نیمکره شمالی هستند گُل‌جالیزیان Orobanchaceae [گیاهی] تیره‌ای از نعناسانان علفی انگلی یا نیمه‌انگلی یک یا چندساله با حدود 180 سرده و 2000 گونه که در غالب نقاط جهان مانند مناطق معتدل اوراسیا و امریکای شمالی و جنوبی و قسمتهایی از استرالیا و زلاندنو و مناطق گرمسیری پراکنده‌اند؛ گونه‌های انگلی آنها بدون سبزینه‌اند و فتوسنتز (photosynthesis) نمی‌کنند، اما نیمه‌انگلیها قادر به فتوسنتز هستند؛ بسیاری از سرده‌های آن پیشتر جزء گل‌میمونیان محسوب می‌شدند گُل حسرت Colchicum [گیاهی] سرده‌ای از گل‌حسرتیان علفی با حدود 30 گونه که بومی اوراسیا هستند؛ گلهای آنها بدون ساقه و شبیه گل زعفران است که در پاییز می‌شکفد و به آنها زعفران پاییزه یا چمنزار گفته می‌شود؛ میوه آنها پوشینه سه‌حجره‌ای است که در بهار، زمانی که برگها ظاهر می‌شوند، می‌رسد گُل ساعتی Passiflora [گیاهی] سرده‌ای از گل‌ساعتیان بالارونده یا درختچه‌ای یا به‌ندرت علفی با حدود 500 گونه که برگهای آنها بدون کرک و لَپ‌دار است گُل‌ساعتیان Passifloraceae [گیاهی] تیره‌ای از مالپیگی‌سانان درختی یا درختچه‌ای یا بالارونده با حدود 18 سرده و 530 گونه که اغلب در مناطق استوایی می‌رویند گُل سرخ Rosa [گیاهی] سرده‌ای از گل‌سرخیان درختچه‌ای ایستاده یا بالارونده تیغ‌دار با تعداد بسیاری گونه خودرو و اهلی که بیشتر بومی آسیا هستند، اما تعدادی هم بومی اروپا و شمال امریکا و شمال‌غربی افریقا هستند؛ گلها اغلب معطرند و بر اثر دستکاری ژنی در رنگ گلبرگ آنها تنوع بسیار ایجاد شده است؛ برگها متناوب و مرکب شانه‌‌ای (pinnately compound) و برگچه‌هایشان دندانه‌دار و تخم‌مرغی است گُل‌سرخیان Rosaceae [گیاهی] تـیره‌ای از گل‌سرخ‌سـانان درخـتی یا درختـچه‌ای یا بوتـه‌ای خزان‌دار یا گاهی همیـشه‌سبز با حـدود 100 سـرده و 2000 گونه که گسترش جهانی دارند، اما بیشتر در نواحی معتدل نیمکره شمـالی می‌رویند؛ برگهای آنها سـاده یا مرکب شـانه‌ای (pinnately compound) و معمولاً با آرایش مارپیچی و در برخی گونه‌ها به ‌شکل متقابل است و گلهایشان رنگارنگ با پنج گلبرگ و پنج کاسبرگ و تعداد فراوانی پرچم با آرایش مارپیچی است گُل ‌شرابی Calycanthus [گیاهی] سرده‌ای از گل‌شرابیان با دو گونه درختچه‌ای کوتاه و زینتی با پوست معطر و گلهایی با بوی شیرین که بومی امریکای شمالی هستند؛ این گیاهان دارای برگهایی ساده با حاشیه‌ای صاف و آرایشی متقابل هستند و گلبـرگهای آنـها ارغوانی ـ قهوه‌ای تا قـرمز ماگنولیا‌مانند و همسان با کاسبرگهاست؛ نهنج میوه‌دار آنها گلابی یا تخم‌مرغ‌شکل است و تعداد زیادی فندقه تک‌دانه‌ای خشک دارد گُل ‌شیپوری Arum [گیاهی] سرده‌ای چندساله با غده کروی یا تخم‌مرغی با حدود پانزده گونه که در اروپا و ناحیه مدیترانه و شمال افریقا و غرب آسیا پراکنده‌اند؛ برگهای این گیاهان غلاف‌دار با پهنک پیکانی و آرایش مارپیچی است که در قاعده پهن شده‌اند و گلهای آنها تک‌جنسی و فاقد گلبرگ است گُل صدتومانی Paeonia [گیاهی] تنها سرده از گل‌‌صدتومانیان که اغلب آنها علفی چندساله به ارتفاع نیم تا یک‌ونیم متر و برخی از آنها به صورت درختچه‌های یک‌ونیم تا سه متری هستند و برگهایشان مرکب با بریدگیهای عمیق و گلهایشان درشت به رنگهای سفید و زرد و قرمز و اغلب معطر است و در اواخر بهار و اوایل تابستان شکفته می‌شود؛ این گیاهان بومی آسیا و جنوب اروپا و غرب امریکای شمالی هستند گُل‌صدتومانیان Paeoniaceae [ گیاهی ] تیره‌ای از خاراشکن‌سانان اغلب علفی چندساله با یک سرده و حدود 33 گونه به ارتفاع نیم تا یک‌ونیم متر که برگهایشان مرکب با لَپهای عمیق و گلهایشان بزرگ و اغلب معطر است که در اواخر بهار و اوایل تابستان به رنگهای مختلف از جمله قرمز و سفید و زرد دیده می‌شود گُل کاغذی Bougainvillea [گیاهی] سرده‌ای با حدود چهار تا هجده گونه از گل‌کاغذیان که بومی امریکای جنوبی هستند گُل‌کاغذیان Nyctaginaceae [گیاهی] تیره‌ای از میخک‌سانان با حدود 33 سرده و 290 گونه که اغلب به ‌طور گسترده در مناطق گرمسیری و نیمه‌گرمسیری و به تعداد کمی در مناطق معتدل پراکنده هستند و میوه منحصر‌به‌فردی به نام گل‌میوه (anthocarp) و دانه‌های گرده خیلی بزرگی (بزرگتر از 100 میکرون) دارند گُل مغربی Oenothera [گیاهی] سرده‌ای علفی از گل‌مغربیان با حدود 125 گونه که برخی یک‌ساله و برخی دوساله و برخی دیگر چندساله هستند و بومی امریکای شمالی و جنوبی به ‌شمار می‌آیند گُل‌مغربیان Onagraceae, Oenotheraceae [گیاهی] تیره‌ای از موردسانان اغلب علفی با حدود بیست سرده و 640 گونه که از مناطق شمالی گرفته تا مناطق جنوبی گرمسیری پراکنده هستند و آرایش برگهای آنها غالباً متقابل یا چرخه‌ای با جام و کاسه چهارقطعه‌ای و مادگی غالباً تحتانی است گُل‌میمونی Antirrhinum [گیاهی] سرده‌ای از گل‌میمونیان علفی با حدود بیست ‌گونه که در غرب امریکای شمالی و غرب منطقه مدیترانه می‌رویند؛ گلهای آنها لوله‌ای با تقارن دوطرفه و معمولاً بزرگ با دهانه بسته لب‌مانند است که مانع ورود اغلب حشرات به‌جز زنبورهای قوی می‌شود گُل‌میمونیان Scrophulariaceae [گیاهی] تیره‌ای از نعناسانان علفی یک یا چندساله با 280 سرده و 3000 گونه که گسترش جهانی دارند، اما بیشتر در مناطق معتدل و کوهستانهای مناطق گرمسیری می‌رویند؛ گلهای آنها اغلب تقارن دوطرفه و گاهی شعاعی دارد و برگهایشان ساده یا بریده شانه‌ای (pinnately) با آرایش متقابل یا متناوب یا گاهی فراهم است گِلی‌ناز Mollugo [گیاهی] سرده‌ای از گِلی‌نازیان علفی با 35 گونه که در نواحی گرمسیری یافت می‌شوند؛ با اینکه برخی از گیاهان این سرده مصرف دارویی یا خوراکی دارند، در مجموع ارزش اقتصادی چندانی ندارند گِلی‌نازیان Molluginaceae [گیاهی] تیره‌ای از میخک‌سانان علفی یک‌ساله یا چندساله یا به‌ندرت درختچه‌ای کرکدار یا بدون کرک با پانزده سرده و حدود 100 گونه که قبلاً جزو تیره بزرگ علف‌فرشیان (Aizoaceae) محسوب می‌شدند؛ آرایش برگهای آنها متناوب و متقابل یا چرخه‌ای با حاشیه کامل و گلهایشان معمولاً دوجنسی بدون گلبرگ یا با گلبرگهای کوچک با منشأ ناپرچمی (staminodal) است و میوه آنها فندقه یا پوشینه سه تا پنج‌شکافی است گما ← گواهینامه مدیریت ایمنی گنبدی شدن doming [ فنّاوری غذا] جمع شدن ماده غذایی در هنگام پخت گِنِتوم Gnetum [گیاهی] تنها سرده از گِنِتومیان درختی یا درختچه‌ای یا بالارونده همیشه‌سبز با حدود30 تا 35 گونه که در مناطق گرمسیری پراکنده‌اند؛ گیاهان این سرده برخلاف سایر بازدانگان دارای آوند چوبی هستند گِنِتوم‌سانان Gnetales [گیاهی] سرده‌ای چوبی از بازدانگان خشکی‌پسند که اساساً فسیلی از آنها یافت نشده است، اما اجداد آنها را نهاندانگان می‌دانند گِنِتومیان Gnetaceae [گیاهی] تیره‌ای از گِنِتوم‌سانان از بازدانگان گرمسیری که فقط یک سرده با حدود 30 گونه دارد؛ بیشتر گونه‌های افریقایی این تیره درختی و اغلب رقمهای آسیایی آن بالارونده‌های چوبی هستند و سایر گونه‌های آن در مناطق نوگرمسیری (neotropics) رشد می‌کنند؛ برگهای گیاهان این تیره پهن با رگ‌بندی (veining) مشبک ظاهراً شبیه به نهاندانگان است گنجایش معادل سواری automobile equivalent unit, AEU [درون‌شهری] میزان گنجایش خودروبَر برای حمل وسایل نقلیه که با توجه به مساحت اشغال‌شده با خودروها در مقایسه با یک خودروِ استاندارد یا سواری محاسبه می‌شود گنجینه تاب fold library [ پروتگان‌شناسی] دادگانی شامل ساختارهای سه‌بعدی که هر یک معرف یک تابِ حبه (domain fold) شناخته‌شده است گندم Triticum [گیاهی] سرده‌ای از گندمیان که دارای برگهای بلند با ساقه‌های اغلب توخالی و گل‌آذینی با 20 تا 100 گل است و گلها در واحدهای دو تا شش‌تایی به نام سنبلچه (spikelet) قرار دارند که از بین آنها دو یا سه تا بارور می‌شود؛ دانه آن یکی از قدیمی‌ترین و مهمترین غلات زراعی است گندمیان Poaceae, Gramineae [گیاهی] تیره‌ای از گندم‌سانان با حدود 700 سرده و 12000 گونه که 20 درصد از پوشش گیاهی زمین را پوشانده است و غالب غلات و بسیاری از علوفه‌ها و همچنین بامبو را شامل می‌شود و از همین رو، بیشترین اهمیت اقتصادی را برای انسان دارد گواهی آسیب‌دیدگی certificate of damage, certificate of survey 1 [دریایی] برگه‌ای که بازرس در تأیید آسیب‌دیدگی کشتی یا بار یا تجهیزات صادر می‌کند و جزئیات حادثه و میزان خسارت در آن قید می‌شود گواهی ابطال ثبت certificate of deletion [دریایی] مدرکی که مأمور ثبت بندر صارکننده گواهی پس از ابطال ثبت کشتی صادر کند گواهی انبار مواد مصرفی certificate of sea stores [دریایی] گواهی که مأموران گمرک پس از مهروموم انبار آذوقه و لوازم کشتیهایی که مبدأ حرکت آنها بنادر خارجی بوده است صادر می‌کنند گواهی پذیرش رده‌بندی certificate of first entry classification [دریایی] تأییدیه‌ای مبنی بر پذیرش شناوری خاص در مؤسسه رده‌بندی گواهی سلامت شناور certificate of pratique, free pratique, bill of health, certificate of free pratique [دریایی] گواهی‌ای که مسئول بهداشت یک بندر در تأیید سلامت شناور ورودی و عاری بودن از بیماریهای مسری صادر می‌کند گواهی عضویت certificate of entry [دریایی ] گواهی انجمن حمایت و جبران خسارت که پس از طی مراحل به کشتیهای مالکانی که عضو انجمن هستند تعلق می‌گیرد گواهی مالکیت certificate of ownership, owner’s oath for license [دریایی] مدرکی که مالکیت کشتی را مشخص می‌کند و باید پیش از ثبت کشتی یا اخذ پروانه ارائه شود گواهینامه بَرازش certificate of fitness [دریایی] گواهینامه‌ای که پس از بازرسی کشتی برای تأیید قابلیت حمل نوع خاصی از بار صادر می‌شود گواهینامه بهداشت شناور ship sanitation certificate, SSC, ship sanitation control certificate [دریایی] گواهینامه‌ای که مسئولان بهداشت بندر پس از بازرسی همه جوانب بهداشتی شناور صادر می‌کنند گواهینامه بین‌المللی امنیت کشتی international ship security certificate [دریایی] گواهینامه‌ای که پس از گذراندن ممیزیهای لازم و حصول اطمینان از انطباق سامانه امنیتی کشتی با الزامات آیین‌نامه بین‌المللی امنیت کشتیها و تسهیلات بندری صادر می‌شود اختـ . گباک ISSC گواهینامه ثبت certificate of registry, ship’s certificate of registry, ship’s register [دریایی] مدرکی که ریز مشخصات شناور از قبیل بندر ثبت و شماره ثبت و نام شناور و تابعیت آن و نام و مشخصات مالک و مشخصات موتور در آن نوشته می‌شود گواهینامه رده‌بندی certificate of classification, classification certificate [دریایی] گواهینامه‌ای که یکی از انجمنهای رده‌بندی صادر و در آن رده شناور را مشخص می‌کند گواهینامه مدیریت ایمنی safety management certificate [دریایی] گواهینـامه‌ای که پس از گـذراندن ممـیزیهای لازم و حصول اطمینان از انطباق سامانه ایمنی کشتی با الزامات آیین‌نامه بین‌المللی مدیریت ایمنی صادر می‌شود اختـ . گما SMC گواهینامه معافیت از واپایی بهداشتی ship sanitation control exemption certificate [دریایی] گواهینامه‌ای که در پی احراز شرایط لازم و صدور گواهینامه بهداشت صادر می‌شود و به منزله معافیت شش‌ماهه شناور از واپایی بهداشتی است گواهی وارسی certificate of survey 2 [دریایی] گواهی‌ای که پس از هر نوع وارسی صادر می‌شود گودال رُمبشی collapse depression [زمین] گودالی بیضی‌شکل یا کشیده در سطح جریان گدازه که حاصل رُمبش تمام یا بخشی از سقف یک تونل گدازه است گور grave, burial 2 [باستان‌شناسی] مکانی برای تدفین انسان و گاهی حیوان گور آشفته disturbed burial [باستان‌شناسی] گور دست‌خورده‌ای که کل یا بخشی از محتویات آن از وضعیت نخستین خارج شده باشد گورآهون catacomb, catacomb grave [باستان‌شناسی] نوعی گورستان زیرزمینی با دالانها و حجره‌های متعدد در روم باستان که از جمله مشهورترین آنها در زیر شهر رم قرار دارد گورابه crypt [باستان‌شناسی] سردابه‌ای که معمولاً در زیر معابد یا بناهای مذهبی قرار دارد و بعضی اوقات مردگان را در آن پنهان می‌کردند و در آن مراسم دعا بر پا می‌شد گورالوار timber grave [باستان‌شناسی] نوعی گورلان با ساختار چوبی مربوط به فرهنگ هند و اروپاییان دشتهای اوراسیا گور بازبسامان rearticulated burial, false extended burial, placed bone burial [باستان‌شناسی] گوری که در آن بقایای استخوانی یک جسد بر خلاف حالت طبیعی آن دوباره سامان‌دهی شده است گوربان mortuary priest [باستان‌شناسی] فردی در عهد باستان که برای اجرای مناسک خاک‌سپاری و نیایش و اهدای پیشکش روزانه در یک آرامگاه به خدمت گماشته می‌شد گور بسامان articulated burial, proper burial, formal burial [باستان‌شناسی] گوری که در آن بقایای استخوانی یک جسد در حالت طبیعی قرار دارد گور بی‌توشه unaccompanied burial [باستان‌شناسی] گوری که در آن هیچ‌گونه دست‌ساخته یا گورنهاده‌ای به همراه جسد وجود نداشته باشد گور پاره‌بسامان partial articulated burial, mutilated burial [باستان‌شناسی] گوری که در آن بقایای استخوانی یک جسد به تکه‌هایی تقسیم شده است و فقط بخشهایی از آن در حالت طبیعی و منظم قرار دارد گورپشته tumulus, round barrow [باستان‌شناسی] گورتپه‌ای با قاعده دایره‌شکل که در ایران اغلب به عصر آهن تعلق دارد گور پله‌ای stepped grave [باستان‌شناسی] گوری که پله‌ای حفر شده است گورپوش grave cover, grave slab [باستان‌شناسی] سنگی که برای پوشاندن روی گور به ‌کار می‌رود گورپیکره effigy [باستان‌شناسی] مجسمه یا نقشی بر روی اثر یادمانی یا سنگ قبر گور تاقی burial vault [باستان‌شناسی] گورخانه‌ای سنگی یا آجری که غالباً دارای پوششی قوسی است گورتپه burial mound, grave mound [باستان‌شناسی] تپه بزرگی از خاک و سنگ که در هنگام تدفین بر روی گور ساخته می‌شد گورتل barrow [باستان‌شناسی] گورتپه‌ای مختص بریتانیا گورتلان barrow cemetery, barrow field [باستان‌شناسی] گورستان‍ی متشکل از چندین گورتل گور توشه‌دار accompanied burial [باستان‌شناسی] گوری که در آن به همراه جسد، دست‌ساخته‌ها یا گورنهاده‌هایی ‌نیز دفن شده باشد گورجامه grave-cloth, burial cloth [باستان‌شناسی] پارچه یا جامه‌ای که برای پوشاندن جسد در هنگام تدفین به کار می‌رود گور جمعی mass grave [باستان‌شناسی] گوری که حاوی بقایای درهم‌ریخته چند جسد یا بخشهایی از اجساد و گاه چند جسد کامل باشد گور جنگاور warrior burial [باستان‌شناسی] گوری شامل جسد یا بقایای جسد یا خاکستر جنگجوی جوشن‌پوش و خودبرسرنهاده و مجموعه‌ای از جنگ‌افزارها گورچال pit grave [باستان‌شناسی] گور کم‌عمقی در بستر صخره یا در زیر یک گورخان گور چاهی shaft grave, shaft tomb [باستان‌شناسی] گوری که در آن گورخانه در انتهای یک چاه عمودی قرار گرفته است گور چندبخشی segmented cist [باستان‌شناسی] گورِ صندوقی خرسنگی (megalithic) یا گونه‌ای اتاق تدفین که با سنگ یا خشت به چند بخش تفکیک شده است گور چندتایی multiple grave [باستان‌شنـاسی] گوری که در آن چند جسـد کامل و یکـپارچه وجود داشته باشد گورخان kurgan [باستان‌شناسی] پشته‌ای از خاک و سنگ که بر روی یک گور زیرزمینی یا گورلان ساخته می‌شد گورخانه burial chamber [باستان‌شناسی] اتاقی سنگی یا چوبی که در آن به اشکال مختلف تدفین صورت گرفته باشد گور دالان‌دار passage grave, passage tomb [باستان‌شناسی] گونه‌ای آرامگاه حجره‌‌ای یا خرسنگی (megalithic) که برای رسیدن به آن ‌باید از یک دالان باریک سنگی گذشت گور دالان‌دار بزرگ developed passage grave [باستان‌شناسی] گوری یادمانی از دوره نوسنگی پایانی با یک یا چند حجره سنگی که در زیر تپه‌ای به قطر بیش از 35 متر قرار دارد و دسترسی به آن از طریق یک دالان سنگی دراز امکان‌پذیر است گور دالان‌دار چندحجره‌ای multiple passage grave [باستان‌شناسی] گونه‌ای گور دالان‌دار کوچک دوره نوسنگی، دارای دو حجره یا بیشتر، در زیر یک تپه واحد گور دالان‌دار کوچک simple passage grave [باستان‌شناسی] گوری یادمانی از دوره نوسنگی آغازین و میانه با یک یا چند حجره سنگی که در زیر تپه‌ای به قطر کمتر از 35 متر قرار دارد و دسترسی به آن از طریق یک دالان سنگی کوتاه امکان‌پذیر است گوردخمه ← آرامگاه صخره‌ای گورستان cemetery [باستان‌شناسی] مکانی برای دفن مردگان گورستان چندآیینی mixed cemetery [باستان‌شناسی] گورستانی که گورهای آن نشان از آیینهای مختلف داشته باشد گورستان شاهی Royal Cemetery [باستان‌شناسی] محوطه‌ای در جنوب میان‌رودان دارای دوهزار و پانصد آرامگاه متعلق به اواخر سلسله‌های آغازین تا سلسله سوم اور گورستان شهری urban cemetery [باستان‌شناسی] گورستان‍ی معمولاً بزرگ که غالباً در داخل یا نزدیک شهر قرار دارد گورسنگ ledger stone, ledger [باستان‌شناسی] قطعه‌سنگ تختی که روی گور را با آن می‌پوشانند گور صندوقی cist grave, cist tomb, cist [باستان‌شناسی] گوری از سنگ یا خشت یا آجر به شکل صندوق که جسد و گورنهاده‌ها را داخل آن قرار می‌دادند گورلان mortuary house [باستان‌شناسی] سازه‌ای از چوب یا سنگ شبیه به خانه در زیر گورتل یا گورتپه که از آن به‌عنوان گور استفاده می‌شد گور لانه‌کبوتری columbarium [باستان‌شناسی] هر یک از گورها یا خاکستردانهایی که در یک مجموعه به صورت طبقه‌طبقه در دیوار تعبیه شده باشد گورلایه burial layer, burial level [باستان‌شناسی] لایه‌ای که دربرگیرنده یک یا چند تدفین باستانی است گورمان mortuary enclosure [باستان‌شناسی] سازه‌ای از خاک و سنگ و چوب برای حفظ اجساد، پیش از تدفین گروهی آنها گورمیدان grave field [باستان‌شناسی] گورستان باستانی، به‌ویژه در عصر مفرغ و آهن اروپا، بدون سازه‌های روزمینی مانند گورنشان یا سنگ‌افراشت (orthostat) گور نابسامان disarticulated burial, bone scatter burial, bone tumbled burial, tumbled bone burial, disordered burial, dismantled burial, bunched burial [باستان‌شناسی] گوری که در آن بقایای استخوانی یک جسد پراکنده یا درهم‌ریخته است گورنبشته epitaph [باستان‌شناسی] نوشته کوتاهی که به یاد متوفی بر سنگِ‌قبر او می‌نگارند گورنشان grave marker, burial marker [باستان‌شناسی] هر شیئی که محل یک گور را مشخص کند گورنهاده grave goods, burial goods [باستان‌شناسی] مجموعه دست‌ساخته‌ها و اشیایی مانند جواهرات و رزم‌افزارها و غذاها که در هنگام تدفین جسد با او در گور نهاده می‌شد، با این اعتقاد که بعد از مرگ به کار متوفی بیاید گور نیم‌بسامان semi-articulated burial, articulated fragment, burial of parts [باستان‌شناسی] گوری که در آن نیمی از بقایای استخوانی یک جسد به حالت منظم و طبیعی قرار دارد و بخشهای دیگر درهم‌ریخته و نامنظم است گورهای کانونی focal grave [باستان‌شناسی] گورهایی که به ‌سبب وجود گوری شاخص در پیرامون آن ایجاد شده‌اند و ساختاری متفاوت با سایر گورهای گورستان پیدا کرده‌اند گوساله calf [فنّاوری غذا] گاو نر یا گاو ماده‌ای که کمتر از هشت ماه سن داشته باشد گوشاب Potamogeton [گیاهی] سرده‌ای آبزی اغلب چندساله از گوشابیان که بیشتر در آب شیرین می‌روید و دارای زمین‌ساقه است و برگها اغلب به‌جز در محل گل‌دهی ساقه، ‌متقابل هستند گوشابیان Potamogetonaceae [گیاهی] تیره‌ای از قاشق‌واش‌سانان چندساله آبزی با حدود دو سرده و 100 گونه که پهنک (blade) برگ آنها شناور یا غوطه‌ور است و ساقه آنها معمولاً بندبند و گلهایشان چهارپر و بدون گلبرگ است و میوه آنها به صورت فندقه یک تا چهارتایی یا شفت کوچک (druplet) است گوش‌بان hearing protection device, HPD, ear defender [ شنوایی‌شناسی] وسیله‌ای حفاظتی که با پوشاندن گوش یا بستن مجرای گوش بیرونی خطر افت شنوایی نوفه‌زاد را کاهش می‌دهد متـ . محافظ شنوایی hearing protector محافظ گوش ear protector گوش‌پوش earmuff [شنوایی‌شناسی] نوعی گوش‌بان که لاله‌گوش را به‌‌طور کامل می‌پوشاند گوشت آب‌نمکی brined meat [ فنّاوری غذا] گوشت نگهداری‌شده در آب‌نمک گوشت بزغاله‌شیری capretto [فنّاوری غذا] گوشت کم‌چربی بزغاله زیر پنج‌ماهی که فقط با شیر تغذیه شده باشد گوشت خشک dried meat [ فنّاوری غذا] گوشتی که برای نگهداری آن را خشک کرده‌اند گوشت‌زدایی excarnation, decarnation, flesh picking, skeletalization, mechanical defleshing, defleshing [باستان‌شناسی] زدودن پوست و گوشت و دیگر بافتها از استخوان مرده گوشت سیاه‌بُرش dark cutting meat, black beef, dark cutter beef [فنّاوری غذا] گوشتی که در نتیجه سیاه‌بُرشی رنگی تیره و کیفیتی نازل دارد گوشت شکار game meat [فنّاوری غذا] گوشت پرندگان یا حیوانات‌وحشی یا پرورشی که شکار شده‌اند گوشت عمل‌آمده cured meat [فنّاوری غذا] گوشتی که با افزودن مواد عمل‌آور، مانند نمک‌طعام و مواد تثبیت‌کننده رنگ، فراوری شده است گوشت قل‌قلی meat ball [فنّاوری غذا] فراورده گوشتی تهیه‌شده از گوشت چرخ‌کرده که آن را به شکل گلوله درمی‌آورند و سپس می‌پزند گوشت کم‌چربی lean [فنّاوری غذا] گوشتی که چربی بسیار کمی دارد گوشت گاو beef [فنّاوری غذا] گوشت گاو اعم از گاو نر و گوساله و گاو ماده و گاو نر اخته و ورزا گوشت گوساله veal [فنّاوری غذا] گوشت گوساله‌ای که قبل از بیست هفتگی کشتار شده باشد گوشت‌مایه forcemeat stuffings [فنّاوری غذا] مخلوط چرخ‌شده و پرادویه گوشت و پیاز و سبزیجات و زبره مغز نان گوشت مرغ chicken 1, chicken meat 1 [فنّاوری غذا] گوشت مرغ اعم از خروس بالغ و خروس اخته و مرغ بالغ و جوجه‌خروس و جوجه گوشتی و جوجه نابالغ گوشت مرغ بالغ hen meat [فنّاوری غذا] گوشت مرغ‍ی که بیش از هجده ماه سن داشته باشد گوشت مرغ گوشتی broiler meat, chicken meat 2, broiler muscles [فنّاوری غذا] گوشتی که از مرغ گوشتی به ‌دست می‌آید گوش‌گیر earplug [ شنوایی‌شناسی] نوعی گوش‌بان که درون مجرای گوش بیرونی قرار می‌گیرد و آن را به کلی می‌بندد گوشوارکی Euonymus [گیاهی] سرده‌ای از گوشوارکیان درختچه‌ای یا بالارونده چوبی یا درختی کوتاه با حدود 170 گونه که بومی مناطق معتدل آسیا و امریکای شمالی و اروپا هستند؛ این سرده شامل تعداد زیادی گونه درختچه‌ای زینتی معروف است گوشه‌ترک toe crack [متالورژی] ترکی که معمولاً در گوشه‌های جوش به وجود می‌آید و با حرکت بر روی سطح فلز پایه امتداد می‌یابد گوشه‌جوش fillet weld [متالورژی] نوعی جوش بین دو صفحه تقریباً عمودبرهم به گونه‌ای که مقطع جوش‌پرکن تقریباً مثلث‌شکل شود گوفه trawl, trawl net [دریایی] تور ماهیگیری بزرگی به شکل قیف که از دو طرف به تخته‌هایی متصل و معمولاً به دنبال شناور در بستر دریا کشیده می‌شود گوفه‌کِش trawler [دریایی] نوعی شناور ماهیگیری که با استفاده از گوفه صید می‌کند گوفه‌کِشی trawling [دریایی] صید آبزیان با گوفه گوه تسمه belt edge wedge, belt edge insert, shoulder belt wedge [تایر ] نواری لاستیکی که بر لبه تسمه تایرهای رادیال (radial tyre) قرار داده می‌شود تا بر دوام آنها بیفزاید گویچه وارفته molten globule [ پروتگان‌شناسی] دسته‌ای از مولکولها که از نظر ساختاری به هم وابسته‌اند و به‌سرعت به یکدیگر تبدیل می‌شوند و به‌کُندی به یک ساختار فضایی منحصربه‌فرد بدل می‌شوند گیابنداک phytobezoar [تغذیه] توده‌ای متشکل از باقی‌مانده‌های هضم‌نشده گیاهی که ممکن است باعث انسداد لوله گوارش شود گیاستروژن phytoestrogen [تغـذیه] ترکیبات شـبیه به استروژن که از مـنابع غذایی گیاهی تأمین می‌شوند گیامایه phytochemical [تغذیه] ماده غیرمغذی و فعال زیستی که به طور طبیعی در گیاهان وجود دارد و در کاهش خطر ابتلا به سـرطان و بیماریهای قلبی ـ عروقی سودمند است گیاه‌پالایی phytoremediation [محیط‌زیست] پالودن یا تصفیه خاک و آب زیرزمینی آلوده با استفاده از گیاهان یا درختان گیاه‌سوز phytotoxic [محیط‌زیست] ویژگی ماده زیانبار برای گیاهان گیاه‌سوزی phytotoxicity [محیط‌زیست] میزان زیانباری ماده گیاه‌سوز برای رشد گیاه گیاه ناخواسته volunteer plant, volunteer [زراعت] گیاه یا محصولی که بر اثر ریزش بذر یا وجود بقایای گیاهان روییده باشد گیرانداز entanglement 1 [نظامی] تور خاصی که پلیس ضدشورش از آن برای متوقف ساختن خودرو یا به دام انداختن تظاهرکنندگان استفاده می‌کنند گیرنده شیمیایی chemoreceptor, chemoceptor [پایه پزشکی] گیرنده‌ای که با مواد شیمیایی تحریک می‌شود گیرنده مکانیکی mechanoreceptor [پایه پزشکی] گیرنده‌ای که با پیچش یا فشار مکانیکی تحریک می‌شود گیرنده مکانیکی آستانه‌بالا ← دردگیرنده مکانیکی ل لادبَست immurement, wall burial [باستان‌شناسی] نوعی اعدام که در آن فرد را در لای دیوار بنا قرار می‌دادند تا از گرسنگی و تشنگی بمیرد لادن Tropaeolum [گیاهی] سرده‌ای از لادنیان یک یا چندساله علفی با حدود 80 گونه که بومی امریکای جنوبی و مرکزی هستند و تعدادی از گلهای معروف باغچه‌ای را شامل می‌شوند؛ گلهایشان معمولاً زیبا و رنگ آنها اغلب بسیار روشن است و دارای پنج گلبرگ و تخمدان سه‌برچه‌ای و یک لوله شهد قیف‌شکل هستند که در پشت گل قرار دارد و برگهایشان سپر‌شکل است که در مرکز به دمبرگ متصل می‌شود لادنیان Tropaeolaceae [گیاهی] تیره‌ای از کلم‌سانان علفی یک یا چندساله با سه سرده و 92 گونه که در نواحی معتدل و نیمه‌گرمسیری و گرمسیری می‌رویند؛ برگهای آنها دارای آرایش متناوب یا متقابل و مسطح و دمبرگ‌دار است و گلهایشان منفرد و محوری (axillary) و معمولاً بسیار نامنظم و در برخی موارد تا حدودی نامنظم با گل‌پوشی جداجام و جداکاسه است لاشه carcass [فنّاوری غذا] جسد حیوان به‌ویژه چهارپا یا پرنده‌ای که برای مصارف غذایی و استحصال گوشت کشتار می‌شود لاشه‌پیرایی dressing 3 [فنّاوری غذا] مجموعه‌فرایندهای بعد از کشتار دام شامل زدودن مو و پر و پشم و پوست‌کَنی و پاک کردن و آلایش‌گیری و شستشوی لاشه لانه‌زنبوری honeycomb [هوایی] شبکه‌ای از ماهیوارها یا صفحات تخت متقاطع در مقطعی از تونل باد یا مجرای سیال برای از بین بردن تلاطم جریان سیال لایگان 1 band, pocket [تایر] مجموعه‌ای از چند لایه که بر استوانه‌ای فلزی (drum) بر روی هم قرار می‌گیرند و جزء سازنده مَنجید تایر هستند لایگان 2 level 1 [باستان‌شناسی] یک واحد لایه‌نگاشتی متشکل از چند لایه که دربرگیرنده مجموعه‌ای از بناها و اشیای متعلق به یک مرحله فرهنگی است لایه layer, level 2, strata [باستان‌شناسی] بخشی متشکل از چند رگه در لایه‌نگاری که از لایه بالاتر و پایین‌تر خود متمایز است لایه اَبر cloud layer [جَوّ] آرایه‌ای از اَبرها با پایه‌های تقریباً هم‌تراز که لزوماً از یک نوع نیستند لایه‌بندی نهان cryptic layering [زمین] لایه‌بندی ناشی از تغییرات ترکیب کانیها از پایین به بالا در یک توالی سنگ آذرین لایه‌ای لایه رشد growth layer [جنگل] لایه‌ای از چوب یا پوست که ظاهراً در خلال یک دوره رشد به ‌وجود می‌آید لب‌گذاری embouchure, lip [موسیقی] روش گذاشتن دهان و لب بر روی برخی سازها به‌خصوص فلوت و سازهای بادیِ زبانه‌دار و برنجی لته‌گور flat grave [باستان‌شناسی] چاله ساده بیضی‌شکل یا چهارگوشی که جسدی در آن دفن ‌شده باشد لجن آهکی calcareous ooze [زمین] رسوب ژرف‌دریایی دریامیانی با دستِ‌‌کم 30 درصد بازمانده اسکلتی آهکی لجن اولیه primary sludge [محیط‌زیست] لجنی که در واحد تصفیه اولیه فاضلاب تولید می‌شود لجن ثانویه secondary sludge [محیط‌زیست] لجنی که در حوض ته‌نشینی ثانویه فاضلاب تولید می‌شود لجن خام raw sludge, undigested sludge [محیط‌زیست] لجنی که هیچ‌گونه عملیات هضم هوازی یا بی‌هوازی بر روی آن انجام نشده باشد لجن رشته‌ای filamentous sludge [محیط‌زیست] لجن فعالی که در آن ریزاندامگانهای رشته‌ای بسیاری وجود دارد لچکی napperon, slip cloth [گردشگری] رومیزی کوچکی که برای تمیز نگهداشتن رومیزی بزرگتر بر روی آن می‌اندازند لحن‌انگیخته melogenic [موسیقی] ویژگی نوعی موسیقیِ آوازی که در آن نحوهای موسیقایی و کلامی در هم تنیده شده‌اند لرزانک گوشت aspic, aspic gelée, aspic jelly [فنّاوری غذا] لرزانک شفاف و خوش‌طعمی که از عصاره رقیق (stock) گوشت یا ماهی و اغلب با افزودن ژلاتین تولید می‌شود لرزش vibrato [موسیقی] اُفت‌و‌خیز ملایم زیروبمیِ یک نغمه به منظور تقویت یا غنی کردن صوت لرزه‌زمین‌ساخت seismotectonics [ژئوفیزیک] مطالعه رابطه میان رخداد زمین‌لرزه و فرایندهای زمین‌ساختی لعاب‌لایه slime layer [ میکرب] ترشحات منتشرشده از سطح باکتریها که به‌سستی بر روی باکتری چسبیده‌اند لغو cancellation, canc., can. [گردشگری] به ‌هم خوردن هرگونه قرارداد یا قرار ازپیش‌تعیین‌شده لغو به خواست مسافر cancellation by the traveller [گردشگری] فسخ قرارداد سفر یا خدمات گردشگری به خواست مسافر قبل از استفاده از آن لفاف طوقه bead wrapper [تایر] نواری از منسوج آغشته به لاستیک که به دور طوقه می‌پیچند تا مغزه طوقه در حین ساخت و شکل‌گیری و پخت تایر، جابه‌جا نشود و تغییر شکل پیدا نکند لقمه‌سوخاری fritter [ فنّاوری غذا] قطعه‌غذایی که آن را پس از پوشاندن با خمیرابه، در روغن غوطه‌ور و سرخ می‌کنند لقمه‌مرغ chicken nugget [فنّـاوری غذا] فراورده آغشـته به پودر نان که از گـوشت مـرغ استخوان‌زدایی‌شده تهیه می‌شود لکه برون‌چوب sapstain [جنگل] لکه‌ای که در برون‌چوب ظاهر می‌شود، به‌ویژه لکه‌ای که عامل قارچی آن موجب پوسیدگی نمی‌شود لکه‌زدایی pickling smut [ خوردگی] زدودن لکه‌ها از سطح فلز پس از قطعه‌شویی لنگر‌یخ anchor ice, bottom ice [جَوّ] یخ چسبیده به بستر رودخانه‌ها و دریاچه‌ها و دریاهای کم‌عمق، صرف‌نظر از ماهیت شکل‌گیری آن لوازم تختخواب bedding [گردشگری] اقلامی مانند تشک و ملافه و بالش که روی تخت می‌گذارند تا شخص بتواند بر روی آن بخوابد لوازم شخصی خدمه crew’s effect [دریایی] لوازم شخصی مورد استفاده روزمره خدمه کشتی لوله شوک shock tube [هوایی] تونل بادی که در پژوهشهای فوقِ‌صوتی کاربرد دارد و در آن سیال با فشار بالا جریان می‌یابد و در آزمونگاه به ‌سرعت بسیار بالایی می‌رسد لوله گدازه lava tube [زمین] مجرای مسقف گدازه مذاب در دهانه فورانی یا محل تزریق زیرپوسته‌ای گدازه متـ . تونل گدازه lava tunnel لوئی Typha [گیاهی] سرده‌ای از لوئیان علفی تک‌پایه با حدود پانزده گونه که در زیستگاههای مرطوب جهان مخصوصاً نیمکره شمالی می‌رویند؛ برگـهای آنها متنـاوب و معمولاً قاعـده‌ای و بـه یک سـاقه سـاده بدون گره متـصل است و گلهای تک‌جنـسی آنها در گـل‌آذین سنـبله (spike) متراکم قرار دارد و گرده‌افشانی در آنها با باد انجام می‌شود؛ گل نر به یک جفت پرچم و کرک تقلیل یافته است و تعداد زیادی از گلهـای ماده در زیـر گـل نر بر روی سـاقه تشـکیل یک سـنبله سوسیس ‌شکل می‌دهند لوئیان Typhaceae [گیاهی] تیره‌ای از گندم‌سانان بزرگ علفی مردابی با یک سرده و حدود پانزده گونه با پراکندگی جهانی و برگهای طویل و کامل و گلهای تک‌جنسی که در یک سنبله قهوه‌ای‌رنگ قرار می‌گیرند لیبیدو ← زیست‌مایه م ماتریس صفر null matrix, zero matrix [ریاضی] ماتریسی که همه درایه‌های آن صفر است مادراَبر mother-cloud [جَوّ] اَبری که اَبر دیگری از آن پدید آمده یا شکل گرفته است ماده خشک dry matter, DM [زراعت] مواد باقیـمانده از یک گیاه پس از خشک کردن کامل آن در کوره ماده نگه‌دارنده چوب wood preservative [جنـگل] ماده‌ای شیمیایی یا ترکیبی از مواد شیمیایی که چوب را به آن آغـشته می‌کنند تا در برابر حمله انـدامگانهای مخرب مقاوم ‌شود مارانتا Maranta [گیاهی] سرده‌ای از مارانتائیان همیشه‌سبز و کُند‌رشد با حدود بیست گونه که بومی نواحی گرمسیری مانند آسیای جنوب غربی و غرب هندوستان هستند؛ این گیاهان دارای زمین‌ساقه هستند که به‌طور طبیعی به شکل توده‌ای چندساله می‌روید؛ برگهای آنها غیرمنقسم است و دمبرگی غلافی دارد و گلهای کوچک آنها سه گلبرگ و دو ناپرچمی (staminode) گلبرگ‌نمای درشت‌تر از گلبرگها دارد مارانتائیان Marantaceae [ گیاهی ] تیره‌ای از زنجبیل‌سانان با حدود 31 سرده و 550 گونه از گیاهان علفی چندساله با زمین‌ساقه که بومی جنگلهای گرمسیری مرطوب یا باتلاقی به‌ویژه در امریکا و افریقا و آسیا هستند؛ اعضای این تیره تنوع بسیار دارند و گیاهانی نی‌مانند یا علفی با برگهای گسترده یا بوته‌های متراکم به ارتفاع تقریباً دو متر را شامل می‌شوند مارتینی Proboscidea [گیاهی] سرده‌ای از مارتینیان/ ‌شاخ‌بزیان یک‌ساله علفی کرک‌دار غده‌ای و بدبو با حدود هشت گونه که در امریکای جنوبی و جنوب امریکای شـمالی پراکنده‌اند؛ برگهای این گیاهان متناوب یا متقابل به شکل تخم‌مرغ یا قلب با دمبرگ بلند است و گلهای آنها دوجنسی و نامنظم با دو لَپ در خوشه‌های پنج‌سانتی‌متری است متـ . شاخ ‌بزی مارتینیان Martyniaceae [گیاهی] تیره‌ای از نعناسانان علفی یک یا چندساله، گاه با ریشه غده‌ای، دارای چهار سرده و سیزده گونه که محدود به برّ جدید هستند؛ گیاهان این تیره کرکهای لعاب‌داری دارند که حالتی چسبناک و لزج به برگها و ساقه می‌دهد و میوه‌های آن قلابدار یا شاخدار است متـ . شاخ‌بزیان مارچوبه Asparagus [گیاهی] سرده‌ای از مارچوبه‌ایان ایستاده یا بالارونده و غالباً تاحدودی چوبی با نزدیک به 300 گونه که از سیبری تا افریقای جنوبی به ‌صورت بومی می‌رویند؛ معروف‌ترین گونه آن (A. officinalis) را برای اسـتفاده از ساقه گوشتـی و تـردش می‌کارنـد و به عـنوان سـبزی مصرف می‌کنند؛ چند گونه افریقایی آن به‌عنوان گیاهان زینتی پرورش داده می‌شود؛ برگهای حقیقی این گیاهان به ‌صورت فلسهای کوچکی درآمده است و گلهای کوچک و سبز متمایل به زرد آنها در بهار و میوه‌های سته قرمزشان در پاییز پدیدار می‌شود مازِریون Daphne [گیاهی] سرده‌ای درختچه‌ای از مازِریونیان با حدود 50 گونه بومی اوراسـیا که برای ظاهر و گـلهای زیبایـشان در بسـیاری از نـواحی کاشته می‌شوند مازِریونیان Thymelaeaceae [گیاهی] تیره‌ای از پنیرک‌سانان اغلب درختی یا درختچه‌ای و گاهی بالارونده و علفی با 44 سرده و حدود 500 گونه که تنوع آنها عمدتاً در نیمکره جنوبی است و بسیاری از گونه‌های آن در افریقا و استرالیا می‌رویند؛ برگهای آنها ساده با آرایش متقابل یا متناوب یا فراهم و حاشیه پهنک آنها کامل است و لوله گلهای آنها ظاهراً جام یا کاسه دارد، اما درواقع یک نهنج میان‌تهی است مازه‌مَکِش lumbar puncture, spinal puncture, thecal puncture, rachiocentesis, spinal tap [پایه پزشکی] بیرون کشیدن مایع مغزی‌نخاعی از بین مهره‌های سوم و چهارم کمر برای تشخیص یا درمان ماسوره خودانهدامی self-destroying fuse, self-detonating fuse [نظامی] ماسوره‌ای برای انفجار و انهدام مرمی یا گلوله یا موشک پیش از اصابت به هدف ماسوره ضامن‌دار boresafe fuse [نظامی] ماسوره‌ای که ضامن آن مانع انفجار گلوله پیش از خروج از دهانه لوله می‌شود ماسه‌سنگ آهکی calcareous sandstone [زمین] ماسه‌سنگی با مقدار فراوانی کلسیم‌کربنات ماشک Vicia [گیاهی] سرده علفی یک یا چندساله و اغلب بالارونده از باقلائیان با حدود 140 گونه که بومی اروپا و آسیا و افریقا هستند و برای خوراک انسان و دام و تقویت زمین کاشته می‌شوند ماشین پارسنگ‌‌بردار cribbing machine, cribber, ballast cribber [ریلی] ماشینی برای برداشتن پارسنگ میان دو ریل‌بند متـ . پارسنگ‌بردار ماشین تعویض تراورس ← ماشین تعویض ریل‌بند ماشین تعویض ریل‌بند tie inserter/extractor, sleeper replacing machine [ریلی] ماشینی که ریل‌بندهای معیوب را از زیر ریل خارج می‌کند و به جای آنها ریل‌بندهای جدید قرار می‌دهد متـ . ماشین تعویض تراورس ماکیان poultry [فنّاوری غذا] انواع پرندگان اهلی که برای تخم‌گذاری یا تولید گوشت نگهداری می‌شوند ماگنولیا Magnolia [گیاهی] سرده‌ای از ماگنولیائیان درختی یا درختچه‌ای با حدود 225 گونه که بومی امریکای شمالی و مرکزی و هیمالیا و شرق آسیا هستند و به ‌دلیل گلهای معطر و برگهای زیبا از اهمیت بسیاری برخوردارند ماگنولیائیان Magnoliaceae [گیاهی] تیره‌ای از ماگنولیاسانان درختی یا درختچه‌ای با حدود هفت سرده و 23 گونه که بعضی از گیاهان آن همیشه‌سبزند، اما بیشتر آنها خزان‌دارند و برخلاف تیره‌های دیگر ماگنولیاسانان، گوشواره‌های (stipules) نسبتاً بزرگی دارند که در هنگام باز شدن برگها می‌ریزند ماگنولیاسانان Magnoliales [ گیاهی ] راسته‌ای از دولپه‌ایهای درختچه‌ای یا بالارونده یا درختی با پنج تیره و حدود 154 سرده و 3000 گونه که با برخی راسته‌های دیگر، شاخه ماگنولید (magnoliid) را تشکیل می‌دهند که از شاخه‌های ابتدایی در درخت تکاملی نهاندانگان محسوب می‌شود مالک بدل disponent owner [دریایی] فرد حقیقی یا حقوقی که خود مالک کشتی نیست و آن را از مالک اصلی اجاره زمانی کرده و به فرد سومی اجاره داده است مالک کشتی shipowner [دریایی] شخصی حقیقی یا حقوقی که صاحب کشتی یا دارای سهمی از آن است و تمامی مقررات و الزامات قانونی کشور ‌صاحب‌پرچم را می‌پذیرد مالک ـ ‌مدیر کشتی managing owner [دریایی] یکی از شریکهای کشتی که از طرف دیگر شرکا تمامی اختیارات به او تفویض شده است و تمامی امور کشتی از قبیل تحویل کالا و دریافت اجاره و انتخاب نماینده را انجام می‌دهد مالیات محصول yield tax [جنگل] مالیاتی که بر ارزش هر واحد از محصول بهره‌برداری‌شده وضع می‌شود مأموریت‌پذیر mission capable [نظامی] ویژگی هواگردی که از امکانات و تجهیزات لازم برای انجام مأموریت برخوردار است ماندگاه layover zone [درون‌شهری] مکانی مشخص برای توقف وسایل نقلیه عمومی که در نزدیکی آخر مسیر یا آخر خط یا در نقطه بازگشت قرار دارد مانده residue [ پروتگان‌شناسی] هریک از اجزای سازنده یک درشت‌مولکول مانده آمینواسید amino acid residue [ پروتگان‌شناسی] آنچه بعد از ترکیب دو یا چند آمینواسید برای تشکیل پپتید از هر آمینواسید باقی می‌ماند مانده‌مغناطش همدما isothermal remanent magnetization, IRM [ژئوفیزیک] مانده‌مغناطشی که صرفاً ناشی از تأثیر میدان مغناطیسی مستقیم و بدون تغییر دما است مانع entanglement 2 [نظامی] هر یک از موانع ایذایی که در مقابل خاکریزها یا ورودی سازه‌های ساده نظامی برای تأخیر در ورود مهاجمان قرار می‌دهند ماه‌خورکِشَند lunisolar tide [ اقیانوس‌شناسی] اجزای کِشَندی هماهنگ که بخشی از آنها حاصل اثر گرانش ماه یا خورشید است و بخشی دیگر که چهارده روز یک‌بار روی می‌دهد حاصل مجموع کِشَند آنهاست ماه‌کِشَند lunar tide [ اقیانوس‌شناسی، نقشه‌برداری] جزئی از کِشَند که فقط بر اثر گرانش ماه ایجاد می‌شود ماهیچه ریل rail fillet [ریلی] پرشدگی محل اتصال میان تاج ریل و جان ریل و نیز میان جان ریل و پایه ریل ماهیچه‌لرزه fasciculation [پایه پزشکی] انقباض ضعیف و موضعی و غیرارادی ماهیچه‌ها که از روی پوست قابل دیدن است و ناشی از فعالیت خودبه‌خودی دسته‌ای از تارهای ماهیچه‌ای است ماهیچه‌لرزه انقباضی contraction fasciculation [پایه پزشکی ] پریدن ضعیف و موزون ماهیچه در حین انقباضهای تقریباً غیرارادی یا ناشی از طرز استقرار بدن مایع قطعه‌شویی pickle liquor, pickling solution, pickle [ خوردگی] اسیدی که پوسته اکسیدی را از سطح فلز می‌زداید مبدأ همتاسازی replication origin, origin of replication, origin, ori site, ori [ژن‌شناسی] توالی خاصی از همتایه که همتاسازی دِنا از آن آغاز می‌شود مبدل زنگ rust converter [ خوردگی] ماده شیمیایی شامل مواد معدنی و آلی که برای تبدیل زنگارهای سطح فلز به لایه‌ای محافظ به کار می‌رود و مانع نفوذ رطوبت و زنگ‌زدگی بازگشتی می‌شود متان‌زا methanogen [محیط‌زیست] ریزاندامگانی که در محیطهای بی‌هوازی یافت می‌شود و متان یکی از محصولات سوخت‌وساز آن است متصل ← اجرای متصل متوسط طول سفر average trip length [درون‌شهری] نسـبت مجموع مسافتهای طی‌شده توسط مسافر به تعداد سفرها متون تدفینی funerary texts [باستان‌شناسی] مجموعه‌ای از نبشته‌های مصری درباره مرگ و زندگی پس از مرگ که از آنها، از اواخر پادشاهی کهن تا افول تمدن مصر، در تدفین و مناسک مربوط به آن استفاده می‌کردند مثلث پادکی pedal triangle [ریاضی] مثلثی که رئوس آن پای سه ارتفاع مثلث مفروض است مجتمع طبیعی ـ تفریحی ecoresort complex [گردشگری] آمیزه‌ای از اقامتگاه و جاذبه طبیعی که ویژگیهای تفریحگاه و بوم‌کلبه را با هم دارد مجتمع کشتارگاهی abattoir [ فنّاوری غذا] مجموعه‌امکاناتی شامل محل نگهداری دام و خط کشتار و سردخانه و تجهیزات فراوری محصولات جانبی و تصفیه فاضلاب مجرای اطلاعاتی information channel [کتابداری] مجرایی که از طریق آن اطلاعات در یک جامعه رد و بدل می‌شود مجمع‌الجزایر archipelago 2 [ اقیانوس‌شناسی] مجموعه بزرگی از جزایر نزدیک به هم مجمع‌الجزایر شمالگانی Arctic archipelago [ اقیانوس‌شناسی] مجمع‌الجزایری بین کانادا و گرین‌لند مجموعه پیشافشرده precompact set [ریاضی] مجموعه‌ای در فضای سنجه‌ای که به ‌ازای هر بتوان آن مجموعه را با تعداد متناهی از گویهای باز به شعاع و مرکزهایی در آن مجموعه پوشاند مجموعه حلاّل resolvent set [ریاضی] برای عنصر از یک جبر باناخِ مختلطِ یکه‌دار، مکمل طیف مجموعه خطی ‌مستقل linearly independent set [ریاضی] مجموعه‌ای از بُردارهای یک فضای بُرداری مانند ، با این ویژگی که اگر ، آنگاه همه ها صفر باشند مجموعه خطی‌وابسته linearly dependent set [ریاضـی] مجموعه‌ای از بُردارهای یک فضای بُرداری که خطی مستقل نباشد مجموعه رسته‌اول set of first category, meager set [ریاضی] اجتماعی شمارا از مجموعه‌های هیچ‌جاچگال مجموعه رسته‌دوم set of second category, nonmeager set [ریاضی] مجموعه‌ای که رسته‌اول نباشد مجموعه مانده‌ای residual set, co meager [ریاضی] مجموعه‌ای که مکمل آن یک مجموعه رسته‌اول باشد مجموعه موردها case series [علوم سلامت] دسته‌ای از موردها با مشخصه‌های مشترک که می‌توان از آنها برای توصیف جنبه‌هایی از وضعیتشان استفاده کرد مجموعه نسبی‌باز relatively open set [ریاضی] هر عضو توپولوژی نسبی مجموعه نسبی‌‌بسته relatively closed set [ریاضی] مکمل یک مجموعه نسبی‌باز مجموعه نسبی‌فشرده relatively compact set [ریاضی] زیرمجموعه‌ای از یک فضای توپولوژیک که بستار آن فشرده باشد مجموعه هیچ‌جاچگال nowhere dense set [ریاضی] مجموعه‌‌ای در یک فضای توپولوژیک که درون بستار آن تهی است مجوز حمل کالای خطرناک document of compliance 2 [دریایی] مدرکی که برای حصول اطمینان از انطباق وضعیت انبارهای کشتی با مقررات و الزامات آیین‌نامه حمل کالای خطرناک صادر می‌شود محافظ شنوایی ← گوش‌بان محافظ گوش ← گوش‌بان محدوده اتوبوس‌پذیر transit-supportive area, bus coverage area [درون‌شهری] محدوده‌ای دارای جمعیت متراکم یا اشتغال مناسب که بتواند مسافر لازم برای یک سامانه حمل ‌و نقل عمومی ساعتی با مسیر ثابت را تأمین کند محدوده بلیت‌‌داران fare paid area, paid area [درون‌شهری] محوطه‌ای محصور با مانع یا دروازه ورودی یا سازه‌های دیگر در ایستگاه یا پایانه که به کسانی که کرایه خود را پرداخت کرده‌اند اختصاص داده شده است محدوده سبقت ممنوع no passing zone [درون‌شهری] بخشی از یک راه دوطرفه دوخطه که سبقت گرفتن در یک یا هر دو جهت آن ممنوع است محدوده کارگاهی work zone [درون‌شهری] بخشی از راه که عملیات نگهداری و ساخت‌وساز در آن صورت می‌گیرد و در نتیجه بر تعداد خطوط عبور وسایل نقلیه و نحوه تردد آنها اثر می‌گذارد محدوده لحنی ambitus [موسیقی] محدوده گردش نغماتِ یک لحن محصول yield 3 [جنگل] مقدار واقعی یا تخمینی چوب یا گیاه یا جانوری که از جنگل یا زیستگاه حیات‌وحش می‌توان برداشت کرد محصول جنبی marginal crop [زراعت] محصولی که معمولاً هدف اصلی تولیدکننده نیست و اهمیت کمتری دارد محصول چَراپذیر crop pasture [زراعت] محصول کشاورزی که معمولاً باید آن را برداشت کرد، اما به ضرورت می‌توان برای چَرای دام از آن استفاده کرد محصول خوردگی corrosion product [ خوردگی] آنچه در نتیجه خوردگی مواد به وجود می‌آید محصول سرپا standing crop [زراعت] محصول آماده برداشت در مزرعه محل بمباران bomb site, bombing site, bombarded site [نظامی] منطقه‌ای که ساختمانهای آن را بمب ویران کرده است محلول پُرفشار hypertonic solution [شیمی] محلولی که فشار اسمزی آن بیشتر از محلول مجاور است محلول کم‌فشار hypotonic solution [شیمی] محلولی که فشار اسمزی آن کمتر از محلول مجاور است محور اصلی تنش principal axis of stress [فیزیک] محوری عمود بر یکی از سه صفحه متعامد در نقطه‌ای از جسم که در آن تنش برشی وجود ندارد محور اصلی کُرنش principal axis of strain [فیزیک] محوری عمود بر یکی از سه صفحه متعامد در نقطه‌ای از جسم که در آن کُرنش برشی وجود ندارد محوطه تدفینی burial site, grave site [باستان‌شناسی] محوطه‌ای که جوامع انسانی اجساد یا بقایای مردگان خود را در آن به خاک می‌سپردند محوطه سنگ‌چین cairnfield [باستان‌شناسی] محوطه‌ای متشکل از مجموعه سنگ‌چین‍ها محوطه گمرکی bonded area [دریایی] محوطه‌ای تحت نظارت گمرک که کالای ترخیص‌نشده را در آنجا نگهداری می‌کنند محیط اطلاعاتی information environment [کتابداری] مجموعه‌ای از افراد یا سازمانها یا سامانه‌هایی که به گردآوری و پردازش و انتشار اطلاعات می‌پردازند متـ . سامانه اطلاعاتی information system محیط انسان‌ساخت built environment [محیط‌زیست] هر محیطی که انسان ساخته باشد و بستری برای فعالیت او فراهم کند محیط‌بانی اطلاعات information environmentalism [کتابداری] جنبشی که درصدد کاهش آلودگیِ ناشی از سرریز اطلاعات و آثار آن بر زندگی مردم است محیط بهینه‌دما neutral thermal environment [تغذیه] محیطی با دمایی مناسب که در آن شیرخوار کمترین انرژی را برای حفظ دمای بدن مصرف می‌کند محیط‌زیست انسان human environment [محـیط‌زیست] محیط‌زیست طـبیعی و فیزیکی انسان و ارتباط انسان با آن مخارج سفر voyage expenses [دریایی] هزینه‌هایی که به طور مستقیم به انجام سفر مربوط می‌شود، شامل دستمزد خدمه و سوخت‌گیری و عملیات راهنمایی و یدک‌کشی و عوارض بندری، ولی هزینه‌های عادی عملیاتی کشتی از قبیل تعمیر رادار و مخارج اقامت خدمه در مهمانخانه را در بر نمی‌گیرد مخروط اخگری cinder cone [زمین] برآمدگی مخروط‌شکلی که بر اثر انباشت واریزه‌های آتشفشانی در اطراف دهانه به وجود می‌آید مخروط خاکستر ash cone [زمین] مخروطی آتشفشانی متشکل از خاکستر نامتراکم مخروط خروجی exit cone [هوایی] بخشی از تونل باد که هوا از آزمونگاه به درون آن جریان می‌یابد مخروط سنگ پا scoria cone [زمین] مخروطی آتشفشانی که از پوسته اخگری حفره‌دار بر روی سطح گدازه بازالتی یا آندزیتی تشکیل شده است مخروط ورودی entrance cone [هوایی] بخشی از تونل ایفل که در بالادست آزمونگاه قرار دارد مخروطهای تدفینی funerary cones [باستان‌شناسی] مخروطهای سفالی توپُر به طول 10 تا 30 سانتی‌متر که به صورت افقی در سردر مقابر مصری قرار داده می‌شد و نام و عناوین متوفی بر قسمت تحتانی مخروط حک می‌شد مدارک سفر travel documentation [گردشگری] گشت‌برگ و دیگر مدارکی که به مسافر امکان می‌دهد تا از خدمات گردشگری و اطلاعات مربوط به آنها بهره‌مند شود مدت ماندگاری holdover time [هوایی] مدت‌زمانی تخمینی که در طی آن شاره ضدیخ می‌تواند مانع از تشکیل برفک (frost) یا یخ یا انباشت برف بر روی سطوح هواگرد بر روی زمین شود مدل دینامیکی dynamic model [هوایی] مدلی که ابعاد و جرم و لَختی آن معرف هواگرد در مقیاس اصلی است مدلِ رشد و محصول growth-and-yield model [جنگل] مجموعه‌ای از روابط که به ‌صورت معادلاتی در برنامه‌های رایانه‌ای گنجانده می‌شود و بر مبنای شرایط ابتدایی تشکیل توده، برآوردی از رشد آن در آینده و نحوه مدیریت آن ارائه می‌دهد مدل رَهشی drop model [هوایی] هواپیمای مدلی با دقت آئرودینامیکی و دینامیکی بالا که از چوب بالسا ساخته می‌شود و در هوای ساکن یا تونل فروچرخش رها می‌شود مدل کشسان elastic model [هوایی] مدلی که ابعاد و توزیع جرم و سفتی آن با رفتار هواکشسانی (aeroelastic) هواپیمای تمام‌مقیاس متناسب است مدوله‌ساز فراصوتی نور ultrasonic light modulator [فیزیک] وسیله‌ای حاوی شاره که با استفاده از امواج فراصوتی، نور گذرنده از شاره را مدوله می‌کند مدیر تفریحات کشتی cruise director [گردشگری] فردی که در کشتیهای سیاحتی مسئول برنامه‌های سرگرمی و گشت‌وگذار در ساحل است مدیر گشت tour manager, tour escort, tour director [گردشگری] فردی که از طرف گشت‌پرداز بر جریان سفر و اجرای گشت‌نامه‌ها مدیریت و نظارت دارد مدیریت سفر voyage management [دریایی] روند مدیریت یک سفر دریایی مدیریت فاصله گذر headway management [درون‌شهری] روشی مدیریتی در عملکرد واحدهای حمل‌ونقل عمومی که به جای تبعیت از زمان‌بندی در یک مسیر بر حفظ فاصله معین بین واحدها تأکید دارد مدیریت یکپارچه پسماند جامد integrated solid waste management, integrated waste management [محیط‌زیست] ترکیبی از روشهای گوناگون مدیریت پسماند جامد شامل کاهش‌درمبدأ و بازچرخش و احتراق و دفن و پوسش مراسم تشییع funeral [باستان‌شناسی] مراسم مربوط به خاک‌سپاری یا آتش‌سپاری مراقبت 1 care [علوم سلامت] خدماتی که متخصصان سلامت به‌منظور کمک به بیماران ارائه می‌کنند مراقبت 2 surveillance [علوم سلامت] جمع‌آوری و تحلیل و تفسیر مستمر و سامانمند داده‌های مربوط به یک بیماری یا وضع سلامت همگانی متـ . فرابینی مراقبت غذادهی لوله‌ای tube feeding care [ تغذیه] پرستاری و مدیریت بیماری که با لوله غذادهی می‌شود مراقبت نامحسوس ghost surveillance [نظامی] مراقبت محتاطانه و فراگیر به دور از دید هدف مورد نظر مراقبت‌های سلامت health care [علوم سلامت] خدماتی که متخصصان بهداشت یا بهداشت‌کاران برای حفـظ یا پایـش یا ارتقا یا بازیابی سلامـت به فرد یا جامعه ارائه می‌دهند مربی ورزش sport instructor [گردشـگری] فرد واجد شرایطی که ورزش خاصی را به گردشگران می‌آموزد مرجان coral [اقیانوس‌شناسی، زمین] 1. گروهی از موجودات کف‌زی (benthos) وابسته به رده آنتوزوآ (Anthozoa) که به ‌صورت منفرد یا جمعی زندگی می‌کنند 2. اسکلت آهکی باقیمانده از گروهی از موجودات کف‌زی وابسته به رده آنتوزوآ مرحله پیش‌تناسلی pregenital phase [روان‌شناسی ] در نظریه روان‌کاوی، مرحله‌ای که هنوز سائق جنسی در نواحی تناسلی متمرکز نشده است مرحله تعیین‌کننده سرعت rate-determining step, rate-limiting step [شیمی] کُندترین مرحله در سازوکار یک واکنش که سرعت کلی واکنش را تعیین می‌کند مرحله دهانی دگرآزارانه oral-sadistic phase [روان‌شناسی] دومین دوره از مرحله تحول روانی ـ جنسی که در آن کودک نگرشهای احساسی دوگانه نسبت به مادر پیدا می‌کند و پرخاشگری خود را با گاز گرفتن پستان نشان می‌دهد مرحله مقعدی دگرآزارانه anal-sadistic stage [روان‌شناسی] در روان‌کاوی فرویدی، همان مرحله مقعدی است که در طی آن کودک با احتباس (retention) یا دفع مدفوع دگرآزاری می‌کند و ارضاء می‌شود مرخصی leave [دریایی] مجوز معافیت از وظایف و ترک کشتی مرخصی پزشکی sick leave [دریایی، نظامی] معافیت از وظایف به دلیل بیماری مرخصی ساحلی shore leave, liberty [دریایی] مجوز ترک کشتی و معافیت از وظایف به مدت کمتر از چهل ‌و هشت ساعت مرخصی طولانی‌مدت long leave [دریایی] مجوز مرخصی برای مدتی بیش از چهل ‌و هشت ساعت مرده‌خانه charnel house, charnel [باستان‌شناسی] گورستان یا در کاربرد امروزی، خانه یا سردابی که اجساد یا استخوانهای آنها را در آن می‌نهند مرده‌مرد ← بینه مهار مرده‌نقاب death mask, funerary mask, burial mask [باستان‌شناسی] نقابی که با قالب‌گیری از چهره جسد تهیه می‌شود مرز جوش weld junction [متالورژی] حدّفاصل میان فلز جوش و تَفگاه مرز حلقه رشد growth-ring boundary [جنگل] محدوده بیرونی حلقه رشد مرز دوقلویی twin boundary [فیزیک] مرز دانه‌ای که ساختارهای شبکه‌ای بلور نسبت به آن قرینه یکدیگرند مرغ chicken 2 [فنّاوری غذا] پرنده اهلی متعلق به سرده ماکیان (Galus) و راسته ماکیان‌سانان که عموماً برای تولید گوشت یا تخم‌مرغ پرورش داده می‌شود مرغ بالغ hen [فنّاوری غذا] پرنده ماده بالغ اهلی متعلق به سرده ماکیان (Galus) و راسته ماکیان‌سانان که بیش از هجده ماه سن داشته باشد مرغ چرخ‌کرده chicken mince, ground chicken [ فنّاوری غذا] گوشت چرخ‌کرده حاصل از مرغ مرغ گوشتی broiler, chicken broiler, broiler chicken [فنّاوری غذا] نژادهای زودرشد مرغ که معمولاً در ظرف 9 تا 12 هفته برای تولید گوشت پرورش داده می‌شوند مرمری شدن marbling [فنّاوری غذا] به وجود آمدن رگه‌های چربی بین ماهیچه‌های دام همزمان با افزایش سن مزاحمت دیواره wall constraint [هوایی] مزاحمت دیواره‌های آزمونگاه به‌دلیل ناهمراستایی با جریان سیال که موجب واپیچش جریان حول مدل می‌شود مزارستان graveyard [باستان‌شناسی] محدوده‌ای برای تدفین مردگان در پیرامون یک بنای مذهبی مزایای فرصتهای تفریحی recreation benefits [گردشگری] دستاوردهای مثبت یا پیشرفتهای حاصل از مشارکت مردم در فرصت‍های تفریحی مژک cilium [ میکرب] زائده رشته‌مانندی که به تعداد فراوان بر روی سطح یاخته یافت می‌شود و به تغذیه و جابه‌جایی آن کمک می‌کند ٭ این واژه مصوب فرهنگستان اول است. مژک‌داران ciliophora [ میکرب] شـاخه‌ای از تک‌یاختـه‌ها که سطح آنها با مژک پوشیده شده است ٭ این واژه مصوب فرهنگستان اول است. مسافت اُفت decay distance [ اقیانوس‌شناسی] فاصله‌ای که موج اقیانوس پس از تشکیل طی می‌کند تا به موج مرده تبدیل شود مسافر ایستاده standees [درون‌شهری] تعداد مسافران ایستاده در یک وسیله نقلیه عمومی مسافر جانشین replacement of a traveller [گردشگری] شخص ثالثی که بر طبق شرایط مندرج در قرارداد مسافرتی می‌تواند به جای مسافر اصلی از خدمات گردشگری استفاده کند مسافرشمار خودکار automatic passenger counter, APC [درون‌شهری] سامانه‌ای خودکار برای شمارش مسافران ورودی و خروجی یک وسیله نقلیه عمومی مسافرکیلومتر passenger kilometers [درون‌شهری] تعداد کل مسافران سامانه حمل ‌و نقل عمومی در واحد زمان ضربدر مسافت سفر به کیلومتر مستقل ← کمانه‌کشی مستقل مسری contagious [علوم سلامت] ویژگی بیماری واگیرداری که مستقیماً از یک میزبان به میزبان دیگر منتقل می‌شود مسلح کردن arming [نظامی] تغییر وضعیت سلاح یا مهمات از حالت ضامن به حالت آماده برای شروع آتش مسواک Salvadora [گیاهی] سرده‌ای از مسواکیان درختی کوچک یا درختچه‌ای با پنج گونه که بومی خاورمیانه است؛ تنه آنها کج و معوج با قطر کمتر از 30 سانتی‌متر است و پوست تنه‌شان سفید و خشن و پوست ریشه قهوه‌ای روشن است و برگهای بالغ آنها ضخیم و چرمی و گلهایشـان کوچک و سفید متمایل به سبز است؛ بوی این گیاهان شبیه به شاهی و مزه آنها گرم و تند است مسواکیان Salvadoraceae [ گیاهی ] تیره‌ای از کلم‌سانان درختی یا درختچه‌ای با سه سرده و حدود دوازده گونه که در مناطق گرم و خشک می‌رویند و گلهای منظم و کوچک و معمولاً چهارپر دارند که در گل‌آذینهای دسته‌ای (fascicles) به صورت مجتمع قرار گرفته‌اند و برگهای آنها ساده و علفی یا چرمی با آرایش کامل و متقابل است مسیر path [درون‌شهری] در برنامه‌ریزی شهری، مجموعه‌ای از رابطها که در آن همیشه گره پایانیِ رابط قبلی در حکم گره آغازینِ رابط بعدی است مسیر برآورد cruise line [جنگل] مسیر حرکتی که در طول آن داده‌ها به صورت پیوسته در بازه‌های ازپیش‌تعیین‌شده ثبت می‌شود مسیر تبادل تجمعی associative interchange pathway [شیمی] مسیر آن دسته از واکنشهای جانشینی که در آنها سرعت واکنش تحت تأثیر ماهیت لیگاند ورودی قرار می‌گیرد، ولی بسیاری از مولکولهای واسط مشاهده نمی‌شوند مسیر موج مماسی tangential wave path [فیزیک] مسیر موج رادیوییِ درحال‌انتشاری که موازی سطح زمین است مسئله بستار closure problem [جَوّ] مشکلی در نظریه تلاطم ناشی از فزونی مجهولها بر معادله‌ها مسئول کشتی شکسته wreck master 2 [دریایی ] فردی که صاحب کشتی شکسته یا بازگردان، مسئولیت مراقبت از کشتی شکسته و اموال آن را به او واگذار می‌کند مشارکت در قدرت ← همفرمانی مشاوره مسافرتی travel consulting [گردشگری] ارائه اطلاعات و توصیه‌های لازم از طرف دست‌اندرکاران گردشگری به مسافران یا مشتریها مشی دانش‌محور knowledge-based platform [ گردشگری] رویکردی در گردشگری در دهه 90 میلادی که در آن کوشش می‌شد مشی‌های قبلی را از طریق تأکید بر استفاده درست از فنون علمی در شناخت گردشگری ارتقا دهند مشی سازگار adaptancy platform [گردشگری] رویکردی پرطرفدار در گردشگری از دهه 80 میلادی که در آن گزینه‌هایی مانند گردشگری پایدار و طبیعت‌گردی به گزینه‌هایی دیگر مانند گردشگری انبوه ترجیح دارد مشی سودمحور advocacy platform [گردشگری] رویکرد حاکم بر گردشگری پیش از دهه 70 میلادی در نظام سرمایه‌داری که در آن گردشگریِ بیشتر به معنای سود بیشتر بود، بدون توجه به تبعات زیانبار این رویکرد بر منابع طبیعی مطالعه بوم‌شناختی ecological study [علوم سلامت] مطالعه‌ای تحلیلی که در آن واحد تحلیل به جای فرد، جمعیت یا گروههای افراد است مطالعه پیگیر follow-up study [علوم سلامت] هر گونه مطـالعه آینده‌نگر که بر روی فرد یا جمعیت انجام شود مطالعه تجربی experimental study [علوم سلامت] گونه‌ای مطالعه که در آن پژوهشگر عمداً یک یا چند عامل را تغییر می‌دهد و سایر شرایط مطالعه را ثابت نگه می‌دارد تا اثرات این کار را تحلیل کند مطالعه تحلیلی analytical study [علوم سلامت] گونه‌ای مطالعه برای آزمون فرضیه یا تعیین رابطه میان حداقل دو متغیر مطالعه توصیفی descriptive study [علوم سلامت] گونه‌ای مطالعه که منحصراً برای توصیف توزیع متغیرهای موجود طراحی می‌شود مطالعه راهنما pilot study, pilot investigation [علوم سلامت] بررسی و آزمون اولیه و محدود روشها و فرایندهایی که در صورت داشتن قابلیت اجرا در یک مطالعه بزرگ‌تر و در سطح وسیع‌تر مورد استفاده قرار خواهد گرفت مطالعه شیوع ← مطالعه مقطعی مطالعه طولی longitudinal study [علوم سلامت] هر گونه مطالعه‌ای که بر روی یک گروه در طول زمان انجام شود مطالعه مداخله‌ای interventional study, intervention study [علوم سلامت] گونه‌ای مطالعه که مستلزم تغییر عمدی در بعضی از متغیرهای مستقل است مطالعه مشاهده‌ای observational study, nonexperimental study [علوم سلامت] مطالعه همه‌گیرشناختی که هیچ‌گونه مداخله‌ای در آن انجام نمی‌شود و داده‌ها از طریق مشاهده جمع‌آوری می‌شود مطالعه مقطعی cross-sectional study [علوم سلامت] گونه‌ای مطالعه که در آن شیوع یا ارتباط متغیرهای مورد نظر در شرایط موجود در یک جامعه معین و در مقطع زمانی خاصی بررسی می‌شود متـ . مطالعه شیوع prevalence study مطالعه موردشاهدی case control study [علوم سلامت] گونه‌ای مطالعه که در آن سابقه متغیرهای مستقل در دو گروه دارای متغیر وابسته و فاقد آن مقایسه می‌شود مطالعه موردهم‌گروهی case cohort study [علـوم سلامت] مطالعه‌ای که در آن کل هم‌گروه به‌عنوان شاهد انتخاب می‌شود مطالعه موردی case study [علوم سلامت] مطالعه یک مورد با دقت فراوان و ذکر جزئیات آن مطالعه هم‌گروهی cohort study [علوم سلامت] مطالعه‌ای تحلیلی که در آن زیرگروههای یک جمعیت معین بر مبنای میزان مواجهه (exposure) با یک عامل مشخص در حال و گذشته ارزیابی می‌شوند مطالعه هم‌گروهی آینده‌نگر prospective cohort study [علوم سلامت] نوعی مطالعه هم‌گروهی که در آن دو گروه را در زمان حال زیر نظر می‌گیرند و بیماری آنها را در آینده نیز پیگیری می‌کنند مطالعه هم‌گروهی تاریخی ← مطالعه هم‌گروهی گذشته‌نگر مطالعه هم‌گروهی گذشته‌نگر retrospective cohort study [علوم سلامت] نوعی مطالعه هم‌گروهی که در آن داده‌ها از زمان گذشته جمع‌آوری می‌شود و در آینده پیگیری نمی‌شود متـ . مطالعه هم‌گروهی تاریخی historical cohort study معادله یونی کل total ionic equation [شیمی] معـادله یک واکنش شیمیـایی که در آن تمـام یونـهای واکنش‌دهنده‌ها نشان داده می‌شود معادله یونی نهایی net ionic equation [شیمی] معادله شیمیایی یک واکنش در محلول که در آن یونهای تماشاچی (یا ناظر) حذف شده‌اند تا تغییر شیمیایی واقعی را نشان دهند معلولیت شنوایی hearing handicap [ شنوایی‌شناسی] هر عیب ناشی از آسیب‌شنوایی یا کم‌توانی شنوایی که فرد را از انجام فعالیتهای معمول باز‌دارد معیارهای کیفیت هوا air quality criteria [محیط‌زیست] سطحی از آلودگی هوا و مدت تماس با آن که چنانچه از آن اندازه فراتر رود، اثرات منفی بر تندرستی و بهزیستی می‌گذارد مغز پساپیشین diencephalon, interbrain, betweenbrain [پایه پزشکی] بخش انتهایی پیشامغز که به میان‌مغز متصل است مغز پیشاپسین metencephalon, afterbrain [پایه پزشکی] بخش پیشین پس‌مغز که به میان‌مغز متصل است مغز پیشین telencephalon, endbrain [پایه پزشکی] یکی از دو قسمت پیش‌مغز که مخ را تشکیل می‌دهد مغزه core [ریاضی] برای زیرگروهی از یک گروه، بزرگترین زیرگروه نرمال جزء آن زیرگروه مغزه طوقه bead core, bead bundle [تایر] بخش میانی طوقه، شامل چندین سیم که با آمیزه‌ای لاستیکی پوشیده شده‌اند و به شکل حلقه درآمده‌اند مغناطیس‌سنج مطلق absolute magnetometer [ ژئـوفیـزیک ] دستگـاهی بـرای انـدازه‌گیـری شـدت مـیدان مغناطیسی بدون ارجاع به نتایج حاصل از دستگاههای مغناطیسی دیگـر مقادیر روزانه مبنا daily reference values, DRVs [تغذیه] مجموع مقادیر مندرج در برچسبهای اطلاعات تغذیه‌ایِ مواد غذاییِ مصرفی در طول روز، فارغ از هرگونه توصیه تغذیه‌ای مقاومت resistance [روان‌شناسی] در روان‌درمانی، تصمیم آگاهانه یا ناآگاهانه برای عدم همکاری با درمانگر در برخی زمینه‌ها مقاومت انتقالی transference resistance [روان‌شناسی] در روان‌کاوی، مقاومت بیمار در برابر طرح موضوعات ناخودآگاهانه، با سکوت یا ابراز احساسات عشق یا نفرت منتقل‌شده از روابط گذشته، به شخص روان‌کاو مقاومت به خوردگی corrosion resistance [ خوردگی] توانایی فلز در برابر خوردگی در یک محیط خورنده مقاومت سایشی abrasion resistance [ خوردگی] توانایی ماده برای حفظ ظاهر و ساختار اولیه، هنگامی که در معرض مالش (rubbing) یا کاردک‌زنی (scraping) یا برخورد (impingement) قرار می‌گیرد مقدار روزانه daily value, DV [ تغذیه] اصطلاحی بر روی برچسبهای مواد غذایی، حاوی دو دسته اطلاعات مرجع (به‌درصد) که یکی مربوط به دریافتهای روزانه و دیگری مربوط به مقادیر روزانه مبنا است و برای راهنمایی مصرف‌کنندگان در انتخاب رژیم غذایی سالم درج می‌شود مقطّع ← اجرای مقطّع مقیاس اسمی ← مقیاس اصلی مقیاس اصلی principal scale [نقشه‌برداری] مقیاس کره ساده‌شده‌ای برای توصیف بیضوی زمین که معادل نسبت شعاعهای آن دو به یکدیگر است متـ . مقیاس اسمی nominal scale مقیاس توصیفی verbal map scale [نقشه‌برداری] نسبت یک فاصله کوتاه بر روی نقشه به همان فاصله بر روی بیضوی زمین که با یک جمله بیان می‌شود مقیاس چرخندی cyclonic scale [جَوّ] مقیاس سامانه‌های پُرفشار و کم‌فشار کوچنده (یا امواج چرخندی) وَردسپهر با طولِ‌موج 1000 تا 4000 کیلومتر متـ . مقیاس همدیدی synoptic scale مقیاس دینامیکی dynamic scale [هوایی ] نسبت جریان پیرامون مدل به جریان پیرامون هواگرد مقیاس زنگ‌زدگی rust grade scale [ خوردگی ] مقیاسی که مقدار زنگ‌زدگی فلز را در واحد سطح نشان می‌دهد مقیاس سرعت speed scale [ نقشه‌برداری ] نوعی مقیاس ترسیمی که با استفاده از آن می‌توان آهنگ سرعت کشتی برداشت یا مسافتی را که در یک زمان مشخص طی کرده است به‌راحتی تعیین کرد مقیاس طبیعی ← مقیاس عددی مقیاس ظرفیت حمل deadweight scale, displacement scale [دریایی] جدولـها و نمودارهایی که نشان‌دهنده مقدار بار بارگیری‌شده بر حسب تن با توجه به موجودی سوخت و دیگر عوامل و نیز آبخور کشتی در آب شور یا شیرین است مقیاس عددی numerical scale [نقشه‌برداری] نسبت ابعاد خطی نقشه به ابعاد خطی واقعی بیان‌شده متـ . مقیاس طبیعی natural scale مقیاس کسری fractional scale مقیاس عرضی latitude scale [نقشه‌برداری] نوعی مقیاس ترسیمی که در آن کناره‌های شرقی و غربی نقشه بر حسب درجه و دقیقه تقسیم‌بندی می‌شود مقیاس کسری ← مقیاس عددی مقیاس کناری border scale [نقشه‌برداری] مقیاسی که در امتداد لبه نقشه رسم می‌شود مقیاس لگاریتمی logarithmic scale [نقشه‌برداری] مقیاسی که بر اساس لگاریتم اعداد هم‌فاصله پیاپی مدرج شده باشد مقیاس معادل equivalent scale [ نقشه‌برداری ] نسبت فاصله کوتاهی بر روی نقشه به فاصله نظیر آن بر روی زمین مقیاس نسبی ← مقیاس ویژه مقیاس نقشه map scale [نقشه‌برداری] نسبت فاصله میان دو نقطه بر روی نقشه به فاصله همان دو نقطه بر روی زمین مقیاس ویژه particular scale [نقشه‌برداری] نسبت یک فاصله بسیار کوتاه بر روی نقشه در هر نقطه و در هر جهت به طول بیضوی که در تهیه نقشه از آن استفاده شده است متـ . مقیاس نسبی relative scale مقیاس همدیدی ← مقیاس چرخندی ملت دولتجو non-state nation [سیاسی] ملت یا قومی که برای تشکیل کشور مستقل خود تلاش می‌کند ملخ اَبَرصوتی supersonic propeller [هوایی] ملخی که بخش اعظم سطح پرّه‌های آن برای کار در سرعت نسبی اَبَرصوتی طراحی شده است ملزومات پارچه‌ای linen, household linen [گردشگری] پوشاک یا پیش‌بند یا ملزومات پارچه‌ای تخت یا ملزومات پارچه‌ای میز یا ملزومات حوله‌ای که از الیاف کتان بافته شده باشد ملزومات پارچه‌ای تخت bed linen, bedclothes [ گردشگری] ملزومات پارچه‌ای قابل شستشوی تخت، مانند ملافه و شمد و روبالشی ملزومات پارچه‌ای میز table linens [گردشگری] رومیزی و دستمال سفره و بقیه ملزومات پارچه‌ای که برای مهیا ساختن و چیدن میز غذا به کار می‌رود ملزومات حوله‌ای bathroom linen [گردشگری] انواع حوله و دیگر ملزومات پارچه‌ای که در حمام کاربرد دارد ملی ـ بین‌المللی intermestic [سیاسی] ویژگی موضوعات پیش روی یک دولت که هم جنبه داخلی و هم جنبه بین‌المللی دارد منبع اطلاعاتی information source, information resource [کتابداری] هر سازمان یا شخص یا مدرکی که اطلاعات از آن اخذ می‌شود منبع پهنه‌ای area source [محیط‌زیست] منابع آلودگی پرشمار در یک منطقه منبع ثابت stationary source [محیط‌زیست] ساختمان یا سازه یا تأسیساتی که در هوا آلاینده منتشر می‌کند یا ممکن است منتشر کند منبع متحرک mobile source [محیط‌زیست] هر شیء متحرک انتشاردهنده آلودگی منبع نانقطه‌ای non-point source [محیط‌زیست] آلودگی از یک منطقه گسترده و نه از نقطه‌ای معین منبع نقطه‌ای point source [محیط‌زیست] هر منبع آلودگی منفرد قابل تشخیص مَنجید carcass, casing 2 [تایر] استخوان‌بندی یا بخشی از ساختار تایر، شامل لایه‌هایی که از یک طوقه تا طوقه دیگر کشیده شده‌اند و تسمه‌‌ها و رویه بر آن قرار می‌گیرند منحنی قد ـ سن height-for-age curve [ تغذیه] نوعی منحنی برای ارزیابی قد کودک در سنهای مختلف در مقایسه با منحنی استاندارد منحنی وزن ـ سن weight-for-age curve [ تغذیه] نوعی منحنی برای ارزیابی رشد و وزن کودک در سنهای مختلف در مقایسه با منحنی استاندارد رتبه‌بندی درصدی وزن منحنی وزن ـ قد weight-for-length curve [ تغذیه] نوعی منحنی برای ارزیابی رشد و قد کودک در سنهای مختلف در مقایسه با منحنی استاندارد بدون در نظر گرفتن سن منش نراندامه‌ای ← شخصیت نراندامه‌ای منشور یخی ice prism [جَوّ] یخ‌بلوری با سطح بلورین کاملاً آشکار در سطح قاعده‌ها و وجه‌ها منطقه آتش zone of fire [نظامی] منطقه‌ای که در تیررس یک یگان زمینی یا یک کشتی پشتیبان است منطقه تجمع assembly area [نظامی] منطقه استقرار یگان پیش از آغاز عملیات، برای تدارک مقدمات لازم منطقه توجه area of interest [نظامی] منطقه تحت فرمان فرمانده که متناسب با اهداف جاری عملیات، منطقه نفوذ و مناطق همجوار آن را شامل می‌شود و تا خاک دشمن نیز گسترش می‌یابد منطقه جداسازی separation zone [دریایی] منطقه‌ای که در آن مسیر حرکت کشتیها در چارچوب طرح جداسازی تردد از هم جدا شده است منطقه صوتی register [موسیقی] بخش خاصی از گستره صوتیِ یک ساز یا صدای انسان یا قطعه موسیقی منطقه ورود‌ممنوع vessel exclusion zone [دریایی] منطقه‌ای در دریا که کشتیهای عبوری و قایقهای ماهیگیری حق ورود به آن را ندارند منطقه ویژه special area [دریایی] منطقه‌ای در دریا که به ‌دلیل شرایط بوم‌شناختی و اقیانوس‌شناختی و حجم تردد نیاز به اجرای روشهای خاص برای پیشگیری از آلودگی دارد منظرگشت panoramic tour [گردشگری] مشاهده نمای کلی یک شهر یا منطقه بدون بازدید از آن منظره ← دید منورانداز اضطرار distress gun [دریایی] وسیله‌ای که از آن برای پرتاب منور چتری استفاده می‌کنند مواجهه انباشتی cumulative exposure [محیط‌زیست] مجموع دفعاتی که یک اندامگان در مدتی معین با یک ماده شیمیایی تماس پیدا می‌کند موبنداک trichobezoar [ تغذیه] تـوده‌ای متشکل از مو که ممکن است باعث انسداد لوله گوارش شود موج اطلاعاتی information wave [کتابداری] مرحله‌ای از تمدن که در آن صنایعِ متکی بر پردازش اطلاعات در زمره عوامل غالب در اقتصاد هستند موج جبهه سرد cold-front wave [جَوّ] سامانه‌ای کم‌فشار که در امتداد جبهه سرد گسترش می‌یابد موج جبهه گرم warm-front wave [جَوّ] سامانه‌ای کم‌فشار که در امتداد جبهه گرم گسترش می‌یابد موج‌زدگی surging [هوایی] نقص در عملکرد تونل باد که مشخصه آن ضربانهای بسامد پایین یا غیرمعمول در سرعت و جریان و فشار است موج کِشَندی tide wave, tidal wave [ اقیانوس‌شناسی، زمین] موجی که بر اثر نیروهای کِشَندزا به ‌وجود می‌آید و دوره تناوب بلندی دارد موج مستقیم direct wave [ژئوفیزیک] موجی که فاصله میان چشمه و گیرنده را مستقیم می‌پیماید موخور Loranthus [گیاهی] سرده‌ای از موخوریان نیمه‌انگلی که بر روی شاخه‌های درختان چوبی رشد می‌کنند موخوریان Loranthaceae [ گـیاهی ] تیـره‌ای از صـندل‌سانـان درخـتی یـا درختـچه‌ای با حدود 65 سرده و 850 گونه انگلی گل‌دار که برخی از گیاه‌شناسان یـازده سـرده و 450 گـونه شنـاخـته‌شـده بـه نـام دارواش (mistletoe) از تیره دارواشیان (Viscaceae) را نیز در درون این تیره قرار داده‌اند مورد case [علوم سلامت] 1. فردی که بیماری یا اختلال یا وضعیتی خاص دارد 2. بیماری یا شرایط خاص مورد مطالعه‌ای که در یک فرد یا جمعیت یا گروه خاص مشاهده می‌شود مورد Myrtus [ گیـاهی] سـرده درختچه‌ای همیشـه‌سبز یا درختـی کوتـاه با یک یا دو گونه از موردیان که بومی جنوب اروپا و افریقای شمالی هستند موردیان Myrtaceae [گیاهی] تیـره‌ای از موردسانان درختچه‌ای یا درختی با حدود 150 سرده و 3300 گونه که بیشتر در نواحی گرمسیری پراکنده هستند و برگهای اغلب آنها چرمی با غده‌های ترشحی روغنی است و برخی از اعضای آن مانند اوکالیپتوس از نظر اقتصادی اهمیت بسیار دارد موقعیت تَرازش level-off position [هوایی] موقعیتی که در آن هواگرد به افزایش یا کاهش ارتفاع خاتمه می‌دهد و حرکت نسبتاً افقی را آغاز می‌کند موگیابنداک trichophytobezoar [تغذیه] توده‌ای متشکل از مو و باقی‌مانده‌های هضم‌نشده گیاهی که ممکن است باعث انسداد لوله گوارش شود موگیری dehairing [فنّاوری غذا] جدا کردن مو از پوست لاشه از طریق در آب جوش قرار دادن یا کز دادن یا روشهای شیمیایی مولکول چنداتمی polyatomic molecule [شیمی] مولکولی با بیش از دو اتم مومیایی mummy [باستان‌شناسی] جسد انسان یا حیوان که بافتهای آن به شیوه طبیعی یا مصنوعی حفظ شده باشد مومیایی کردن mummification [باستان‌شناسی] روشی برای حفظ جسد که در آن امعا و احشا و مغز را پیش از خواباندن جسد در کربنات سدیم از بدن خارج می‌کردند و سپس در نوارهای پارچه‌ای می‌پیچیدند مومیایی‌نقاب mummy mask, mummy portrait [باستان‌شناسی] نقابی گچی یا چوبی که سیمای متوفی را بر روی آن نقش می‌کردند و آن را بر روی سر جسد مومیایی‌شده قرار می‌دادند مویَک pilus [ میکرب] زائده رشته‌مانند ظریفی که به تعداد فراوان در سطح برخی از باکتریها یافت می‌شود و خصوصیات پادگنی و عملکردهای جنسی یاخته از آن منشأ می‌گیرد مویَکینه pilin [ میکرب] پروتئین تشکیل‌دهنده مویَک باکتری مِه اَبَر‌سرد supercooled fog [جَوّ] مِه دارای قطرکهای آب مایع در دمای پایین‌تر از صفر درجه سلسیوس مهاربند bedding ground [جنگل] محل بستن بالون بینه‌بَری مهار تراورس ← مهار ریل‌بند مهار تکانه impulse control [روان‌شناسی] تحت اختیار درآوردن تکانه‌های جنسی و پرخاشگرانه مهار ریل‌بند tie anchor, ballast check, sleeper anchor, ballast anchor [ریلی] قطعه‌ای از سـنگ یا بتـن که برای ایـجاد مقاومـت اضافی میان پارسنگ و عرشه پلهای بتنی کار می‌گذارند متـ . مهار تراورس مهارلایه breaker [تایر] منسوجی با پوشش لاستیکی که بین مَنجید و رویه قرار می‌گیرد و ضمن حفاظت از مَنجید، رویه را نیز تقویت می‌کند مهره‌شکاف spina bifida, hydrocele spinalis, cleft spine [پایه پزشکی] شکاف مادرزاد مهره‌ها به صورت آشکار یا پنهان مهره‌شکاف آشکار spina bifida manifesta, spina bifida aperta [پایه پزشکی] مهره‌شکاف‍ی ـ که از روی سطح خارجی بدن قابل تشخیص است و شامل همه انواع مهره‌شکافهای کیسه‌ای و شمار اندکی از انواع مهره‌شکافهای پنهان نیز می‌شود مهره‌شکاف پسین spina bifida posterior [پایه پزشکی] مهره‌شکاف‍ی که در آن بیرون‌زدگی به ‌سمت پسین ستون مهره‌ها رخ دهد مهره‌شکاف پنهان spina bifida occulta [پایه پزشکی] مهره‌شکاف‍ی که آسیبهای آن درون ‌ستون مهره‌ها باقی می‌ماند و از روی سطح خارجی بدن قابل تشخیص نیست مهره‌شکاف پیشین spina bifida anterior [پایه پزشکی] مهره‌شکاف‍ی که در آن بیرون‌زدگی به ‌سمت پیشین ستون مهره‌ها رخ دهد و اغلب با رشد ناقص احشا/ اندرونه (viscera) شکمی و صدری همراه است مهره‌شکاف کیسه‌ای spina bifida cystica [پایه پزشکی] مهره‌شکاف‍ی که در آن بیرون‌زدگی کیسه‌مانندی شکل می‌گیرد مهمات‌بَر ← ناو مهمات‌بَر مهمات تهدیدنگر threat-oriented munitions [نظامی] مهماتی که برای خنثی‌سازی تهدیدهای معینی در نظر گرفته می‌شود مهمات عمل‌نکرده dud [نظامی] مهماتی که از ابتدا آن ‌طور که باید مسلح نشده یا پس از مسلح شدن عمل نکرده است میان‌دکل intermediate support spar [جنگل] دکل درختی واقع در بین سردکل و ته‌دکل برای نگهداری سیم‌نقاله چنددهانه میانگین خیز کِشَند mean rise of tide [ اقیانوس‌شناسی، نقشه‌برداری] ارتفاع میانگین فراکِشَند بالای سطح مبنا میانگین سرعت قطعه‌راه space mean speed, average travel speed [درون‌شهری] میانگین سرعت جریان عبور که با توجه به نسبت طول یک قطعه از راه به میانگین زمان سفر وسایل نقلیه در آن قطعه محاسبه می‌شود میانگین سرعت لحظه‌ای time mean speed [درون‌شهری ] میانگین سرعت خودروهایی که از یک نقطه در راه یا خط عبور گذر می‌کنند میان‌لا body ply insert, squeegee, insulation [تایر] لایه بسیار نازک لاستیکی که موجب کاهش تمرکز تنش بین لایه‌ها می‌شود میان‌مغز mesencephalon, midbrain, midbrain vesicle [پایه پزشکی] بخشی از مغز که از بخش میانی سه حفره اولیه لوله عصبی رویانی تکوین می‌یابد میان‌مغزبُری mesencephalotomy [پایه پزشکی] ایجاد برشهایی در میان‌مغز به‌ویژه در صفحه اتصالی مسیرهای درد، برای تسکین درد میخک Dianthus [گیاهی] سرده‌ای از میخکیان اغلب علفی کوتاه یک‌ساله یا چندساله با حدود 300 گونه که در حاشیه باغها می‌رویند؛ تمام گونه‌های این سرده عمدتاً بومی نیمکره شرقی هستند و در نواحی مدیترانه‌ای یافت می‌شوند میخک درختی Pittosporum [گیاهی] سرده‌ای از کرفس‌سانان با 200 گونه درختی یا درختچه‌ای به ارتفاع 2 تا 30 متر که دارای برگهای ساده با آرایش مارپیچی یا فراهم و حاشیه صاف یا کمی موّاج و گلهای خوشبو به صورت منفرد یا چتری یا دیهیم است؛ میوه آنها پوشینه چوبی دارد و دانه‌هایشان با ماده صمغ‌مانندی پوشیده شده است میخک‌درختیان Pittosporaceae [گیاهی] تیره‌ای از کرفس‌سانان درختی یا درختچه‌ای یا بالارونده با ده سرده و 200 گونه که در مناطق استوایی و گرمسیری می‌رویند میدان برف snowfield [جَوّ] 1. پهنه وسیعی از زمین پوشیده از برف یا یخ با سیما و ترکیبی نسبتاً هموار و یکنواخت 2. در یخسارشناسی، منطقه‌ای با پوشش برف دائمی میدان خاکستر ash field [زمین] ناحیه کم و بیش مشخصی پوشیده از خاکستر آتشفشانی میدان گدازه lava field [زمین] ناحیه کم‌وبیش مشخصی پوشیده از روانه‌های گدازه میدان گرانی gravity field, gravitational field [ژئوفیزیک] میدان ربایش گرانشی در سطح یک سیّاره یا دیگر اجسام آسمانی متـ . میدان گرانی زمین Earth’s gravity field میدان گرانی زمین ← میدان گرانی میدان یخ ice field [جَوّ] پهنه‌ای وسیع از یخِ دریایخ یا کلاهک یخی یا فلات‌یخ میزان تعدیل‌یافته adjusted rate [علوم سلامت] سنجه‌ای که میزان یک رخداد را در یک جمعیت در مدت زمان معین با استفاده از روش تعدیل معین می‌کند میزان جریان پیاده pedestrian flow rate [درون‌شهری] تعداد افرادی که از یک نقطه در واحد زمان عبور می‌کنند میزان جریان خدمت‌دهی service flow rate [درون‌شهری] حداکثر تعداد افراد یا وسایل نقلیه‌ای که می‌توانند به طور پیوسته در وضعیت عادی و در زمان مشخص از قطعه‌ای از راه مطابق با مقررات و با حفظ سطح کارایی تردد کنند میزان خام crude rate [علوم سلامت] سنجه‌ای که فراوانی وقوع یک رخداد را در کل جمعیت در مدت زمان معین نشان می‌دهد میزان کانی استخوان bone mineral content, BMC [تغذیه] مقدار استخوان تجمع‌یافته در بدن قبل از قطع رشد که بر حسب گرم در یک سانتیمتر مکعب استخوان بیان می‌شود میزان ویژه specific rate [علوم سلامت] سنجه‌ای که فراوانی وقوع یک رخداد را در یک زیرگروه خاص از جمعیت در مدت زمان معین نشان می‌دهد میکرب microbe [ میکرب] 1. اندامگانهای میکروسکوپی شامل برخی جلبکها و باکتریها و قارچها و تک‌یاخته‌ها و ویروسها 2. هر اندامگان میکروسکوپی بیماری‌زا میکرب‌ایستان microbistatic [ میکرب] هر ماده یا عاملی که رشد و تکثیر دستِ‌‌کم برخی از انواع میکرب‍های موجود در فضای تحت اثر خود را متوقف می‌کند میکرب‌شناسی microbiology [ میکرب] مطالعه ریزاندامگانها و ارتباطات و اثرات آنها بر دیگر اندامگانها و نیز محیط میکرب‌شناسی بالینی clinical microbiology [ میکرب] شاخه‌ای از میکرب‌شناسی که به مطالعه بیماریهای عفونی می‌پردازد میکرب‌شناسی پزشکی medical microbiology [ میکرب] شاخه‌ای از میکرب‌شناسی که به مطالعه میکرب‍های بیماری‌زا در انسان می‌پردازد میکرب‌شناسی صنعتی industrial microbiology [ میکرب] شاخه‌ای از میکرب‌شناسی که به نحوه استفاده از میکرب‍ها یا فراورده‌های میکربی برای تولید مواد غذایی و کالاهای آرایشی و بهداشتی و جز آن در مقیاس صنعتی یا تجاری می‌پردازد میکرب‌شناسی محیطی environmental microbiology [ میکرب] شاخه‌ای از میکرب‌شناسی که به مطالعه برهم‌کنش میکرب‍ها و محیط‌زیست می‌پردازد میکرب‌شناسی مولکولی molecular microbiology [ میکرب] مطالعه میکرب‍ها با استفاده از فنّاوریهای تشخیص مولکولی میکرب‌کُش microbicide [ میکرب] هر ماده یا عاملی که میکرب‍های موجود در فضای تحت اثر خود را می‌کشد میکروسکوپ فراصوتی ← ریزبین فراصوتی میل‌جوش stud weld [متالورژی] اتصال میان یک میله یا پایه و قطعه اصلی مِیل‌سنج inclinometer [ژئوفیزیک] وسیله‌ای برای اندازه‌گیری زاویه مِیل مغناطیسی میله اتصال tie bar [درون‌شهری] میله فولادی خمیده‌ای که در محل اتصال دالهای بتنی (slab) برای جلوگیری از جدا شدن آنها از یکدیگر کار می‌گذارند میله محافظ fuse pin, fuse bolt [هوایی] اتصال ضعیف مکانیکی در نقطه پُرتنش سازه مانند موتور و ارابه فرود مین‌روب mine sweeper [نظامی] شناور چوبی پیشرفته‌ای که به موتورهای غیرمغناطیسی و تجـهیزات ویژه روبش مـینهای ضربـتی و صـوتی و مغناطیسی مجهز است مین‌روبی mine sweeping [نظامی] جمع‌آوری مینهای دریایی با مین‌روب مین ضربه‌ای contact mine [نظامی] مینی که به محض اصابت به چیزی منفجر می‌شود مین‌گذار mine layer, mine planter ship [نظامی] شناوری که ویژه مین‌گذاری طراحی و ساخته شده است مین مغناطیسی magnetic mine [نظامی] مینی که در میدان مغناطیسی هدف عمل می‌کند ن ناتَرَک Dodonaea [گیاهی] سرده‌ای درختچه‌ای یا درختی با برگهای متناوب و چسبناک و میوه پوشینه مشبک که در نواحی گرمسیری می‌رویند ناتَرَکیان Sapindaceae [گیاهی] تیره‌ای از ناتَرَک‌سانان (Sapindales) با حدود 135 سرده و 1600 گونه که عمدتاً در نواحی گرمسیری و نیمه‌گرمسیری مرطوب به‌ویژه در نواحی گرمسیری امریکا فراوان یافت می‌شوند؛ گونه‌های آنها درختی و درختچه‌ای و بالارونده و علفی پیچنده است ناتنی halfsib [ژن‌شناسی] هر یک از افرادی که تنها دارای یک والد مشترک هستند ناتنی‌آمیزی halfsib mating [ژن‌شناسی] آمیزش بین زاده‌هایی که تنها یک والد مشترک دارند ناخالصی impurity [محیط‌زیست] ماده‌ای که ناخواسته با ماده مورد نظر آمیخته شده است ناخون‌آهن non-heme iron [تغذیه] آهنی که از منابع گیاهی به دست می‌آید و به خوبی خون‌آهن جذب نمی‌شود نارون Ulmus [گیاهی] سرده‌ای از نارونیان با حدود هجده گونه درختی جنگلی و سایه‌انداز زینتی که در مناطق معتدل شمالی می‌رویند و بسیاری از آنها به خاطر ارتفاع زیاد و شاخ و برگ زیبا کاشته می‌شوند؛ برگهای آنها دارای قاعده نامتقارن با حاشیه دوبار دندانه‌ای است و گلهای بدون گلبرگ آنها قبل از پیدایش برگها در خوشه‌هایی در محل گره‌های ساقه ظاهر می‌شوند نارونیان Ulmaceae [گیاهی] تیره‌ای از گل‌سرخ‌سانان درختی یا درختچه‌ای همیشه‌سبز یا خزان‌دار با پانزده سرده و 200 گونه که در نواحی معتدل شمالی می‌رویند؛ برگهای آنها معمولاً ساده با آرایش متناوب و حاشیه‌ای صاف یا دندانه‌دار و قاعده‌ای معمولاً نامتقارن است و دارای گلهای غالباً کوچک تک‌جنسی یا دوجنسی هستند نازیست‌زایی abiogenesis [ژن‌شناسی] به وجود آمدن خودبه‌خودی موجود زنده از مواد بی‌جان متـ . زایش خودبه‌خودی spontaneous generation ناشنوا1 deaf 1 [ شنوایی‌شناسی] فردی که آستانه شنوایی دو گوش او بیش از 90 دسی‌بل است ناشنوا2 deaf 2 [ شنوایی‌شناسی] ویژگی فردی که آستانه شنوایی دو گوش او بیش از 90 دسی‌بل است ناشنوایی deafness, anacusis [ شنوایی‌شناسی] کم‌شنوایی بسیار عمیق با آستانه شنوایی بیش از 90 دسی‌بل که در آن فراگیری زبان گفتاری بدون تقویت‌کننده و روشهای آموزشی ویژه امکان‌پذیر نیست متـ . کم‌شنوایی عمیق profound hearing impairment, profound hearing loss ناشنوایی پسازبانی postlingual deafness, postlinguistic deafness [شنوایی‌شناسی] نوعی ناشنوایی که پس از رشد گفتار و زبان رخ می‌دهد ناشنوایی پیشازبانی prelingual deafness, prelinguistic deafness [ شنوایی‌شناسی] نوعی ناشنوایی که پیش از رشد گفتار و زبان رخ می‌دهد ناشنوایی مادرزاد congenital deafness [ شنوایی‌شناسی] کم‌شنوایی عمیقی که معمولاً پیش از تولد یا در هنگام آن رخ می‌دهد ناشنوایی مرکزی central deafness [ شنوایی‌شناسی] نوعی ناشنوایی ناشی از آسیب‌دیدگی مسیرهای عصبی یا اختلال در مرکز شنوایی مغز ناقل دِنا DNA vector [ژن‌شناسی] هر گونه ساختار دِنایی، مانند ژنگان ویروسها، که بتواند اطلاعات ژنی را از یک یاخته به یاخته دیگر منتقل کند ناقل دوکارکردی shuttle vector, bifunctional vector [ژن‌شناسی] ناقلی که قادر به همتاسازی در دو گونه نامرتبط است نامتقارنی اطلاعاتی information asymmetry [کتابداری] وضعیتی ناظر بر تراکنش اطلاعاتی که در آن اطلاعات یک طرف بیشتر یا بهتر از طرف مقابل است نام‌سنگ namestone [باستان‌شناسی] سنگی که بر روی آن عباراتی کنده شده باشد و از آن برای مشخص کردن گور یا هر محل دیگری استفاده کرده باشند نامولد nongenerator [ریاضی] عضوی از گروه مفروض که بتوان آن را از هر مجموعه مولد که شامل این عنصر است، حذف کرد نامیزه گوشت meat emulsion [ فنّاوری غذا] فراورده گوشتی شامل نامیزه‌های سوسیس و دیگر نامیزه‌های مصرفی در صنعت گوشت که از دو فاز پیوسته، یعنی پروتئین و آب، و پراکنده، یعنی ذرات چربی، تشکیل شده است ناوبَری navigation [درون‌شهری، دریایی، ریلی، هوایی ] علم و مهارت هدایت و واپایی وسایل نقلیه اعم از دریایی و هوایی و ریلی و درون‌شهری و جاده‌ای ناوتیپ flotilla [نظامی] 1. نوعی تقسیم‌بندی اداری ـ پشتیبانی نیروها در نیروی دریایی شامل دو یا چند ناوگروه 2. نوعی سازماندهی راهکنشی یا عملیاتی در نیروی دریایی شامل دو یا چند ناوگروه و همراه با ناو سرفرماندهی یا ناو پشتیبانی (tender) یا هر دو ناو جنگی man of war, fighting ship, armed naval ship, warship [نظامی] کشتی جنگی یا کشتی دریایی مسلح و شناورهایی مانند آنها که متعلق به نیروی دریایی است ناودسته division [نظامی] 1. پایه‌ای‌ترین تقسیم‌بندی اداری ـ پشتیبانی نیروها در نیروی دریایی چه بر روی کشتی و چه در ساحل 2. نوعی سازماندهی راهکنشی یا عملیاتی در نیروی‌دریایی که زیرمجموعه ناوگروه و شامل دو یا چند ناو است ناوش nutation [فیزیک] تغییرات منظم زاویه بین محور چرخش و محور حرکت تقدیمی متـ . رقص محوری ناوش‌پذیر ← قابل ناوبَری ناوش‌پذیری ← قابلیت ناوبَری ناوش فضای اطلاعاتی navigation of information space [کتابداری] پویش میان مصنوعات و کارگزاران و ابزارهای اطلاعاتی و تمام فعالیتهایی که به این منظور صورت می‌گیرد ناوک آغازین primitive groove [پایه پزشکی] ناودان کوچک میانی در امتداد طولی شیار آغازین رویان ٭ ناوک در اینجا به معنای ناودان یا شیار کوچک است. ناوگان رزمی task fleet [نظامی] واحدی شامل تعدادی یگان شناور و پروازی برای انجام یک مأموریت خاص که ممکن است استمرار داشته باشد ناوگروه squadron 2 [نظامی] 1. نوعی تقسیم‌بندی اداری ـ پشتیبانی نیروها در نیروی دریایی، بزرگتر از ناودسته و کوچکتر از ناوتیپ 2. نوعی سازماندهی راهکنشی یا عملیاتی در نیروی دریایی شامل دو ناودسته یا بیشتر ناوگروه آب‌خاکی amphibious squadron [نظامی] مجموعه چند ناو نیروبَر هجومی(assault shipping) آب‌خاکی که برای حمل نیروها و تجهیزات در عملیات هجومی آب‌خاکی مورد استفاده قرار می‌گیرد ناو مهمات‌بَر ammunition ship [نظامی] ناوی جنگی که ویژه حمل مهمات برای ناوها و هواگردهای نیروی دریایی طراحی شده یا تغییر کاربری داده است متـ . مهمات‌بَر ناهماهنگی anharmonicity [شیمی] میزان انحراف ارتعاش یک مولکول از حرکت یک نوسان‌گر متناظر با آن ناهمسطح‌سازی grade separation [درون‌شهری] جداسازی عمودی در تقاطعها با استفاده از سازه‌های ناهمسطح ناهمگنی اطلاعاتی information heterogeneity [کتابداری] وجود تفاوتهای نحوی و ساختاری و معنایی در میان سامانه‌های مختلف اطلاعاتی نجوم بالونی balloon astronomy [ نجوم رصدی] مطالعه اجرام آسمانی در لایه‌های بالای جوّ و آشکارسازی تابش الکترومغناطیسی در طولِ‌موجهایی که به سطح زمین نمی‌رسد، از طریق تجهیزاتی که بر روی بالون نصب می‌شود نجوم پرتوایکس X-ray astronomy [ نجوم رصدی] بخشی از علم نجوم که به مطالعه پرتوهای نجومی در بازه طیفی پرتو ایکس می‌پردازد نجوم پرتوگاما gamma-ray astronomy [ نجوم رصدی] بخشی از علم نجوم که به مطالعه پرتوهای گاما از چشمه‌های فرازمینی می‌پردازد نجوم راداری radar astronomy [ نجوم رصدی] بخشی از علم نجوم که اجرام داخل منظومه شمسی را از طریق ارسال و دریافت بازتاب امواج رادیویی مطالعه می‌کند نجوم رادیویی radio astronomy [ نجوم رصدی] مطالعه اجرام آسمانی از طریق آشکارسازی و تحلیل امواج الکترومغناطیسی در بازه طول‌ِموجهای رادیویی نجوم فرابنفش ultraviolet astronomy [ نجوم رصدی] بخشی از علم نجوم که به مطالعه پرتوهای نجومی در بازه طیفیِ فرابنفش می‌پردازد نجوم فرابنفش فرین extreme ultraviolet astronomy [ نجوم رصدی] بخشی از نجوم فرابنفش که به مطالعه پرتوهای نجومی در بازه 10 تا 90 نانومتر می‌پردازد نجوم فروسرخ infrared astronomy [ نجوم رصدی] بخشی از علم نجوم که به مطالعه پرتوهای الکترومغناطیس در بازه طیفی فروسرخ می‌پردازد نجوم ماهواره‌ای satellite astronomy [ نجوم رصدی] مطالعه اجرام نجومی به کمک ابزارهای رصدی سوار بر ماهواره‌ها نجوم موشکی rocket astronomy [ نجوم رصدی] بخشی از علم نجوم که در آن به مطالعه تابش الکترومغناطیسی اجرامی می‌پردازند که در ارتفاعات بیش از چهارصد کیلومتری زمین با فرستادن موشک قابل دستیابی است نجوم نوترینو neutrino astronomy [ نجوم رصدی] رصد و مطالعه چشمه‌های نوترینوی خورشیدی و فراخورشیدی نخاع‌برونی myelocele [پایه پزشکی] بیرون‌زدگی لوله عصبی به ‌علت آسیب یا نارسایی ستون مهره‌ها نخاع‌گشادگی syringomyelia, cavitary myelitis, hydrosyringomyelia, Morvan's syndrome, myelosyringosis, syringomyelic syndrome, syringomyelus [پایه پزشکی] افزایش حجم و قطر مجرای مرکزی نخاع نخاعی ـ مغزپسینی myelencephalospinal [پایه پزشکی] مربوط به مغز پسین و نخاع نخاعی ـ مغزپیشاپسینی metencephalospinal [پایه پزشکی] مربوط به مغز پیشاپسین و نخاع نراندامه phallus [روان‌شناسی] بازنمود روانی قضیب نراندامه‌مدار phallocentric [روان‌شناسی] ویژگی دیدگاهی مبتنی بر این باور که نراندامه یک هستی‌بخش مقدس و منبع قدرت یا نماد باروری است نراندامه‌مداری phallocentrism [روان‌شناسی ] دیدگاهی که بر نقش محوری نراندامه در مسائل روانی تأکید دارد نرخ ساعت اوج peak hour price [درون‌شهری] نرخ کرایه در ساعات اوج نرخ کرایه حجمی measurement rate [دریایی] نرخ کرایه فرست کالاهای حجمی نرخ‌‌گذاری ساعت اوج peak hour pricing [درون‌شهری] تعیین نرخ کرایه در ساعات اوج نرم‌چوب softwood [جنگل] چوب درختان سوزنی‌برگ و برخی درختان سخت‌چوب‍ی ـ که از لحاظ ساختاری دارای چوب نرم هستند نرم‌خراب fail-soft [درون‌شهری، ریلی، هوایی] ویژگی سامانه‌ای که علی‌رغم بروز خرابی، وقفه‌ای در عملکرد آن روی نمی‌دهد و تنها کارایی آن کاهش می‌یابد نسبت اوج به مبنا peak/base ratio, peak/off-peak ratio [درون‌شهری] 1. نسبت تعداد وسایل نقلیه عمومی در ساعات اوج به ساعت مبنا 2. نسبت تعداد مسافر جابه‌جا‌شده در ساعات اوج به ساعت مبنا نسبت پیوندزنی grafting ratio [شیمی] در هم‌بسپارش پیوندی، نسبت بسپار پیوندخورده به بسپار اولیه نسبت تبادل تنفسی respiratory exchange ratio, RER مقدار کربن‌دی‌اکسید تولیدشده در بدن تقسیم بر مقدار اکسیژن مصرفی در هنگام دگرگشت دریافت رژیمی نسبت تنگش contraction ratio [هوایی] 1. نسبت سطح مقطع بیشینه به سطح مقطع آزمونگاه در تونل باد زیرصوتی 2. نسبت سطح مقطع ابتدای تنگه به سطح مقطع گلویی در تونل باد اَبَرصوتی نسبت سبز green ratio [درون‌شهری] نسبت زمان سبز مؤثر برای حرکت در یک تقاطع چراغ‌دار به مدت چرخه نسبت سنی age ratio [جنگل] نسبت درختان جوان به بالغ که ممکن است معیاری برای حاصلخیزی باشد نسبت ظرفیت حمل deadweight ratio, deadweight displacement coefficient [دریایی] نسبت ظرفیت حمل به میزان جابه‌جایی آبخور در حالت بارگیری‌شده نسبت مساحت area ratio [هوایی] نسبت مساحت بال به مجذور اندازه دهانه آن نسبت منظری aspect ratio, aspect ratio of wings [هوایی] نسبت مجذور دهانه بال (wingspan) به مساحت آن نشان‌فرست beacon [درون‌شهری، مخابرات، هوایی] فرستنده ـ گیرنده‌‌ای با بُرد کوتاه که ارتباط بین وسایل نقلیه و مدیریت حمل‌ونقل را امکان‌پذیر می‌سازد نشان‌فرست چندجهته non-directional beacon, non-directional radio beacon, NDB [هوایی ] نشان‌فرست رادیویی از جمله تجهیزات زمینی‌ای است که برای هدایت هواگرد در همه جهات نشانک ارسال می‌کند نشان‌فرست همراه personal locator beacon [نظامی] نشان فرست رادیویی مکان‌نما و دوسویه‌ای که در مواقع اضطراری و در طی عملیات امداد و نجات امکان ردیابی نفرات را فراهم می‌کند نشانگان بازغذادهی refeeding syndrome [تغذیه] نشانگانی شامل افزایش میزان برخی مواد کانی در خون بر اثر ورود ناگهانی مواد مغذی به آن، عموماً پس از یک دوره محرومیت غذایی، که ممکن است منجر به مرگ فرد شود نشانگان خستگی اطلاعاتی information fatigue syndrome, IFS [کتابداری] خستگی و فشار ناشی از مواجهه با حجم زیاد اطلاعات نشانگان خستگی مزمن chronic fatigue syndrome, CFS [روان‌شناسی ] بیماری مزمنی با علت ناشناخته که مشخصه‌های آن عبارت است از خستگی و کاهش فعالیت جسمی و علائمی شبیه به آنفلوانزا و گاه افسردگی نشانگان سوخت ‌و سازی metabolic syndrome [ تغذیه] مجموعه اختلالات سوخت‌وسازی که ویژگی آنها مقاومت در برابر انسولین است نشانگر حد رفتگی tread wear indicator, TWI [تایر] زائده‌هایی در کف شیارهای رویه در عمق اینچی که در صورت رفتگی آج تا آن عمق، تایر غیرقابل‌استفاده می‌شود نشانگر زیستی biological indicator, bioindicator [محیط‌زیست] هر یک از رده‌های گوناگون ریزاندامگانهایی که می‌توان از آنها به عنوان شاخص سطوح آلودگی ترکیبات آلی استفاده کرد نشانگر ژن‌شناختی genetic marker [ژن‌شناسی] شاخص ژنگانی یا رُخ‌نمودی که به‌آسانی بتوان آن را تشخیص داد نشان‌واره logo [عمومی] نمادی خاص یک شرکت یا سازمان به صورت تصویر یا علامت یا طرح، برای تشخیص سریع و راحت آن نشانه گِل ‌و برف mud and snow, M&S, M/S, M+S [تایر] نشانه‌ای بر دیواره تایر که مشخص می‌کند تایر در زمستان، در هنگام برف و گل و سرما، کارکرد مطلوبی دارد نشیمن طوقه bead seat [تایر ] ناحیه داخلی رینگ (rim) که تایر بر روی آن قرار می‌گیرد و آب‌بندی هم می‌شود نظارت آزادراه freeway surveillance [درون‌شهری] پایش و واپایش لحظه‌به‌لحظه عملکردهای آزادراه نظریه ترابُرد transport theory [فیزیک] شاخه‌ای از مکانیک آماری و نظریه جنبشی که با توصیف آماری پدیده‌های ترابُرد مولکولها سروکار دارد نظریه چرخه سلطه long-cycle theory [سیاسی ] نظریه‌ای که بر پایه آن تحولات نظام بین‌الملل الگویی مشخص و تکراری دارد به نحوی که پس از پایان یک دوره طولانی و فراگیرِ چیرگیِ یک قدرت بر بخش مهمی از جهان دوره‌ای دیگر آغاز می‌شود که معمولاً با جنگ همراه است نظریه دومؤلفه‌ای نوترینو two-component neutrino theory [فیزیک] نظریه‌ای که بر اساس آن جرم سکون نوترینو و پادنوترینو هر دو صفر است و اسپین نوترینو همیشه با جهت حرکت آن پادموازی و اسپین پادنوترینو با جهت حرکت آن هم‌سو است نظریه سرشتها character theory [ریاضی] شاخه‌ای از جبر مجرد که به بررسی سرشتهای گروهی می‌پردازد نظریه صلح مردم‌سالاران democratic peace theory [سیاسی] نظریه‌ای مشعر بر اینکه نظامهای مردم‌سالار علیه یکدیگر نمی‌جنگند متـ . صلح مردم‌سالاران democratic peace نفوذسنج penetrometer [فنّاوری غذا] ابزاری برای اندازه‌گیری سفتی موادغذایی، به‌ویژه میوه‌ها، بر اساس عمق نفوذ کاوند، تحت فشار مشخص نفوذسنجی penetrometry [فنّاوری غذا] اندازه‌گیری سفتی مواد غذایی با نفوذ‌سنج نقش دنده‌ای lug shape, lug pattern [تایر] نوعی نقش رویه که در آن شیارها ناپیوسته و عمود بر محیط تایر است نقش دنده‌نواری rib-lug shape, rib-lug pattern [تایر] نوعی نقش رویه که مرکب از نقش نواری و نقش دنده‌ای است نقش رویه tread pattern, tread design, tread 2 [تایر] طرح نظام‌مندی از آج‍ها و شیارها و شیارک‍ها بر رویه تایر نقش قطعه‌ای block shape, block pattern [تایر] نوعی نقش رویه متشکل از تک‌قطعه‌هایی که شیارهای آنها به یکدیگر پیوسته است نقش متقارن symmetrical tread pattern [تایر] نوعی نقش رویه که در آن طرح دو طرف خط مرکزی رویه همسان است نقش نامتقارن asymmetrical tread design, nonsymmetrical tread design [تایر] نوعی نقش رویه که در آن طرح دو طرف خط مرکزی رویه ناهمسان است نقش نواری rib shape, ribs, rib pattern [تایر] نوعی نقش رویه که متشکل از نوارهای موازی است نقشه اختصاصی arbitrary map [نقشه‌برداری] نقشه‌ای که به سفارش یک شرکت یا سازمان خاص برای مقاصد خاص تهیه می‌شود نقشه برجسته relief map [نقشه‌برداری] نقشه‌ای که پستی‌بلندیهای یک ناحیه را با برآمدگی و فرورفتگی نسبی سطح نقشه منعکس می‌‌کند نقشه برهمکنش پروتئین‌ها protein-protein interaction map, protein interaction map, protein linkage map [پروتگان‌شناسی] نقشه شبکه پیچیده‌ای از برهم‌کنشهای اجزای یک پروتگان در زمانی معین نقشه بزرگ‌مقیاس large-scale map [ نقشه‌برداری] عموماً نقشه‌ای که در مقیاس 10000 : 1 تا 500 : 1 تهیه شده باشد نقشه بومی native map [نقشه‌برداری] نقشه منطقه‌ای که کشوری دیگر از طریق نهادهای دولتی یا خصوصی خود تهیه می‌کند نقشه بیان پروتئین protein expression map [پروتگان‌شناسی] توصیف فراوانی و توزیع درون‌یاخته‌ایِ پروتگان و همچنین تغییرات پسا‌ترجمه‌ای (post-translational) آنها در زمانی معین نقشه پروتگان proteome map [ پروتگان‌شناسی] توصیف ترسیمیِ فراوانی و کمیت و توزیع تمام اجزای یک پروتگان در زمان معین نقشه پیش‌نگاشت manuscript map [نقشه‌برداری] طرح اولیه نقشه که از منابع مختلف مانند برداشت زمینی یا عکس هوایی تألیف و تهیه می‌شود نقشه ترکیبی composite map [نقشه‌برداری] نقشه‌ای که از ترکیب دو یا چند نقشه با محدوده جغرافیایی و دستگاه مختصات مرجع واحد به دست می‌آید نقشه تصویرسنجشی photogrammetric map [نقشه‌برداری] نقشه عارضه‌نگاشتی که با تصویرسنجی و استفاده از عکسهای هوایی و نقاط واپایش زمینی تهیه می‌شود متـ . نقشه تصویرسنجی نقشه تصویرسنجی ← نقشه تصویرسنجشی نقشه چندوجهی polyhedric map, polyhedral map [نقشه‌برداری] نقشه زمین یا یک جسم کروی بر سطح یک چندوجهی بسته نقشه خاص‌منظوره special-purpose map [نقشه‌برداری] نقشه‌ای که برای یک منظور ویژه طراحی می‌شود نقشه راهنما index map, key map [نقشه‌برداری] نقشه‌ای که نشان می‌دهد مجموعه اطلاعات مرتبط با هم مانند نقشه‌های مختلف و عکسهای هوایی و داده‌های آماری و اطلاعات توصیفی زمین در کجا یافت می‌شود نقشه راهنمای عکسی photographic index map, photo index map, photo index [نقشه‌برداری] نقشه راهنمایی که سطح پوشش‌داده‌شده در هر عکس را با یک مجموعه‌عکس از آن منطقه نشان می‌دهد نقشه رسمی official map [نقشه‌برداری] نقشه‌ای که حریم معابر یا دیگر زمینهای شهری را در حال و آینده نشان می‌دهد و مراجع دولتی و قضایی آن را به رسمیت می‌شناسند نقشه رقمی digital map [نقشه‌برداری] نقشه‌ای که در واقع به صورت مجموعه‌ای از ارقام است و کاربرد رایانه‌ای دارد نقشه زمینوار geoidal map [نقشه‌برداری] نقشه‌ای که ارتفاع زمینوار را نسبت به بیضوی مرجع با استفاده از منحنی میزان نشان می‌دهد نقشه‌سازی تصویرسنجشی photogrammetric mapping [نقشه‌برداری] نوعی نقشه‌سازی که در آن منبع اصلی داده‌ها عکس است متـ . نقشه‌سازی تصویرسنجی نقشه‌سازی تصویرسنجی ← نقشه‌سازی تصویرسنجشی نقشه‌سازی ساحلی coastal mapping [نقشه‌برداری] تهیه نقشه از ناحیه ساحلی نقشه‌سازی هم‌مقدار isoplethic mapping, isopleth mapping, isarithmic mapping [نقشه‌برداری] تهیه نقشه‌ای که در آن یک کمیت با مقادیر هم‌ارز در نقشه نشان داده می‌شود نقشه‌سازی هوایی aerial mapping [نقشه‌برداری] تهیه نقشه با استفاده از عکسهای هوایی نقشه شدآمد traffic-circulation map, circulation map [نقشه‌برداری] نقشه‌ای که در آن مسیرهای اصلی و مسیرهای جانشین برای تنظیم شدآمد نشان داده می‌شود نقشه شناسایی reconnaissance map [نقشه‌برداری] نقشه‌ای که در آن اطلاعات به‌دست‌آمده از برداشت شناسایی و داده‌های به‌دست‌آمده از دیگر منابع یکجا عرضه می‌شود نقشه شهری urban map, city map [نقشه‌برداری] نقشه یک شهر یا منطقه شهری نقشه طبقه‌بندی زمین land-classification map [نقشه‌برداری] نقشه‌ای که در آن انواع خاک و سنگ با سایه یا رنگ خاص نشان داده می‌شود نقشه طبیعی physical map [نقشه‌برداری] نقشه‌ای که در آن سطح زمین و کف اقیانوسها و برجستگیها، و نیز پدیده‌های طبیعی مانند جریانهای اقیانوسی و باتلاقها و کویرها نشان داده می‌شود نقشه طبیعی‌مصور physiographic pictorial map [نقشه‌برداری] نقشه‌ای که در آن عوارض با استفاده نظام‌مند از مجموعه‌ای استاندارد شامل علائم و نگاره‌های قراردادی و بر اساس تصویر ساده‌شده آن عوارض نشان داده می‌شود نقشه عام‌منظوره general-purpose map [نقشه‌برداری] نقشه‌ای که گستره وسیعی از اطلاعات مورد نیاز کاربران مختلف را ارائه می‌کند نقشه عکس ‌بازنگریسته photo-revised map [نقشه‌برداری] نقشه عارضه‌نگاشتی یا مسطحاتی که با روشهای تصویرسنجشی بازنگری شده است نقشه عمومی general map [ نقشه‌برداری] نقشه‌ای که انواع عارضه‌های جغرافیایی را نشان می‌دهد نقشه کوچک‌مقیاس small-scale map [نقشه‌برداری] عموماً نقشه‌ای که در مقیاس 50000 : 1 تا 250000 : 1 تهیه شده باشد نقشه مغناطیسی magnetic map, magnetic chart [نقشه‌برداری] نوعی نقشه خاص‌منظوره که پراکندگی یکی از عناصر مغناطیسی را سده‌به‌سده نشان می‌دهد نقشه میان‌مقیاس medium-scale map, intermediate-scale map [نقشه‌برداری] عموماً نقشه‌ای که در مقیاس 10000 : 1 تا 50000 : 1 تهیه شده باشد نقشه نظامی military map [نقشه‌برداری] نقشه‌ای که برای اهداف نظامی تهیه می‌شود نقشه‌نگاری برهم‌کنش پروتئین‌ها protein interaction mapping, PIM [ پروتگان‌شناسی] فرایند تهیه نقشه برهم‌کنش پروتئینها نقشه‌نگاری بیان پروتئین protein expression mapping, PEM [ پروتگان‌شناسی] توصیف فراوانی و توزیع درون‌یاخته‌ای تمام پپتیدها و پروتئینهای اندامهای زیستی تحت شرایط کاراندام‌شناختی در زمانی معین نقشه‌نگاری پروتگان proteome mapping [پروتگان‌شناسی] دسته‌بندی تمام پروتئینهای یک سامانه زیستی در زمانی معین با استفاده از فنّاوری پروتگان‌شناختی و انعکاس ژنهای فعال بدون در نظر گرفتن بقیه ژنهای آن ژنگان در نقشه ژنی ترسیم‌شده نقشه‌نگاری حبه domain mapping [پروتگان‌شناسی] شناسایی حبه‌های خاص یک پروتئین که خصوصیات ساختاری و عملکردی دارند نقشه‌نگاری وانهشی deletion mapping [ژن‌شناسی] روشی که در آن با استفاده از وانهشهای همپوشان جایگاه یک ژن ناشناخته را بر روی یک فام‌تن یا یک نقشه پیوستگی (linkage map) تعیین می‌کنند نقشه نیم‌کره hemispherical map [ نقشه‌برداری] نقشه نیمه استوایی یا نیمه‌های نصف‌النهاری زمین نقشه هم‌انحراف isogonic map [نقشه‌برداری] نقشه‌ای که در امتداد خطوط آن انحراف مغناطیسی در یک تاریخ مشخص ثابت است نقشه هم‌مقدار isoplethic map, isarithmic map [نقشه‌برداری] نقشه‌ای که در آن نقاط هم‌کمیت به ‌هم وصل شده‌اند نقشه هوانوردی aeronautical chart [ نقشه‌برداری] نقشه‌ای که برای ناوبری هوایی طراحی می‌شود نقش یک‌سویه directional tread design [تایر] نوعی نقش رویه، که برای عملکرد بهتر تایر، در جهتی خاص طراحی شده است نقص ستیغ ‌عصبی neural crest defect [تغذیه] نقص مادرزادی بر اثر مصرف ترکیبات مشابه ویتامین آ که منجر به لب‌شکری شدن و ناهنجاری در چهره و دریچه قلب می‌شود نقطه تسلیم yield point [فیزیک] کمترین تنشی که در آن، بدون افزایش تنش، تغییرشکل مومسان (plastic defermation) جسم ادامه می‌یابد متـ . تنش تسلیم yield stress نقطه‌جوش spot weld [متالورژی] هر یک از جوشهای فاصله‌داری که عموماً به صورت دایره دیده می‌شود نقطه رهاسازی بمب bomb release point [نظامی ] نقطه‌ای که هواگرد پس از رسیدن به آن بمب را به سوی هدف رها می‌کند نقطه‌های هم‌قطر antipodal points, antipodes [ریاضی] دو نقطه که در دو سر قطر یک کره‌اند نگاره چگالی density log [ژئوفیزیک] منحنی چاه‌نگاره حاصل از پرتوزایی القایی که نشان‌دهنده چگالی کپه‌ای سنگها و شاره‌های درون آنهاست متـ . نگاره گاما ـ گاما gama-gama log نگاره گاما ـ گاما ← نگاره چگالی نگاشت دوخطی ← صورت دوخطی نگاشت مجموعه‌مقدار set valued map, set-valued function [ریاضی] برای دو مجموعه و ، نگاشتی که به هر عضو از زیرمجموعه‌‌ای از نسبت دهد نگاشت نیم‌خطی semilinear mapping [ریاضی] نگاشتی مانند از فضای بُرداری بر روی میدان به فضای بُرداری بر روی میدان ، به ‌طوری ‌که به ازای هر و هر که در آن نگاشت یک خودریختی است نگاشت هم‌قطری antipodal map [ریاضی] نگاشتی از کره واحد به که هر نقطه کره را به قرینه‌اش می‌نگارد نگهداری چوب wood preservation [جنگل] استفاده از فنّاوری برای پیشگیری از تخریب چوب به ‌وسیله اندامگانهای زنده و حریق نگینی کردن dicing [فنّاوری غذا] خرد کردن مواد غذایی به مکعبهای کوچک نماتوب ← نمایه توده بدن نماد اَبر cloud symbol [جَوّ] هریک از اندیشه‌نگاشتهای ویژه که معرف مهمترین یا فراوان‌ترین اَبرهاست نمادسازی symbolisation, symbolism [روان‌شناسی] سازوکاری دفاعی در روان‌کاوی که از طریق آن اندیشه‌ها و امیال و تکانه‌های ناخودآگاه به اشکال متفاوت بیان می‌شود نماد نراندامه phallic symbol [روان‌شناسی] هر شیء یا تصویری که بازنمایانگر اندام تناسلی نرینه باشد نمایش representation [ریاضی] یک همریختی از گروهی مفروض به گروهِ همه ماتریسهای مربعی ناتکین با درایه‌های واقع در یک میدان نماینده مالک کشتی shipowner’s agent [دریایی] شخصی حقیقی یا حقوقی که برای تأمین نیازهای کشتی در بنادر به نیابت از مالک کشتی اقدامات لازم را انجام می‌دهد نمایه پروتئینی انسان human protein index, HPI [ پروتگان‌شناسی] فهرست توصیفی جامعی از پروتئینهای یاخته‌ها و بافتها و اندامهای انسان اندیش‌ورز نمایه توده بدن body-mass index, Quetelet’s index [تغذیه] شاخصی که از تقسیم وزن بدن بر حسب کیلوگرم بر مجذور قد بر حسب متر محاسبه می‌شود اختـ . نماتوب BMI نمایه قندخونی glycemic index [ تغذیه] رتبه‌بندی اثر مصرف یک ماده غذایی واحد بر قند خون در قیاس با یک کربوهیدرات مبنا نمدار Tilia [گیاهی] سرده‌ای از نمداریان درختی بزرگ خزان‌دار با حدود 30 گونه که در نواحی معتدل شمالی می‌رویند؛ برگهایشان قلب‌شکل و معمولاً نامتقارن است و در کنار پرچمهای گل فلسی گلبرگ‌مانند وجود دارد نمداریان Tiliaceae [گیاهی] تیره‌ای از پنیرک‌سانان درختی یا درختچه‌ای و گاهی علفی با حدود 50 سرده و 450 گونه که در تمام جهان می‌رویند؛ برگهای آنها ساده با آرایش متناوب یا مارپیچی و حاشیه پهنک آنها کامل یا بریده‌بریده است و گلهایشان منظم و منفرد سه تا پنج‌‌پر است و گاه به صورت مجتمع در گل‌آذین قرار دارند نمودار profile 2, graph-chart, graph [روان‌شناسی] نگاره‌ای که در آن نمره‌های یک فرد یا گروهی از افراد در آزمونهای مختلف بازنمایی می‌شود نمودار همسان‌خوردگی isocorrosion diagram [ خوردگی] نموداری که رفتار خوردگی ثابتی را در برابر تغییرات حاصل از دما و ترکیبات شیمیایی محیط نشان می‌دهد نمونه‌بردار حجمِ زیاد high volume sampler [محیط‌زیست] افزاره‌ای برای اندازه‌گیری و تجزیه هواویزهای آلاینده هوای آزاد در حجم زیاد نمونه‌بردار قطره اَبر cloud-drop sampler [جَوّ] ابزاری که قطرک‍های اَبر را برای تعیین اندازه یا ناخالصی آنها جمع می‌کند نمونه‌برداری خط‌برخوردی line-intercept method [جنگل] نمونه‌برداری پوشش گیاهی از طریق ثبت گیاهانی که خودشان یا سایه آنها خط اندازه‌گیری را قطع می‌کند نمونه‌برداری مستمر ← آماربرداری مستمر جنگل نوآرایی فام‌تنی chromosomal rearrangement [ژن‌شناسی ] نوعی اَبیراهی فام‌تنی که در آن تکه‌هایی از فام‌تن با آرایش جدید در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند نوار تزیینی decorative rib [تایر] نواری برجسته در پیرامون دیواره تایر که جنبه زینتی دارد نوار دگرشکل deformation band [زمین] بخش مسطح در دانه یک کانی که دچار نوعی دگرشکلی در قیاس با بخشهای مجاور شده است نوار سپر buffer strip [زراعت] نواری از گیاهان کم‌ارتفاع مانند شبدر که برای جلوگیری از فرسایش خاک در میان ردیفهای کشت اصلی می‌کارند نوار شکنجی kink band [زمین] نوعی نوار دگرشکل در بلورها یا سنگهای نازک‌لایه و برگوار که در آن سوگیری شبکه یا برگوارگی در نتیجه لغزش تغییر کرده است نوار قطرسنج diameter tape [جنگل] نوعی وسیله اندازه‌گیری مدرّج که با آن از طریق اندازه‌گیری محیط ساقه یا گِرده‌بینه همزمان اندازه قطر درخت مشخص می‌شود نوار ماهیچه ← الکتروماهیچه‌نگاره نوار محافظ kerbing rib, kerbstone rib [تایر] نوار برجسته‌ای بر روی بخش بالایی دیواره تایر برای محافظت از تایر در صورت برخورد با جدول معبر نوار مغز ← الکترومغز‌نگاره نوارنمونه sample strip [جنگل] نوار باریک و درازی از جنگل که از آن به‌‌عنوان یک قطعه ‌نمونه استفاده می‌شود نواری Zostera [گیاهی] سرده‌ای از نواریان اغلب چندساله علفی با حدود دوازده گونه که بر روی بسترهای شنی یا خورها به ‌صورت غوطه‌ور یا تاحدودی شناور می‌رویند؛ برگهای این گیاهان نواری بلند به رنگ سبز روشن با حدود یک سانتی‌متر پهناست و ساقه کوتاه آنها از زمین‌ساقه‌ای سفید و منشعب می‌روید؛ گلهای آنها در غلاف قاعده برگها احاطه شده است نواریان Zosteraceae [گیاهی] تیره‌ای از قاشق‌واش‌سانان علفی دریایی چندساله با سه سرده و هجده گونه که در بیشتر دریاهای نواحی معتدل به ‌صورت غوطه‌ور می‌رویند؛ زمین‌ساقه آنها زیرزمینی خزنده یا غده‌ای و ساقه آنها پهن و برگهایشان خطی و غلاف‌دار است و گلهای تک‌جنسی آنها در ردیفهای عمودی در غلاف برگ در یک طرف ساقه می‌شکفد و فاقد گلپوش است نوترون فراگرمایی epithermal neutron [فیزیک] نوترون با انرژی بیش از 02/0 و کمتر از 100 الکترون‌ولت نوترینو neutrino [فیزیک] ذره پایدار بدون بار از خانواده لپتونها که برهم‌کنش بسیار ضعیفی با ماده دارد نوترینوی الکترونی electron neutrino [فیزیک] ذره‌ای که به همراه الکترون، نسل اول لپتونها را تشکیل می‌دهد و در طبیعت فقط به ‌صورت چپ‌گرد وجود دارد نوترینوی تاؤ tau neutrino [فیزیک] ذره‌ای که به همراه تاؤ، نسل سوم لپتونها را تشکیل می‌دهد و در طبیعت فقط به صورت چپ‌گرد وجود دارد نوترینوی میونی muon neutrino [فیزیک] ذره‌ای که به همراه میون، نسل دوم لپتونها را تشکیل می‌دهد و در طبیعت فقط به ‌صورت چپ‌گرد وجود دارد نوتوانبخشی شنوایی auditory habilitation, aural habilitation [ شنوایی‌شناسی] افزایش توان ارتباطی شنیداری ـ گفتاری افراد دارای آسیب شنوایی مادرزاد با استفاده از سمعک و تربیت شنوایی و گفتاردرمانی و لب‌خوانی و ارتباط دستی (manual communication) متـ . توانبخشی شنوایی2 نورافکن سقف‌یاب ceiling projector, cloud searchlight, ceiling light [جَوّ] نوعی نشانگر ارتفاع اَبر که در آن از یک چراغ جستجو برای ارسال باریکه نور نازکی به پایه اَبر استفاده می‌کنند نور قطبیده polarized light [فیزیک] نوری که بُردار میدان الکتریکی آن جهت‌گیری ثابتی دارد نور قطبیده دایره‌ای circular polarized light [فیزیک] باریکه نوری که بُردار الکتریکی آن را می‌توان به دو مؤلفه متعامد با دامنه‌های مساوی و با اختلاف 4/1 طولِ‌موج تقسیم کرد نور ناقطبیده unpolarized light [فیزیک] نوری که جهت‌گیری بُردار میدان الکتریکی آن تصادفی است نوع‌دوستی altruism [روان‌شناسی] به فکر دیگران بودن به ‌صورتی غیرخودخواهانه و انجام دادن کارهایی برای تأمین منافع آنان بدون در نظر گرفتن منافع شخصی نوفه‌گیری noise exposure [ شنوایی‌شناسی] قرار گرفتن در معرض نوفه که میزان آن به دو عامل مدت‌زمان و دفعات آن بستگی دارد نوفه‌گیری شغلی occupational noise exposure [ شنوایی‌شناسی] قرار گرفتن در معرض نوفه‌های شدید در محیط کار نوک‌سوختگی tip burn [زراعت] بافت‌مردگی نوک برگ در نتیجه تنش آب ناشی از باد و نمک و تجمع سم نوواقع‌گرایی neorealism, new realism [سیاسی] نگرشی در سیاست بین‌الملل که ضمن پذیرش مبانی واقع‌گرایی، بر تأثیر ساختار نظام بین‌الملل بر تعامل دولتها تأکید دارد متـ . واقع‌گرایی ساختاری structural realism نهشت اسیدی acidic deposition [محیط‌زیست] پدیده‌ای شیمیایی و جوّی که در آن ترکیبات گوگرد و نیتروژن پس از طی فرایندهای شیمیایی در جوّ به ‌حالت اسیدی درمی‌آیند و به صورت خشک یا تر بر سطح زمین می‌نشینند نهشت یون فلزی metal ion deposition [ خوردگی] فرایندی که در آن فلز نجیب‌تر بر روی فلز فعال‌تر به صورت رسوب می‌نشیند و ناحیه کاتدی ایجاد می‌کند و در نتیجه خوردگی دوفلزی بر روی فلز فعال‌تر را افزایش می‌دهد نیروسنج تک‌فنره single-spring flexure [هوایی] نیروسنجی در تونل باد که در آن، بازویی معمولاً عمودی مدل را در نقطه‌ای حفظ می‌کند؛ این نقطه در محل اتصال نازک شده است تا مانند یک مفصل عمل کند و فقط به نیروها یا جفت‌نیروهای (couples) حول همان محور حساس باشد نیروسنج تونل باد wind-tunnel balance, aerodynamic balance, balance [هوایی] دستگاهی برای اندازه‌گیری نیروها و گشتاورهای وارد بر مدل تحت آزمایش در تونل باد نیروسنج شش‌مؤلفه‌ای six-component balance [هوایی] نیروسنج تونل بادی که همزمان نیروها و گشتاورها را حول هر سه محور اندازه‌گیری می‌کند نیروسنج غلتش rolling balance [هوایی] نیروسنج تونل بادی که نیروها و گشتاورها را در هنگام غلت مدل حول محور موازی با جریان هوا اندازه‌گیری می‌کند نیروسنج فنرضربدری crossed-spring balance [هوایی] نیروسنج تونل بادی که مفصلهای آن دو یا چند فنر تخت دارد که به صورت ضربدری یکدیگر را قطع می‌کنند و در محورهای معین خمشِ تقریباً بدون اصطکاکی ایجاد می‌کنند نیروی آب‌خاکی amphibious force [نظامی] ترکیبی از یگانهای شناور نیروهای دریایی و زمینی و نیز نیروهای پشتیبانی سازماندهی‌شده و آموزش‌دیده برای انجام عملیات آب‌خاکی نیروی کِشَندزا tide-generating force, tide-producing force [ اقیانوس‌شناسی، نقشه‌برداری] نیروی گرانشی ایجادکننده کِشَند نیلوفر آبی Nymphaea [گیاهی] سرده‌ای از نیلوفرآبیان با حدود 50 گونه که در سرتاسر کره زمین پراکنده هستند و برگهای آنها یک چاک شعاعی از پیرامون به سمت دمبرگ دارد نیلوفرآبیان Nymphaeaceae [گیاهی] تیره‌ای از نیلوفرسانان آبزی با حدود سه سرده و 75 گونه و ریشه مستقر در بسترهای آبی با برگ و گلهای شناور بر سطح آب که برگ برخی از آنها تقریباً گرد با قاعده فرورفته است و برگ برخی دیگر درشت و گرد و کاملاً پیوسته است نیلوفرآبی‌سانان Nymphaeales [گیاهی] راسته‌ای از دولپه‌ایها که شامل نیلوفر آبی و برخی گیاهان آبزی دیگر است نیم‌پهنا half-width [ژئوفیزیک] برای تابعی که دارای مقدار بیشینه است و در دو طرف آن تابع به‌‌سرعت کاهش می‌یابد، فاصله میان دو مقدار از متغیر مستقل که در آنها مقدار تابع، نصف مقدار بیشینه است نیمرخ profile 3 [روان‌شناسی ] طرحی کلی از ویژگیهای شخصیتی فرد نیم‌سنجه semimetric [ریاضی ] برای مجموعه مفروض ، تابعی نامنفی مانند بر به ‌طوری که: الف) به ازای هر از ، ، ب) به ازای هر و از ، ، پ) بـه ازای هـر و و از ، نیم‌شقه ‌کردن middle cutting [ فنّاوری غذا] فرایند بریدن یک شقه به دو نیمه و واپاشی جوش weld decay [خوردگی] نوعی خوردگی مرزدانه‌ای که بر اثر تغییرات متالورژیکی در ناحیه جوشکاری به وجود می‌آید واپایش تابش emission control [نظامی] استفاده گزینشی و مهارشده از فرستنده‌های الکترومغناطیسی یا صوتی یا جز آن برای افزایش توانمندیهای فرماندهی و نظارت واپایش خرابی‌ایمن fail-safe control [درون‌شهری، ریلی، هوایی] نوعی واپایش خودکار که در هنگام خرابیِ سامانه افزاره واپاییده آن را حفظ می‌کند واپایی حجم volume regulation, volume control [جنگل] روشی مستقیم برای واپایش و تعیین حجم قابل برداشت معمولاً به صورت سالانه با استفاده از محاسباتی که بر اساس حجم و رویش موجودی سر پا صرف‌نظر از سطح انجام می‌شود واپر ← واحد آماده‌سازی پرواز واپس‌روی regression [روان‌شناسی] سازوکاری دفاعی که از طریق آن فرد، هنگامی که اضطراب برآمده از مشکلات بیرونی یا تعارضهای درونی او را تهدید می‌کند، به مرحله عقب‌تری از رشد بازمی‌گردد واپس‌زنی repression [روان‌شناسی] در نظریه روان‌کاوی، سازوکاری دفاعی و ناآگاهانه که از طریق آن فرد می‌کوشد تا تصورات مرتبط با یک سائق را به ناخودآگاه برگرداند یا در آنجا نگاه دارد واپیچش نقشه map distortion [نقشه‌برداری] تغییر شکل عوارض بر روی بیضوی که بر اثر ترسیم آنها بر روی سطح دوبعدی ایجاد می‌شود متـ . دگرشکلی نقشه map deformation واتابیدگی unfolded state [پروتگان‌شناسی] وضعیتی که در آن دسته پرشماری از مولکولها که از نظر ساختار فضایی با یکدیگر متفاوت‌اند به‌سرعت به یکدیگر تبدیل می‌شوند واجدایش segregation 2 [ژن‌شناسی] جدا شدن دگره‌های یک ژن از یکدیگر در تقسیم کاستمانی واحد آماده‌سازی پرواز air staging unit [نظامی] یگانی که در فرودگاه صحرایی مستقر می‌شود و کلیه امور پذیرش و نگهداری و تعمیر و آماده‌سازی پرواز هواگردها و واپایش نفرات و بار را بر عهده دارد اختـ . واپر واحد بی‌تقارن asymmetric unit [فیزیک] کوچک‌ترین بخش ساختار بلور که با استفاده از آن گروه فضایی ساختار کل بلور به دست می‌آید واحد رونویسی transcription unit, TU [ژن‌شناسی] قطعه‌ای از دِنا که بین محل آغازش و پایانش رونویسی با رِنا‌بسپاراز قرار دارد واحد سیار حفاری فراساحل mobile offshore drilling unit [دریایی] واحدی برای حفاری در بستر دریا که می‌توان آن را به‌آسانی از مکانی به مکان دیگر جابه‌جا کرد اختـ . وسحاف MODU وادادگی کاتدی cathodic disbondment [ خوردگی] از بین رفتن چسبندگی میان پوشش و زیرآیند (substrate) آن بر اثر واکنش کاتدی وارسی آغاز اجاره on-hire survey [دریایی] وارسی وضعیت کلی کشتی در ابتدای دوره اجاره که یک بازرس مستقل آن را انجام می‌دهد وارسی پایان اجاره off-hire survey [دریایی] وارسی کشتی پس از پایان دوره اجاره و در زمان تحویل به مالک کشتی برای مقایسه وضعیت کنونی آن با وضعیت آن در زمان اجاره وارونوشتاز reverse transcriptase, RNA-dependent DNA polymerase, RTase [ژن‌شناسی] زی‌مایه‌ای که رِنای تک‌رشته‌ای و آغازگر را الگوی ساخت دِنای دورشته‌ای (double-stranded DNA) قرار می‌دهد وارونویسی reverse transcription [ژن‌شناسی] ساخت دِنا از روی الگوی رِنا با وارونوشتاز واژگونی1 overturning [جَوّ] تبادل سریع هوا بین ترازهای مختلف در نتیجه نیروهای شناوری واژگونی2 ← واژگونی همرفتی واژگونی همرفتی convective overturn [جَوّ] آمیختگی توده آب لایه‌لایه بر اثر تغییر چگالیِ ناشی از تغییر دما متـ . واژگونی2 overturn واسپارش disposal, burial 3 [باستان‌شناسی] رها کردن جسد در آب یا قرار دادن آن در خاک یا آتش یا هوا واسپارش تک‌مرحله‌ای simple disposal [باستان‌شناسی] واسپارش‍ی که در یک مرحله انجام می‌شود واسپارش چندمرحله‌ای ← تدفین پسین واقع‌گرایی realism [سیاسی] نگرشی در سیاست که مبتنی است بر حقایق موجود و عمل بر اساس آنچه هست، نه آنچه باید باشد متـ . واقع‌گرایی کلاسیک classical realism واقع‌گرایی ساختاری ← نوواقع‌گرایی واقع‌گرایی ساختاری تدافعی defensive structural realism [سیاسی] نظریه‌ای که بنا بر آن دولتها برای حفظ توازن در برابر دولتهای سلطه‌جو قدرت خود را افزایش می‌دهند واقع‌گرایی ساختاری تهاجمی offensive structural realism [سیاسی] نظریه‌ای که بنا بر آن دولتها برای تضمین امنیت خود در نظام بین‌الملل باید قدرت خود را تا جای ممکن افزایش دهند واقع‌گرایی کلاسیک ← واقع‌گرایی واقع‌گرایی نوسنتی ← واقع‌گرایی نوکلاسیک واقع‌گرایی نوکلاسیک neoclassical realism [سیاسی] نوعی واقع‌گرایی که بیشتر بر انگیزه‌های موجود در پس سیاست خارجی دولتها و تأثیر عوامل داخلی بر رفتار خارجی آنها تأکید می‌ورزد تا بر ساختار جهانی و عوامل جهانی مؤثر بر رفتار خارجی دولتها متـ . واقع‌گرایی نوسنتی neotraditional realism واکشت subculture [ میکرب] عمل تهیه یک کشت تازه از کشت قبلی واکنش‌سازی reaction formation [روان‌شناسی] در نظریه روان‌کاوی، سازوکاری دفاعی که از طریق آن تکانه‌های ناپذیرفتنی یا تهدیدکننده ناخودآگاه انکار می‌شود و صورتهای مقابل جای آنها را در خود‌آگاه می‌گیرد واکنشگاه فراگرمایی epithermal reactor [فیزیک] واکنشگاهی/ رآکتوری هسته‌ای که در آن عامل پدیدآورنده شکافت نوترون فراگرمایی است متـ . رآکتور فراگرمایی واکنشگاه گرمایی thermal reactor [فیزیک] واکنشگاهی/ رآکتوری هسته‌ای که در آن عامل پدیدآورنده شکافت نوترون گرمایی است متـ . رآکتور گرمایی واگذاری هواگرد handover, aircraft handover, handoff [نظامی] فرایند انتقال نظارت یک هواگرد، از یک مراقب پرواز به مراقب پرواز دیگر والایش sublimation [روان‌شناسی] ارضای ناخودآگاهانه سائقهای ناپذیرفته جنسی یا پرخاشگرانه از مسیر اجتماعی پذیرفته و گاه حتی ستودنی وانهش deletion [ژن‌شناسی] حذف شدن یک نوکلئوتید تا چند ژن از دِنا متـ . حذف وجهه اجتماعی social persona, public image [باستان‌شناسی ] بازتاب هویت اجتماعی شخص در تدفین وَراژنگان epigenome [ژن‌شناسی] مجموعه اطلاعات وَراژنی در یک ژنگان، از جمله عوامل مؤثر در نقش‌بست ژنی وَراژنگان‌شناسی epigenomics [ژن‌شناسی ] مجموعه روشهایی که از آنها برای تجزیه‌و‌تحلیل شاخصهای وَراژنگانی مانند متیل‌گذاری (methylation) دِنا استفاده می‌شود ورزآوری tumbling [ فنّاوری غذا] ورز دادن گوشت معمولاً در یک استوانه دوّار که در آن قطعات مکرراً روی هم می‌افتند ورقه مخروطی cone sheet [زمین] توده نفوذی ورقه‌ای که در نتیجه نفوذ ماگما در یک شکستگی مخروطی به وجود آمده است ورود check-in [گردشگری] وارد شدن و ثبت‌نام در واحدهای اقامتی ورودی entrance fee, admission fee [گردشگـری] مبلغی که برای ورود به جایی ماننـد نمایشـگاه پرداخت می‌شود ورودی اَبَرصوتی supersonic inlet [هوایی] ورودی هوا در مدخل و در طول مجرای تونل باد برای جریان اَبَرصوتی که از اجزای لازم برای تغییر هندسی یا تولید امواج ناشی از ضربه مایلِ چسبیده (attached oblique shock) است وَریادگاره secondary relics [باستان‌شناسی] اشیایی که با تن‌یادگاره قدیسان در تماس بوده است و در قرون وسطی و امروز در مذهب کاتولیک اهمیت دارد وزن مجاز روی‌هم‌چینی allowable stacking weight [دریایی] حداکثر باری که در هنگام روی‌هم‌چینی بر هر یک از چهار ستون بارگُنج می‌توان وارد کرد وسایل غذاخوری tableware [ گردشگری] ظروفی که برای غذا خوردن از آنها استفاده می‌شود، از قبیل بشقاب و لیوان و کارد و چنگال وسایل غذاخوری یک‌نفره place setting [گردشگری] یک دست وسایل غذا خوردن مخصوص یک نفر وسحاف ← واحد سیار حفاری فراساحل وسیله زمینی هدایت‌پذیر از دور unmanned ground vehicle [نظامی] وسیله زمینی و سبک و قابل حملی که با عبور از کانالهای آب و فاضلاب و سردابها قادر به انجام عملیات نظامی در مناطق شهری است اختـ . زهپاد UGV وضعیت اضطراری ← اضطرار وضعیت تردد traffic conditions [درون‌شهری] شرایط ناظر بر وسایل نقلیه بر اساس تنوع آنها و توزیع جهتی جریان عبور و نحوه استفاده از خطوط عبور و ویژگی رانندگان آنها در یک محدوده ترددی معین وضعیت راه roadway conditions [درون‌شهری] مشخصات هندسی یک معبر شامل نوع آن و شمار خطوط عبور و پهنای آنها در دو جهت و عرض شانه و سرعت درنظرگرفته‌شده در طراحی و مسیربندی افقی و عمودی وضعیت رودررو head-on situation [دریایی] وضعیتی که در آن دو شناور موتوری از دو جهت مخالف یا تقریباً مخالف به یکدیگر نزدیک می‌شوند وضعیت فوریتی ← فوریت وقفه در آتش hang fire [نظامی] وضعیتی که در آن عملکرد سامانه آتش با تأخیر یا اخلال همراه است ویرایش نقشه map editing, map edit [نقشه‌برداری] اصلاح یا اضافه ‌کردن یا کم کردن نمادها و داده‌ها و حروف و ارقام و بازنگری کلی در محتوا و شکل نقشه پیش از چاپ ویرایش وانهشی deletion editing [ژن‌شناسی] شکلی از ویرایش رِنا که در آن نوکلئوتیدها از رونوشت حذف می‌شوند ویروس‌شناسی virology [ میکرب] شاخه‌ای از میکرب‌شناسی که به مطالعه ویروسها و بیماریهای ناشی از آنها می‌پردازد ویروس‌شناسی بالینی clinical virology [ میکرب] شاخه‌ای از ویروس‌شناسی که به مطالعه بیماریهای عفونی ناشی از عوامل ویروسی می‌پردازد ویروس‌شناسی پزشکی medical virology [ میکرب] شاخه‌ای از ویروس‌شناسی که به مطالعه ویروسهای بیماری‌زا در انسان می‌پردازد ویروس‌شناسی مولکولی molecular virology [ میکرب] مطالعه ویروسها با استفاده از فنّاوریهای تشخیص مولکولی ویروس‌میزی viruria [ میکرب] وجود ویروس در ادرار ویریون virion, viral particle, virus particle [ میکرب] ویروس در مرحله‌ای از چرخه زندگی خود که در محیط خارج از یاخته در بدن یافت می‌شود و الزاماً شامل ماده ژنی و پوشه است ویژگیهای اجتماعی تفریحکده social attributes setting [گردشگری] خصوصیات یا مشخصه‌های یک تفریحکده که تجربه‌های تفریحی بر اساس آنها تعریف و از یکدیگر متمایز می‌شوند ویژه‌گاه آزمون test diamond [هوایی] ناحیه‌ای در آزمونگاه تونل اَبَرصوتی که در آن مدل و جریان در هر لحظه الزاماً ثابت هستند هـ هادیراه گود open cut guideway [درون‌شهری] هادیراهی که پایین‌تر از سطح طبیعی زمین و در گودی قرار دارد هادیراه هوایی elevated guideway [درون‌شهری] هادیراه ناهمسطح بر روی سازه‌ای که ارتفاع ایمن را برای وسایل نقلیه درحال‌حرکت بر سطح زمین فراهم می‌کند هدف پرارزش high-payoff targets [نظامی] هدفی که خارج ساختن آن از چنگ دشمن به طرز محسوسی موجب موفقیت عملیات نیروهای خودی شود هزارنی Butomus [گیاهی] سرده چندساله آبزی از تیره هزارنی‌ایان با یک گونه که بومی اوراسیاست و امروز در سرتاسر منطقه معتدل شمالی پراکنده است هزینه اتاق‌تکی single room supplement [گردشگری] هزینه اضافی اقامت در یک اتاق دونفره یا بیشتر بدون هم‌اتاقی هزینه بازگردانی ← پاداش بازگردانی هزینه سفر voyage costs [دریایی] هزینه‌های یک سفر مشخص شامل سوخت مصرفی، هزینه‌های بندری، عوارض آبراه، یدک‌کشی، دستمزد خدمه، نگهداری، تعمیرات، بیمه، کالاهای مصرفی و روغنهای مصرفی هسته اَبر cloud nucleus [جَوّ] ذراتی در جوّ که مرکز تشکیل قطرک یا ذره یخ هستند هسته تاب‌یار folding nucleus [پروتگان‌شناسی] تعداد نسبتاً محدودی از ‌مانده‌های آمینواسید یک پروتئین نوساخته و هنوز واتابیده‌ای که با برهم‌کنش، داربستی (scaffold) تشکیل می‌دهند که بقیه پروتئینها به دور آن متراکم می‌شوند هسته‌زایی nucleosynthesis [فیزیک] تولید هسته‌های اتمی بر اثر واکنشهای هسته‌ای در دما و فشار بالا هسته‌های میعان اَبر cloud condensation nuclei [جَوّ] ذره‌های هواویز نم‌گیر در جوّ که ممکن است به‌عنوان هسته‌های قطرک‍های ابر عمل کنند اختـ . هماب CCN هشت‌تایی باریونی baryon octet [فیزیک] مجموعه‌ای از هشت ذره با پاریته (parity) مثبت و اسپین 2/1 که الگویی متقارن دارند هماب ← هسته‌های میعان اَبر هم‌اَبرناکی isoneph [جَوّ] در نقشه‌های همدیدی، خطی که از نقاط دارای اَبرناکی یکسان می‌گذرد هم‌ارز سوخت و سازی metabolic equivalents, MET [ تغذیه] مقدار انرژی مصرفی بر مبنای مقدار اکسیژن مصرفی در دقیقه در ازای هر کیلوگرم وزن بدن همازمینوار cogeoid [ژئوفیزیک] سطحی هم‌پتانسیل که به ‌سبب تغییر پتانسیل زمینوار بر اثر انتقال جرم از بالای زمینوار به زیر آن، به وجود می‌آید همانندسازی identification [روان‌شناسی] فرایند همسان‌انگاری خود با دیگران و پذیرش ویژگیها و دیدگاههای آنها همانندسازی برون‌فکنانه projective identification [روان‌شناسی] گونه‌ای برون‌فکنی تعاملی که به ‌طور طبیعی یا در مقام سازوکاری دفاعی به کار می‌رود و از طریق آن فرد حالات درونی و دفاعی خود را صرف فردی دیگر می‌کند هم‌بسپار پیوندی graft copolymer [شیمی] هم‌بسپاری با یک زنجیر بسپاری (بسپار A) که به آن یک یا چند زنجیر بسپاری از بسپاری دیگر (بسپار B) متصل است هم‌بسپار دسته‌ای block copolymer, block polymer [شیمی] هم‌بسپاری که در آن واحدهای تکرارشونده متفاوت A و B و غیره در توالیها یا دسته‌های بلند قرار دارند و به ‌طور خطی به هم متصل‌اند هم‌بسپارش دسته‌ای block copolymerisation [شیمی] هم‌بسپارشی که در آن تکپارهای همسان در توالیهای بلند به هم متصل می‌شوند هم‌بسپار کاتوره‌ای random copolymer, ideal copolymer [شیمی] هم‌بسپاری که در آن واحدهای تکرارشونده متفاوت در طول زنجیر به طور تصادفی ردیف شده‌اند همپا escort 1 [عمومی] یک یا چند نفر که شخصی را به ‌منظور محافظت یا احترام همراهی می‌کنند متـ . همپایان همپایی escort 2 [عمومی] همراهی کردن شخصی به منظور محافظت از او به وسیله یک یا چند نفر هم‌پیوستگی equicontinuity [ریاضی ] خصوصیتی برای خانواده از توابع مختلط بر فضای سنجه‌ای به طوری ‌که به ازای هر مثبت، عدد مثبتی مانند یافت شود که به ازای هر از و هر و از ، اگر ، آنگاه همتاسازی دوسویه bidirectional replication [ژن‌شناسی] نوعی همتاسازی دِنا که در آن دوشاخه‌های همتاسازی در دو جهت مخالف هم پیش می‌روند همتافت ژنی gene complex [ژن‌شناسی] مجموعه‌ای متشکل از دو یا چند ژن نزدیک به هم بر روی قطعه‌ای از یک فام‌تن که از نظر کارکردی به یکدیگر مرتبط هستند همتافت همرفتی میان‌مقیاس mesoscale convective complex [جَوّ] زیرمجموعه‌ای از سامانه‌های همرفتی میان‌مقیاس با سپراَبری گسترده و دایره‌‌شکل و دیرپا و سرد اختـ . هم‌هم MCC همجا sympatric [زراعت، گیاهی] ویژگی گونه‌های یک محیط جغرافیایی هم‌جوشانی اطلاعات ← یکپارچه‌سازی اطلاعات هم‌خونی consanguinity [ژن‌شناسی] خویشاوندی به ‌علت داشتن دستِ‌‌کم یک نیای مشترک هم‌سفران group riders [درون‌شهری] مسافرانی که مبدأ و مقصدشان یکی است و با یک وسیله نقلیه همراه هم سفر می‌کنند هم‌سفری group riding [درون‌شهری] سفر با یک وسیله نقلیه به همراه هم و با مبدأ و مقصد مشترک همفرمانی power-sharing 2 [سیاسی] مشارکت در تشکیل دولت بر پایه ائتلاف میان دو یا چند حزب متـ . مشارکت در قدرت هم‌کشت coculture [ میکرب] کشت هم‌زمان دو یا چند نوع یاخته در یک محیط هم‌کنشگان interactome, protein interactome [ پروتگان‌شناسی] شبکه کاملی از برهم‌کنشهای فیزیکی و کارکردی پروتئینها به ‌صورت پایدار یا گذرا در درون یک یاخته در دوره زمانی معین هم‌کنشگان‌شناسی interactomics [پروتگان‌شناسی] مجموعه‌روشهایی که برای تفکیک و خالص‌سازی و توصیف صفات اختصاصی پروتئینها و شناسایی و توصیف مولکولی برهم‌کنشهای آنها بر دیگر پروتئینهای یاخته به کار می‌رود هم‌کوک course [موسیقی] گروهی از سیمها شامل یک یا دو یا سه عضوِ سیمی که در صورت داشتن بیش از یک عضوِ سیمی باید دارای کوک یکسان باشند هم‌گروه cohort [علوم سلامت] گروهی از افراد منتخب از میان یک جمعیت مشخص که دارای خصوصیت یا تجربه مشترک هستند هم‌گشت ← جهش هم‌گشتی همه‌گیرشناسی تغذیه‌ای nutrition epidemiology [تغذیه] مطالعه تغذیه و رژیم غذایی از منظر سبب‌شناسی (etiology) و بیماری‌زایی و پیشگیری از بیماری هم‌هم ← همتافت همرفتی میان‌مقیاس هوابشم air hoar 1 [جَوّ] نهشتی از بشم بر روی اجسام موجود در بالای سطح زمین هواخواری aerophagia, aerophagy, gastrospiry [تغذیه] بلعیدن هوا عموماً در هنگام خوردن غذا هواده مکانیکی mechanical aerator [محیط‌زیست] افزاره‌ای مکانیکی برای هوادهی به مایع هوادهی مکانیکی mechanical aeration [محیط‌زیست] وارد کردن هوا به مایع با افزاره مکانیکی هوازی اجباری obligate aerobe [محیط‌زیست] ریزاندامگانی که فقط در مجاورت با اکسیژن محلول می‌تواند زنده بماند هواسپاری surface disposal, earth burial, aerial burial, sky burial [باستان‌شناسی] نوعی تدفین که در آن جسد را بر روی زمین یا درخت یا صخره یا سکو می‌نهند هواگرد اَبَرصوتی بی‌صدا quiet supersonic aircraft [هوایی] هواگردی اَبَرصوتی که غرش صوتی آن به زمین نرسد و جلب توجه نکند هواگرد باسرنشین manned aircraft [نظامی] هواگردی که ترابری و هدایت پرواز آن را نیروی انسانی بر عهده دارد هواگرد بی‌سرنشین unmanned aircraft [نظامی] هواگردی که در انجام مأموریتهای مختلف نظامی به صورت خودکار یا از راه دور هدایت می‌شود هواگرد تبدیل‌پذیر convertible aircraft [هوایی] هواگردی که به سرعت از مسافری به باری یا از باری به مسافری تبدیل‌پذیر است هواگرد تلفیقی composite aircraft [هوایی] مجموع دو هواگرد به‌یکدیگر‌پیوسته که تا قبل از برخاست، حـکم هواگردی واحد را دارنـد، اما پس از برخـاست، از یکدیـگر جدا می‌شـوند و به دو هـواگرد مستقـل بدل می‌شـوند و جـداگانه پرواز می‌کنند هواگرد تندتبدیل quick-change aircraft [هوایی ] هواگردی که تجهیزات داخلی آن ظرف چند دقیقه از مسافری به باری تبدیل‌پذیر است هواگرد سربار parasite, parasite aircraft, parasite airplane [هوایی] هواگردی که به نیروی پیش‌ران و نیروی برآر هواگرد مادر متکی است و آن را یا با هواگرد مادر یدک می‌کشند یا در خارج یا داخل بدنه آن سوار می‌کنند هواگرد مادر parent, mother ship, mother, parent aircraft, mother ship aircraft, mother aircraft [هوایی] هواگرد اصلی در هواگرد تلفیقی یا حامل هواگرد سربار هوای آزاد ambient air, open air [محیط‌زیست] بخشی از جوّ که عموم مردم در بیرون ساختمانها به آن دسترسی دارند هوای اولیه primary air, primary airflow [هوایی] قسمتی از هوای ورودی موتور توربینی که برای متراکم شدن و مصرف در محفظه احتراق از درون هسته موتور عبور می‌کند و از خروجی آن خارج می‌شود هوای ثانویه secondary air, secondary airflow, secondary fan airflow [هوایی ] قسـمتی از هوای ورودی موتور توربینی که قبل از ورود به فشرده‌ساز از خروجی کنارگذر (bypass) خارج می‌شود و بخشی از رانش موتور را ایجاد می‌کند هوفامینه euchromatin [ژن‌شناسی] بخشهای کمرنگ‌تر و کم‌تراکم‌تر فامینه که حاوی ژنهای بیان‌شونده است هیمه آتش‌سپاری funeral pyre, funeral pile [باستان‌شناسی] پشته‌ای از چوب و مواد سوختنی برای سوزاندن جسد ی یاختمان cellome [ژن‌شناسی] مجموعه مولکولهای یک یاخته و برهم‌کنش زمانی و مکانی آنها یاختمان‌شناسی cellomics [ژن‌شناسی] مجموعه روشهایی که از آنها برای بررسی و تجزیه و تحلیل و شناسایی کارکردهای یاخته استفاده می‌کنند یاخته‌های باز open cells [جَوّ] آرایه منظمی از تکه‌های آشکار اَبر به صورت شبکه‌ای از اَبر لایه‌ای یاخته‌های بسته closed cells [جَوّ] ساختار اَبرهای همرفتی میان‌مقیاس با ظاهر و اندازه‌های نسبتاً یکسان که شبکه‌ای از هوای صاف آنـها را از هـم جدا می‌کند یادآوری 24‌ساعته 24-hour recall [تغذیه] روشی برای ارزیابی تغذیه که در آن فرد تمام اقلام غذایی را که در بیست ‌و چهار ساعت گذشته خورده است گزارش می‌کند یادگاره relic [باستان‌شناسی] آثار و بقایای فرهنگی کهن به‌ویژه آنها که دارای ارزش مذهبی و نمادین هستند یادمان تدفینی funerary monument [باستان‌شناسی] اثری یادمانی که در بسیاری از فرهنگها و تمدنها بر روی گور یا در کنار آن برای درگذشتگان برپا می‌شود یال ‌اسبی ← زانیشلیا یال‌اسبیان ← زانیشلیائیان یخ بسته fast ice, land fast ice [جَوّ] دریایخی که به ‌علت اتصال به ساحل بی‌حرکت است یخ‌بلورمِه ← یخ‌‌مِه یخ ‌پَر ice feathers, frost feathers [جَوّ] نـوعی بشـم که بر روی بادخـور اجـسام زمیـنی یا بـر روی هواپـیمای در حـال گذر از لایـه هوای سـرد به لایـه هـوای گـرم تـشکیل می‌شود یخ‌پوزه ice foot [جَوّ] یخ ‌بسته‌ای که تا خط مد محکم به ساحل چسبیده است و کشند بر آن تأثیر نمی‌گذارد یخ‌‌پوسته1 ice crust 1 [جَوّ] نوعی برف‌پوسته به ‌صورت لایه یخ ضخیم‌تر از پوسه‌پوسته (film crust) بر روی سطح برف یخ‌پوسته2 ice crust 2, ice rind [جَوّ] لایه سخت و نازک دریایخ یا یخ رودخانه یا یخ دریاچه یخ تابه‌ای pancake ice [جَوّ] انباشتی تقریباً دایره‌ای از خاکه‌یخ با قطر کمتر از 3 متر با لبه‌هایی که بر اثر برخورد برجستگی پیدا کرده است یخ‌تود pack ice, ice pack [جَوّ] تمام دریایخ، به‌جز یخ ‌بسته، که ممکن است به طور قابل ملاحظه‌ای جابه‌جا و دچار دگرشکلی شود یخ‌تود باز open pack ice [جَوّ] یخ‌تودی با تخته‌یخهای به‌ندرت به‌هم‌چسبیده که 50 تا 80 درصد سطح آب را پوشانده است یخ‌تود بسته close pack ice [جَوّ] یخ‌تودی با تخته‌یخهای غالباً به‌هم‌چسبیده که 70 تا 80 درصد سطح آب را پوشانده است یخ چربی‌گون grease ice, ice fat, lard ice [جَوّ] پوسته نازکی از خاکه‌بلورها که بر روی سطح دریا به ‌هم بسته می‌شوند و ظاهری تیره و چربی‌گون ایجاد می‌کنند یخ‌چشمک ice blink [جَوّ] منطقه نسبتاً روشن سطح زیرین اَبر که بر اثر بازتاب نور از یخ ایجاد می‌شود یخ درون‌خشکی inland ice [جَوّ] نام قدیمی برگه یخ (ice sheet) گرینلند یخ دریاچه lake ice [جَوّ] یخی که بر سطح دریاچه تشکیل شده باشد یخ رودخانه river ice [جَوّ] یخی که بر سطح رودخانه تشکیل شده باشد یخ زیر خاک ← زمین‌یخ یخ زیر زمین ← زمین‌یخ یخسار بازمانده relict glacier [زمین] بازمانده یک یخسار قدیمی‌تر و بزرگ‌تر یخ سوزنکی ← خاکه‌بلور یخشار icefall [جَوّ] بخشی از یخسار که بر اثر افزایش ناگهانی و شدید شیب در هم شکسته می‌شود و فرو می‌ریزد یخ شمعکی candle ice [جَوّ] نوعی دریایخ واپاشیده متشکل از منشورها یا استوانه‌های یخی که راستای آنها عمود بر سطح یخ اصلی است متـ . یخ قلمی penknife ice یخ فسیلی fossil ice [جَوّ] زمین‌یخِ مناطق همیشه‌یخبندان یا مناطقی که دمای امروزی آنها برای تشکیل آن مناسب نیست و در گذشته زمین‌شناختی تشکیل شده است یخ فشاری pressure ice [جَوّ] دریایخ یا یخ رودخانه یا یخ دریاچه‌ای که بر اثر تنشهای جانبی ناشی از باد یا جریان آب یا جزرومد یا موج تغییر شکل داده است یخ قلمی ← یخ شمعکی یخ‌گُل ice flowers [جَوّ] 1. بافت ظریفی از بشم که گاهی در حجم زیاد بر سطح برف یا یخ تشکیل می‌شود 2. یخ‌بلورهایی که بر سطح آب آرامی که به‌کُندی در حال انجماد است تشکیل می‌شوند یخ‌مِه ice fog, frozen fog, frost fog, frost flakes, air hoar 2, rime fog [جَوّ] نوعی مِه که از ذرات یخ معلق در هوا تشکیل می‌شود متـ . یخ‌بلورمِه ice-crystal fog یدک‌کش بازگردانی salvage tug, wrecking tug [دریایی] یدک‌کشی که از آن برای بازگردانی شناورهای آسیب‌دیده و در معرض خطر، گاه در موقعیتهای اضطراری، استفاده می‌شود یراق تابوت coffin fitting [باستان‌شناسی] اجزای الحاقی تزیینی یا غیرتزیینی که جزو بدنه اصلی تابوت نیست، مانند دسته و زهوار و بست یکای اتووش Eötvös unit [ژئوفیزیک] یکای گرادیان گرانش یا انحنا یکپارچگی اطلاعات information integrity [ کتابداری] همبستگی و درستی و همگونی و قابل اعتماد بودن محتوا و فرایندها و نظامهای اطلاعاتی یکپارچه‌سازی اطلاعات information integration, II [کتابداری] ایجاد پیوستگی میان اطلاعات منابع مختلف که از مفاهیم و زمینه‌ها و صورتهای متفاوت تشکیل شده ‌است متـ . هم‌جوشانی اطلاعات information fusion یگانه‌گرایی monism [روان‌شناسی] دیدگاهی مبتنی بر اینکه واقعیت از جوهر واحدی تشکیل شده است یون چند‌اتمی polyatomic ion [شیمی ] یونی که در آن دو یا چند اتم با هم پیوند اشتراکی دارند فهرست واژه‌ها به ترتیب الفبای لاتینی A abattoir مجتمع کشتارگاهی [فنّاوری غذا] abiogenesis نازیست‌زایی [ژن‌شناسی] abnormal magnetic variation تغییر مغناطیسی نابهنجار [ژئوفیزیک] abrasion corrosion خوردگی سایشی [خوردگی] abrasion resistance مقاومت سایشی [خوردگی] abrasive wear رفتگی سایشی [خوردگی] absolute BC رسای مطلق [شنوایی‌شناسی] absolute bone conduction رسانش استخوانی مطلق [شنوایی‌شناسی] absolute-gravity instrument سنج‌افزار گرانی مطلق [ژئوفیزیک] absolute magnetometer مغناطیس‌سنج مطلق [ژئوفیزیک] abyssal hill province ایالت تپه‌مغاکی [اقیانوس‌شناسی] abyssal storm توفان مغاکی [اقیانوس‌شناسی] AC رسه [شنوایی‌شناسی] Acantholimon کلاه میرحسن [گیاهی] accelerated aging پیرش شتاب‌یافته [خوردگی] accelerated corrosion test آزمون خوردگی شتاب‌یافته [خوردگی] accelerated life test آزمون طول عمر شتاب‌یافته [خوردگی] accelerated weathering آزمون هوازدگی شتاب‌یافته [خوردگی] acceleration of free fallشتاب سقوط آزاد [ژئوفیزیک] acceleration of gravity شتاب گرانی [ژئوفیزیک] acceleration period دوره شتاب [خوردگی] accent plant/accented plant آراگیاه [زراعت] acceptable daily intake abbr. ADI دریافت روزانه پذیرفتنی [تغذیه] acceptable macronutrient distribution range گستره پذیرفتنی کلان‌مغذی [ تغذیه] abbr. AMDR accessory cloud اَبر فرعی [جَوّ] accessory pyrcolast آذرآوار فرعی [زمین] accidental علامت عَرَضی [موسیقی] accidental pyroclast آذرآوار تصادفی [زمین] accommodation → nerve accommodation accompanied burial گور توشه‌دار [باستان‌شناسی] accumulation انباشت [جَوّ] accuracy of information → information accuracy ACE tourism گردشگری تلفیقی [گردشگری] acid cleaning تمیزکاری اسیدی [خوردگی] acidic deposition نهشت اسیدی [محیط‌زیست] acid-loving اسیددوست [جنگل، زراعت، گیاهی ] syn. acidophilus, acidophilic acidophilic → acid-loving acidophilus/acidophilous → acid-loving acidosis اسیدباری [تغذیه] acoustic transducer تراگذار صوتی [فیزیک] acquired hearing loss اُفت شنوایی اکتسابی [شنوایی‌شناسی] syn. adventitious hearing loss Actinidia کیوی [گیاهی] Actinidiaceae کیویان [گیاهی] activated state حالت فعال‌شده [شیمی] active cloud اَبر فعال [جَوّ] active ecotourism → hard ecotourism activity centre → major activity centre activity coordinator → animateur activity series سری فعالیت [شیمی] adaptancy platform مشی سازگار [گردشگری] add fare اضافه‌کرایه [درون‌شهری] addition mutation → insertion mutation additive gene action ژن‌کنش افزایشی [ژن‌شناسی] ADF → automatic direction-finder ADI → acceptable daily intake Adiantaceae پرسیاوشیان [گیاهی] Adiantum پرسیاوش [گیاهی] adjusted rate میزان تعدیل‌یافته [علوم سلامت] adjustment تعدیل [علوم سلامت] administrative movement حرکت اداری [نظامی] admission fee → entrance fee admission rate bias سوگیری میزان بستری [علوم سلامت] admission ticket → entrance ticket adult wood رسیده‌چوب [جنگل] syn. mature wood, outer wood advanced base پایگاه رده جلو [نظامی] advanced decay پوسیدگی پیشرفته [جنگل] advanced operations base پایگاه عملیاتی رده جلو [نظامی] advanced oxidation processes فرایندهای اکسایش پیشرفته [محیط‌زیست] advanced traveler information system سامانه پیشرفته اطلاع‌رسانی سفر [درون‌شهری] abbr. ATIS adventitious hearing loss → acquired hearing loss advocacy platform مشی سودمحور [گردشگری] adzed tie ریل‌بند تیشه‌ای، تراورس تیشه‌ای [ریلی] AEP → audiotory evoked potential aerial burial → surface disposal aerial camera دوربین هوایی [نقشه‌برداری] aerial mapping نقشه‌سازی هوایی [نقشه‌برداری] aerial-volume table جدول حجم هوایی [جنگل] aerobic culture کشت هوازی [میکرب] aerodynamic balance → wind-tunnel balance aeronautical chart نقشه هوانوردی [ نقشه‌برداری] aerophagia هواخواری [ تغذیه] syn. aerophagy, gastrospiry aerophagy → aerophagia aerospace corrosion خوردگی هوافضایی [خوردگی] AEU → automobile equivalent unit A-frame چوب‌بَست زانویی [جنگل] afterbrain → metencephalon after cultivation خاک‌ورزی تکمیلی [زراعت] after potential پس‌پتانسیل [پایه پزشکی] age gradation درجه‌بندی سنی [جنگل] age of diurnal inequality سن نابرابری روزانه [ژئوفیزیک] age of diurnal tide سن کِشَند روزانه [ژئوفیزیک] age ratio نسبت سنی [جنگل] agricultural biotechnology زیست‌فنّاوری کشاورزی [ژن‌شناسی] agricultural tyre تایر کشاورزی [تایر ] agricultural waste پسماند کشاورزی[محیط‌زیست] Ailanthus عَرعَر [گیاهی] air conduction رسانش هوایی[شنوایی‌شناسی] air- conduction hearing aid سمعک راه هوایی، سمعک هواراهی [شنوایی‌شناسی] aircraft handover → handover air hoar1 هوابشم [جَوّ] air hoar 2 → ice fog air pollution episode رخداد آلودگی هوا [محیط‌زیست] air quality criteria معیارهای کیفیت هوا [محیط‌زیست] air staging unit واحد آماده‌سازی پرواز، واپر [نظامی] airstrip باند اضطراری [نظامی] air superiority برتری هوایی [نظامی] air supremacy سلطه هوایی [نظامی] ALD → assistive listening device algesia → nociception algesthesia → nociception alkali-loving قلیادوست [زراعت] alkali swelling تورم قلیایی [خوردگی] alkalosis قلیاباری [تغذیه] allopatric دگرجا [زراعت، گیاهی] allowable defect عیب مجاز [جنگل] allowable stacking weight وزن مجاز روی‌هم‌چینی [دریایی] all-round light چراغ تمام‌دور [دریایی] all-season tyre/all season tyre تایر چهارفصل [تایر] all-terrain vehicle خودروِ همه‌جارو [جنگل] abbr. ATV Alnus توسکا [گیاهی] alt-azimuth telescope/altazimuth telescope تلسکوپ سمت‌ارتفاعی [نجوم رصدی] alteration درگشت [موسیقی] syn. chromatic alteration altered chord آکورد درگشته [موسیقی] alternate fuel سوخت جایگزین [درون‌شهری] alternate splicing→ alternative splicing alternative pre-messanger RNA splicing پیرایشِ دگرسان پیش‌رِناپ [ژن‌شناسی] alternative RNA splicing → alternative splicing alternative splice form شکل ‌پیرایشی دگرسان [ژن‌شناسی] alternative splicing ‌پیرایش دگرسان [ژن‌شناسی] syn. alternative RNA splicing, alternate splicing abbr. AS altitude tunnel تونل ارتفاع [هوایی] syn. altitude wind tunnel altitude wind tunnel → altitude tunnel altruism نوع‌دوستی [روان‌شناسی] ambient air هوای آزاد [محیط‌زیست] syn. open air ambient air quality کیفیت هوای آزاد [محیط‌زیست] ambitus محدوده لحنی [موسیقی] AMDR → acceptable macronutrient distribution range amino acid residue مانده آمینواسید [پروتگان‌شناسی] ammunition ship ناو مهمات‌بَر، مهمات‌بَر [نظامی] amorphous sky آسمان اَریخت [جَوّ] amphibious force نیروی آب‌خاکی [نظامی] amphibious group گروه آب‌خاکی [نظامی] amphibious operation عملیات آب‌خاکی [نظامی] amphibious squadron ناوگروه آب‌خاکی [نظامی] amphipathic → amphiphilic amphiphilic دومحیط‌دوست [شیمی] syn. amphipathic ampholyte برق‌کاف دوخصلتی [شیمی] syn. amphoteric electrolyte ampholytic detergent شوینده دوخصلتی [شیمی] amphoprotism دوخصلت‌مندی پروتونی [شیمی] amphoteric electrolyte → ampholyte amphoterism دوخصلت‌مندی [شیمی] anacusis → deafness anaerobic culture کشت بی‌هوازی [میکرب] analogous genes ژنهای ناهم‌ساخت [ژن‌شناسی] anal-sadistic stage مرحله مقعدی دگرآزارانه [روان‌شناسی] analysand کاوش‌خواه [روان‌شناسی] analysis of the transference تحلیل انتقال [روان‌شناسی] syn. transference analysis analyst → psychoanalyst analytic(al) psychology روان‌شناسی تحلیلی [روان‌شناسی] analytic(al) study مطالعه تحلیلی [علوم سلامت] analytic couch تخت روان‌کاوی [روان‌شناسی] syn. couch analytic rules قواعد روان‌کاوی [روان‌شناسی] Ananas آناناس [گیاهی] anchor ice لنگر‌یخ [جَوّ] syn. bottom ice anchor log بینه مهار [جنگل] ancillary services خدمات جنبی [گردشگری] angle strain کُرنش زاویه‌ای [شیمی] anharmonicity ناهماهنگی [شیمی] animateur برنامه‌گردان [گردشگری] syn. activity coordinator anthropometry تن‌سنجی [تغذیه] anthropomorphic coffin تابوت انسان‌ریخت [باستان‌شناسی] anthropomorphic sarcophagus تابوت‌دان انسان‌ریخت [باستان‌شناسی] Antibaryon پادباریون [فیزیک] Anticariogenic ضدپوسیدگی [تغذیه] anticoding strand رشته پادرمزگذار [ژن‌شناسی] antifreeze protein پروتئین ضدیخ [فنّاوری غذا] anti-icer → anti-icing1 anti-icing1/anticing1 ضدیخ [هوایی] syn. anti-icer anti-icing 2/anticing 2 ضدیخ‌زنی [هوایی] anti-icing fluid شاره ضدیخ [هوایی] anti-icing system سامانه ضدیخ [هوایی] antineutrino پادنوترینو [فیزیک] antipodal map نگاشت هم‌قطری [ریاضی] antipodal points نقطه‌های هم‌قطر [ریاضی] syn. antipodes antipodes → antipodal points antiquark پادکوارک [فیزیک] Antirrhinum گل‌میمونی [گیاهی] antisense RNA رِنای پادمعنا [ژن‌شناسی] syn. aRNA, asRNA antisense strand رشته پادمعنا [ژن‌شناسی] antitermination پادپایانش [ژن‌شناسی] antitermination factor عامل پادپایانش [ژن‌شناسی] antitermination protein پروتئین پادپایانش [ژن‌شناسی] antiterminator پادپایانگر [ژن‌شناسی] ant nest corrosion خوردگی لانه‌مورچه‌ای [خوردگی] AOPs فاپ [محیط‌زیست] APC → automatic passenger counter apex → bead filler apex strip → bead filler Apiales کرفس‌سانان [گیاهی] Apium کرفس [گیاهی] apparent gravity گرانی ظاهری [ژئوفیزیک] applied psychoanalysis روان‌کاوی کاربردی [روان‌شناسی] aquatic disposal آب‌سپاری [باستان‌شناسی] syn. water burial, fluvial funeral, river burial Aquifoliales خاس‌سانان [گیاهی] AR → auditory rehabilitation Araucaria کاج مطبق [گیاهی] arbitrary map نقشه اختصاصی [نقشه‌برداری] arch داربند [جنگل] arched squall تُندوَزه کمانی [جَوّ] archipelago1 دریای پُرجزیره [ اقیانوس‌شناسی، جغرافیا] archipelago2 مجمع‌الجزایر [ اقیانوس‌شناسی، جغرافیا] arco → coll’arco Arctic archipelago مجمع‌الجزایر شمالگانی [ اقیانوس‌شناسی، جغرافیا] arctic mist تُنُک‌مِه شمالگان [جَوّ] arc welding جوشکاری قوسی [متالورژی] area assessment ارزیابی منطقه [نظامی] area of interest منطقه توجه [نظامی] area ratio نسبت مساحت [هوایی] area rule قاعده مساحت [هوایی] area source منبع پهنه‌ای [محیط‌زیست] Arecales خرماسانان [گیاهی] Aristolochia زرآوند [گیاهی] armed naval ship → man of war armed neutrality بی‌طرفی مسلح [سیاسی] arming مسلح کردن [نظامی] aRNA → antisense RNA articulated burial گور بسامان [باستان‌شناسی] syn. proper burial, formal burial articulated fragment → semi-articulated burial articulated frame شاسی مفصلی [جنگل] articulation of information → information articulation artificial disintegration فروپاشی مصنوعی [فیزیک] artificial heat decomposition → cremation artillery fire plan table طرح آتش [نظامی] Arum گُل ‌شیپوری [گیاهی] AS → alternative splicing ascertainment bias سوگیری اثبات [علوم سلامت] asceticism ریاضت‌طلبی [روان‌شناسی] ash cone مخروط خاکستر [زمین] ash fall ریزش خاکستر [زمین‌] ash field میدان خاکستر [زمین] ash flow جریان خاکستر [زمین‌] ash shower رگبار خاکستر [زمین] ash slate سنگِ‌لوح آتشفشانی [زمین] ash stone خاکسترسنگ [زمین‌] Asparagus مارچوبه [گیاهی] aspect ratio نسبت منظری [هوایی] syn. aspect ratio of wings aspect ratio of wings → aspect ratio aspic لرزانک گوشت [فنّاوری غذا] syn. aspic gelée, aspic jelly aspic gelée → aspic aspic jelly → aspic asRNA → antisense RNA assembly area منطقه تجمع [نظامی] assistance during travel سفریاری [گردشگری] assistive listening device abbr. ALD کمک‌افزار شنوایی [شنوایی‌شناسی] association تداعی [روان‌شناسی] associative interchange pathway مسیر تبادل تجمعی [شیمی] associative mechanism سازوکار تجمعی [شیمی] astronomical instrument ابزار نجومی [نجوم رصدی] astronomic(al) tide کِشَند نجومی [ اقیانوس‌شناسی، نقشه‌برداری] astudan /astodan استودان [باستان‌شناسی] asymmetrical conductivity رسانندگی بی‌تقارن [فیزیک] asymmetrical tread design نقش نامتقارن [تایر] syn. nonsymmetrical tread design asymmetric unit واحد بی‌تقارن [فیزیک] asymmetry بی‌تقارنی [فیزیک] ATIS → advanced traveler information system atoll خوست [ اقیانوس‌شناسی، جغرافیا] attached-growth process فرایند رشد چسبیده [محیط‌زیست] syn. fixed-film process, fixed-growth process, biofilm process ATV → all-terrain vehicle audiotory evoked potential abbr. AEP پتانسیل برانگیخته شنوایی [پایه پزشکی] auditory habilitation نوتوانبخشی شنوایی، توانبخشی شنوایی2 [ شنوایی‌شناسی] syn. aural habilitation auditory rehabilitation بازتوانبخشی شنوایی، abbr. AR توانبخشی شنوایی1 [ شنوایی‌شناسی] syn. aural rehabilitation augen structure ساختار چشمی [زمین‌] syn. eye structure augmentation کشیدگی [موسیقی] aural habilitation→ auditory habilitation aural rehabilitation→ auditory rehabilitation autoclast برجاآوار [زمین] autoclastic برجاآواری [زمین‌] autogenous combustion احتراق خوددوام [محیط‌زیست] syn. autothermic combustion autogenous temperature دمای خوددوام [محیط‌زیست] automatic direction-finder abbr. ADF جهت‌یاب خودکار [هوایی] automatic passenger counter abbr. APC مسافرشمار خودکار [درون‌شهری] automatic vehicle location system سامانه خودرویاب [درون‌شهری] abbr. AVL system syn. AVL automobile equivalent unit abbr. AEU گنجایش معادل سواری [درون‌شهری] autothermic combustion → autogenous combustion autumn wood چوب پاییزه [جنگل] auxiliary electrode الکترود کمکی [شیمی] syn. secondary electrode average travel speed → space mean speed average trip length متوسط طول سفر [درون‌شهری] Avicennia حرّا، سینا [گیاهی] Avicenniaceae حرّائیان، سینائیان [گیاهی] AVL → automatic vehicle location system AVL system → automatic vehicle location system axial focusing کانونش محوری [هوایی] B baby bottle tooth decay → early childhood carries back صفحه زیر [موسیقی] backdoor cold front جبهه سرد چپ‌راه [جَوّ] backfit → retrofit background concentration غلظت زمینه [محیط‌زیست] background conditions شرایط زمینه [محیط‌زیست] background level تراز زمینه [محیط‌زیست] back guy بافه پشتیبان، کابل پشتیبان [جنگل] backhand welding جوشکاری پس‌‌راند [متالورژی] syn. backward welding backing پشت‌بند [متالورژی] backing pass زیرجوش [متالورژی] backing ring حلقه پشت‌بند [متالورژی] backing strip تسمه پشت‌بند [متالورژی] back mutation → reverse mutation backwards flexed burial → reversed knee flexed burial backward welding → backhand welding BACT → best available control technology bacteriology باکتری‌شناسی [میکرب] bacteriophage باکتری‌خوار [میکرب] syn. phage bacteriuria باکتری‌میزی [میکرب] BAEP → brainstem audiotory evoked potential bag barker پوست‌کَن کیسه‌ای [جنگل] syn. pocket barker Baire category theorem قضیه رسته بئر [ریاضی] balance → wind-tunnel balance ballast anchor → tie anchor ballast check → tie anchor ballast cribber → cribbing machine balloon astronomy نجوم بالونی [نجوم رصدی] balloon-borne telescope تلسکوپ بالون‌بُرد [نجوم رصدی] band لایگان1 [تایر] syn. pocket band dendrometer درخت‌سنج نواری [جنگل] syn. growth band barber chair/ barber’s chair صندلی سلمانی [جنگل] syn. tombstone 2 bareboat charter اجاره صرفاً کشتی [دریایی] syn. demise charter, bare-hull charter, bare-pole charter bare-hull charter → bareboat charter bare-pole charter → bareboat charter bark allowance کسر مجاز پوست [جنگل] bark bar پوست‌نوار [جنگل] syn. interspace barker → debarker bark gauge پوست‌سنج [جنگل] barking drum پوست‌کَن غلتکی [جنگل] syn. drum debarker, drum barker barking iron پوست‌کَن دستی [جنگل] syn. bark spud bark pocket کَبَره درخت [جنگل] bark residue پوست‌ماند [جنگل] bark slip پوست‌اندازی [جنگل] syn. bark slipping bark slipping → bark slip bark spud → barking iron bark thickness ضخامت پوست [جنگل] baroclinic leaf برگ کژفشار [جَوّ] barrage cloud اَبر سدی [جَوّ] barratry جُرم خدمه [دریایی] barrier flat کفه سدی [اقیانوس‌شناسی] barrier-free بی‌مانع [درون‌شهری] barrier reef آبسنگ سدی [ اقیانوس‌شناسی] barrow گورتل [باستان‌شناسی] barrow cemetery گورتلان [باستان‌شناسی] syn. barrow field barrow field → barrow cemetery BART → best available retrofit technology Bartók pizzicato → snap pizzicato Baryogensis باریون‌زایی [فیزیک] baryon باریون [فیزیک] baryon asymmetry بی‌تقارنی باریونی [فیزیک] baryon number عدد باریونی [فیزیک] baryon octet هشت‌تایی باریونی [فیزیک] baryon resonance تشدید باریونی [فیزیک] basal bark treatment بُن‌پوست‌کُشی [جنگل] basal body جسم پایه [میکرب] syn. flagellar motor basal cleavage رَخ قاعده‌ای [زمین] basal diameter قطر یقه [جنگل] basaltic plateau فلات بازالتی [زمین] base metal فلز پایه [متالورژی] syn. parent metal base sequence توالی ‌بازی [ژن‌شناسی] basic price قیمت پایه [ گردشگری] BAT بِهفَم [محیط‌زیست] bath blanket → bath sheet bathrobe حوله لباسی [گردشگری] bathroom linen ملزومات حوله‌ای [گردشگری] bath sheet حوله قدی [گردشگری] syn. bath blanket bathtub coffin تابوت لاوکی [باستان‌شناسی] BC رسا [شنوایی‌شناسی] beacon نشان‌فرست [درون‌شهری، مخابرات، هوایی] bead طوقه [تایر] bead bundle → bead core bead butter روغن طوقه [تایر] syn. bead lube bead core مغزه طوقه [تایر] syn. bead bundle bead expander طوقه‌بازکن [تایر] bead face قاعده طوقه [تایر] syn. bead ledge, bead sole bead filler پُرکن طوقه [تایر] syn. apex strip, apex bead ledge → bead face bead lube → bead butter bead sealing area سطح آب‌بندی طوقه [تایر] bead seat نشیمن طوقه [تایر] bead sole → bead face bead unseating دررفتگی طوقه [تایر] bead wire سیم‌طوقه [تایر] bead wrapper لفاف طوقه [تایر] beamstrahlung /Beamstrahlung (de.) تابش باریکه‌ای [فیزیک] beard → sloven bearing corrosion خوردگی یاتاقان [خوردگی] bearing strength بارپذیری [جنگل] bedclothes → bed linen bedcover → bedspread bed depth عمق جوی [زراعت] bedding لوازم تختخواب [گردشگری] bedding ground مهاربند [جنگل] bed linen ملزومات پارچه‌ای تخت [گردشگری] syn. bedclothes bedspread روتختی [گردشگری] syn. bedcover bed width عرض جوی [زراعت] beef گوشت گاو [فنّاوری غذا] beef extract عصاره گوشت گاو [فنّاوری غذا] beehive tomb → tholos tomb beginning of the journey آغاز سفر [گردشگری] behavioural genomics ژنگان‌شناسی رفتاری [ژن‌شناسی ] behind-the-ear hearing aid سمعک پشت‌گوشی [ شنوایی‌شناسی ] abbr. BTE hearing aid syn. over-the-ear hearing aid, OTE hearing aid, postauricular hearing aid belt تسمه1 [تایر] belt edge insert → belt edge wedge belt edge wedge گوه تسمه [تایر] syn. belt edge insert, shoulder belt wedge bentwood خمیده‌چوب [جنگل] Berberis زرشک [گیاهی] Berksonian bias → Berkson’s bias Berkson’s bias سوگیری برکسونی [علوم سلامت] syn. Berksonian bias berth clearance time خالی‌ماند ایستگاه [درون‌شهری] Besson nephoscope اَبرنمای بِسون [جَوّ] best available control technology بهترین فنّاوری واپایش موجود [محیط‌زیست] abbr. BACT best available retrofit technology بهترین فنّاوری بازبرازش موجود [محیط‌زیست] abbr. BART best available technology بهترین فنّاوری موجود [محیط‌زیست] betweenbrain → diencephalon bezoar بنداک [ تغذیه] BIA → bioelectrical impedance analysis bias سوگیری [علوم سلامت] biaxial stress تنش دومحوری [فیزیک] bidirectional promoter پیش‌بَر دوسویه [ژن‌شناسی] bidirectional replication همتاسازی دوسویه [ژن‌شناسی] bier زیرتابوتی [باستان‌شناسی] biflow filter صافی دوسویه [محیط‌زیست] bifolium دوبرگینه [ریاضی] bifunctional vector → shuttle vector bilinear form صورت دوخطی [ریاضی] bilinear mapping نگاشت دوخطی [ریاضی] billet بینک [جنگل] bill of health → certificate of pratique binary quadratic form صورت درجه دوم دومتغیره [ریاضی] binocular accommodation تطابق دوچشمی [پایه پزشکی] bioconversion زی‌تبدیل [محیط‌زیست] biocrime زیست‌جُرم [نظامی] bioelectrical impedance analysis abbr. BIA ترکیب‌سنجی زیست‌الکتریکی [تغذیه] biofilm process → attached-growth process biogenesis زیست‌زایی [ژن‌شناسی] biogenic sediment → biogenous sediment biogenous sediment رسوب زیست‌زاد [اقیانوس‌شناسی] syn. biogenic sediment bioindicator → biological indicator bioinformatics زیست‌داده‌ورزی [پروتگان‌شناسی] biolistics زیست‌باران [ژن‌شناسی] syn. particle gun technique, particle acceleration technique biological indicator نشانگر زیستی [محیط‌زیست] syn. bioindicator biological rotation دوره زیست‌مبنا [جنگل] biomics زیگان‌شناسی [ژن‌شناسی] bionanotechnology زیست‌نانوفنّاوری [ژن‌شناسی] bioreactor landfill خاکچال زی‌واکنشی [محیط‌زیست] biosorption زی‌جذبش [محیط‌زیست] biotech → biotechnology biotechnol → bitechnology biotechnology زیست‌فنّاوری [ژن‌شناسی] syn. biotech, biotechnol bioventing زی‌تهویه [محیط‌زیست] bipolarity دوقطبیت [سیاسی] bistability دوپایداری [شیمی] black beef → dark cutting meat black box → voyage date recorder black earth → black soil black heart1 درون‌سیاه [جنگل] black heart 2 درون‌سیاهی [جنگل] black land → black soil black smoker دودکش سیاه [اقیانوس‌شناسی] black soil سیاه‌خاک [زراعت] syn. Chernozem, black earth, black land black water فاضلاب سیاه [محیط‌زیست] bleeding خون‌گیری [ فنّاوری غذا] syn. exsanguination blem → blemish tyre blemish tyre تایر درجه‌دو [تایر] abbr. blem syn. second grade tyre blind drainage زهکشی کور [جَوّ] blink چشمک [جَوّ] blister cracking ترک‌خوردگی تاولی [خوردگی] blistering تاول‌زدگی [خوردگی] block booking ثبت ذخیره یکجا [گردشگری] block copolymer هم‌بسپار دسته‌ای [شیمی] syn. block polymer block copolymerisation / block copolymerization هم‌بسپارش دسته‌ای [شیمی] block lava گدازه قطعه‌سنگی [زمین‌] syn. blocky lava block pattern → block shape block polymer → block copolymer block shape نقش قطعه‌ای [تایر] syn. block pattern blocky lava → block lava blowdown tunnel تونل دَمِشی [هوایی] syn. blowdown wind tunnel blowdown wind tunnel → blowdown tunnel blue biotechnology زیست‌فنّاوری آبی [ژن‌شناسی] BMC → bone mineral content BMD → bone mineral density BMI نماتوب [تغذیه] boar odour → boar taint boar taint بوی نری [فنّاوری غذا] syn. boar odour boat beacon → lightboat boat burial تدفین زورقی [باستان‌شناسی] syn. ship burial, boat grave boat grave → boat burial boat trip آب‌گشت [گردشگری] body hearing aid → body-worn hearing aid body-mass index نمایه توده بدن [تغذیه] syn. Quetelet’s index body orientation راستای بدن [باستان‌شناسی] body plug تن‌بَست [باستان‌شناسی] body ply insert میان‌لا [تایر] syn. squeegee, insulation body-worn hearing aid سمعک جیبی [شنوایی‌شناسی] syn. body hearing aid bombarded site → bomb site bombing site → bomb site bomb release point نقطه رهاسازی بمب [نظامی] bomb site محل بمباران [نظامی] syn. bombing site, bombarded site bonded area محوطه گمرکی [دریایی] bonded cargo → bonded stores bonded goods → bonded stores bonded stores کالای گمرکی [دریایی] syn. bonded goods, bonded cargo bonding برق‌زدایی [دریایی] bone conduction رسانش استخوانی [شنوایی‌شناسی] bone- conduction hearing aid سمعک راه استخوانی،سمعک اُست‌راهی [شنوایی‌شناسی] bone densitometry چگالی‌سنجی استخوان [تغذیه] bone mineral content abbr. BMC میزان کانی استخوان [تغذیه] bone mineral density syn. BMD چگالی کانی استخوان [تغذیه] bone remodeling بازتنیدگی استخوان [تغذیه] bone scatter burial → disarticulated burial bone tumbled burial → disarticulated burial boning استخوان‌زدایی [فنّاوری غذا] booby trap تله انفجاری [نظامی] booked up ظرفیت‌تکمیل [گردشگری] booking ثبت ذخیره [گردشگری] boom قطاربینه [جنگل] Borago گاوزبان [گیاهی] borborygmus شکم‌غُره [تغذیه] border scale مقیاس کناری [نقشه‌برداری] bore جوف [موسیقی] bored tie ریل‌بند سوراخ‌دار، تراورس سوراخ‌دار [ریلی] borehole geophysics ژئوفیزیک درون‌چاهی [ژئوفیزیک] borehole imaging تصویربرداری درون‌چاهی [ژئوفیزیک] boresafe fuse/ boresafe fuze ماسوره ضامن‌دار [نظامی] bottled water آب بطری [محیط‌زیست] bottom ice → anchor ice Bougainvillea گل کاغذی [گیاهی] Bouguer anomaly بی‌هنجاری بوگه [ژئوفیزیک] Bouguer gravity anomaly بی‌هنجاری گرانی بوگه [ژئوفیزیک] bouillon پایه سوپ [فنّاوری غذا] bounced → sautillé bouncing → sautillé bound خیز [نظامی] boundary خط حد [نظامی] boundary element عنصر مرزبند [ژن‌شناسی] Bouwers-meniscus telescope تلسکوپ باورزهلالی [نجوم رصدی] boxed-heart tie ریل‌بند مغزمیان، تراورس مغزمیان [ریلی ] syn. rifle tie1, target tie1 brainstem / brain stem تنه مغز [پایه پزشکی] brainstem audiotory evoked potential پتانسیل برانگیخته شنوایی تنه مغز [پایه پزشکی] abbr. BAEP Brassica کلم [گیاهی] breakdown clause→ off-hire clause breaker مهارلایه [تایر] breast height ارتفاع برابرسینه [جنگل] breast-high age سن برابرسینه [جنگل] bridge خرک [موسیقی] syn. ponticello (it.) bridge tie ریل‌بند پل، تراورس پل [ریلی] syn. bridge timber bridge timber → bridge tie brined meat گوشت آب‌نمکی [فنّاوری غذا] brisket سرسینه [فنّاوری غذا] broadside spread گسترش هامشی [ژئوفیزیک] broiler مرغ گوشتی [فنّاوری غذا] syn. chicken broiler, broiler chicken broiler chicken → broiler broiler meat گوشت مرغ گوشتی [فنّاوری غذا] syn. chicken meat2, broiler muscles broiler muscles → broiler meat broken flat زمین شخم‌خورده [زراعت] broth culture → liquid culture brush جارو [موسیقی] brushwood شاخال [جنگل] BTE hearing aid → behind-the-ear hearing aid Buddleja دُم‌موشی [گیاهی] budget tyre → economy tyre buffer strip نوار سپر [زراعت] bug شنودافزار [نظامی] bugged تحتِ شنود [نظامی] bugging شنودگذاری [نظامی] built environment محیط انسان‌ساخت [محیط‌زیست] bulk element → macromineral bull گاو نر [ فنّاوری غذا] bull block قرقره کلاف [جنگل] bull hook → butt hook bunched burial → disarticulated burial bundle burial تدفین بندیلی [باستان‌شناسی] bunker زیرپناه [نظامی] burdened ship کشتی راه‌ده [دریایی] burdened vessel → give-way vessel burial1 تدفین، خاک‌سپاری [باستان‌شناسی] syn. inhumation, interment burial2 → grave burial3→ disposal burial chamber گورخانه [باستان‌شناسی] burial chest صندوق تدفینی [باستان‌شناسی] burial cloth → grave- cloth burial cult → funerary cult burial goods → grave goods burial ground تدفینگاه [باستان‌شناسی] burial layer گورلایه [باستان‌شناسی] syn. burial level burial level → burial layer burial marker → grave marker burial mask → death mask burial mound گورتپه [باستان‌شناسی] syn. grave mound burial of parts → semi-articulated burial burial orientation راستای تدفین [باستان‌شناسی] syn. skeletal orientation burial population جامعه آماری تدفینی [باستان‌شناسی] burial position حالت تدفین [باستان‌شناسی] syn. funeral position, skeletal position burial pot → cinerary vessel burial site محوطه تدفینی [باستان‌شناسی] syn. grave site burial urn → cinerary vessel burial vault گور تاقی [باستان‌شناسی] bus coverage area → transit supportive area Butomus هزارنی [گیاهی] butt hook قلاب انتهایی [جنگل] syn. bull hook button دکمه [موسیقی] buttress زیرشانه [تایر] butt welding جوشکاری لب‌به‌لب [متالورژی] Buxus شمشاد [ گیاهی] C c.a. → coll’arco cairn سنگ‌چین [باستان‌شناسی] syn. clearance cairn cairnfield محوطه سنگ‌چین [باستان‌شناسی] calc-alkaline rocks سنگهای کلسیمی ـ قلیایی [زمین] calcareous آهکی [زمین] calcareous algae جلبکهای آهکی [زمین] calcareous clay رُس آهکی [زمین‌] calcareous crust پوسته آهکی [زمین] syn. cale-crust calcareous ooze لجن آهکی [زمین] calcareous rock سنگ آهکی [زمین‌] calcareous sandstone ماسه‌سنگ آهکی [زمین‌] calcareous soil خاک آهکی [زمین] calcrete سخت‌رویه آهکی [زمین‌] cale - crust → calcareous crust calf گوساله [فنّاوری غذا] calf rennet پنیرمایه گوساله [فنّاوری غذا] Callitriche ستاره آبی [گیاهی] calorising /calorizing آلومینیم‌پوشانی [خوردگی] Calotropis استبرق [گیاهی] Calycanthus گُل ‌شرابی [گیاهی] cam-car خودروِ دوربین‌دار [نظامی] Camellia چای [گیاهی] Campanula گُل استکانی [گیاهی] Campsis [گیاهی] پیچ اناری can. → cancellation canc. → cancellation cancellation لغو [گردشگری] abbr. canc., can. cancellation by the traveller لغو به خواست مسافر [گردشگری] cancellation charge خسارت لغو [گردشگری] cancellation clause شرایط لغو [گردشگری] candle ice یخ شمعکی [جَوّ] Canna اختر [گیاهی] Cannabis شاهدانه [گیاهی] canonical sequence توالی متعارف [ژن‌شناسی] canted plate → canted tie plate canted tie plate زینچه شیب‌دار [ریلی] syn. canted plate cantino → chanterelle capon خروس اخته [فنّاوری غذا] Capparis کَبَر [گیاهی] capretto گوشت بزغاله‌شیری [فنّاوری غذا] capsid پوشه [میکرب] capsomere پوشه‌پار [میکرب] carbon arc welding abbr. CAW جوشکاری قوسی‌کربنی [متالورژی] carcass1 لاشه [ فنّاوری غذا] carcass2 مَنجید [تایر] syn. casing2 care مراقبت1 [علوم سلامت] cargo preference → flag discrimination Carica خربزه درختی [گیاهی] carrier DNA دِنای حامل [ژن‌شناسی] cartographic photography → mapping photography case مورد [علوم سلامت] case cohort study مطالعه موردهم‌گروهی [علوم سلامت] case control study مطالعه موردشاهدی [علوم سلامت] casemate سنگر توپ [نظامی] case series مجموعه موردها [علوم سلامت] case study مطالعه موردی [علوم سلامت] casing 1 پوسته [فنّاوری غذا] casing 2 → carcass2 casing factor ضریب مَنجید [تایر] casket جاتابوتی [باستان‌شناسی] castration anxiety اضطراب اَختگی [روان‌شناسی] syn. castration fear castration complex عقده اَختگی [روان‌شناسی] castration fear → castration anxiety casual burial → haphazard burial catacomb گورآهون [باستان‌شناسی] syn. catacomb grave catacomb grave → catacomb Catacomb Grave culture فرهنگ گورآهونی [باستان‌شناسی] cathodic disbondment وادادگی کاتدی [خوردگی] cathodic pickling قطعه‌شویی کاتدی [خوردگی] cattle گاو [ فنّاوری غذا] caucus رایزنش [سیاسی] cauda equine دُم‌اسب [پایه پزشکی] cavitary myelitis → syringomyelia cavitation corrosion خوردگی کاواکی [خوردگی] cavitation erosion-corrosion فرسایش ـ خوردگی کاواکی [خوردگی] cavitation erosion damage آسیب فرسایشی ـ کاواکی [خوردگی] CAW → carbon arc welding CCMP رنگوپخت [ فنّاوری غذا] CCN هماب [جَوّ] CCN counter شمارگر هماب [جَوّ] CCU → coronary care unit CD → conserved domain cDNA دِنام [ژن‌شناسی] ceiling light → ceiling projector ceiling projector نورافکن سقف‌یاب [جَوّ] syn. cloud searchlight, ceiling light cell culture کشت یاخته [میکرب] cellome یاختمان [ژن‌شناسی] cellomics یاختمان‌شناسی [ژن‌شناسی] cemetery گورستان [باستان‌شناسی] cenotaph تهی‌گور [باستان‌شناسی] central deafness ناشنوایی مرکزی [شنوایی‌شناسی] Ceratophyllum برگ ‌شاخی [گیاهی] Cercis ارغوان [گیاهی] certificate of classification گواهینامه رده‌بندی [دریایی] syn. classification certificate certificate of compliance → document of compliance1 certificate of damage گواهی آسیب‌دیدگی [دریایی] syn. certificate of survey1 certificate of deletion گواهی ابطال ثبت [دریایی] certificate of entry گواهی عضویت [دریایی] certificate of first entry classification گواهی پذیرش رده‌بندی [دریایی ] certificate of fitness گواهینامه بَرازش [دریایی] certificate of free pratique → certificate of pratique certificate of ownership گواهی مالکیت [دریایی] syn. owner’s oath for license certificate of pratique گواهی سلامت شناور [دریایی] syn. free pratique, bill of health, certificate of free pratique certificate of registry گواهینامه ثبت [دریایی] syn. ship’s certificate of registry, ship’s register certificate of sea stores گواهی انبار مواد مصرفی [دریایی] certificate of survey 1 → certificate of damage certificate of survey 2 گواهی وارسی [دریایی] C-fiber nociceptor → polymodal nociceptor CFS → chronic fatigue syndrome chafer طوقه‌پوش [تایر] chain fission yield بهره شکافت زنجیری [فیزیک] chain of command سلسه‌مراتب فرماندهی [نظامی] chambered tomb/chamber tomb آرامگاه حجره‌ای [باستان‌شناسی] chanterelle (fr.) سیم آهنگ [موسیقی] syn. cantino (it.), melody string chaperone پروتئین‌یار [ژن‌شناسی] characteristic variation دگرش با مشخصه ثابت [موسیقی] character theory نظریه سرشتها [ریاضی] charcuterie product فراورده گوشتی سرد [فنّاوری غذا] chariot burial تدفین گردونه‌ای [باستان‌شناسی] syn. wagon burial charnel → charnel house charnel house مرده‌خانه [باستان‌شناسی] syn. charnel charter اجاره [دریایی] charterer اجاره‌کننده [دریایی] check-in ورود [گردشگری] check-in procedure روال ورود [گردشگری] check-in time زمان ورود [گردشگری] check-out خروج [گردشگری] check-out procedure روال خروج [گردشگری] check-out time زمان خروج [گردشگری] cheese ripening رسیدن پنیر [فنّاوری غذا] chelant corrosion خوردگی چنگاله‌ای [خوردگی] chemi barking → chemical barking chemical barking پوست‌کَنی شیمیایی [جنگل] syn. chemical peeling, chemi-peeling chemical octet rule → octet rule chemical peeling → chemical barking chemi-peeling → chemical barking chemoceptor → chemoreceptor chemoreceptor گیرنده شیمیایی [پایه پزشکی] syn. chemoceptor Chernozem → black soil chianophile → chionophile chiasm /chiasma چلیپا [پایه پزشکی] chiasmal → chiasmatic chiasma opticum → optic chiasma chiasmatic چلیپایی [پایه پزشکی] syn. chiasmic, chiasmal chiasmic → chiasmatic chicken1 گوشت مرغ [فنّاوری غذا] syn. chicken meat1 chicken 2 مرغ [فنّاوری غذا] chicken broiler → broiler chicken drumstick ساق مرغ [فنّاوری غذا] chicken meat1 → chicken1 chicken meat 2 → broiler meat chicken mince مرغ چرخ‌کرده [فنّاوری غذا] syn. ground chicken chicken nugget لقمه‌مرغ [فنّاوری غذا] chicken sausage سوسیس مرغ [فنّاوری غذا] child analysis روان‌کاوی کودک [روان‌شناسی] chilling سرمادهی [جنگل، زراعت، گیاهی] chimera /chimaera آمیژه [ژن‌شناسی] chimeric antibody پادتن آمیژه‌ای [ژن‌شناسی] chimeric DNA دِنای آمیژه‌ای [ژن‌شناسی] chimeric promoter پیش‌بَر آمیژه‌ای [ژن‌شناسی] chimeric proteins پروتئین‌های آمیژه‌ای [ژن‌شناسی] chimerism آمیژگی [ژن‌شناسی] chionophile برف‌دوست [زراعت] chloride -induced stress - corrosion cracking ترک‌خوردگی خوردگی ـ تنشی کلریدی [خوردگی] abbr. CISCC chlorine dose چنده کلر [محیط‌زیست] chlorosis رنگ‌رفتگی [محیط‌زیست] choking خفگی [هوایی] chopping board تخته‌ساطور [فنّاوری غذا] chromatic alteration → alteration chromatin insulator عایق فامینه‌ای [ژن‌شناسی] chromatogram سوانگاشت [شیمی] chromatograph سوانگار [شیمی] chromatographic adsorption برجذب سوانگاشتی [شیمی] chromatography سوانگاری [شیمی] chromosomal rearrangement نوآرایی فام‌تنی [ژن‌شناسی] chromosome hopping → chromosome jumping chromosome jumping پرش فام‌تنی [ژن‌شناسی] syn. chromosome hopping chronic fatigue syndrome abbr. CFS نشانگان خستگی مزمن [روان‌شناسی] chuck گردن [فنّاوری غذا] Cichorium کاسنی [گیاهی] ciliophora مژک‌داران [میکرب] cilium مژک [میکرب] cinder اخگره [زمین] cinder cone مخروط اخگری [زمین] cinerarium خاکسترخانه [باستان‌شناسی] cinerary urn → cinerary vessel cinerary vessel خاکستردان [باستان‌شناسی] syn. burial urn, funerary urn, funeral urn, cremation urn, cinerary urn, burial pot circuit length طول مدار [هوایی] circular orbital motion حرکت مداری دایره‌ای [اقیانوس‌شناسی] circular polarized light نور قطبیده دایره‌ای [فیزیک] circulation area گذرگوشه [درون‌شهری] circulation map → traffic-circulation map CISCC → chloride-induced stress-corrosion cracking cist → cist grave cist grave گور صندوقی [باستان‌شناسی] syn. cist tomb, cist cist tomb → cist grave Cistus گُل ‌آفتابی [گیاهی] citizen diplomacy → second track diplomacy city map → urban map civil defense دفاع غیرنظامی [نظامی] class equation برابری رده‌ای [ریاضی] classical psychoanalysis → orthodox psychoanalysis classical realism واقع‌گرایی کلاسیک [سیاسی] classification certificate → certificate of classification class number عدد رده‌ای [ریاضی] clearance bay جان‌پناه [ریلی] syn. nitch clearance cairn → cairn clearance envelope پوش مجاز [ریلی] clearance lost time زمان هدررفته تخلیه [درون‌شهری] clearance platform جان‌پناه پل [ریلی] cleft spine → spina bifida clinical bacteriology باکتری‌شناسی بالینی [میکرب] clinical microbiology میکرب‌شناسی بالینی [میکرب] clinical mycology قارچ‌شناسی بالینی [میکرب] clinical parasitology انگل‌شناسی بالینی [میکرب] clinical virology ویروس‌شناسی بالینی [میکرب] clinometer شیب‌سنج [ژئوفیزیک] closed cells یاخته‌های بسته [جَوّ] closed- cell stratocumulus پوشن‌کومه‌ای یاخته‌بسته [جَوّ] closed circuit → closed-circuit wind tunnel closed-circuit wind tunnel تونل مداربسته [هوایی] syn. closed circuit, return-flow tunnel, return-flow wind tunnel closed circulation گردش بسته [جَوّ] closed drainage زهکشی بسته [جَوّ] closed- drainage area پهنه زهکشی بسته [جَوّ] closed high پُرفشار بسته [جَوّ] closed-jet tunnel تونل جت‌بسته [هوایی] closed low کم‌فشار بسته [جَوّ] closed system سامانه بسته [جَوّ] closely-flexed burial → tightly-flexed burial close pack ice یخ‌تود بسته [جَوّ] closure assumptions فرضهای بستاری [جَوّ] closure problem مسئله بستار [جَوّ] cloud camera دوربین اَبر [جَوّ] cloud cluster خوشه‌اَبر [جَوّ] cloud condensation nuclei هسته‌های میعان اَبر [جَوّ] cloud condensation nuclei counter شمارگر هسته‌های میعان اَبر [جَوّ] cloud-detection radar رادار آشکارسازی اَبر [جَوّ] cloud drop قطره اَبر [جَوّ] syn. cloud droplet2 cloud droplet 1 قطرک اَبر [جَوّ] cloud droplet 2 → cloud drop cloud- drop sampler نمونه‌بردار قطره اَبر [جَوّ] cloud echo پژواک اَبر [جَوّ] cloud electrification باردارشدن اَبر [جَوّ] cloud element جزء اَبر [جَوّ] cloud etage طبقه اَبر [جَوّ] cloud feedback بازخورد اَبر [جَوّ] cloud flash درخش اَبر [جَوّ] cloud formation شکل‌گیری اَبر [جَوّ] cloud genera → cloud genus cloud genus سرده اَبر [جَوّ] syn. cloud genera cloud gun تفنگ اَبر [جَوّ] cloud identification شناسایی اَبر [جَوّ] cloud layer لایه اَبر [جَوّ] cloud level تراز اَبر [جَوّ] cloud line خط اَبر [جَوّ] cloud microphysics خُردفیزیک اَبر [جَوّ] cloud mirror آینه اَبرنما [جَوّ] cloud motion vector بُردار حرکت اَبر [جَوّ] cloud nucleus هسته اَبر [جَوّ] cloud optical depth ژرفای نوری اَبر [جَوّ] cloud particle ذره اَبر [جَوّ] cloud physics فیزیک اَبر [جَوّ] cloud searchlight → ceiling projector cloud shield سپراَبر [جَوّ] cloud streaks رگه‌گان اَبر [جَوّ] cloud symbol نماد اَبر [جَوّ] cloud system سامانه اَبر [جَوّ] syn. nephsystem cloud-to - cloud flash درخش اَبربه‌اَبر [جَوّ] cloud-to - ground flash درخش اَبربه‌زمین [جَوّ] syn. ground flash cloud top قله اَبر [جَوّ] cloud tracer اَبر ردیاب [جَوّ] cloudy day روز اَبری [جَوّ] cloudy sky آسمان اَبری [جَوّ] cluster radioactivity پرتوزایی خوشه‌ای [فیزیک] coastal mapping نقشه‌سازی ساحلی [نقشه‌برداری] coastline خط کناره [اقیانوس‌شناسی، نقشه‌برداری] cochlear conductive presbycusis پیرگوشی رسانش حلزونی [شنوایی‌شناسی] cochleography → electrocochleography cock خروس بالغ [فنّاوری غذا] cockerel جوجه‌خروس [فنّاوری غذا] coculture هم‌کشت [میکرب] coding strand رشته رمزگذار [ژن‌شناسی] syn. non-transcribed strand coelostat آسمان‌پا [نجوم رصدی] coffin تابوت [باستان‌شناسی] coffin fastener بَست تابوت [باستان‌شناسی] coffin fitting یراق تابوت [باستان‌شناسی] coffin lid در تابوت [باستان‌شناسی] coffin mask تابوت‌‌نقاب [باستان‌شناسی] coffin text تابوت‌نبشته [باستان‌شناسی] cogeoid همازمینوار [ژئوفیزیک] cohort هم‌گروه [علوم سلامت] cohort study مطالعه هم‌گروهی [علوم سلامت] Colchicum گُل حسرت [گیاهی] cold boning استخوان‌زدایی سرد [فنّاوری غذا] cold chain زنجیره سرمایش [فنّاوری غذا] cold cracking ترک‌خوردگی سرد [خوردگی] cold front جبهه سرد [جَوّ] cold-front thunderstorm توفان تندری جبهه سرد [جَوّ] cold-front wave موج جبهه سرد [جَوّ] cold room tempering دماآمایی سردخانه‌ای [ فنّاوری غذا] cold stripping روت‌سازی سرد [خوردگی] cold water pitting حفره‌زایی آب سرد [خوردگی] cold welding جوشکاری سرد [متالورژی] abbr. CW coll’arco (it.) اجرای با‌کمانه، با‌کمانه [موسیقی] abbr. c.a. syn. arco collapse depression گودال رُمبشی [زمین] collapse sinkhole کارست‌چال رُمبشی [زمین] collapse structure ساختار رُمبشی [زمین] syn. gravity-collapse structure collective burial → multiple burial collective tomb → multiple burial collector قیفه [هوایی] col legno (it.) اجرای چوب‌کمانه‌ای، چوب‌کمانه‌ای [موسیقی] col legno battuto (it.) چوب‌کمانه‌ای زنشی [موسیقی] col legno tratto (it.) چوب‌کمانه‌ای کششی [موسیقی] columbarium گور لانه‌کبوتری [باستان‌شناسی] combat and operational stress فشار روانی رزمی ـ عملیاتی [نظامی] comb nephoscope اَبرنمای شانه‌ای [جَوّ] co meager → residua - l set command destruct سامانه انهدام به‌فرمان، انهدام به‌فرمان [نظامی] Commelina ‌برگ بیدی [گیاهی] commensal flora → resident flora commercial tyre تایر کار [تایر] commercial waste پسماند تجاری [محیط‌زیست] comminution ساطوری ‌کردن [فنّاوری غذا] community nutrition تغذیه جامعه [تغذیه] comparative genome analysis ژنگان‌کاوی مقایسه‌ای [ژن‌شناسی] comparative genomics ژنگان‌شناسی مقایسه‌ای [ژن‌شناسی] compartmentation حیطه‌بندی [نظامی] compass → range compensated metabolic alkalosis قلیاباری سوخت‌وسازی جبرانی [تغذیه] complementary DNA دِنای مکمل [ژن‌شناسی] syn. copy DNA complementary RNA رِنای مکمل [ژن‌شناسی] complete inhumation → primary burial complex عقده [روان‌شناسی] composite aircraft هواگرد تلفیقی [هوایی] composite grade شیب مرکب [درون‌شهری] composite map نقشه ترکیبی [ نقشه‌برداری] composite tie ریل‌بند ترکیبی، تراورس ترکیبی [ریلی] compost پوسال [زراعت، محیط زیست] compostable waste پسماند پوسیدنی [محیط‌زیست] composting پوسش [زراعت، محیط زیست] compound curve قوس ترکیبی [درون‌شهری، ریلی] compound disposal واسپارش چندمرحله‌ای [باستان‌شناسی ] compound sensory nerve action potential → sensory potential compressed-air tunnel تونل هوافشرده [هوایی ] syn. compressed-air wind tunnel compressed-air wind tunnel → compressed-air tunnel compressimeter تراکم‌سنج [فنّاوری غذا] compression settling ته‌نشینی تراکمی [محیط‌زیست] compromise rail → transition rail computational genomics ژنگان‌شناسی محاسباتی [ژن‌شناسی] computer information and booking system سامانه رایانه‌ای اطلاعات و ذخیره جا [گردشگری] concentration yard انبارگاه مرکزی [جنگل] conditioned orientation reflex → conditioned orientation reflex audiometry conditioned orientation reflex audiometry شنوایی‌سنجی بازتاب‌شرطی جهتی [شنوایی‌شناسی] syn. conditioned orientation reflex conductive hearing loss اُفت شنوایی رسانشی [شنوایی‌شناسی] cone sheet ورقه مخروطی [زمین] confounding bias سوگیری مخدوش‌کننده [علوم سلامت] congenital deafness ناشنوایی مادرزاد [شنوایی‌شناسی] congenital hearing loss اُفت شنوایی مادرزاد [شنوایی‌شناسی] conical bore جوف مخروطی [موسیقی] conjugacy class رده مزدوجی [ریاضی] connecting transport حمل‌ونقل رابط [گردشگری] Consanguinity هم‌خونی [ژن‌شناسی] consecutive multiple burial تدفین چندتایی ناهم‌زمان [باستان‌شناسی] consensus motif بن‌مایه مشترک [ژن‌شناسی] consensus sequence توالی مشترک [ژن‌شناسی] conserved domain حبه حفظ‌شده [پروتگان‌شناسی] abbr. CD conserved sequence box توالی‌بست پایا [ژن‌شناسی] constant-melody variation دگرش با لحن ثابت [موسیقی] constitutive heterochromatin دگرفامینه نهادی [ژن‌شناسی] constrained operation تداخل مزاحم [درون‌شهری] constructive proof برهان برساختی [ریاضی] constructivism برساخت‌گرایی [ریاضی] consumptive tourism گردشگری طبیعت‌کاه [گردشگری] contact mine مین ضربه‌ای [نظامی] contact roughing filter → roughing filter contagion سرایت [علوم سلامت] contagious مسری [علوم سلامت] container orientation راستای نَساآوند [باستان‌شناسی] contemporary multiple burial تدفین چندتایی هم‌زمان [باستان‌شناسی] continuous culture کشت پیوسته [میکرب] continuous fire آتش پایدار [نظامی] continuous-flow culture کشت جاری [میکرب] continuous forest inventory آماربرداری مستمر جنگل [جنگل] contracted burial تدفین چمباتمه‌ای [باستان‌شناسی] syn. squatting burial contraction تنگه [هوایی] contraction alkalosis قلیاباری خون‌کاستی [ تغذیه] contraction fasciculation ماهیچه‌لرزه انقباضی [پایه پزشکی] contraction ratio نسبت تنگش [هوایی] control analysis روان‌کاوی با نظارت [روان‌شناسی] syn. supervised analysis, supervisory analysis control conditions شرایط تنظیم [درون‌شهری] control group گروه شاهد [علوم سلامت] controlled pollination گرده‌افشانی واپایشی [زراعت] control method روش واپایی [جنگل] controls شاهدها [علوم سلامت] convective overturn واژگونی همرفتی [جَوّ] conversion تبدیل [روان‌شناسی] conversion disorder اختلال تبدیلی [روان‌شناسی] convertible aircraft هواگرد تبدیل‌پذیر [هوایی] convertiplane بدل‌پیما [هوایی] Convulvulus پیچک [گیاهی] cooked cured-meat pigment رنگدانه گوشت عمل‌آمده پخته [ فنّاوری غذا] cooling water آبِ خنک‌کن [محیط‌زیست] copy DNA → complementary DNA coral مرجان [اقیانوس‌شناسی] coral reef آبسنگ مرجانی [اقیانوس‌شناسی، جغرافیا] COR audiometry شنوایی‌سنجی جهتی [شنوایی‌شناسی] Core مغزه [ریاضی] core promoter پیش‌بَر مرکزی [ژن‌شناسی] syn. promoter core core wood → juvenile wood corn mummy غله‌مومیایی [باستان‌شناسی] corn snow برف دانه‌دانه [جَوّ] syn. granular snow coronary care unit abbr. CCU بخش مراقبت‌های قلبی [علوم سلامت] corporeal relics تن‌یادگاره [باستان‌شناسی ] corrator → corrosometer corrosion allowance خوردگی مجاز [خوردگی] corrosion control process فرایند واپایش خوردگی [خوردگی] corrosion coupon قطعه‌آزمون خوردگی [خوردگی] corrosion current جریان خوردگی [خوردگی] corrosion damage آسیب خوردگی [خوردگی] corrosion effect اثر خوردگی [خوردگی] corrosion index شاخص خوردگی [خوردگی] corrosion-induced deformation دگرشکلی خوردگی‌زاد [خوردگی] corrosion product محصول خوردگی [خوردگی] corrosion protection حفاظت از خوردگی [خوردگی] corrosion rate آهنگ خوردگی [خوردگی] corrosion resistance مقاومت به خوردگی [خوردگی] corrosion system سامانه خوردگی [خوردگی] corrosion test آزمون خوردگی [خوردگی] corrosometer خوردگی‌سنج [خوردگی] syn. corrator cortical evoked potential → evoked cortical potential cosmic-ray telescope تلسکوپ پرتوکیهانی [ نجوم رصدی ] cosmogenous sediment رسوب کیهان‌زاد [اقیانوس‌شناسی] couch → analytic couch countertransference انتقال وارون [روان‌شناسی] courier baggage پیک‌‌بار [هوایی] course هم‌کوک [موسیقی] cow گاو ماده [ فنّاوری غذا] crank handle اهرم دستی [ریلی] crater قیف انفجار [نظامی] crazing ترکچه‌زایی [خوردگی] cremation آتش‌سپاری [باستان‌شناسی] syn. incremation, incineration, artificial heat decomposition cremation cemetery آتش‌سپارستان [باستان‌شناسی] syn. urnfield cremation pit چال آتش‌سپاری [باستان‌شناسی] cremation urn → cinerary vessel crematorium → crematory crematory آتش‌سپارگاه [باستان‌شناسی] syn. crematorium crenulation cleavage رَخ کنگره‌ای [زمین‌] crenulation lineation خطوارگی کنگره‌ای [زمین] crevasse hoar شکاف‌بشم [جَوّ] crew’s effect لوازم شخصی خدمه [دریایی] crib آخوری ریل‌بند، آخوری تراورس [ریلی] cribber → cribbing machine cribbing bucket جام آخوری [ریلی] cribbing machine ماشین پارسنگ‌‌بردار، پارسنگ‌بردار [ریلی] syn. cribber, ballast cribber crime prevention پیشگیری جُرم [نظامی] criteria pollutant آلاینده معیار [محیط‌زیست] critical item اقلام حیاتی [نظامی] crizzle ترک مویی [خوردگی] cRNA رِنام [ژن‌شناسی] crockery چینی‌جات [گردشگری] crop pasture محصول چَراپذیر [زراعت] crossed-spring balance نیروسنج فنرضربدری [هوایی] crossflow filtration صافش چلیپایی [محیط‌زیست] cross-sectional study مطالعه مقطعی [علوم سلامت] crouched burial → fetal burial crown line خط تاج [درون‌شهری] cruciform chamber آرامگاه چلیپایی [باستان‌شناسی] crude rate میزان خام [علوم سلامت] cruet → cruet set cruet set چاشنی‌دان [گردشگری] syn. cruet cruise director مدیر تفریحات کشتی [گردشگری] cruise line مسیر برآورد [جنگل] crush capacity ظرفیت فشرده [درون‌شهری] cryovac بسته‌بندی زم‌خلئی [فنّاوری غذا] crypt گورابه [باستان‌شناسی] cryptic layering لایه‌بندی نهان [زمین] cull tie ریل‌بند ویژه، تراورس ویژه [ریلی] culture کشت [میکرب] cumulative exposure مواجهه انباشتی [محیط‌زیست] curbing rib → kerbing rib cured meat گوشت عمل‌آمده [ فنّاوری غذا] current lineation خطوارگی جریانی [زمین ] syn. parting-plane lineation curve hand سمت قوس [درون‌شهری، ریلی] cutanous nociceptor دردگیرنده پوستی [پایه پزشکی] cutlery کارد و چنگال [ گردشگری] CW → cold welding cybernome رایاختمان [ژن‌شناسی] cybernomics رایاختمان‌شناسی [ژن‌شناسی] cyclic total parenteral nutrition تغذیه وریدی تام دوره‌ای [تغذیه] cyclonic scale مقیاس چرخندی [جَوّ] cylindrical bore جوف استوانه‌ای [موسیقی] D dAb → domain antibody daily reference values abbr. DRVs مقادیر روزانه مبنا [تغذیه] daily value مقدار روزانه [تغذیه] abbr. DV daily variation → diurnal variations dakhma /dokhma دخمه [باستان‌شناسی] dan buoy شناوه نشان‌گذار [نظامی] Daphne مازِریون [گیاهی] dark cutter beef → dark cutting meat dark cutting defect سیاه‌بُرشی [فنّاوری غذا] dark cutting meat گوشت سیاه‌بُرش [فنّاوری غذا] syn. black beef, dark cutter beef darkening سیاه‌شدگی [فنّاوری غذا] darken ship تاریک‌سازی ناو [نظامی] dark firm dry defect abbr. DFD آسیب سیاهی‌سفتی‌خشکی [فنّاوری غذا] dark heart درون‌تیرگی [جنگل] data privacy → information privacy dead man مرده‌مرد [جنگل] deadweight displacement coefficient → deadweight ratio deadweight efficiency بازده ظرفیت حمل [دریایی] deadweight ratio نسبت ظرفیت حمل [دریایی] syn. deadweight displacement coefficient deadweight scale مقیاس ظرفیت حمل [دریایی] syn. displacement scale deaf 1 ناشنوا1 [شنوایی‌شناسی] deaf 2 ناشنوا2 [شنوایی‌شناسی] Deaf culture فرهنگ ناشنوایان [شنوایی‌شناسی] deafness ناشنوایی [شنوایی‌شناسی] syn. anacusis de-arming غیرمسلح کردن، ضامن کردن [نظامی] syn. safing death mask مرده‌نقاب [باستان‌شناسی] syn. funerary mask, burial mask debarker پوست‌کَن [جنگل] syn. barker debarking 1 پوست‌کندگی [جنگل] debarking 2 پوست‌کَنی1 [جنگل] deboning استخوان‌گیری [ فنّاوری غذا] debugging شنودزدایی [نظامی] decarnation → excarnation decay distance مسافت اُفت [اقیانوس‌شناسی] declinism افول‌باوری [سیاسی] declinist افول‌باور [سیاسی] decorative rib نوار تزیینی [تایر] decussate ضربدری [پایه پزشکی] decussate texture بافت ضربدری [زمین] decussatio → decussation decussation ضربدر [پایه پزشکی] syn. decussatio deep ecotourism → hard ecotourism deep feeder عمقی‌‌جذب [زراعت] deep - ocean basin حوضه ژرف‌اقیانوس [اقیانوس‌شناسی] deep - rooted ریشه‌عمقی [جنگل، زراعت] deep - sea basin حوضه ژرف‌‌دریا [اقیانوس‌شناسی] defeathering پَرکَنی [ فنّاوری غذا] defense mechanism سازوکار دفاعی [روان‌شناسی] defensive structural realism واقع‌گرایی ساختاری تدافعی [سیاسی] defibrilator تارلرزه‌بَر [پایه پزشکی] defleshing → excarnation deformation band نوار دگرشکل [زمین‌] deformation twin دوقلوی دگرشکلی [زمین‌] syn. glide twin deformation twinning دوقلویی دگرشکلی [زمین] degrees of hearing loss → hearing impairment degrees dehairing موگیری [فنّاوری غذا] delegation تفویض [سیاسی] delegation of authority تفویض اختیار [سیاسی] delegation of power تفویض قدرت [سیاسی] deletion وانهش، حذف [ژن‌شناسی] deletion editing ویرایش وانهشی [ژن‌شناسی] deletion mapping نقشه‌نگاری وانهشی [ژن‌شناسی] deletion mutation جهش وانهشی [ژن‌شناسی] delivery note اعلام وصول [دریایی] abbr. DN delivery order برگ ترخیص [دریایی] abbr. DO syn. landing order demand volume حجم تقاضا [درون‌شهری] demise charter → bareboat charter democratic peace صلح مردم‌سالاران [سیاسی] democratic peace theory نظریه صلح مردم‌سالاران [سیاسی] Dendrochronology درخت‌گاه‌شماری [جنگل] Dendroclimatology درخت‌اقلیم‌شناسی [جنگل] Dendroecology درخت‌بوم‌شناسی [جنگل] Dendrograph درخت‌نگار [جنگل] Dendrology درخت‌شناسی [جنگل] Dendrometer درخت‌سنج [جنگل] denial انکار [روان‌شناسی] denier انکارگر [روان‌شناسی] Dennstaedtiaceae سرخس‌عقابیان [گیاهی] density log نگاره چگالی [ژئوفیزیک] deoxyribonuclease → DNase departmental intelligence اطلاعات سازمانی [نظامی] deposit attack → deposit corrosion deposit corrosion خوردگی رسوبی [خوردگی] syn. deposit attack deposition corrosion خوردگی نهشتی [خوردگی] depth hoar ژرفا‌بشم [جَوّ] syn. sugar snow depth psychology روان‌شناسی ژرفا‌نگر [روان‌شناسی] depth therapy ژرفادرمانی [روان‌شناسی] derusting → rust removal descriptive study مطالعه توصیفی [علوم سلامت] design bias سوگیری طراحی [علوم سلامت] destination information اطلاعات مقصد [گردشگری] detrusion → shear strain developed passage grave گور دالان‌دار بزرگ [باستان‌شناسی] devolution قدرت‌سپاری [سیاسی] syn. power-sharing1 DFD → dark firm dry defect DFW → diffusion welding diameter class رده قطری [جنگل] diameter-class limit حد رده قطری [جنگل] diameter inside bark قطر بی‌پوست [جنگل] abbr. DIB diameter limit حد قطر [جنگل] diameter outside bark قطر باپوست [جنگل] abbr. DOB diameter tape نوار قطرسنج [جنگل] Dianthus میخک [گیاهی] DIB → diameter inside bark dicing نگینی ‌کردن [فنّاوری غذا] Diclidantheraceae → Polygalaceae diencephalon مغز پساپیشین [پایه پزشکی] syn. interbrain, betweenbrain dietary intake data داده‌های دریافت رژیمی [تغذیه] diet prescription تجویز رژیم [تغذیه] differential form صورت دیفرانسیلی [ریاضی] differential splicing پیرایش افتراقی [ژن‌شناسی] diffuser پخشگر [فیزیک، هوایی] diffuser tunnel تونل پخشگر [هوایی] diffusion welding جوشکاری نفوذی، جوشکاری پخشی [متالورژی] abbr. DFW digital map نقشه رقمی [نقشه‌برداری] digital object برنمود رقمی، شیء رقمی [کتابداری] digital object identifier شناسانه برنمود رقمی، شناسانه شیء رقمی [کتابداری] abbr. DOI dimictic lake دریاچه دوآمیختی [محیط‌زیست] diminution فشردگی [موسیقی] diphase cleaner تمیزکننده دوفازی [خوردگی] diplacusis دوشنوی [ شنوایی‌شناسی] syn. paracusis duplicata, double hearing diprotic acid اسید دوپروتونی [شیمی] direct arrival رسید مستقیم [ژئوفیزیک] direct filtration صافش مستقیم [محیط‌زیست] directional tread design نقش یک‌سویه [تایر] direct psychoanalysis روان‌کاوی مستقیم [روان‌شناسی] direct-vision nephoscope اَبرنمای دیدمستقیم [جَوّ] direct wave موج مستقیم [ژئوفیزیک] disarrangement position burial → haphazard burial disarticulated burial گور نابسامان [باستان‌شناسی] syn. bone scatter burial, bone tumbled burial, tumbled bone burial, disordered burial, dismantled burial, bunched burial discontinuous ring حلقه ناپیوسته [جنگل] discrete particle settling ته‌نشینی ذره‌ای [محیط‌زیست] disk telescope تلسکوپ قرصی، تلسکوپ قرص خورشید [نجوم رصدی] dismantled burial → disarticulated burial disordered burial → disarticulated burial displacement جابه‌جایی [روان‌شناسی] displacement scale → deadweight scale disponent owner مالک بدل [دریایی] disposal واسپارش [باستان‌شناسی] syn. burial3 dissociative mechanism سازوکار تفکیکی [شیمی] distress اضطرار، وضعیت اضطراری [دریایی] distress flag پرچم اضطرار [دریایی] distress frequency بسامد اضطرار [دریایی] distress gun منورانداز اضطرار [دریایی] distress light چراغ اضطرار [دریایی] distress signal علامت اضطرار [دریایی] distributed fire آتش پخشیده [نظامی] disturbed burial گور آشفته [باستان‌شناسی] diurnal age سن روزانه [ژئوفیزیک] diurnal tide کِشَند روزانه [اقیانوس‌شناسی، جَوّ، نقشه‌برداری] diurnal variations تغییرات روزانه [ژئوفیزیک] syn. daily variation division ناودسته [نظامی] DM → dry matter DN → delivery note DNA carrier حامل دِنا [ژن‌شناسی] DNA- dependent DNA polymerase → DNA polymerase DNA- dependent RNA polymerase → RNA polymerase DNA nucleotidyl transferase → DNA polymerase DNA polymerase دِنابسپاراز [ژن‌شناسی] syn. DNA-dependent DNA polymerase, DNA nucleotidyl transferase DNA probe کاوند دِنایی [ژن‌شناسی] DNase دِناز [ژن‌شناسی] syn. deoxyribonuclease, DNAse DNAse → DNase DNA sequence توالی دِنا [ژن‌شناسی] DNA sequencing توالی‌یابی دِنا [ژن‌شناسی] DNA vector ناقل دِنا [ژن‌شناسی] DO → delivery order DOB → diameter outside bark DOC → document of compliance1 document of compliance1 abbr. DOC سند انطباق [دریایی] syn. certificate of compliance document of compliance2 مجوز حمل کالای خطرناک [دریایی] Dodonaea ناتَرَک [گیاهی] DOI → digital object identifier domain حبه [پروتگان‌شناسی] domain antibody پادتن حبه‌ای [پروتگان‌شناسی] abbr. dAb domain arrangement آرایش حبه [پروتگان‌شناسی] domain- encoding exon بیانه رمزگذار حبه [پروتگان‌شناسی] domain expansion حبه‌زایی [پروتگان‌شناسی] domain family خانواده حبه [پروتگان‌شناسی] domain fusion الحاق حبه [پروتگان‌شناسی] domain fusion analysis تحلیل الحاق حبه [پروتگان‌شناسی] domain mapping نقشه‌نگاری حبه [پروتگان‌شناسی] domain number variation تغییر تعداد حبه [پروتگان‌شناسی] domain protein پروتئین حبه‌ای [پروتگان‌شناسی] domain repetition تکرار حبه [پروتگان‌شناسی] domain sharing اشتراک حبه [پروتگان‌شناسی] domain shuffling بُرخوردگی حبه [پروتگان‌شناسی] domain swapping حبه‌درآمیزی [پروتگان‌شناسی] domain walking حبه‌پیمایی [پروتگان‌شناسی] domestic waste → household waste dominated convergence theorem قضیه همگرایی مغلوب [ریاضی] dominating series سری غالب [ریاضی] doming گنبدی شدن [ فنّاوری غذا] dormancy breaking خواب‌شکنی [زراعت ، گیاهی] dotty tie ریل‌بند کپکی، تراورس کپکی [ریلی] double booking ثبت ذخیره مکرر [گردشگری] syn. duplicate booking double burial تدفین دوتایی [باستان‌شناسی] double decomposition → metathesis double displacement → metathesis double hearing → diplacusis doublespeak دوگانه‌گویی [نظامی] down-bow کمانه‌کشیِ راست [موسیقی] drawbar hook قلاب کشش [جنگل] dressing 1 روریز [فنّاوری غذا] dressing 2 روریزی [فنّاوری غذا] dressing 3 لاشه‌پیرایی [فنّاوری غذا] dried meat گوشت خشک [فنّاوری غذا] drift bottle بطری رانه‌ای [اقیانوس‌شناسی] syn. floater drift-down فرورَوی [هوایی] drift of gravimeter → gravimeter drift drilling fluid corrosion → drilling mud corrosion drilling mud corrosion خوردگی گِل حفاری [خوردگی] syn. drilling fluid corrosion drinking water → potable water drip خونابه [فنّاوری غذا] drip gavage تغذیه لوله‌ای قطره‌ای [تغذیه] dripping اشک کباب [فنّاوری غذا] drop model مدل رَهشی [هوایی] drop test آزمون رَهش [هوایی] drought ring حلقه خشکی‌زاد [جنگل] drowned atoll غرقه‌خوست [اقیانوس‌شناسی] drum barker → barking drum drum barrel قرقره بشکه‌ای [جنگل] drum debarker → barking drum DRVs → daily reference values dry farming /dry-farming دیم‌کاری [زراعت] syn. dryland farming, rainfed agriculture dry lake دریاچه خشک [محیط‌زیست] dryland farming → dry farming dry matter ماده خشک [زراعت] abbr. DM dry matter accumulation تجمع ماده خشک [زراعت] dry matter disappearance کاهش ماده خشک [زراعت] dry snow برف خشک [جَوّ] dual bead tyre تایر دوطوقه [تایر] dual control switch سوزن برقیـ ‌‌دستی [ریلی] dualism دوگانه‌گرایی [روان‌شناسی] dud مهمات عمل‌نکرده [نظامی] dummy درخت کمکی [جنگل] duplicate booking → double booking duramen → heartwood dustfall jar ظرف غبار [محیط‌زیست] DV → daily value dynamic height correction تصحیح ارتفاع دینامیکی [ژئوفیزیک] dynamic model مدل دینامیکی [هوایی ] dynamic sampling نمونه‌برداری مستمر [جنگل] dynamic scale مقیاس دینامیکی [هوایی] dynamic similarity تشابه دینامیکی [فیزیک، هوایی] E ear defender → hearing protection device early booking ثبت ذخیره بهنگام [گردشگری] early childhood carries abbr. ECC پوسیدگی خردسالی [تغذیه] syn. baby bottle tooth decay early rusting زنگ‌زدگی زودرس [خوردگی] earlywood پیشین‌چوب [جنگل] earmuff گوش‌پوش [شنوایی‌شناسی] earplug گوش‌گیر [شنوایی‌شناسی] ear protector محافظ گوش [شنوایی‌شناسی] earth burial → surface disposal earthquake intensity شدت زمین‌لرزه [ژئوفیزیک] Earths gravity field میدان گرانی زمین [ژئوفیزیک] Earth tide کِشَند زمین [ژئوفیزیک] earth-tide correction تصحیح کِشَند زمین [ژئوفیزیک] EBW → electron beam welding ECC → early childhood carries ECochG → electrocochleography ECoG → electrocochleography eco-generalist ecotourism → soft ecotourism ecolodge بوم‌کلبه [گردشگری] ecological study مطالعه بوم‌شناختی [علوم سلامت] economic rotation → financial rotation economy tyre تایر اقتصادی [تایر] syn. budget tyre ecoresort complex مجتمع طبیعی ـ تفریحی [گردشگری] eco-specialist ecotourism → hard ecotourism ectoparasite برون‌انگل [میکرب] ectoparasiticide برون‌انگل‌کُش [میکرب] educational audiologist شنوایی‌شناس آموزشی [شنوایی‌شناسی] educational audiology شنوایی‌شناسی آموزشی [شنوایی‌شناسی] EEG → electroencephalogram EEPA اِنفاب [تغذیه] effective green time زمان سبز مؤثر [درون‌شهری] effective red time زمان قرمز مؤثر [درون‌شهری] effective walkway width عرض مؤثر پیاده‌رو [درون‌شهری] effigy گورپیکره [باستان‌شناسی] ego آن‌من [روان‌شناسی] ego-alien → ego-dystonic ego analysis آن‌من‌کاوی [روان‌شناسی] egocentric خودمحور [روان‌شناسی] egocentricity → egocentrism egocentrism خودمحوری [روان‌شناسی] syn. egocentricity ego defense mechanisms سازوکارهای دفاعی آن‌من [روان‌شناسی] ego development شکل‌گیری آن‌من [روان‌شناسی] syn. ego formation ego-dystonic آن‌من‌ناپذیر [روان‌شناسی] syn. ego-alien ego formation → ego development ego function کارکرد آن‌من [روان‌شناسی] ego-ideal آن‌من آرمانی [روان‌شناسی] syn. self-ideal ego-psychology آن‌‌منـ ‌روان‌‌شناسی [روان‌شناسی] ego-syntonic آن‌من‌پذیر [روان‌شناسی] EGW → electrogas welding Eiffel-type tunnel تونل ایفل [هوایی] ejecta پرتابه [زمین] elastic model مدل کشسان [هوایی] Electra complex عقده الکترا [روان‌شناسی] electrically locked switch → electric lock switch electrical stimulation تحریک برقی [ فنّاوری غذا] electrical stunning بی‌حسی برقی [ فنّاوری غذا] electric lock switch سوزن قفل‌‌برقی [ریلی] syn. electrically locked switch electrochemical series سری الکتروشیمیایی [شیمی] syn. electromotive series electrocleaning تمیزکاری برق‌کافتی [خوردگی] syn. electrolytic cleaning electrocochleogram حلزون‌نگاره [شنوایی‌شناسی] electrocochleography الکتروحلزون‌نگاری، حلزون‌نگاری [ شنوایی‌شناسی ] abbr. ECochG, ECoG syn. cochleography electroencephalogram abbr. EEG الکترومغزنگاره، نوار مغز [پایه پزشکی] electroencephalograph الکترومغزنگار [پایه پزشکی] electroencephalography الکترومغزنگاری [پایه پزشکی] electroencephaloscope الکترومغزنما [پایه پزشکی ] electrogas welding abbr. EGW جوشکاری برقی‌گازی [متالورژی] electrolytic cleaning → electrocleaning electrolytic derusting زنگ‌زدایی برق‌کافتی [خوردگی] electromotive series → electrochemical series electromyogram الکتروماهیچه‌نگاره، نوارماهیچه [پایه پزشکی] electromyograph الکتروماهیچه‌نگار [پایه پزشکی] electromyography abbr. EMG الکتروماهیچه‌نگاری [پایه پزشکی] electron beam welding abbr. EBW جوشکاری الکترونی [متالورژی] electron-deficient compound ترکیب با کمبود الکترون [شیمی] electron-dot formula → Lewis structure electron neutrino نوترینوی الکترونی [فیزیک] electronystagmograph الکترودودوَک‌نگار [شنوایی‌شناسی] electronystagmography abbr. ENG الکترودودوَک‌نگاری [شنوایی‌شناسی] electroslag welding abbr. ESW جوشکاری سرباره‌ای [متالورژی] electrospray ionisation time-of-flight زمان‌پروازسنجی یونش الکتروافشانه‌ای [پروتگان‌شناسی] abbr. ESI-TOF elevated guideway هادیراه هوایی [درون‌شهری] ellipsoidal lava گدازه بیضی‌وار [زمین‌] elliptical orbital motion حرکت مداری بیضوی [اقیانوس‌شناسی] elongation طول‌افزایش [ژن‌شناسی] elution شویش [شیمی] embedded iron corrosion خوردگی آهن‌نشین [خوردگی] embouchure (fr.) لَب‌گذاری [موسیقی] syn. lip embryonic burial → tightly-flexed burial EMG → electromyography emission control واپایش تابش [نظامی] empirical yield table جدول‌محصول تجربی [جنگل] endbrain → telencephalon end hook قلاب گازانبری [جنگل] end of the journey پایان سفر [گردشگری] endonuclease درون‌نوکلئاز [ژن‌شناسی] endoparasite درون‌انگل [میکرب] endpin پایه تحتانی، پایه [موسیقی] end plate potential پتانسیل صفحه پایانی [پایه پزشکی] endpoint temp دمای پایانی [فنّاوری غذا] syn. endpoint temperature endpoint temperature → endpoint temp en echelon پلکانی [زمین‌] en echelon cracks ترکهای پلکانی [زمین] en echelon fault blocks قطعه‌های گسلیـ پلکانی [زمین‌] energy expended in physical activity انرژی مصرفی فعالیت بدنی [ تغذیه] ENG → electronystagmography enhanceosome افزا‌ی‌تن [ژن‌شناسی] enhancer افزایشگر [ژن‌شناسی] syn. strong positive element, SPE, upstream activator sequence, UAS enhancer element عنصر افزایشگر [ژن‌شناسی] enhancer mutation جهش افزایشگر [ژن‌شناسی] enhancer sequence توالی افزایشگر [ژن‌شناسی] entanglement1 گیرانداز [نظامی] entanglement2 مانع [نظامی] enteral feeding غذادهی روده‌ای [تغذیه] enteral nutrition تغذیه روده‌ای [تغذیه] enteral tube feeding غذادهی لوله‌ای روده‌ای [تغذیه] entrance cone مخروط ورودی [هوایی] entrance fee ورودی [گردشگری] syn. admission fee entrance ticket بلیت ورودی [گردشگری] syn. admission ticket entry information about a country اطلاعات ورود [گردشگری] enumeration دارشماری [جنگل] envelope پوش [میکرب] environmental biotechnology زیست‌فنّاوری زیست‌محیطی [ژن‌شناسی] environmental cracking ترک‌خوردگی محیطی [خوردگی] environmental microbiology میکرب‌شناسی محیطی [میکرب] envy رشک [روان‌شناسی] Eötvös correction تصحیح اتووش [ژئوفیزیک] syn. Eötvös effect Eötvös effect → Eötvös correction Eötvös unit یکای اتووش [ژئوفیزیک] EP → evoked potential epigeal روزمینی [زراعت] epigenome وَراژنگان [ژن‌شناسی] epigenomics وَراژنگان‌شناسی [ژن‌شناسی] epitaph گورنبشته [باستان‌شناسی] epithermal neutron نوترون فراگرمایی [فیزیک] epithermal reactor واکنشگاه فراگرمایی، رآکتور فراگرمایی [فیزیک] equalizer beam تیر تعادل [جنگل] equatorial telescope تلسکوپ استوایی [نجوم رصدی] equicontinuity هم‌پیوستگی [ریاضی] equicontinuous family of functions خانواده هم‌پیوسته تابعها [ریاضی] equivalent scale مقیاس معادل [ نقشه‌برداری] erosion-corrosion فرسایش ـ خوردگی [خوردگی] erosive wear رفتگی فرسایشی [خوردگی] eroticisation/eroticization → sexualisation erotisation/erotization شهوانی‌سازی [روان‌شناسی] ESADDIs روزاک [تغذیه] escort1 همپا، همپایان [عمومی] escort2 همپایی [عمومی] ESI-TOF → electrospray ionisation time-of-flight esophageal electrocardiogram الکتروقلب‌نگاره سرخ‌نایی [پایه پزشکی] essential fat چربی حیاتی [تغذیه] essential pyroclast آذرآوار اصلی [زمین] estimated safe and adequate daily dietary intakes روزدریافت برآوردی ایمن و کافی [تغذیه] estimated time of arrival abbr. ETA زمان برآوردی ورود [دریایی] estimated time of departure abbr. ETD زمان برآوردی خروج [دریایی] ESW → electroslag welding ETA → estimated time of arrival ETD → estimated time of departure euchromatin هوفامینه [ژن‌شناسی ] Euonymus گوشوارکی [گیاهی] eutrophic lake دریاچه بیش‌پرورد [محیط‌زیست] evasion and escape گریز و فرار [نظامی] event-related potential پتانسیل رخدادی [پایه پزشکی] evisceration آلایش‌گیری [فنّاوری غذا] evoked cortical potential پتانسیل برانگیخته قشری [پایه پزشکی] syn. cortical evoked potential evoked potential پتانسیل برانگیخته [پایه پزشکی] abbr. EP evolutionary genomics ژنگان‌شناسی تکاملی، ژنگان‌شناسی فرگشتی [ژن‌شناسی] exact fare کرایه [درون‌شهری] مُک excarnation گوشت‌زدایی [باستان‌شناسی] syn. decarnation, flesh picking, skeletalization, mechanical defleshing, defleshing excessive accommodation تطابق اضافی [پایه پزشکی] exit cone مخروط خروجی [هوایی] exo → exonuclease exonuclease برون‌نوکلئاز [ژن‌شناسی] abbr. exo experimental study مطالعه تجربی [علوم سلامت] explosion welding → explosive welding explosive train زنجیره انفجار [نظامی] explosive welding abbr. EXW جوشکاری انفجاری [متالورژی] syn. explosion welding expressed genome ژنگان بیان‌شده [ژن‌شناسی] expression genomics ژنگان‌شناسی بیانی [ژن‌شناسی] exsanguination → bleeding ex-situ treatment تصفیه دگرجا [محیط‌زیست] extended burial تدفین درازکش [باستان‌شناسی] syn. lightly flexed burial, extention burial extention burial → extended burial externalisation /externalization برونی‌سازی [روان‌شناسی] extinction lake → senescent lake extract عصاره [ فنّاوری غذا] extreme hocker burial → tightly-flexed burial extreme sul ponticello بیخِ خرک [موسیقی] extreme sul tasto → sul tasto extreme extreme ultraviolet astronomy نجوم فرابنفش فرین [نجوم رصدی] EXW → explosive welding eye structure → augen structure F Fabaceae باقلائیان [گیاهی] syn. Leguminosae Fabales باقلاسانان [گیاهی] face of weld → weld face face orientation سوی چهره [باستان‌شناسی] syn. facing face rusting زنگ‌زدگی زیرپوششی [خوردگی] facing → face orientation facultative heterochromatin دگرفامینه اختیاری [ژن‌شناسی] facultative thermogenesis گرمازایی اختیاری [تغذیه] fail-active خرابی‌تاب [هوایی، ریلی، هوایی] failed tie ریل‌بند فرسوده، تراورس فرسوده [ریلی] fail-hard1 دُش‌خراب [درون‌شهری، ریلی، هوایی ] fail-hard2 دُش‌شکست [درون‌شهری، ریلی، هوایی] fail link پیش‌شکن [درون‌شهری، ریلی، هوایی] fail-operational خراب ـ کارا [درون‌شهری، ریلی، هوایی] syn. fail-operative fail-operational system سامانه خراب ـ کارا [درون‌شهری، ریلی، هوایی] fail-operative → fail-operational fail-passive خرابی‌ناتاب [درون‌شهری، ریلی، هوایی] fail-safe1 خرابی‌ایمن [درون‌شهری، ریلی، هوایی] fail-safe2 شکست‌ایمن [درون‌شهری، ریلی، هوایی] fail-safe close/fail-safe closed abbr. FSC خرابی‌ایمن بسته [درون‌شهری، ریلی، هوایی] fail-safe control واپایش خرابی‌ایمن [درون‌شهری، ریلی، هوایی] fail-safe design طراحی ‌شکست‌ایمن [درون‌شهری، ریلی، هوایی] fail-safe open abbr. FSO خرابی‌ایمن باز [درون‌شهری، ریلی، هوایی] fail-safe system سامانه خرابی‌ایمن [درون‌شهری، ریلی، هوایی] fail-soft نرم‌خراب [درون‌شهری، ریلی، هوایی] fairway روگاه [دریایی] syn. mid-channel fairway buoy بویه روگاه، شناوه روگاه [دریایی] syn. mid-channel buoy fairway speed سرعت در روگاه [دریایی] false extended burial → rearticulated burial false-heart درون‌چوب کاذب [جنگل] syn. false heartwood false heartwood → false-heart false paracusis پراشنوی کاذب [ شنوایی‌شناسی] false ring حلقه کاذب [جنگل] fang چنگالگی [زراعت] fan straightener چرخش‌گیر پروانه [هوایی] fantasy variation دگرش فانتزی [موسیقی] farebox کرایه‌گیر [درون‌شهری ] farecard reader کارت‌خوان [درون‌شهری] fare paid area محدوده بلیت‌داران [درون‌شهری] syn. paid area fare-registeringfaregate دروازه ثبّات [درون‌شهری] syn. turnstile fasciculation ماهیچه‌لرزه [پایه پزشکی] fasciculation potential پتانسیل ماهیچه‌لرزه [پایه پزشکی] fast food غذای فوری [عمومی] fast ice یخ بسته [جَوّ] syn. land fast ice fastidious پُرنیاز [میکرب] fatigue خستگی [روان‌شناسی] fatigue wear رفتگی خستگی [خوردگی] feeding value ارزش غذایی [زراعت] syn. nutritive value felty texture بافت نمدی [زمین] syn. pilotaxitic texture fermentable carbohydrate کربوهیدرات تخمیرپذیر [ تغذیه] ferric ion corrosion خوردگی آهن سه‌ظرفیتی [خوردگی] ferricrete سخت‌رویه آهنی [زمین] ferruginous rock سنگ آهن‌دار [زمین] fetal burial تدفین جنینی [باستان‌شناسی] syn. crouched burial FFE → fire for effect fibrillation تارلرزه [پایه پزشکی] fibrillation potential پتانسیل تارلرزه [پایه پزشکی] fibrous protein پروتئین رشته‌ای [پروتگان‌شناسی] fighting ship → man of war filamentous sludge لجن رشته‌ای [محیط‌زیست] filler metal → weld metal filler strip → flipper filleting فیله‌گیری [فنّاوری غذا] fillet weld گوشه‌جوش [متالورژی] fimbria کُرک [میکرب] financial rotation دوره اقتصادمبنا [جنگل] syn. economic rotation financial yield table → money yield table finger nail pizzicato زخمه‌ای ناخنی [موسیقی] fingerprint card برگ انگشت‌نگاری [نظامی] finitary proof برهان متناهی‌مبنا [ریاضی] finite dimensional space فضای متناهی‌‌بُعد [ریاضی] finitely generated group گروه متناهی‌مولد [ریاضی] finiteness theorems قضیه‌های تناهی [ریاضی] fioritura (it.) پیرایه [موسیقی] fire and smoke corrosion خوردگی آتشی ـ دودی [خوردگی] fire for effect آتش مؤثر [نظامی] abbr. FFE fire ring حلقه آتش‌زاد [جنگل] fireside deposit رسوب آتش‌سو، رسوب سمت آتش [خوردگی] fishing بلندی تنه [ریلی] fishing space تنه ریل [ریلی] fission yield بهره شکافت [فیزیک] fixed-film process → attached-growth process fixed-growth process → attached-growth process FL → flashing light flag پرچم [دریایی ] flag clause شرط پرچم [دریایی] flag discrimination رجحان پرچم [دریایی] syn. cargo preference flagellar motor → basal body flagellate1 تاژک‌دار1 [میکرب] flagellate2 تاژک‌دار2 [میکرب] flagellin تاژکینه [میکرب] flagellum تاژک [میکرب] flagging out تغییر پرچم [دریایی] syn. flag out flag government → flag state flag of convenience پرچم مصلحتی [دریایی] abbr. FOC syn. open registry, flag of necessity flag of necessity → flag of convenience flag of registration پرچم ثبت [دریایی] flag out → flagging out flag state کشور صاحب‌پرچم [دریایی] syn. flag government flag state control بازرسی کشور صاحب‌پرچم [دریایی] flag surtax اضافه‌مالیات پرچم [دریایی] flag waiver امتیاز پرچم [دریایی] flank قلوه‌گاه [فنّاوری غذا] flank protection جداسازی مسیر [ریلی] syn. route isolation flare سوزانه [محیط‌زیست] flaser structure ساختار عدسی‌دار [زمین‌] syn. phacoidal structure flash-butt welding /flash butt welding → flash welding flashing light چراغ چشمک‌زن [دریایی، ریلی، نظامی] abbr. FL flash rusting زنگ‌زدگی فوری [خوردگی] flash welding جوشکاری جرقه‌ای، abbr. FW جوشکاری درخشی [متالورژی] syn. flash-butt welding flat bottomed rail ریل پایه‌تخت [ریلی] syn. Vignoles rail, tee rail, T-rail flat grave لته‌گور [باستان‌شناسی] flat plate زینچه تخت [ریلی] syn. flat tie plate flat spot صاف‌شدگی قوس [ریلی] flattened rail ریل تخت‌شده [ریلی ] flat tie plate → flat plate flautando (it.) کمانه‌کشی فلوت‌وار، فلوت‌وار [موسیقی] syn. flautato (it.) flautato → flautando fleet oilers سوخت‌رسان ناوگان [نظامی] fleshed burial → primary burial flesh picking → excarnation flexed burial تدفین خمیده [باستان‌شناسی] syn. seated burial, sitting burial, folded burial, loosed flexure burial flipper باله، باله طوقه [تایر] syn. filler strip floatation tyre تایر شنی [تایر] floater → drift bottle flocculent settling ته‌نشینی لخته‌ای [محیط‌زیست] flora → microflora flotilla ناوتیپ [نظامی] fluidised bed / fluidized bed بستر سیال [ فنّاوری غذا] flung burial → haphazard burial fluvial funeral → aquatic disposal flux → welding flux FOC → flag of convenience focal grave گورهای کانونی [باستان‌شناسی] foldamer تاب‌پار [پروتگان‌شناسی] folded burial → flexed burial folded protein پروتئین تابیده [پروتگان‌شناسی] folding enzyme زی‌مایه تاب‌یار [پروتگان‌شناسی] folding nucleus هسته تاب‌یار [پروتگان‌شناسی] fold library گنجینه تاب [پروتگان‌شناسی] foldome تابگان [پروتگان‌شناسی] folium برگینه [ریاضی] syn. folium of Descartes, leaf of Descartes folium of Descartes → folium follow-up study مطالعه پیگیر [علوم سلامت] food insecurity عدم امنیت غذایی [تغذیه] food jag غذافرینگی [تغذیه] footstone پاسنگ [باستان‌شناسی] forcemeat stuffings گوشت‌مایه [فنّاوری غذا] forebrain → prosencephalon forebrain vesicle → prosencephalon forehand welding جوشکاری پیش‌راند [متالورژی] syn. forward welding forge welding جوشکاری پُتکی [متالورژی] forked lightning آذرخش چنگالی [جَوّ] formal burial → articulated burial formalism صورت‌گرایی [ریاضی] formal-outline variation دگرش با طرح شکلیِ ثابت [موسیقی] form-class volume table جدول حجم رده شکل [جنگل] forward welding → forehand welding fossil ice یخ فسیلی [جَوّ] fossil karst → relict karst fouling space فضای ایمن‌گاه [ریلی] Four-center two-electron bond پیوند چهارمرکزی دوالکترونی [شیمی] fowl طیور [فنّاوری غذا] foxhole سنگر حفره‌روباه [نظامی] fraction جناح [عمومی] fractional scale مقیاس کسری [نقشه‌برداری] fragmentary burial تدفین چندپاره [باستان‌شناسی] frazil → frazil crystals frazil crystals خاکه‌بلور [جَوّ] syn. frazil frazil ice خاکه‌یخ [جَوّ] free association تداعی آزاد [روان‌شناسی] free -flight tunnel تونل پروازآزاد [هوایی] syn. free-flight wind tunnel free -flight wind tunnel → free-flight tunnel free pratique → certificate of pratique free-spinning tunnel تونل فروچرخش آزاد [هوایی] freeway surveillance نظارت آزادراه [درون‌شهری] freeze separation جدایش انجمادی [اقیانوس‌شناسی] French leave غیبت غیرموجه [دریایی] fretting → fretting wear fretting fatigue خستگی اصطکاکی [خوردگی] fretting wear رفتگی اصطکاکی [خوردگی] syn. fretting friction rail ریل اصطکاکی [ریلی] fringing reef آبسنگ حاشیه‌ای [اقیانوس‌شناسی] syn. shore reef fritter لقمه‌سوخاری [ فنّاوری غذا] frog پاشنه [موسیقی] syn. heel frontal system سامانه جبهه‌ای [جَوّ] frost climate اقلیم یخبندان [جَوّ] frost feathers → ice feathers frost flakes → ice fog frost fog → ice fog frost heart درون‌چوب یخ‌زاد [جنگل] frost heave کوژ یخ‌بندانی [ریلی] frost ring حلقه یخ‌زاد [جنگل] frozen fog → ice fog FSC → fail-safe close FSO → fail-safe open FST → full-scale tunnel fuel-ash corrosion خوردگی خاکسترسوختی [خوردگی] full-scale tunnel تونل تمام‌مقیاس [هوایی] abbr. FST fully-flexed burial → tightly-flexed burial functional genomics ژنگان‌شناسی کارکردی [ژن‌شناسی ] functional hearing loss اُفت شنوایی کارکردی [شنوایی‌شناسی] functional properties خواص عملکردی [فنّاوری غذا] Funeral مراسم تشییع [باستان‌شناسی] funeral pile → funeral pyre funeral position → burial position funeral pyre هیمه آتش‌سپاری [باستان‌شناسی] syn. funeral pile funeral urn → cinerary vessel funerary cones مخروطهای تدفینی [باستان‌شناسی] funerary cult آیین آمرزش [باستان‌شناسی] syn. burial cult funerary mask → death mask funerary monument یادمان تدفینی [باستان‌شناسی] funerary offering پیشکش‌های تدفینی [باستان‌شناسی] funerary texts متون تدفینی [باستان‌شناسی] funerary urn → cinerary vessel fungemia/fungaemia قارچ‌خونی [میکرب] syn. mycethemia, mycohemia fungistatic قارچ‌ایستان [میکرب] fuse bolt → fuse pin fuse pin میله محافظ [هوایی] syn. fuse bolt fusion welding جوشکاری گداختی [متالورژی] fusion zone گدازگاه [متالورژی] syn. weld fusion zone FW → flash welding G GAC → granular activated carbon Galapagos rift کافت گالاپاگوس [اقیانوس‌شناسی] Galilean glass → Galilean telescope Galilean telescope تلسکوپ گالیله‌ای [نجوم رصدی] syn. Galilean glass gama-gama log نگاره گاماـ گاما [ژئوفیزیک] game meat گوشت شکار [فنّاوری غذا] gamma-ray astronomy نجوم پرتوگاما [نجوم رصدی] gas boat → lightboat gas chromatography سوانگاری گازی [شیمی] gas-liquid chromatography سوانگاری گاز ـ مایع [شیمی] gas phase corrosion خوردگی فاز گازی [خوردگی] gas-solid chromatography abbr. GSC سوانگاری گاز ـ جامد [شیمی] gastric gavage تغذیه لوله‌ای معده، تغذیه لوله‌ای [تغذیه] gastrospiry → aerophagia gavage feeding → tube feeding geared ship کشتی جرثقیل‌دار [دریایی] gearless → gearless ship gearless carrier → gearless ship gearless ship کشتی بی‌جرثقیل [دریایی] syn. gearless, gearless carrier gel-filtration chromatography سوانگاری ژل‌صافشی [شیمی] gel-permeation chromatography سوانگاری ژل‌تراوشی [شیمی] gene action ژن‌کنش [ژن‌شناسی] gene activation کُنانش ژن، فعال‌سازی ژن [ژن‌شناسی] gene complex همتافت ژنی [ژن‌شناسی] gene conversion تبدیل ژن [ژن‌شناسی] gene disruption گسیختگی ژنی [ژن‌شناسی] gene flow جریان ژن [ژن‌شناسی] gene probe کاوند ژنی [ژن‌شناسی] syn. genetic probe generally recognized as safe abbr. GRAS ایمن‌انگاشته [تغذیه] general map نقشه عمومی [نقشه‌برداری] general-purpose map نقشه عام‌منظوره [نقشه‌برداری] generator → smoke generator generator potential پتانسیل مولد [پایه پزشکی] syn. receptor potential gene silencing خاموش‌سازی ژن [ژن‌شناسی] gene surgery → gene therapy gene therapy ژن‌درمانی [ژن‌شناسی] syn. gene surgery genetic burden → genetic load genetic load بار ژنی [ژن‌شناسی] syn. genetic burden genetic marker نشانگر ژن‌شناختی [ژن‌شناسی] genetic probe → gene probe genomics ژنگان‌شناسی [ژن‌شناسی] gently flexed burial → semi-flexed burial geoidal map نقشه زمینوار [نقشه‌برداری] geotourism زمین‌گردشگری [گردشگری] germinal mutation جهش زایشی [ژن‌شناسی] germ-line mutation جهش رگه ‌زایشی [ژن‌شناسی ] Gesneriaceae جِسنِریان، بنفشه‌افریقائیان [گیاهی] gestational hypertension فشارخون بارداری [ تغذیه] gettato → ricochet gewgaw → jew’s harp ghost surveillance مراقبت نامحسوس [نظامی] give-way vessel شناور راه‌ده [دریایی] syn. burdened vessel glassware بلورجات [گردشگری] glide twin → deformation twin gliss. → glissando glissando (it.) سُر‍ش نغمه‌ای [موسیقی] abbr. gliss. global level of analysis سطح جهانی تحلیل [سیاسی] syn. system-level analysis Global Maritime Distress and Safety System سامانه جهانی اضطرار و ایمنی دریایی [دریایی] global north جهان شمال، شمال [سیاسی] global south جهان جنوب، جنوب [سیاسی] globular protein پروتئین کروی [پروتگان‌شناسی] glucose load بار گلوکوز [تغذیه] glycemic index نمایه قندخونی [تغذیه] glycemic load بار قندخونی [ تغذیه] glycocalyx/glycocalix قند‌پوسته [میکرب] glycogen loading بارگذاری گلیکوژن [تغذیه] syn. glycogen supercompensation glycogen supercompensation → glycogen loading GMDSS سجاواد [دریایی] Gnetaceae گِنِتومیان [گیاهی] Gnetales گِنِتوم‌سانان [گیاهی] Gnetum گِنِتوم [گیاهی] gore area سطح جناغی [درون‌شهری] Göttingen-type tunnel تونل گوتینگن [هوایی] grade crossing traffic control device تنظیم‌گر گذرگاه [درون‌شهر، ریلی] grade separation ناهمسطح‌سازی [درون‌شهری] graft copolymer هم‌بسپار پیوندی [شیمی] grafting efficiency بازده پیوندزنی [شیمی] grafting ratio نسبت پیوندزنی [شیمی] Gramineae → Poaceae grant پژوهانه [عمومی] granular activated carbon abbr. GAC کربن فعال دانه‌ای [محیط‌زیست] granular snow → corn snow graph → profile1 graph-chart → profile1 graphic texture بافت نگاشتاری [زمین] GRAS → generally recognized as safe grave گور [باستان‌شناسی] syn. burial2 grave-cloth گورجامه [باستان‌شناسی] syn. burial cloth grave cover گورپوش [باستان‌شناسی] syn. grave slab grave culture → Kurgan culture grave field گورمیدان [باستان‌شناسی] grave goods/grave-goods گورنهاده [باستان‌شناسی] syn. burial goods grave marker گورنشان [باستان‌شناسی] syn. burial marker grave mound → burial mound grave orientation راستای گور [باستان‌شناسی] grave site → burial site grave slab → grave cover gravestone سنگِ‌قبر [باستان‌شناسی] syn. tombstone1 graveyard مزارستان [باستان‌شناسی] gravimeter drift رانه گرانی‌سنج [ژئوفیزیک] syn. gravity-meter drift, drift of gravimeter gravitational constant ثابت گرانش [ژئوفیزیک] syn. constant of gravitation gravitational field → gravity field gravity anomaly بی‌هنجاری گرانی [ژئوفیزیک] gravity field میدان گرانی [ژئوفیزیک] syn. gravitational field gravity-collapse structure → collapse structure gravity-meter drift → gravimeter drift grazing fire آتش تراش [نظامی] grazing-incidence telescope تلسکوپ خراشان‌فرود [نجوم رصدی] grease ice یخ چربی‌گون [جَوّ] syn. ice fat, lard ice green biotechnology زیست‌فنّاوری سبز [ژن‌شناسی] green ratio نسبت سبز [درون‌شهری] green snow برف سبز [جَوّ] green time زمان سبز [درون‌شهری] green tyre1 تایر خام [تایر] syn. raw tyre green tyre2 تایر سبز [تایر] grey wastewater → grey water grey water فاضلاب خاکستری [محیط‌زیست] syn. grey wastewater, sullage grid nephoscope اَبرنمای شبکه‌ای [جَوّ] groove شیار [تایر] syn. tread groove grooved tie ریل‌بند شیاردار، تراورس شیاردار [ریلی] grooving شیاراندازی [تایر] gross merchantable volume حجم تجاری ناخالص [جنگل] gross total volume حجم ناخالص کل [جنگل] ground board زمین‌نما [هوایی] ground chicken → chicken mince ground equipment تجهیزات زمینی [هوایی] ground flash → cloud-to-ground flash ground handling wheel چرخ جابه‌جایی زمینی [هوایی] ground ice زمین‌یخ [جَوّ] ground support equipment تجهیزات پشتیبانی زمینی [هوایی] group riders هم‌سفران [درون‌شهری] group riding هم‌سفری [درون‌شهری] groupthink گروه‌زدگی [سیاسی] grown tyre تایر جابازکرده [تایر] growth-and-yield model مدلِ رشد و محصول [جنگل] growth band → band dendrometer growth layer لایه رشد [جنگل] growth ring حلقه رشد [جنگل] growth-ring boundary مرز حلقه رشد [جنگل] GSC → gas-solid chromatography GTL → gun-target line guerrilla چریک [نظامی] gun-target line خط قبضه ـ هدف [نظامی] abbr. GTL gust tunnel تونل جَست [هوایی] gutting تخلیه شکم ماهی [فنّاوری غذا] guy → guy line guy line بافه مهار، کابل مهار [جنگل] syn. guy guyot فینه [ اقیانوس‌شناسی] syn. tablemount gypcrete/gypscrete سخت‌رویه گچی [زمین] H 24-hour recall یادآوری 24 ساعته [تغذیه] HA → hearing aid half flexed burial → semi-flexed burial half-moon tie → pole tie half-round tie → pole tie halfsib ناتنی [ژن‌شناسی] halfsib mating ناتنی‌آمیزی [ژن‌شناسی] half-width نیم‌پهنا [ژئوفیزیک] halide attack حمله هالیدی [خوردگی] hand-made bomb → improvised explosive device handoff → handover handover واگذاری هواگرد [نظامی] syn. aircraft handover, handoff hang fire وقفه در آتش [نظامی] hanger آویز [درون‌شهری] haphazard burial تدفین دیمی [باستان‌شناسی] syn. flung burial, casual burial, disarrangement position burial hapticity شمار اتصال لیگاند، شال [شیمی] hard bread → ship biscuit hard ecotourism طبیعت‌گردی تخصصی [گردشگری] syn. active ecotourism, deep ecotourism, eco-specialist ecotourism hard-of-hearing 1 کم‌شنوا1 [شنوایی‌شناسی] abbr. HOH syn. hearing impaired hard-of-hearing 2 کم‌شنوا2 [شنوایی‌شناسی] hard stabilisation / hard stabilization پایدارساز ساحلی [اقیانوس‌شناسی] hard tack / hardtack → ship biscuit hardwood سخت‌چوب [جنگل] hardwoods جنگل سخت‌چوب [جنگل] hate crime جُرم نفرت‌محور [نظامی] haulback block جعبه‌قرقره برگشت [جنگل] haul rope کابل کشنده، بافه کشنده [درون‌شهری] HAZ → heat-affected zone HD → hearing device head free rail ریل بی‌تاج [ریلی] head-on situation وضعیت رودرو [دریایی] head orientation خمیدگی سر [باستان‌شناسی] head spar → head tree headstone سرسنگ [باستان‌شناسی] head tree سردکل1 [جنگل] syn. head spar headway adherence پیوستگی فاصله گذر [درون‌شهری] headway management مدیریت فاصله گذر [درون‌شهری] health سلامت [علوم سلامت] health behaviour رفتار سلامت‌محور [علوم سلامت] health care مراقبت‌های سلامت [علوم سلامت] health education آموزش سلامت [علوم سلامت] health policy سیاست سلامت [علوم سلامت] health promotion ارتقای سلامت [علوم سلامت] health sciences علوم سلامت [علوم سلامت] health services خدمات سلامت [علوم سلامت] health survey پیمایش سلامت [علوم سلامت] healthy سالم [علوم سلامت] healthy eating index abbr. HEI شاخص سالم خوردن [تغذیه] hearing aid سمعک [شنوایی‌شناسی] abbr. HA hearing device شنیدافزار [شنوایی‌شناسی] abbr. HD hearing disability کم‌توانی شنوایی [شنوایی‌شناسی] hearing handicap معلولیت شنوایی [شنوایی‌شناسی] hearing impaired → hard-of-hearing1 hearing impairment 1 abbr. HI آسیب شنوایی [شنوایی‌شناسی] hearing impairment 2 → hearing loss2 hearing impairment degrees درجه‌های کم‌شنوایی [شنوایی‌شناسی] syn. degrees of hearing loss hearing instrument شنیدیار [شنوایی‌شناسی] hearing loss 1 اُفت ‌شنوایی [شنوایی‌شناسی] abbr. HL hearing loss 2 کم‌شنوایی [شنوایی‌شناسی] syn. hearing impairment 2, hypoacusis hearing protection حفاظت شنوایی، شنوایی‌بانی [شنوایی‌شناسی] hearing protection device abbr. HPD گوش‌بان [شنوایی‌شناسی] syn. ear defender hearing protector محافظ شنوایی [شنوایی‌شناسی] heart → heartwood heart and back tie ریل‌بند مغزکنار، تراورس مغزکنار [ریلی] syn. wing tie heart decay → heartrot heart rot درون‌پوسه [جنگل] syn. heart decay heartwood درون‌چوب [جنگل] syn. duramen, heart heat-affected zone تَفگاه [متالورژی] abbr. HAZ heat-shock gene ژن گرماشوک [ژن‌شناسی] heat-shock promoter پیش‌بَر گرماشوک [ژن‌شناسی] heat-shock protein activity → protein refolding heavy vehicle خودروِ سنگین [درون‌شهری] Hedera عَشَقه [گیاهی] heel → frog HEI → healthy eating index heifer تلیسه [فنّاوری غذا] height anomaly بی‌هنجاری ارتفاع [ژئوفیزیک] height-for-age curve منحنی قدـ سن [تغذیه] height of tide ارتفاع کِشَند [اقیانوس‌شناسی، جو، نقشه‌برداری] heliborne بال‌بُرد [نظامی] helideck عرشه بالگرد [هوایی] heliometer خورسنج [نجوم رصدی] helioscope خوربین [نجوم رصدی] heliostat خورپا [نجوم رصدی] heme iron خون‌آهن [تغذیه] hemispherical map نقشه نیم‌کره [نقشه‌برداری] hemolytic anemia کم‌خونی خون‌کافتی [تغذیه] hen مرغ بالغ [فنّاوری غذا] hen meat گوشت مرغ بالغ [فنّاوری غذا] Hercules stone → lodestone heterochromatin دگرفامینه [ژن‌شناسی] heterochromatization دگرفامینه‌ای شدن [ژن‌شناسی ] heterogeneous information system سامانه اطلاعاتی ناهمگن [کتابداری] heterologous genes ژنهای دگرساخت [ژن‌شناسی] heterozygote advantage → overdominance HI → hearing impairment1 HIC → hydrogen stress cracking high cloud اَبر بالا [جَوّ] high etage اَبر طبقه بالا [جَوّ] highland ice فلات‌یخ [جَوّ، جغرافیا] high-level cloud اَبر تراز بالا [جَوّ] highly subsonic → high subsonic highly supersonic → high supersonic high-payoff targets هدف پرارزش [نظامی] high performance liquid chromatography سوانگاری مایعی کارا [شیمی] high-performance tyre تایر کارا [تایر] syn. maximum performance tyre, ultra-high-performance tyre high-speed craft / high speed craft abbr. HSC شناور تندرو [دریایی] high-speed tunnel تونل سرعت‌بالا [هوایی] abbr. HST high subsonic فرازیرصوتی [هوایی] syn. highly subsonic high supersonic فرااَبَرصوتی [هوایی] syn. highly supersonic high-temperature hydrogen attack حمله هیدروژنی دمابالا [خوردگی] high-threshold mechanoreceptor گیرنده مکانیکی آستانه‌بالا [پایه پزشکی] high volume sampler نمونه‌‌بردار حجمِ زیاد [محیط‌زیست] hindbrain → rhombencephalon hindbrain vesicle → rhombencephalon hindered settling → zone settling historical cohort study مطالعه هم‌گروهی تاریخی [علوم سلامت] HL → hearing loss1 hoar → hoarfrost hoar crystal بشم‌بلور [جَوّ] hoarfrost بشم [جَوّ] syn. hoar HOH → hard-of-hearing1 holdover time مدت ماندگاری [هوایی] homologous genes ژنهای هم‌ساخت [ژن‌شناسی] honeycomb لانه‌زنبوری [هوایی] honour system سامانه اعتمادی [درون‌شهری] hook قلاب [میکرب] hot boning استخوان‌زدایی گرم [ فنّاوری غذا] hot cracking ترک‌خوردگی داغ [خوردگی] hot-pressure welding/hot pressure welding جوشکاری گرم‌فشاری [متالورژی] abbr. HPW hot stripping روت‌سازی داغ [خوردگی] hot water pitting حفره‌زایی آب داغ [خوردگی] household linen → linen household waste پسماند خانگی [محیط‌زیست] syn. domestic waste, residential waste house-keeping protein پروتئین خانه‌بان [پروتگان‌شناسی] HPD → hearing protection device HPI → human protein index HPW → hot-pressure welding HSC → high speed craft HST → high-speed tunnel hub protein پروتئین کانونی [پروتگان‌شناسی] hull دان‌پوش [زراعت] human environment محیط‌زیست انسان [محیط‌زیست] human milk fortifier غنی‌ساز شیر مادر [تغذیه] human protein index abbr. HPI نمایه پروتئینی انسان [پروتگان‌شناسی] humour شوخ‌طبعی [روان‌شناسی] hybrid promoter پیش‌بَر دورگه [ژن‌شناسی] hydraulic barking پوست‌کَنی آبی [جنگل] hydrocele spinalis → spina bifida hydrogen-assisted stress cracking → hydrogen stress cracking hydrogen attack حمله هیدروژنی [خوردگی] hydrogen blistering تاول‌زدگی هیدروژنی [خوردگی] hydrogen disease بیماری هیدروژنی [خوردگی] hydrogen disintegration فروپاشی هیدروژنی [خوردگی] hydrogen-induced cracking → hydrogen stress cracking hydrogen stress cracking ترک‌خوردگی تنشی‌هیدروژنی [خوردگی] syn. hydrogen-induced cracking, HIC, hydrogen-assisted stress cracking hydrogen test probe کاوند آزمون هیدروژنی [خوردگی] hydrosyringomyelia → syringomyelia hygiene بهداشت [علوم سلامت] hygienic بهداشتی [علوم سلامت] hygienist بهداشت‌کار [علوم سلامت] hypacusis → hypoacusis hypercalciuria بیش‌کلسیم‌‌میزی [تغذیه] hypercarotenemia بیش‌کاروتن‌خونی [تغذیه] hypersonic flow شارش برین‌صوتی [فیزیک، هوایی] hypersonics برین‌‌صوت‌شناسی [فیزیک] hypertonic solution محلول پُرفشار [شیمی] hypersonic speed سرعت برین‌صوتی [فیزیک، هوایی] hypersonic tunnel تونل برین‌صوتی [هوایی] syn. hypersonic wind tunnel hypersonic wind tunnel → hypersonic tunnel hypoacusis/hypacusis → hearing loss2 hypogeal زیرزمینی [زراعت] hypolactasia کم‌لاکتازی [تغذیه] hypotonic solution محلول کم‌فشار [شیمی] I IAC → international analysis code IB → information behaviour ice blink یخ‌چشمک [جَوّ] ice - cap climate اقلیم کلاهک یخی [جَوّ] ice crust1 یخ‌‌پوسته1 [جَوّ] ice crust 2 یخ‌پوسته2 [جَوّ] syn. ice rind ice - crystal cloud اَبر یخ‌بلور [جَوّ] ice - crystal fog یخ‌بلورمِه [جَوّ] ice day روز یخی [جَوّ، جغرافیا] ice desert بیابان یخ [جَوّ] icefall یخشار [جَوّ، جغرافیا] ice fat → grease ice ice feathers یخ‌پَر [جَوّ] syn. frost feathers ice field میدان یخ [جَوّ] ice flowers یخ‌گُل [جَوّ] ice fog یخ‌مِه [جَوّ] syn. frozen fog, frost fog, frost flakes, air hoar 2, rime fog ice foot یخ‌پوزه [جَوّ] ice needle سوزنک یخی [جَوّ] ice pack → pack ice ice prism منشور یخی [جَوّ] ice rind → ice crust 2 iconic attraction جاذبه نمادی [گردشگری] ICU → intensive care unit id فرومن [روان‌شناسی] ideal copolymer → random copolymer ideal peace صلح آرمانی [سیاسی] identification همانندسازی [روان‌شناسی] identification friend or foe رادار شناخت دوست از دشمن [نظامی] identification test آزمون شناسایی [روان‌شناسی] identified patient بیمار معلوم [روان‌شناسی] syn. symptom bearer, symptom wearer identity theft سرقت هویت [نظامی] IFF رشداد [نظامی] IFS → information fatigue syndrome IGSCC → intergranular stress-corrosion cracking II → information integration Ilex خاس [گیاهی] immature wood → juvenile wood immurement لادبَست [باستان‌شناسی] syn. wall burial impingement attack حمله برخوردی [خوردگی] impingement corrosion خوردگی برخوردی [خوردگی] improvised explosive device بمب دست‌ساز [نظامی] syn. hand-made bomb impulse تکانه [روان‌شناسی] syn. impulsion impulse control مهار تکانه [روان‌شناسی] impulsion → impulse impurity ناخالصی [محیط‌زیست] incineration → cremation inclinometer مِیل‌سنج [ژئوفیزیک] incompatible waste پسماند ناسازگار [محیط‌زیست] incremation → cremation index map نقشه راهنما [نقشه‌برداری] syn. key map individual-level analysis سطح فردی تحلیل [سیاسی] syn. individual level of analysis individual level of analysis → individual-level analysis induction tunnel تونل مَکشی [هوایی] induction welding جوشکاری القایی [متالورژی] abbr. IW industrial biotechnology زیست‌فنّاوری صنعتی [ژن‌شناسی] industrial microbiology میکرب‌شناسی صنعتی [میکرب] industrial solid tyre تایر صنعتی توپُر [تایر] industrial tyre تایر صنعتی [تایر] industrial waste پسماند صنعتی [محیط‌زیست] syn. manufacturing waste infection عفونت [علوم سلامت] infectious disease بیماری عفونی [علوم سلامت] infestation آلودگی بیرونی [علوم سلامت] infographics → information graphics infomania اطلاع‌شیدایی [ کتابداری] infomapping → information mapping information about sport and leisure facilities اطلاعات فراغتی ـ ورزشی [گردشگری] information about typical costs اطلاعات هزینه‌های محلی [گردشگری] information accuracy درستی اطلاعات [کتابداری] syn. accuracy of information information agency بنگاه اطلاع‌گزاری، اطلاع‌گزاری [کتابداری] information agent اطلاع‌گزار [کتابداری] informationalisation / informationalization اطلاعاتی‌شدن [کتابداری] information analysis تحلیل اطلاعات [کتابداری] information analyst تحلیلگر اطلاعات [کتابداری] information articulation رساسازی اطلاعات [کتابداری] syn. articulation of information information artifact اطلاع‌افزار [کتابداری ] syn. information ware, infoware information asymmetry نامتقارنی اطلاعاتی [کتابداری] information behaviour abbr. IB رفتار اطلاعاتی [کتابداری] information bias سوگیری اطلاعات [علوم سلامت] information channel مجرای اطلاعاتی [کتابداری] information cue → information scent information design طراحی اطلاعات [کتابداری] information divide → information gap information ecology بوم‌شناسی اطلاعات [کتابداری] information environment محیط اطلاعاتی [کتابداری] information environmentalism محیط‌بانی اطلاعات [کتابداری] information fatigue syndrome abbr. IFS نشانگان خستگی اطلاعاتی [کتابداری] information foraging اطلاع‌پالی [کتابداری] information format قالب اطلاعاتی [کتابداری] syn. information presentation information fusion هم‌جوشانی اطلاعات [کتابداری] information gap شکاف اطلاعاتی [کتابداری] syn. information divide information gathering گردآوری اطلاعات [کتابداری] information gathering strategy راهبرد گردآوری اطلاعات [کتابداری] information graphics اطلاع‌نگاشت [کتابداری] syn. infographics information handling اطلاع‌آمایی [کتابداری] information heterogeneity ناهمگنی اطلاعاتی [کتابداری] information identifier شناسانه اطلاعات [کتابداری] information infrastructure زیرساخت اطلاعاتی [کتابداری] syn. infostructure information integration abbr. II یکپارچه‌سازی اطلاعات [کتابداری] information integrity یکپارچگی اطلاعات [کتابداری] information mapping اطلاع‌نگاری [کتابداری] syn. infomapping information paralysis فلج اطلاعاتی [کتابداری] information presentation → information format information privacy حریم اطلاعاتی [کتابداری] syn. data privacy, privacy of information information provider abbr. IP فراهم‌ساز اطلاعات [کتابداری] information quality کیفیت اطلاعات [کتابداری] abbr. IQ information quality assessment کیفیت‌سنجی اطلاعات [کتابداری] information relevance ربط اطلاعاتی [کتابداری] information resource → information source information scent سرنخ اطلاعاتی [کتابداری] syn. information cue information security امنیت اطلاعات [کتابداری] abbr. INFOSEC information services خدمات اطلاعاتی [کتابداری] information society abbr. InSoc جامعه اطلاعاتی [کتابداری] information source منبع اطلاعاتی [کتابداری] syn. information resource information space فضای اطلاعاتی [کتابداری] information system سامانه اطلاعاتی [کتابداری] information universe جهان اطلاعاتی [کتابداری] information use behaviour رفتار کاربری اطلاعات [کتابداری] information visualisation / information visualization دیداری‌سازی اطلاعات [کتابداری] information ware → information artifact information wave موج اطلاعاتی [کتابداری] informativeness اطلاع‌دهندگی [کتابداری] INFOSEC → information security infostructure → information infrastructure infoware → information artifact infrared astronomy نجوم فروسرخ [نجوم رصدی] infrared detector آشکارساز فروسرخ [نجوم رصدی] infrared telescope تلسکوپ فروسرخ [نجوم رصدی] inhumation → burial1 initiation آغازش [ژن‌شناسی] initiation codon رمزه آغازش [ژن‌شناسی] syn. start codon, initiator codon initiation factor عامل آغازش [ژن‌شناسی] initiator 1 آغازگر1 [ژن‌شناسی] initiator 2 آغازگر2 [ژن‌شناسی] initiator box بستک آغازگر [ژن‌شناسی] initiator codon → initiation codon initiator element عنصر آغازگر [ژن‌شناسی ] syn. INR element, Inr inland ice یخ درون‌خشکی [جَوّ، جغرافیا] innerliner آستری [تایر] syn. liner inner tube → tube inorganic waste پسماند معدنی [محیط‌زیست] Inr → initiator element INR element → initiator element in-room check-out خروج رایانه‌ای [گردشگری] insect hole سوراخ حشره [جنگل] insensible water loss آب‌کاست نامحسوس [ تغذیه] insertion درنهش، درج [ژن‌شناسی] insertion(al) mutation جهش درنهشی [ژن‌شناسی] syn. addition mutation insertion sequence توالی درنهشی [ژن‌شناسی] in-situ treatment تصفیه درجا [محیط‌زیست] InSoc → information society inspector → road supervisor instrument bias سوگیری ابزار [علوم سلامت] insulation → body ply insert insulator عایق [ژن‌شناسی] integrated inventory آماربرداری جامع [جنگل] integrated solid waste management مدیریت یکپارچه پسماند جامد [محیط‌زیست] syn. integrated waste management integrated waste management → integrated solid waste management intensive care unit abbr. ICU بخش مراقبت‌های ویژه [علوم سلامت] interactome هم‌کنشگان [پروتگان‌شناسی] f.f. protein interactome interactomics هم‌کنشگان‌شناسی [پروتگان‌شناسی] interbrain → diencephalon interchange mechanism سازوکار تبادلی [شیمی] interference headway فاصله گذر تداخلی [درون‌شهری] intergranular stress-corrosion cracking ترک‌خوردگی خوردگی ـ تنشی مرزدانه‌ای [خوردگی] abbr. IGSCC interhalogen بین‌هالوژنی [شیمی ] interior blind drainage زهکشی درون‌کور [جَوّ] intermediate-scale map → medium-scale map intermediate support spar میان‌دکل [جنگل] intermediate tie ریل‌بند میان‌درزی، تراورس میان‌درزی [ریلی ] interment → burial1 intermestic ملیـ بین‌المللی [سیاسی] intermittent drip feeding غذادهی قطره‌ای متناوب [تغذیه] internal drainage زهکشی درونی [جَوّ] internalisation / internalization درونی‌سازی [روان‌شناسی] international analysis code abbr. IAC کُد واکاوی بین‌المللی [جَوّ] international safety management code آیین‌نامه بین‌المللی مدیریت ایمنی [دریایی] international ship and port facility code آیین‌نامه بین‌المللی امنیت کشتیها و تسهیلات ‌بندری [دریایی] international ship security certificate گواهینامه بین‌المللی امنیت کشتی [دریایی] interpretation جاذبه‌پردازی [گردشگری] interrupted flow جریان ناپیوسته [درون‌شهری] intersection lineation خطوارگی تقاطعی [زمین] interspace → bark bar interstitial compound ترکیب درون‌شبکه‌ای [شیمی ] intervention(al) study مطالعه مداخله‌ای [علوم سلامت] interviewer bias سوگیری مصاحبه‌گر [علوم سلامت] in-the - ear hearing aid سمعک درون‌گوشی [شنوایی‌شناسی] abbr. ITE hearing aid intombment → primary burial intracardiac electrocardiogram الکتروقلب‌نگاره درون‌قلبی [پایه پزشکی] intracloud flash درخش درون‌اَبر [جَوّ] introjection درون‌فکنی [روان‌شناسی] inventory آماربرداری [جنگل] inverting telescope تلسکوپ مستقیم‌ساز [نجوم رصدی] ion erosion فرسایش یونی [خوردگی] ion exchange chromatography سوانگاری تبادل یونی [شیمی] ion-microprobe analysis تجزیه یون‌ریزکاوندی [شیمی] IP → information provider IQ → information quality IRM → isothermal remanent magnetization irredentism بازپیوندخواهی [سیاسی] irredentist بازپیوندخواه [سیاسی] isarithmic map → isoplethic map isarithmic mapping → isoplethic mapping ISM code آیین‌نامه بما [دریایی] isocorrosion diagram نمودار همسان‌خوردگی [خوردگی] isogonic map نقشه هم‌انحراف [ نقشه‌برداری] isolation جداسازی [روان‌شناسی] isolationism انزواطلبی [سیاسی] isolationist انزواطلب [سیاسی] isolation of affect جداسازی عاطفه [روان‌شناسی] isoneph هم‌اَبرناکی [جَوّ] isoplethic map نقشه هم‌مقدار [نقشه‌برداری] syn. isarithmic map isoplethic mapping نقشه‌سازی هم‌مقدار [نقشه‌برداری] syn. isopleth mapping, isarithmic mapping isopleth mapping → isoplethic mapping isostatic adjustment تعدیل هم‌ایستایی [ژئوفیزیک] isostatic anomaly بی‌هنجاری هم‌ایستایی [ژئوفیزیک] isostatic compensation جبران هم‌ایستایی [ژئوفیزیک] isostatic correction تصحیح هم‌ایستایی [ژئوفیزیک] isothermal remanent magnetization abbr. IRM مانده‌مغناطش هم‌دما [ژئوفیزیک] isotropic fabric بافتار همسانگرد [زمین‌] ISPS code آیین‌نامه باکوب [دریایی] ISSC گباک [دریایی] ITE hearing aid → in-the-ear hearing aid IW → induction welding J jar burial تدفین خمره‌ای [باستان‌شناسی] syn. pithos burial jaw’s harp → jew’s harp jealousy حسادت [روان‌شناسی] jeté → recochet jew’s harp زنبورک [موسیقی] syn. gewgaw, jew’s trump, jaw’s harp, trump jew’s trump → jew’s harp joint owner شریک کشتی [دریایی] syn. joint owners, part owners joint owners → joint owner joint tie ریل‌بند درز ریل، ریل‌بند درز، تراورس درز ریل [ریلی] juiciness آبداری [فنّاوری غذا] syn. succulence juicy آبدار [فنّاوری غذا] syn. succulent jumped → sautillé jumping سرپابَری [جنگل] junk اسقاطی [محیط‌زیست] juvenile core → juvenile wood juvenile wood جوان‌چوب [جنگل] syn. core wood, immature wood, juvenile core, pith wood K kerbing rib نوار محافظ [تایر] syn. kerbstone rib kerbstone rib → kerbing rib ketosis کتون‌باری [تغذیه] key map → index map kingstone valve شیرفلکه توازن [نظامی] kink band نوار شکنجی [زمین‌] KLA → knife-line attack knee extended burial تدفین زانوباز [باستان‌شناسی] knee flexed burial تدفین زانو‌خمیده [باستان‌شناسی] kneeling burial → reversed knee flexed burial knee semi-flexed burial تدفین زانونیم‌خمیده [باستان‌شناسی] knee tightly flexed burial تدفین زانوتمام‌خمیده [باستان‌شناسی] knife-line attack abbr. KLA خوردگی شیارچاقویی [خوردگی] knowledge-based platform مشی دانش‌محور [ گردشگری] kurgan گورخان [باستان‌شناسی] Kurgan culture فرهنگ گورخانی [باستان‌شناسی] syn. grave culture L lagging strand رشته پیرو [ژن‌شناسی ] lake ice یخ دریاچه [جَوّ، جغرافیا] land-classification map نقشه طبقه‌بندی زمین [نقشه‌برداری] land fast ice → fast ice land ice خشکی‌یخ [جَوّ] landing بارانداز [جنگل] landing order → delivery order land sky آسمان خشکی [جَوّ] lane one خط عبور یک [درون‌شهری] lapilli سنگریزه آتشفشانی [زمین] lard ice → grease ice large-scale map نقشه بزرگ‌مقیاس [نقشه‌برداری] laser beam welding abbr. LBW جوشکاری لیزری [متالورژی] syn. laser welding laser-relascope → telerelascope laser welding → laser beam welding late check-out خروج با تأخیر [گردشگری] lateral sewer فاضلاب روِ فرعی [محیط‌زیست] latewood پسین‌چوب [جنگل] latitude scale مقیاس عرضی [ نقشه‌برداری] lava cave غار گدازه‌ای [زمین] lava column ستون گدازه [زمین] lava dam سد گدازه [زمین] lava field میدان گدازه [زمین‌] lava flow جریان گدازه [زمین] lava fountain فواره گدازه [زمین‌] lava lake دریاچه گدازه [زمین] lava levee خاکریز گدازه [زمین] lava plain دشت گدازه [زمین] lava plateau فلات گدازه [زمین] lava rise خیز گدازه [زمین] lava shield سپر گدازه [زمین‌] lava toe زبانه گدازه [زمین] lava tube لوله گدازه [زمین‌] lava tube system شبکه لوله‌های گدازه [زمین‌] lava tunnel تونل گدازه [زمین] Lawsonia حنا [گیاهی] lay analysis روان‌کاوی غیرپزشکی [روان‌شناسی] lay analyst روان‌کاو غیرپزشک [روان‌شناسی] layer لایه [باستان‌شناسی] syn. level2, strata layer corrosion خوردگی لایه‌ای [خوردگی] layover zone ماندگاه [درون‌شهری] LBW → laser beam welding LC50 → lethal concentration fifty LD50 → lethal dose fifty leading stone → lodestone leading strand رشته پیشرو [ژن‌شناسی] leaf cloud برگ‌اَبر [جَوّ] leaf of Descartes → folium lean گوشت کم‌چربی [فنّاوری غذا] leave مرخصی [دریایی] ledger → ledger stone ledger stone گورسنگ [باستان‌شناسی] syn. ledger left-hand curve قوس چپ‌گرد [درون‌شهری، ریلی] left-hand pizzicato زخمه‌ای دست ‌چپ [موسیقی] leftward welding جوشکاری چپ‌راند [متالورژی] legato (it.) اجرای متصل، متصل [موسیقی] Leguminosae → Fabaceae lethal concentration fifty غلظت کُشنده پنجاه‌درصد، غلظت نیم‌کُش [محیط‌زیست] abbr. LC50 lethal dose fifty چنده کُشنده پنجاه‌درصد، چنده نیم‌کُش [محیط‌زیست] abbr. LD50 level1 لایگان2 [باستان‌شناسی] level2 → layer level of analysis سطح تحلیل [سیاسی] level off تَرازش [هوایی] level-off position موقعیت تَرازش [هوایی] Lewis formula → Lewis structure Lewis structure ساختار لوویس [شیمی] syn. electron-dot formula, Lewis formula liberty → shore leave libidinisation / libidinization → sexualisation libido زیست‌مایه، لیبیدو [روان‌شناسی] library information services خدمات اطلاعاتی کتابخانه [کتابداری] life boat قایق نجات [نظامی] life buoy شناوه نجات [نظامی] life ring حلقه نجات [نظامی] lifting body پیکره بَرآرزا [هوایی] lightboat قایق نورانی [دریایی] syn. gas boat, boat beacon, unattended lightboat lighthouse فانوس دریایی [دریایی] light line خط چراغ‌جنگی [نظامی] lightly flexed burial → extended burial lightning ring حلقه برق‌زاد [جنگل] lightning stroke کوب آذرخش [جَوّ] lightship کشتی نورانی [دریایی] light vessel / lightvessel شناور نورانی [دریایی] lime softening سختی‌گیری با آهک [محیط‌زیست] limiting amino acid آمینواسید محدودکننده [تغذیه] lineament خطواره [زمین] linearly dependent set مجموعه خطی‌وابسته [ریاضی] linearly independent set مجموعه خطی‌مستقل [ریاضی] lineated fabric بافتار خطی [زمین] lineation خطوارگی [زمین] line-intercept method نمونه‌برداری خط‌برخوردی [جنگل] linen ملزومات پارچه‌ای [گردشگری] syn. household linen linen cupboard قفسه حوله و ‌ملافه [گردشگری] line of aim خط نشانه‌روی [نظامی] line of departure خط عزیمت [نظامی] line of fall خط فرود [نظامی] line of retirement خط عقب‌روی [نظامی] line-plot survey آماربرداری خطی [جنگل] syn. line transect liner → innerliner line transect → line-plot survey lip → embouchure liquid chromatography سوانگاری مایعی [شیمی] liquid culture کشت در مایع [میکرب] syn. broth culture liquid-impingement erosion فرسایش برخورد مایع [خوردگی] liquid-metal cracking abbr. LMC ترک‌خوردگی فلزمذاب [خوردگی] liquid water loading بار آب مایع [جَوّ] literary psychoanalysis روان‌کاوی ادبیات [روان‌شناسی] lithic clast آذرآوار سنگی [زمین] lithoclast سنگ‌آوار [زمین] lithogenous sediment رسوب سنگ‌زاد [اقیانوس‌شناسی] live scan انگشت‌نگاری خودکار [نظامی] LMC → liquid-metal cracking loading area سوارگاه [درون‌شهری] loading island سکوی میانی [درون‌شهری] syn. safety island loadstone → lodestone local-volume table جدول حجم محلی [جنگل] lodestone آهنربای طبیعی [ژئوفیزیک] syn. Hercules stone, leading stone, loadstone Loganiaceae دُم‌موشیان [گیاهی] logarithmic scale مقیاس لگاریتمی [نقشه‌برداری] logo نشان‌واره [عمومی] logogenic کلام‌انگیخته [موسیقی] log-volume table جدول حجم گِرده‌بینه [جنگل] long blast → prolonged blast long-cycle theory نظریه چرخه سلطه [سیاسی] longitudinal study مطالعه طولی [علوم سلامت] longitudinal tie ریل‌بند طولی، تراورس طولی [ریلی] syn. longitudinal timber longitudinal timber → longitudinal tie long leave مرخصی طولانی‌مدت [دریایی] long peace صلح دیرپا [سیاسی] look-out1 / lookout → look-out man look-out 2 دیدبانی [دریایی] syn. look-outs look-out man / lookout man دیدبان [دریایی] syn. look-out1/lookout look-outs → look-out2 loophole روزنه [نظامی] loosed flexure burial → flexed burial loosely flexed burial → semi-flexed burial Loranthaceae موخوریان [گیاهی] Loranthus موخور [گیاهی] louré → portato low cloud اَبر پایین [جَوّ] lower sidewall پایین‌دیواره [تایر] low etage اَبر طبقه پایین [جَوّ] lowland rice برنج آبی [زراعت] low-level cloud اَبر تراز پایین [جَوّ] lowly subsonic → low subsonic low-pressure tyre تایر کم‌فشار [تایر] low profile tyre تایر دیواره‌کوتاه [تایر] low-speed tunnel تونل ‌سرعت‌پایین [هوایی] syn. low-speed wind tunnel low-speed wind tunnel → low-speed tunnel low subsonic فروزیرصوتی [هوایی] syn. lowly subsonic lug دنده1 [تایر] lug pattern → lug shape lug shape نقش دنده‌ای [تایر] syn. lug pattern lumbar puncture مازه‌مَکِش [پایه پزشکی] syn. spinal puncture, thecal puncture, rachiocentesis , spinal tap lunar day روز قمری [ اقیانوس‌شناسی] lunar tidal bulge کوهان ماه‌کِشَندی [اقیانوس‌شناسی] lunar tide ماه‌کِشَند [اقیانوس‌شناسی، نقشه‌برداری] lunisolar tide ماه‌خورکِشَند [اقیانوس‌شناسی] Lythraceae حنائیان [گیاهی] M M&S → mud and snow M/S → mud and snow M+S → mud and snow MAC → major activity centre machine barking → mechanical barking machtpolitik/Machtpolitik (de.) → power politics mackerel sky آسمان‌پیسه [جَوّ] macro-ecology of information کلان‌بوم‌شناسی اطلاعات [کتابداری] macromineral کلان‌کانی [تغذیه] syn. bulk element macronutrient کلان‌مغذی [تغذیه] magnetic anomaly بی‌هنجاری مغناطیسی [ژئوفیزیک] magnetic azimuth سمت مغناطیسی [ژئوفیزیک] magnetic basement پی‌سنگ مغناطیسی [ژئوفیزیک] magnetic chart → magnetic map magnetic deviation انحراف مغناطیسی [ژئوفیزیک] magnetic map نقشه مغناطیسی [نقشه‌برداری] syn. magnetic chart magnetic mine مین مغناطیسی [نظامی] Magnolia ماگنولیا [گیاهی] Magnoliaceae ماگنولیائیان [گیاهی] Magnoliales ماگنولیاسانان [گیاهی] main sewer فاضلابروِ اصلی [محیط‌زیست] main stroke کوب اصلی [جَوّ] major activity centre abbr. MAC کانون پُرمسافر [درون‌شهری] syn. activity centre major alteration تغییر اساسی [هوایی] major modification اصلاح کلی [هوایی] major repair تعمیر اساسی [هوایی] making way درحرکت [دریایی] Maksutov-Schmidt telescope تلسکوپ ماکسوتوف ـ اشمیت [ نجوم رصدی] syn. Schmidt-Maksutov telescope mallet کوبک [موسیقی] mallet instruments سازهای کوبکی [موسیقی] Malva پنیرک [گیاهی] Malvaceae پنیرکیان [گیاهی] Malvales پنیرک‌سانان [گیاهی] managed-yield table جدول‌محصول مدیریت‌شده [جنگل] management inventory آماربرداری مدیریتی [جنگل] management-volume inventory آماربرداری مدیریتی حجم [جنگل] managing owner مالک ـ مدیر کشتی [دریایی] manned aircraft هواگرد باسرنشین [نظامی] man of war ناو جنگی [نظامی] syn. fighting ship, armed naval ship, warship manufacturing waste → industrial waste manuscript map نقشه پیش‌نگاشت [نقشه‌برداری] map adjustment سرشکنی نقشه [نقشه‌برداری] map deformation دگرشکلی نقشه [نقشه‌برداری] map distortion واپیچش نقشه [نقشه‌برداری] map edit(ing) ویرایش نقشه [نقشه‌برداری] map face روی نقشه [نقشه‌برداری] map grid شبکه‌بندی نقشه [نقشه‌برداری] mapping camera دوربین نقشه‌سازی [نقشه‌برداری] mapping photography عکسبرداری نقشه‌سازی [نقشه‌برداری] syn. cartographic photography map scale مقیاس نقشه [نقشه‌برداری] map sheet برگ نقشه [نقشه‌برداری] map test آزمون نقشه [نقشه‌برداری] map transformation تبدیل نقشه [نقشه‌برداری] Maranta مارانتا [گیاهی] Marantaceae مارانتائیان [گیاهی] marbling مرمری شدن [فنّاوری غذا] marcando → marcato marcato (it.) برجسته [موسیقی] syn. marcando (it.) marginal crop محصول جنبی [زراعت] marginal tie ریل‌بند کهنه، تراورس کهنه [ریلی] marinade ترچاشنی [فنّاوری غذا] marine accident → marine casualty marine casualty سانحه دریایی [دریایی] syn. marine accident marine casualty investigator بازرس سانحه دریایی [دریایی] marine corrosion خوردگی دریایی [خوردگی] syn. seawater corrosion marine incident حادثه دریایی [دریایی] maritime lien حقِّ ممتاز دریایی [دریایی] Martyniaceae مارتینیان، شاخ‌بزیان [گیاهی] mass burial تدفین جمعی [باستان‌شناسی] mass grave گور جمعی [باستان‌شناسی] mast دکل1 [دریایی] masthead سردکل2 [دریایی] masthead light چراغ دکل [دریایی] syn. steaming light mastigophora تاژک‌داران [میکرب] mast ladder پلکان دکل [دریایی] mast step پاشنه دکل [دریایی] mathematical intuitionism شهودگرایی ریاضی [ریاضی] mature wood → adult wood mausoleum آرامگاه یادمانی [باستان‌شناسی] maximum number of travellers حد مجاز مسافر [گردشگری] maximum performance tyre → high-performance tyre maximum stay حداکثر اقامت [گردشگری] MCC هم‌هم [جَوّ] MCS سهم [جَوّ] meager set → set of first category mean rise of tide میانگین خیز کِشَند [اقیانوس‌شناسی، نقشه‌برداری] measurement rate نرخ کرایه حجمی [دریایی] measurement rated cargo بار حجم‌کرایه [دریایی] measurement ton → measurement tonne measurement tonne تُن حجمی [دریایی] syn. measurement ton meat aging رسیده‌سازی گوشت [فنّاوری غذا] meat alternative → meat substitute meat analogue شبه‌گوشت [فنّاوری غذا] meat ball گوشت قل‌قلی [فنّاوری غذا] meat conditioning آمایش گوشت [فنّاوری غذا] meat emulsion نامیزه گوشت [فنّاوری غذا] meat extender گسترده‌ساز گوشت [فنّاوری غذا] meat extract عصاره گوشت [فنّاوری غذا] meat paste خمیر گوشت [فنّاوری غذا] meat-processing plant کارخانه فراوری گوشت [فنّاوری غذا] meat safe جاگوشتی [فنّاوری غذا] meat substitute جانشین گوشت [فنّاوری غذا] syn. meat alternative mechanical aeration هوادهی مکانیکی [محیط‌زیست] mechanical aerator هواده مکانیکی [محیط‌زیست] mechanical barking پوست‌کَنی ماشینی [جنگل] syn. machine barking mechanical boning استخوان‌زدایی مکانیکی [فنّاوری غذا] mechanical defleshing → excarnation mechanically recovered meat پس‌گوشت [فنّاوری غذا] mechanical nociceptor دردگیرنده مکانیکی [پایه پزشکی ] mechanical presbycusis پیرگوشی مکانیکی [شنوایی‌شناسی] mechanoreceptor گیرنده مکانیکی [پایه پزشکی] mechanosensory حسیـ ‌مکانیکی [پایه پزشکی] medical bacteriology باکتری‌شناسی پزشکی [میکرب] medical biotechnology زیست‌فنّاوری پزشکی [ژن‌شناسی ] medical microbiology میکرب‌شناسی پزشکی [میکرب] medical mycology قارچ‌شناسی پزشکی [میکرب] medical nutrition therapy abbr. MNT تغذیه‌درمانی پزشکی [تغذیه] medical parasitology انگل‌شناسی پزشکی [میکرب] medical virology ویروس‌شناسی پزشکی [میکرب] medium-chain triglyceride تری‌گلیسیرید متوسط‌زنجیر [ تغذیه] medium cloud اَبر میانی [جَوّ] medium-level cloud اَبر تراز میانی [جَوّ] syn. middle-level cloud medium-scale map نقشه میان‌مقیاس [نقشه‌برداری] syn. intermediate-scale map megacryst کلان‌بلور [زمین‌] megacrystic کلان‌بلوری [زمین‌] meizoseismal area پهنه شدید‌لرزه [ژئوفیزیک] melodic- outline variation دگرش با طرح لحنیِ ثابت [موسیقی] melody string → chanterelle melogenic لحن‌انگیخته [موسیقی] meningocele شامه‌برونی [پایه پزشکی] meningomyelocele شامه ـ نخاع‌برونی [پایه پزشکی] meniscus-Schmidt telescope تلسکوپ اشمیت‌هلالی [نجوم رصدی] mercury corrosion خوردگی جیوه‌ای [خوردگی] mesencephalon میان‌مغز [پایه پزشکی] syn. midbrain, midbrain vesicle mesencephalotomy میان‌مغزبُری [پایه پزشکی] mesoscale convective complex همتافت همرفتی میان‌مقیاس [جَوّ] mesoscale convective system سامانه همرفتی میان‌مقیاس [جَوّ] mesotrophic lake دریاچه میان‌پرورد [محیط‌زیست] MET → metabolic equivalents metabolic acidosis اسیدباری سوخت‌وسازی [ تغذیه] metabolic alkalosis قلیاباری سوخت‌وسازی [ تغذیه] metabolic equivalents abbr. MET هم‌ارز سوخت‌وسازی [ تغذیه] metabolic presbycusis پیرگوشی سوخت‌وسازی [شنوایی‌شناسی] metabolic syndrome نشانگان سوخت‌وسازی [تغذیه] metabolic water آب سوخت‌وسازی [تغذیه] syn. water of combustion metacryst بلور دگرگونی [زمین‌] metal blister تاول فلز [خوردگی] metal dusting پودرشدگی فلز [خوردگی] metal fatigue خستگی فلز [خوردگی] metal ion deposition نهشت یون فلزی [خوردگی] metapsychology فراروان‌شناسی [روان‌شناسی] metastable phase فاز شبه‌پایدار [شیمی] metastable state حالت شبه‌پایدار [شیمی] metathesis جانشینی متقابل [شیمی] syn. double displacement, double decomposition metencephalon مغز پیشاپسین [پایه پزشکی] syn. afterbrain metencephalospinal نخاعی ـ مغزپیشاپسینی [پایه پزشکی] meteorological tide کِشَند هواشناختی [ اقیانوس‌شناسی، جَوّ، نقشه‌برداری] metered freeway آزادراه راهبان‌دار [درون‌شهری] methanogen متان‌زا [محیط‌زیست] metric سنجه [ریاضی] metric space فضای سنجه‌ای [ریاضی] metrisable space/metrizable space فضای سنجه‌پذیر [ریاضی] microbe میکرب [میکرب] microbicidal concentration غلظت میکرب‌‌کُشی [میکرب] microbicide میکرب‌کُش [میکرب] microbiology میکرب‌شناسی [میکرب] microbistatic میکرب‌ایستان [میکرب] microcrystal ریزبلور [زمین] micro - ecology of information خُرد‌بوم‌شناسی اطلاعات [کتابداری] microflora ریزگان [میکرب] syn. normal microbial flora, flora micromineral خُردکانی [تغذیه] syn. trace element micronutrient خُردمغذی [تغذیه] microprojectile bombardment → particle bombardment microwave tempering دما‌آمایی ریزموجی [فنّاوری غذا] midbrain → mesencephalon midbrain vesicle → mesencephalon mid-channel → fairway mid-channel buoy → fairway buoy middle bus اتوبوس کوچک [درون‌شهری] middle cutting نیم‌شقه کردن [ فنّاوری غذا] middle etage اَبر طبقه میانی [جَوّ] middle-level cloud → medium-level cloud mild hearing impairment → mild hearing loss mild hearing loss کم‌شنوایی ملایم [شنوایی‌شناسی] syn. mild hearing impairment military map نقشه نظامی [نقشه‌برداری] Mimosaceae کهوریان [گیاهی] syn. Mimosoidae Mimosoidae → Mimosaceae mine layer مین‌گذار [نظامی] syn. mine planter ship mine planter ship → mine layer mine sweeper مین‌روب [نظامی] mine sweeping مین‌روبی [نظامی] minimal hearing loss اُفت شنوایی کمینه [شنوایی‌شناسی] minimum diameter قطر کمینه [جنگل] minimum number of travellers حد نصاب مسافر [گردشگری] minimum stay حداقل اقامت [گردشگری] minor alteration تغییر جزئی [هوایی] minor modification اصلاح جزئی [هوایی] minor repair تعمیر جزئی [هوایی] minus strand رشته منفی [ژن‌شناسی] mirror image کژفهمی [سیاسی] mirror nephoscope اَبرنمای آینه‌ای [جَوّ] misfolded protein پروتئین کژتابیده [پروتگان‌شناسی] missense mutation جهش دگرمعنا [ژن‌شناسی] mission capable مأموریت پذیر [نظامی] mixed cemetery گورستان چندآیینی [باستان‌شناسی] mixed culture کشت مخلوط [میکرب] mixed hearing loss اُفت شنوایی آمیخته [شنوایی‌شناسی] mixed-sex burial تدفین ناهم‌جنس [باستان‌شناسی] MMT → multi-mirror telescope1 MMTO → MMT Observatory MMT Observatory abbr. MMTO رصدخانه ام.ام.تی. [نجوم رصدی] MMT telescope → multi-mirror telescope1 MNT → medical nutrition therapy mobile offshore drilling unit واحد سیار حفاری فراساحل [دریایی] mobile source منبع متحرک [محیط‌زیست] model cart ارابه مدل [هوایی] model tunnel تونل مدل [هوایی] moderate hearing impairment → moderate hearing loss moderate hearing loss کم‌شنوایی متوسط [شنوایی‌شناسی] syn. moderate hearing impairment moderately severe hearing impairment → moderately severe hearing loss moderately severe hearing loss کم‌شنوایی نیمه‌شدید [شنوایی‌شناسی] syn. moderately severe hearing impairment MODU وسحاف [دریایی] MODU code آیین‌نامه وسحاف [دریایی] moisture-holding capacity ظرفیت آب‌پذیری پسماند [محیط‌زیست] molecular bacteriology باکتری‌شناسی مولکولی [میکرب] molecular chaperone پروتئین‌یار مولکولی [ژن‌شناسی] molecular microbiology میکرب‌شناسی مولکولی [میکرب] molecular mycology قارچ‌شناسی مولکولی [میکرب] molecular parasitology انگل‌شناسی مولکولی [میکرب] molecular virology ویروس‌شناسی مولکولی [میکرب] Molluginaceae گِلی‌نازیان [گیاهی] Mollugo گِلی‌ناز [گیاهی] molten globule گویچه وارفته [پروتگان‌شناسی] money yield table جدول‌محصول پولی [جنگل] syn. financial yield table monism یگانه‌گرایی [روان‌شناسی] monocable system سامانه تک‌کابلی، سامانه تک‌بافه‌ای [درون‌شهری] Monochoria غلافی [گیاهی] monomictic lake دریاچه تک‌آمیختی [محیط‌زیست] monoxylous coffin→ tree-trunk coffin Morina خارعروس [گیاهی] Morinaceae خارعروسیان [گیاهی] mortuary analysis تحلیل تدفینی [باستان‌شناسی] mortuary cult سوگ‌پیشگان [باستان‌شناسی ] mortuary custom سنت تدفین [باستان‌شناسی] mortuary enclosure گورمان [باستان‌شناسی] mortuary house گورلان [باستان‌شناسی] mortuary practice روش تدفین [باستان‌شناسی] mortuary priest گوربان [باستان‌شناسی] mortuary rite → mortuary ritual mortuary ritual آیین تدفین [باستان‌شناسی] syn. mortuary rite Morvan’s syndrome → syringomyelia mother → parent mother aircraft → parent mother-cloud مادراَبر [جَوّ] mother ship → parent mother ship aircraft → parent motif بُن‌مایه [پروتگان‌شناسی] motif scanning بُن‌مایه‌‌پویی [ پروتگان‌شناسی] motorboat قایق موتوری [دریایی] syn. power boat motor unit action potential → motor unit potential motor unit potential abbr. MUP پتانسیل واحد حرکتی [پایه پزشکی] syn. motor unit action potential, MUAP mountain guide کوه‌یار [گردشگری] mountain of circumdenudation → relict mountain Moutabeaceae → Polygalaceae moving ramp شیب‌بَر [درون‌شهری] moving target indicator تحرک‌نما [نظامی] MUAP → motor unit potential mud and snow نشانه گِل‌و‌برف [تایر] abbr. M&S, M/S, M+S mud cracking ترک‌خوردگی گِل‌گونه [خوردگی] multicenter bond پیوند چندمرکزی [شیمی] multi - chambered tomb آرامگاه چندحجره‌ای [باستان‌شناسی] multifactorial trait صفت چندعاملی [ژن‌شناسی] multilinear form صورت چندخطی [ریاضی] multi-mirror telescope1 abbr. MMT تلسکوپ ام.ام.تی. [ نجوم رصدی] syn. multiple mirror telescope1, MMT telescope multi-mirror telescope2 تلسکوپ چند‌آینه [ نجوم رصدی] syn. multiple mirror telescope2 multiple advocacy عقل ‌جمعی [سیاسی] multiple burial تدفین چندتایی [باستان‌شناسی] syn. collective burial, collective tomb multiple-entry volume table جدول حجم چندعاملی [جنگل] multiple grave گور چندتایی [باستان‌شناسی] multiple kill capability توانمندی انهدام چندگانه، تاچ [نظامی] multiple mirror telescope1 → multi-mirror telescope1 multiple mirror telescope2 → multi-mirror telescope2 multiple passage grave گور دالان‌دار چندحجره‌ای [باستان‌شناسی] multipolarity چندقطبیت [سیاسی] multi-track diplomacy دیپلماسی چندمسیره [سیاسی] mummification مومیایی کردن [باستان‌شناسی] mummy مومیایی [باستان‌شناسی] mummy label برچسب مومیایی [باستان‌شناسی] mummy mask مومیایی‌نقاب [باستان‌شناسی] syn. mummy portrait mummy portrait → mummy mask municipal waste پسماند شهری [محیط‌زیست] muon neutrino نوترینوی میونی [فیزیک] MUP → motor unit potential mutational load بار جهشی [ژن‌شناسی] mutilated burial → partial articulated burial mycethemia → fungemia mycohemia → fungemia mycology قارچ‌شناسی [میکرب] mycophage قارچ‌خوار [میکرب] myelencephalospinal نخاعی ـ مغزپسینی [پایه پزشکی] myelocele نخاع‌برونی [پایه پزشکی] myelosyringosis → syringomyelia Myrtaceae موردیان [گیاهی] Myrtus مورد [گیاهی] N nailhead rusting زنگ‌زدگی نوک‌ناخنی [خوردگی] Najadaceae تیزکیان [گیاهی] Najas تیزک [گیاهی] namestone نام‌سنگ [باستان‌شناسی] napkin دستمال سفره [گردشگری] syn. table napkin, serviette napperon لچکی [گردشگری] syn. slip cloth native map نقشه بومی [نقشه‌برداری] nativism ذات‌گرایی [روان‌شناسی] nativist ذات‌گرا [روان‌شناسی] natural scale مقیاس طبیعی [نقشه‌برداری] nature-based tourism گردشگری طبیعت‌محور [گردشگری] navigability قابلیت ناوبَری، ناوش‌پذیری [دریایی] navigable قابل ناوبَری، ناوش‌پذیر [دریایی] navigation ناوبَری [درون‌شهری، دریایی، ریلی، هوایی] navigation of information space ناوش فضای اطلاعاتی [کتابداری] NDB → non-directional beacon necropolis شهر مردگان [باستان‌شناسی] needle ice یخ سوزنکی [جَوّ] negative afterpotential پس‌پتانسیل منفی [پایه پزشکی] negative peace صلح سلبی [سیاسی] Nelumbo ثعله‌‌باقلا [گیاهی] Nelumbonaceae ثعله‌‌باقلائیان [گیاهی] neoclassical realism واقع‌گرایی نوکلاسیک [سیاسی] neorealism نوواقع‌گرایی [سیاسی] syn. new realism neotraditional realism واقع‌گرایی نوسنتی [سیاسی] nephanalysis اَبرکاوی [جَوّ] nephcurve خم ‌اَبر [جَوّ] nephelometer → nephometer nepheloscope1 اَبرساز [جَوّ] nepheloscope2 دماوَردنما [جَوّ] nephology اَبرشناسی [جَوّ] nephometer اَبرناکی‌سنج [جَوّ] syn. nephelometer nephoscope اَبرنما [جَوّ] nephsystem → cloud system neritic province ایالت پایابی [اقیانوس‌شناسی] Nerium خرزهره [گیاهی] nerve accommodation تطابق عصبی [پایه پزشکی] syn. accommodation net ionic equation معادله یونی نهایی [شیمی] net merchantable volume حجم تجاری خالص [جنگل] neural crest defect نقص ستیغ ‌عصبی [تغذیه] neural presbycusis پیرگوشی عصبی [شنوایی‌شناسی] neuromodulator پی‌ترازه [پایه پزشکی] neutral بی‌طرف [سیاسی] neutralism سیاست بی‌طرفی [سیاسی] neutrality بی‌طرفی [سیاسی] neutral thermal environment محیط بهینه‌دما [تغذیه] neutrino نوترینو [فیزیک] neutrino astronomy نجوم نوترینو [نجوم رصدی] neutrino telescope تلسکوپ نوترینو [نجوم رصدی] new realism → neorealism new snow برف تازه [جَوّ] new tyre تایر نو [تایر] NIA → nutrient intake analysis NIHL → noise-induced hearing loss nitch → clearance bay nociception دردادراک [پایه پزشکی] syn. nociperception, pain sense, algesia, algesthesia nociceptor دردگیرنده [پایه پزشکی] nocifensor دردحفاظ [پایه پزشکی] noci-influence درداثر [پایه پزشکی] nociperception → nociception noise exposure نوفه‌گیری [شنوایی‌شناسی] noise exposure level تراز نوفه‌گیری [شنوایی‌شناسی] noise-induced hearing loss abbr. NIHL اُفت شنوایی نوفه‌زاد [شنوایی‌شناسی] nominal scale مقیاس اسمی [نقشه‌برداری] nonaligned movement/non-aligned movement جنبش عدم ‌تعهد [سیاسی] nonalignment/non-alignment عدم ‌تعهد [سیاسی] non-coding DNA دِنای نارمزگذار [ژن‌شناسی] non-coding strand رشته نارمزگذار [ژن‌شناسی] syn. transcribed strand non-contagious غیرمسری [علوم سلامت] non-directional beacon abbr. NDB نشان‌فرست چندجهته [هوایی] syn. non-directional radio beacon non-directional radio beacon → non-directional beacon nonexperimental study → observational study nonfastidious کم‌نیاز [میکرب] nongenerator نامولد [ریاضی] non-heme iron ناخون‌آهن [ تغذیه] non-interrupted flow جریان پیوسته [درون‌شهری] nonmeager set → set of second category nonorganic hearing loss اُفت شنوایی غیرعضوی [شنوایی‌شناسی] nonpneumatic tyre → solid tyre non-point source منبع نانقطه‌ای [محیط‌زیست] nonpolarity بی‌قطبی [سیاسی] non-return-flow tunnel → open-circuit wind tunnel non-return-flow wind tunnel → open-circuit wind tunnel nonsense mutation جهش بی‌معنا [ژن‌شناسی] non-state actor کنشگر نادولت [سیاسی] non-state nation ملت دولتجو [سیاسی] nonsymmetrical tread design → asymmetrical tread design nonsyndromic hearing loss اُفت شنوایی نانشانگانی [شنوایی‌شناسی] non template strand رشته ناالگو [ژن‌شناسی] non-transcribed strand → coding strand no passing zone محدوده سبقت ممنوع [درون‌شهری] normal flora ریزگان طبیعی [میکرب] normal microbial flora → microflora normal-yield table جدول‌محصول بهنجار [جنگل] nowhere dense set مجموعه هیچ‌جاچگال [ریاضی] NPT → solid tyre NUC → vessel not under command nuclear yield بهره هسته‌ای [فیزیک] nucleosynthesis هسته‌زایی [فیزیک] nucleotide sequence توالی نوکلئوتیدی [ژن‌شناسی] nullity پوچه [ریاضی] null matrix ماتریس صفر [ریاضی] syn. zero matrix null sequence پوچ‌دنباله [ریاضی] numerical scale مقیاس عددی [ نقشه‌برداری] nursery خزانه [زراعت] nutating antenna آنتن ناوشی [فیزیک] nutation ناوش، رقص محوری [فیزیک] nutrient intake analysis abbr. NIA دریافت‌سنجی ماده مغذی [تغذیه] nutrient pollution آلودگی از مواد مغذی [محیط‌زیست] nutrition epidemiology همه‌گیرشناسی تغذیه‌ای [تغذیه] nutrition facts label برچسب اطلاعات تغذیه‌ای [تغذیه] nutritive value → feeding value Nyctaginaceae گُل‌کاغذیان [گیاهی] Nymphaea نیلوفر آبی [گیاهی] Nymphaeaceae نیلوفرآبیان [گیاهی] Nymphaeales نیلوفرآبی‌سانان [گیاهی] nystagmus دودوَک [شنوایی‌شناسی] O obligate aerobe هوازی اجباری [محیط‌زیست] obligate anaerobe بی‌هوازی اجباری [محیط‌زیست] obligatory thermogenesis گرمازایی اجباری [تغذیه] observational study مطالعه مشاهده‌ای [علوم سلامت] syn. nonexperimental study observer bias سوگیری مشاهده‌گر [علوم سلامت] observer-target line خط دید‌بان ـ هدف [نظامی] occupational noise exposure نوفه‌گیری شغلی [شنوایی‌شناسی] oceanic province ایالت اقیانوسی [اقیانوس‌شناسی] octet rule قاعده هشت‌تایی [شیمی] syn. chemical octet rule OE → original equipment tyre Oedipus complex عقده ادیپ [روان‌شناسی] Oenothera گُل مغربی [گیاهی] Oenotheraceae → Onagraceae OE tyre → original equipment tyre offal آلایش [فنّاوری غذا] syn. variety meats offensive structural realism واقع‌گرایی ساختاری تهاجمی [سیاسی] off-highway vehicle → off-road vehicle off-hire خارج از اجاره [دریایی] off-hire clause/off hire clause شرط خارج از اجاره [دریایی] syn. breakdown clause off-hire days روزهای خارج از اجاره [دریایی] off-hire survey/off hire survey وارسی پایان اجاره [دریایی] official map نقشه رسمی [نقشه‌برداری] off-road vehicle خودروِ برون‌جاده‌ای [جنگل] abbr. ORV syn. off-highway vehicle off-the-road → off-the-road tyre off-the-road tyre تایر راه‌سازی [تایر] abbr. OTR syn. off-the-road oil-ash corrosion خوردگی خاکسترنفتی [خوردگی] old culture کشت کهنه [میکرب] old snow برف کهنه [جَوّ] Olea زیتون [گیاهی] Oleaceae زیتونیان [گیاهی] oligotrophic lake دریاچه کم‌پرورد [محیط‌زیست] omega-3 fatty acid اسید چرب امگا3 [تغذیه] omega-6 fatty acid اسید چرب امگا6 [تغذیه] Onagraceae گُل‌مغربیان [ گیاهی ] syn. Oenotheraceae on-call → on-call fire on-call fire آتش درخواستی [نظامی] syn. on-call once-through cooling water آب خنک‌کن تک‌گذر [محیط‌زیست] one-man tie tongs ریل‌بندگیر دستی، تراورس‌گیر دستی [ریلی ] syn. tie tongs one-sided weaving section سطح ضربدری یک‌سمته [درون‌شهری ] one-zone ride سفر تک‌‌حوزه‌ای [درون‌شهری ] on-hire survey/on hire survey وارسی آغاز اجاره [دریایی ] on-scene commander → on-scene coordinator on-scene coordinator abbr. OSC فرمانده درصحنه [دریایی ] syn. on-scene commander on the measure → on the measurement on the measurement کرایه حجمی [درون‌شهری، دریایی، ریلی ] syn. on the measure open air → ambient air open burning آزادسوزانی [محیط‌زیست] open-cell cumulus کومه‌ای یاخته‌باز [جَوّ] open cells یاخته‌های باز [جَوّ] open circuit → open-circuit wind tunnel open-circuit wind tunnel تونل مدارباز [هوایی ] syn. open circuit, non-return-flow tunnel, non-return-flow wind tunnel open cut guideway هادیراه گود [درون‌شهری ] open flexure burial → semi-flexed burial open-jet tunnel تونل جت‌باز [هوایی ] open pack ice یخ‌تود باز [جَوّ] open pollinated آزادگرده‌افشان [زراعت، گیاهی] open pollination آزادگرده‌افشانی [زراعت، گیاهی] open string دست‌باز [موسیقی] ophitic texture بافت پوست‌ماری [زمین] open registry → flag of convenience operational inventory آماربرداری اجرایی [جنگل] opportunist فرصت‌طلب [میکرب] opportunistic infection عفونت فرصت‌طلب [میکرب] opportunistic pathogen بیماری‌زای فرصت‌طلب [میکرب] optical telescope تلسکوپ اپتیکی، تلسکوپ نوری [ نجوم رصدی ] optic chiasma /optic chiasm چلیپای بینایی [پایه پزشکی ] syn. chiasma opticum, optic decussation optic decussation → optic chiasma option ثبت ذخیره مهلت‌دار [گردشگری] optional tourism service خدمات اختیاری گردشگری [گردشگری] Opuntia کاکتوس [گیاهی] oral-sadistic phase مرحله دهانی دگرآزارانه [روان‌شناسی] Orchidaceae ثعلبیان [ گیاهی ] Orchis ثعلب [ گیاهی ] ord. → ordinario ordinario (it.) عادی [موسیقی ] abbr. ord. syn. ordinary ordinary → ordinario organic hearing loss اُفت شنوایی عضوی [شنوایی‌شناسی] organic waste پسماند آلی [محیط‌زیست] ori → replication origin origin → replication origin original equipment → original equipment tyre original equipment tyre تایر اصل [تایر] abbr. OE tyre syn. original equipment, OE origin of replication → replication origin ori site → replication origin Orobanchaceae گُل‌جالیزیان [گیاهی] Orobanche گُل جالیز [گیاهی] orographic cloud اَبر کوهساری [جَوّ] orthodox psychoanalysis روان‌کاوی سنتی [روان‌شناسی] syn. classical psychoanalysis orthologous genes ژنهای اَرتاساخت [ژن‌شناسی] ORV → off-road vehicle OSC → on-scene coordinator Osmunda شاه‌سرخس [گیاهی] Osmundaceae شاه‌سرخسیان [گیاهی] Osmundales شاه‌سرخس‌سانان [گیاهی] ossuary استخوان‌خانه [باستان‌شناسی] syn. osteotheke ossuary cave استخوان‌غار [باستان‌شناسی] osteotheke → ossuary OTE hearing aid → behind-the-ear hearing aid OTR → off-the-road tyre outcome برآمد [ریاضی] outer wood → adult wood overdominance بیش‌بارزیت [ژن‌شناسی] syn. heterozygote advantage overtaking vessel شناور سبقت‌گیر [دریایی ] over-the-ear hearing aid → behind-the-ear hearing aid overturn واژگونی2 [جَوّ] overturning واژگونی1 [جَوّ] owners oath for license → certificate of ownership Oxalidaceae شبدرترشکیان [گیاهی] Oxalidales شبدرترشک‌سانان [گیاهی] Oxalis شبدر ترشک [گیاهی] P PAC → powdered activated carbon pacemaker potential پتانسیل پیش‌آهنگ [پایه پزشکی] pack ice یخ‌تود [جَوّ] syn. ice pack packing باربندی [دریایی] Paeonia گُل صدتومانی [گیاهی] Paeoniaceae گُل‌صدتومانیان [گیاهی] paid area → fare paid area pain sense → nociception PAL → physical activity level paleoseismology دیرینه‌زلزله‌شناسی [ژئوفیزیک] pale soft exudative defect abbr. PSE آسیب کم‌رنگی‌نرمی‌تراویدگی [فنّاوری غذا] pancake ice یخ تابه‌ای [جَوّ] Pandanaceae پیچ‌کاجیان [گیاهی] Pandanales پیچ‌کاجی‌سانان [گیاهی] Pandanus پیچ کاجی [گیاهی] P and I club → protection and indemnity club pandi club → protection and indemnity club panoramic tour منظرگشت [گردشگری] Papaver شقایق [گیاهی] Papaveraceae شقایقیان [گیاهی] paper wood → pulpwood paracusis /paracousis پراشنوی [شنوایی‌شناسی] paracusis duplicata → diplacusis paracusis localis → paracusis loci paracusis loci پراشنوی مکانی [شنوایی‌شناسی] syn. paracusis localis paracusis Willisi پراشنوی ویلیس [شنوایی‌شناسی] syn. paracusis Willisiana, Willis’ paracusis paracusis Willisiana → paracusis Willisi parallel scales گامهای هم‌پایه [موسیقی] paralogous genes ژنهای پراساخت [ژن‌شناسی] parapet خاکریز [نظامی] parasite1 انگل [میکرب] parasite2 هواگرد سربار [هوایی] syn. parasite aircraft, parasite airplane parasite aircraft → parasite2 parasite airplane → parasite2 parasiticide انگل‌کُش [میکرب] parasiting سربارپروازی [هوایی] parasitology انگل‌شناسی [میکرب] parent هواگرد مادر [هوایی] syn. mother ship, mother, parent aircraft, mother ship aircraft, mother aircraft parent aircraft → parent parent metal → base metal partial articulated burial گور پاره‌بسامان [باستان‌شناسی] syn. mutilated burial partial burial تدفین بخشی [باستان‌شناسی] particle acceleration technique → biolistics particle bombardment ذره‌باران [ژن‌شناسی] syn. microprojectile bombardment particle gun technique → biolistics particular scale مقیاس ویژه [ نقشه‌برداری] parting lineation خطوارگی جدایشی [زمین] parting-plane lineation → current lineation parting-step lineation خطوارگی پله‌ای ـ جدایشی [زمین‌] part owners → joint owner passage grave گور دالان‌دار [باستان‌شناسی] syn. passage tomb passage tomb → passage grave passenger car tyre تایر سواری [تایر] passenger kilometers مسافرکیلومتر [درون‌شهری] passenger service time زمان پیاده‌سوار [درون‌شهری] Passiflora گُل ساعتی [گیاهی] Passifloraceae گُل‌ساعتیان [گیاهی] passive cloud اَبر نافعال [جَوّ] passive ecotourism → soft ecotourism pass-up پُربگذر [درون‌شهری] path مسیر [درون‌شهری] pathogenic حس‌انگیخته [موسیقی] peacebuilding تثبیت صلح [سیاسی] peace corps سپاه صلح [سیاسی] peace dividend بهره صلح [سیاسی] peacemaking صلح‌آفرینی [سیاسی] peace offensive صلح‌کوشی [سیاسی] peace process فرایند صلح [سیاسی] peace research صلح‌پژوهی [سیاسی] peace support operation abbr. PSO عملیات پشتیبانی از صلح [سیاسی] peace treaty عهدنامه صلح [سیاسی] syn. treaty of peace peak hour price نرخ ساعت اوج [درون‌شهری] peak hour pricing نرخ‌گذاری ساعت اوج [درون‌شهری] peak / base ratio نسبت اوج به مبنا [درون‌شهری] syn. peak/off-peak ratio peak/ off-peak ratio → peak/base ratio peaky tie ریل‌بند سرو کپکی، تراورس سرو کپکی [ریلی] peck → pocket rot pedal curve خم پادکی [ریاضی] Pedaliaceae کنجدیان [گیاهی] pedal triangle مثلث پادکی [ریاضی] pedestrian area module پیاده‌سهم [درون‌شهری] pedestrian flow rate میزان جریان پیاده [درون‌شهری] pedestrian friendly پیاده‌پسند [درون‌شهری] pedestrian speed سرعت پیاده [درون‌شهری] peening ساچمه‌باری [خوردگی] pelleted feed → wafered hay PEM → protein expression mapping pencil cleavage رَخ مدادی [زمین‌] pencil structure ساختار مدادی [زمین‌] pendulum suspension آویز آونگی [درون‌شهری] penetrometer نفوذسنج [فنّاوری غذا] penetrometry نفوذسنجی [فنّاوری غذا] penis envy رشک قضیب [روان‌شناسی] penknife ice یخ قلمی [جَوّ] peptide fingerprinting انگشت‌نگاری پپتید [پروتگان‌شناسی] peptide fragmentation fingerprint abbr. PFF اثرانگشت اجزا [پروتگان‌شناسی] percussion welding abbr. PEW جوشکاری ضربه‌ای [متالورژی] periglacial climate اقلیم پیرایخساری [جَوّ] period of vibration دوره ارتعاش [فیزیک] peristalith حصارسنگ [باستان‌شناسی] permanent growth plot → permanent sample plot permanent inventory plot → permanent sample plot permanent neutrality بی‌طرفی دائم [سیاسی] syn. perpetual neutrality permanent sample plot قطعه‌نمونه دائم [جنگل] syn. permanent growth plot, permanent inventory plot perpetual frost climate اقلیم یخبندان دائمی [جَوّ] perpetual neutrality → permanent neutrality perpetual peace صلح ماندگار [سیاسی] persistent organic pollutants آلاینده‌های آلی‌دیرپا [محیط‌زیست] personal locator beacon نشان‌فرست همراه [نظامی] person-capacity ظرفیت عبور مسافر [درون‌شهری] person level of service سطح خدمت به مسافر [درون‌شهری] Petri dish culture کشت پِتری [میکرب] PEW → percussion welding PFF → peptide fragmentation fingerprint phacoidal structure → flaser structure phage → bacteriophage phallic character منش نراندامه‌ای [روان‌شناسی] phallic-narcissistic character شخصیت خوددوست نراندامه‌ای [روان‌شناسی] syn. phallic-narcissistic personality phallic-narcissistic personality → phallic-narcissistic character phallic personality شخصیت نراندامه‌ای [روان‌شناسی] phallic symbol نماد نراندامه [روان‌شناسی] phallocentric نراندامه‌مدار [روان‌شناسی] phallocentrism نراندامه‌مداری [روان‌شناسی] phallus نراندامه [روان‌شناسی] phase line خط خیز [نظامی] phenocryst درشت‌بلور [زمین‌] Phlox گُل آتشی [گیاهی] Phoenix خرما [گیاهی] photogrammetric camera دوربین تصویرسنجی [نقشه‌برداری] photogrammetric map نقشه تصویرسنجشی، نقشه تصویرسنجی [نقشه‌برداری] photogrammetric mapping نقشه‌سازی تصویرسنجشی، نقشه‌سازی تصویرسنجی [ نقشه‌برداری ] photographic index map نقشه راهنمای عکسی [ نقشه‌برداری ] syn. photo index map, photo index photoheliograph خورتصویرنگار، خورشیدنگار [نجوم رصدی] photo index → photographic index map photo index map → photographic index map photo-revised map نقشه عکس‌بازنگریسته [نقشه‌برداری] phylogenomics تبارژنگان‌شناسی [ژن‌شناسی] physical activity level abbr. PAL سطح فعالیت بدنی [تغذیه] physical map نقشه طبیعی [نقشه‌برداری] physical rotation دوره حجم‌مبنا [جنگل] syn. technical rotation physiographic pictorial map نقشه طبیعی‌مصور [نقشه‌برداری] phytobezoar گیابنداک [تغذیه] phytochemical گیامایه [تغذیه] phytoestrogen گیاستروژن [تغذیه] Phytolacca سرخاب کولی [گیاهی] Phytolaccaceae سرخاب‌کولیان [گیاهی] phytoremediation گیاه‌پالایی [محیط‌زیست] phytotoxic گیاه‌سوز [محیط‌زیست] phytotoxicity گیاه‌سوزی [محیط‌زیست] pickle → pickle liquor pickle liquor مایع قطعه‌شویی [خوردگی] syn. pickling solution, pickle pickling قطعه‌شویی [خوردگی] pickling smut لکه‌زدایی [خوردگی] pickling solution → pickle liquor piecewise linear function تابع تکه‌ای‌خطی [ریاضی] piecewise smooth curve خم تکه‌ای‌هموار [ریاضی] pilin مویَکینه [میکرب] pillow lava گدازه بالشی [زمین ] pilotaxitic texture → felty texture pilot bread → ship biscuit pilot investigation → pilot study pilot study مطالعه راهنما [علوم سلامت] syn. pilot investigation pilus مویَک [میکرب] PIM → protein interaction mapping Pinales کاج‌سانان [گیاهی] pinpoint rusting زنگ‌زدگی سرسوزنی [خوردگی] Piper فلفل سیاه [گیاهی] Piperaceae فلفل‌سیاهیان [گیاهی] Piperales فلفل‌سیاه‌‌سانان [گیاهی] Pistacia پسته [گیاهی] pit grave گورچال [باستان‌شناسی] Pit- Grave culture/Pit Grarve culture فرهنگ گورچالی [باستان‌شناسی] syn. Yamnaya culture pithos burial → jar burial pith wood → juvenile wood Pittosporaceae میخک‌درختیان [گیاهی] Pittosporum میخک درختی [گیاهی] pizz. → pizzicato pizzicato (it.) اجرای زخمه‌ای، زخمه‌ای [موسیقی] abbr. pizz. syn. plucked pizzicato slide سُرِشی زخمه‌ای [موسیقی ] placed bone burial → rearticulated burial place setting وسایل غذاخوری یک‌نفره [گردشگری] planar chromatography → thin-layer chromatography plane curve → simple curve plane strain کُرنش صفحه‌ای [فیزیک] plane stress تنش صفحه‌ای [فیزیک] plank coffin تابوت تخته‌ای [باستان‌شناسی] Plantaginaceae بارهنگیان [گیاهی] Plantago بارهنگ [گیاهی] plant-based diet رژیم گیاه‌پایه [تغذیه] plasma wind tunnel تونل باد پلاسما [هوایی] abbr. PWT Platanaceae چناریان [گیاهی] Platanus چنار [گیاهی] plate سینه [فنّاوری غذا] plate culture کشت سطحی [میکرب] platform burial تدفین سکویی [باستان‌شناسی] platform tomb آرامگاه سکویی [باستان‌شناسی] Platonism افلاطون‌گرایی [ریاضی] plucked → pizzicato Plumbaginaceae کلاه‌میرحسنیان [گیاهی] plus strand رشته مثبت [ژن‌شناسی] ply turnup → turn up pneumatic tyre تایر بادی [تایر] Poaceae گندمیان [ گیاهی] syn. Gramineae pocket → band pocket barker → bag barker pocket rot پوسیدگی حفره‌ای [جنگل] syn. peck point source منبع نقطه‌ای [محیط‌زیست] point source pollution آلودگی منبع نقطه‌ای، آلودگی نقطه‌ای [محیط‌زیست] polaritly قطبیت [سیاسی] polarized light نور قطبیده [فیزیک] Polemoniaceae گُل‌آتشیان [گیاهی] pole tie ریل‌بند نیم‌گِرد، تراورس نیم‌گِرد [ریلی] syn. round tie, slabbed tie, half-round tie, half-moon tie, rifle tie2, target tie2 policy headway فاصله گذر مقرر [درون‌شهری] pollution indicator organism اندامگان نشانگر آلودگی [محیط‌زیست] polyatomic ion یون چنداتمی [شیمی] polyatomic molecule مولکول چنداتمی [شیمی] Polygala شیرآور [گیاهی] Polygalaceae شیرآوریان [گیاهی] syn. Diclidantheraceae, Moutabeaceae, Xanthophyllaceae Polygonaceae علف‌هفت‌بندیان [گیاهی] Polygonum علف ‌هفت‌بند [گیاهی] polyhedral map → polyhedric map polyhedric map نقشه چندوجهی [نقشه‌برداری] syn. polyhedral map polymerase بسپاراز، پلیمراز [ژن‌شناسی] polymodal nociceptor دردگیرنده چندمحرکی [پایه پزشکی] syn. C-fiber nociceptor polyprotic acid اسید چندپروتونی [شیمی] pomace تفاله [فنّاوری غذا] Pontederiaceae پونته‌دریائیان، غلافیان [گیاهی] ponticello → bridge pony car → track dolly pooled sovereignty حاکمیت تجمیعی [سیاسی] POPs آلاد [محیط‌زیست] popular ecotourism → soft ecotourism population genetics ژن‌شناسی جمعیت [ژن‌شناسی] portamento (it.) سُر‍ِش [موسیقی] portato (it.) کمانه‌کشی مستقل، مستقل [موسیقی] syn. louré (fr.) port state کشور صاحب‌بندر [دریایی] port state control بازرسی کشور صاحب‌بندر [دریایی] Portulaca خرفه [گیاهی] Portulacaceae خرفه‌ایان [گیاهی] positive afterpotential پس‌پتانسیل مثبت [پایه پزشکی] positive peace صلح ایجابی [سیاسی] postauricular hearing aid → behind-the-ear hearing aid post-cremation burial بازتدفین آتش‌سپرده [باستان‌شناسی] syn. secondary cremation postlingual deafness ناشنوایی پسازبانی [شنوایی‌شناسی] syn. postlinguistic deafness postlinguistic deafness → postlingual deafness post transcriptional RNA gene silencing → RNA interference posttreatment پس‌تصفیه [محیط‌زیست] potable water آب آشامیدنی [محیط‌زیست] syn. drinking water Potamogeton گوشاب [گیاهی] Potamogetonaceae گوشابیان [گیاهی] potato seed بذر سیب‌زمینی [زراعت] potential capacity ظرفیت بالقوه [درون‌شهری] poultry ماکیان [فنّاوری غذا] powdered activated carbon abbr. PAC کربن فعال پودری [محیط‌زیست] power boat → motorboat power-driven vessel شناور موتوری [دریایی] power lever دسته‌گاز [هوایی] syn. throttle, thrust lever power politics سیاست قدرت‌پایه [سیاسی] syn. machtpolitik power-sharing1 → devolution power-sharing 2 همفرمانی، مشارکت در قدرت [سیاسی] prearranged fire آتش طرح‌ریزی‌شده [نظامی] pre-booking پیش‌ذخیره [ گردشگری] precipitable water آب بارش‌شو [جَوّ] precipitable water vapour بخار آب بارش‌شو [جَوّ] precipitation shield سپراَبر بارشی [جَوّ] precleaning پیش‌تمیزکاری [خوردگی ] precompact set مجموعه پیشافشرده [ریاضی] pregenital phase مرحله پیش‌تناسلی [روان‌شناسی] preliminary filter → roughing filter preliminary treatment تصفیه مقدماتی [محیط‌زیست] prelingual deafness ناشنوایی پیشازبانی [شنوایی‌شناسی] syn. prelinguistic deafness prelinguistic deafness → prelingual deafness premature burial تدفین پیش‌هنگام [باستان‌شناسی] presbycusis/prebyacusis پیرگوشی [ شنوایی‌شناسی] pressure gage/pressure gauge پیمانه فشار، فشارسنج [فیزیک] pressure ice یخ فشاری [جَوّ] pressure plateau فلات فشاری [زمین‌] pressure solution cleavage رَخ انحلال فشاری [زمین‌] pretreatment پیش‌تصفیه [محیط‌زیست] prevalence study مطالعه شیوع [علوم سلامت] primary air هوای اولیه [هوایی] syn. primary airflow primary airflow → primary air primary burial تدفین اولیه [باستان‌شناسی] syn. primary inhumation, simple burial, complete inhumation, fleshed burial, intombment primary cremation آتش‌سپاری در گور [باستان‌شناسی] primary culture کشت اولیه [میکرب] primary inhumation → primary burial primary sludge لجن اولیه [محیط‌زیست] primary structure ساختار اول [ پروتگان‌شناسی] primitive groove ناوک آغازین [پایه پزشکی] Primula پامچال [گیاهی] Primulaceae پامچالیان [گیاهی] principal axis of strain محور اصلی کُرنش [فیزیک] principal axis of stress محور اصلی تنش [فیزیک] principal plane of stress صفحه اصلی تنش [فیزیک] principal scale مقیاس اصلی [نقشه‌برداری] principal strain کُرنش اصلی [فیزیک] principal stress تنش اصلی [فیزیک] privacy of information → information privacy privileged ship کشتی راه‌گیر [دریایی] privileged vessel → stand-on vessel Proboscidea مارتینی، شاخ بزی [گیاهی] proencephalon → prosencephalon profile1 رُخ‌نما [پروتگان‌شناسی] profile2 نمودار [روان‌شناسی] syn. graph-chart, graph profile3 نیمرخ [روان‌شناسی] profiling رُخ‌نمانگاری [پروتگان‌شناسی] profound hearing impairment کم‌شنوایی عمیق [شنوایی‌شناسی] syn. profound hearing loss profound hearing loss → profound hearing impairment projection برون‌فکنی [روان‌شناسی] projection welding abbr. PW جوشکاری برنشاند [متالورژی] projective identification همانندسازی برون‌فکنانه [روان‌شناسی] prolonged blast بوق بلند [دریایی] syn. long blast promoter core → core promoter prone burial تدفین دَمَر [باستان‌شناسی] proper burial → articulated burial prosencephalon پیشامغز [پایه پزشکی] syn. forebrain, forebrain vesicle Prosopis کهور [گیاهی] prospective cohort study مطالعه هم‌گروهی آینده‌نگر [علوم سلامت] prostrate burial → reversed knee flexed burial Proteales چنارسانان [گیاهی] protection and indemnity association → protection and indemnity club protection and indemnity club انجمن حمایت و جبران خسارت [دریایی ] abbr. P and I club, pandi club syn. protection and indemnity association protector ply تسمه محافظ [تایر] protein array آرایه پروتئین [پروتگان‌شناسی] protein assay سنجش پروتئین [پروتگان‌شناسی] protein biochip زیست‌تراشه پروتئین [پروتگان‌شناسی] protein chip تراشه پروتئین [پروتگان‌شناسی] syn. protein microchip, protein-protein interaction chip protein expression map نقشه بیان پروتئین [پروتگان‌شناسی] protein expression mapping abbr. PEM نقشه‌نگاری بیان پروتئین [پروتگان‌شناسی] protein fingerprinting انگشت‌نگاری پروتئین [پروتگان‌شناسی] protein fold تابِ پروتئین [پروتگان‌شناسی] protein fold disease بیماری تابِ پروتئین [پروتگان‌شناسی] syn. protein folding-related disease protein folding پروتئین‌تابی [پروتگان‌شناسی] protein folding-related disease → protein fold disease protein function array آرایه کارکرد پروتئین [پروتگان‌شناسی] protein - genome → proteome protein interaction map → protein-protein interaction map protein interaction mapping نقشه‌نگاری برهم‌کنش پروتئین‌ها [پروتگان‌شناسی] abbr. PIM protein interactome → interactome protein linkage map → protein-protein interaction map protein microarray ریزآرایه پروتئین [پروتگان‌شناسی] protein microchip → protein chip protein misfolding پروتئین‌کژتابی [پروتگان‌شناسی] protein motif بُن‌مایه پروتئین [پروتگان‌شناسی] protein profile رُخ‌نمای پروتئین [پروتگان‌شناسی] protein profiling رُخ‌نمانگاری پروتئین [پروتگان‌شناسی] protein-protein interaction chip → protein chip protein-protein interaction map نقشه برهمکنش پروتئین‌ها [پروتگان‌شناسی] syn. protein interaction map, protein linkage map protein refolding پروتئین‌‌بازتابی [پروتگان‌شناسی] syn. heat-shock protein activity protein structure ساختار پروتئین [پروتگان‌شناسی] protein structure prediction پیش‌بینی ساختار پروتئین [پروتگان‌شناسی] protein unfolding پروتئین‌واتابی [پروتگان‌شناسی] proteolytic enzyme زی‌مایه پروتئین‌کاف، آنزیم پروتئین‌کاف [تغذیه] proteome پروتگان [پروتگان‌شناسی] f.f. protein-genome proteome analysis database دادگان تحلیل پروتگان [پروتگان‌شناسی] proteome chip تراشه پروتگان [پروتگان‌شناسی] syn. proteome microarray proteome diversity → proteomic diversity proteome map نقشه پروتگان [پروتگان‌شناسی] proteome mapping نقشه‌نگاری پروتگان [پروتگان‌شناسی] proteome microarray → proteome chip proteome signature امضای پروتگان [پروتگان‌شناسی] proteomic diversity تنوع پروتگانی [پروتگان‌شناسی] syn. proteome diversity proteomic fingerprint اثرانگشت پروتگان [پروتگان‌شناسی] proteomic profiling رُخ‌نمانگاری پروتگان [پروتگان‌شناسی] proteomics پروتگان‌شناسی [پروتگان‌شناسی] province ایالت [اقیانوس‌شناسی] provisional burial → temporary burial PSE → pale soft exudative defect pseudosymmetry شبه‌تقارن [فیزیک] PSO → peace support operation psychoanalysis روان‌کاوی [روان‌شناسی] psychoanalyst روان‌کاو [روان‌شناسی] syn. analyst psychoanalytic روان‌کاوانه [روان‌شناسی] psychoanalytic group psychotherapy گروه درمانی روان‌کاوانه [روان‌شناسی] psychoanalytic psychotherapy روان‌درمانی روان‌کاوانه [روان‌شناسی] psychodynamics1 روان‌پویه [روان‌شناسی] psychodynamics2 روان‌پویه‌شناسی [روان‌شناسی] Pteridium سرخس ‌عقابی [گیاهی] publication bias سوگیری انتشار [علوم سلامت] public health سلامت همگانی [علوم سلامت] public image → social persona pullet جوجه گوشتی [ فنّاوری غذا] pulp پارَک [ فنّاوری غذا] pulping پارَک‌سازی [ فنّاوری غذا] pulpwood چوب کاغذ [جنگل] syn. paper wood punch سنبه ریل‌بند، سنبه تراورس [ریلی] syn. track punch Punica انار [گیاهی] Punicaceae اناریان [گیاهی] pure culture کشت خالص [میکرب] pure shear برش خالص [فیزیک] purse → purse seine purse boat → purse seiner purse net → purse seine purse seine تاسه [دریایی] syn. purse, seine, purse net, seine net purse seiner تاسه‌کش [دریایی] syn. seine boat, seiner, purse boat putrescible waste پسماند فاسدشدنی [محیط‌زیست] PW → projection welding PWT → plasma wind tunnel pycnometer چگالی‌‌سنج، چگالی‌سنج مایع [فیزیک] syn. pyknometer pycnometry چگالی‌سنجی، چگالی‌سنجی مایع [فیزیک] pyknometer → pycnometer Pyrola برگ‌امرودی [گیاهی] Pyrolaceae برگ‌امرودیان [گیاهی] Q quadratic form صورت درجه دوم [ریاضی] quark کوارک [فیزیک] quartered tie ریل‌بند مغزگوشه، تراورس مغزگوشه [ریلی] quasi - geoid شبه‌زمینوار [ژئوفیزیک] quaternary structure ساختار چهارم [پروتگان‌شناسی] quenched spark gap کاف جرقه فرونشانشی [فیزیک] quenching فرونشانی [فیزیک] Quetelet’s index → body-mass index quick - change aircraft هواگرد تندتبدیل [هوایی] quiet supersonic aircraft هواگرد اَبَرصوتی بی‌صدا [هوایی] R rachiocentesis → lumbar puncture racing tyre تایر مسابقه [تایر] racking قاب‌‌خوابی [دریایی] radar astronomy نجوم راداری [نجوم رصدی] radar telescope تلسکوپ راداری [نجوم رصدی] radial thin-layer chromatography سوانگاری لایه‌نازک شعاعی [شیمی] radio astronomy نجوم رادیویی [نجوم رصدی] radio telescope تلسکوپ رادیویی [نجوم رصدی] Rafflesia رافلزیا [گیاهی] Rafflesiaceae رافلزیائیان [گیاهی] rail dolly → track dolly rail fillet ماهیچه ریل [ریلی] rain crust باران‌پوسته [جَوّ] rainfed agriculture → dry farming random copolymer هم‌بسپار کاتوره‌ای [شیمی] syn. ideal copolymer random prepolymer پیش‌بسپار کاتوره‌ای [شیمی] range گستره صوتی، گستره [موسیقی] syn. compass range of tide → tide range ranging فاصله‌یابی [نظامی] Ranunculaceae آلاله‌ایان [گیاهی] Ranunculales آلاله‌سانان [گیاهی] Ranunculus آلاله [گیاهی] rate-determining step مرحله تعیین‌کننده سرعت [شیمی] syn. rate-limiting step rate-limiting step → rate-determining step ration dense جیره فشرده [نظامی] raw sludge لجن خام [محیط‌زیست] syn. undigested sludge raw tyre → green tyre1 reaction formation واکنش‌سازی [روان‌شناسی] reactive waste پسماند واکنشگر [محیط‌زیست] realism واقع‌گرایی [سیاسی] realpolitik/Realpolitik (de.) سیاست واقع‌گرا [سیاسی] rearticulated burial گور بازبسامان [باستان‌شناسی] syn. false extended burial, placed bone burial REase → restriction endonuclease rebar corrosion خوردگی میلگرد بتن [خوردگی] rebound hypoglycemia کم‌قندخونی بازگشتی [تغذیه] reburial بازتدفین [باستان‌شناسی] recalcitrant seed بذر کم‌عمر [زراعت] syn. unorthodox seed recall bias سوگیری یادآوری [علوم سلامت] receiving rail پیش‌ریل [ریلی] receptor potential → generator potential recitative گفتاواز [موسیقی] recitativo accompagnato (it.) گفتاواز همراهی‌شونده [موسیقی] syn. recitativo stromentato (it.) recitativo obbligato (it.) گفتاواز مقید [موسیقی] recitativo secco (it.) گفتاواز خشک [موسیقی] syn. recitativo semplice (it.) recitativo semplice → recitativo secco recitativo stromentato → recitativo accompagnato recloning → subcloning reconnaissance پیش‌شناسایی [جنگل] reconnaissance inventory آماربرداری سردستی [جنگل] reconnaissance map نقشه شناسایی [نقشه‌برداری] reconstituted meat product → restructured meat product recorded information اطلاعات مضبوط [کتابداری] recreation activity فعالیت تفریحی [گردشگری] recreation benefits مزایای فرصتهای تفریحی [گردشگری] recreation diversity تنوع تفریحات بیرونی [گردشگری] recreation experience تجربه تفریحی [گردشگری] recreation opportunity abbr. RO فرصت تفریحی [گردشگری] recreation setting تفریحکده [گردشگری] syn. setting red biotechnology زیست‌فنّاوری قرمز [ژن‌شناسی] red heart دل‌قرمزی [جنگل] red heart decay → red rot red ring decay حلقه‌قرمزی [جنگل] syn. red ring rot red ring rot → red ring decay red rot قرمز‌پوسه [جنگل] syn. red heart decay red snow برف سرخ [جَوّ] red time زمان قرمز [درون‌شهری] reducing-atmosphere corrosion خوردگی جوّکاهشی [خوردگی] reduction for place of departure کاستی قیمت مبدأ [گردشگری] reef آبسنگ [اقیانوس‌شناسی، جغرافیا] refeeding syndrome نشانگان بازغذادهی [تغذیه] reference electrode الکترود مرجع [شیمی] reflecting nephoscope اَبرنمای بازتابی [جَوّ] reflecting telescope تلسکوپ بازتابی [نجوم رصدی] syn. reflector telescope reflector telescope → reflecting telescope refracting telescope تلسکوپ شکستی [نجوم رصدی] syn. refractor telescope refractor telescope → refracting telescope refractory organics آلی‌های دیرتجزیه [محیط‌زیست] refrigeration tunnel تونل انجماد [هوایی] regional inventory آماربرداری منطقه‌ای [جنگل] register منطقه صوتی [موسیقی] regression واپس‌روی [روان‌شناسی] regressive-reconstructive approach رویکرد بازساختی ـ واپسرو [روان‌شناسی] regroovable tyre تایر شیارخور [تایر] regrooved tyre تایر شیارخورده [تایر] regrooving شیارزنی [تایر] syn. tyre siping rehabilitative audiology شنوایی‌شناسی توانبخشی [شنوایی‌شناسی] reject پس‌زده [محیط‌زیست] relascope درخت‌بین [جنگل] Relaskop (de.) → relascope relative accommodation تطابق نسبی [پایه پزشکی] relative BC رسای نسبی [ شنوایی‌شناسی] relative bone conduction رسانش استخوانی نسبی [شنوایی‌شناسی] relative gravity گرانی نسبی [ژئوفیزیک] relative-gravity instrument سنج‌افزار گرانی نسبی [ژئوفیزیک] relatively closed set مجموعه نسبی‌بسته [ریاضی] relatively compact set مجموعه نسبی‌‌فشرده [ریاضی] relatively open set مجموعه نسبی‌‌باز [ریاضی] relative scale مقیاس نسبی [نقشه‌برداری] relative topology توپولوژی نسبی [ریاضی] relic یادگاره [باستان‌شناسی] relict بازمانده [زمین] relict glacier یخسار بازمانده [زمین] relict karst کارست بازمانده [زمین‌] syn. fossil karst relict lake دریاچه بازمانده [زمین] relict mineral کانی بازمانده [زمین‌] relict mountain کوه بازمانده [زمین] syn. mountain of circumdenudation, remainder mountain relict soil خاک بازمانده [زمین‌] relict texture بافت بازمانده [زمین] relief map نقشه برجسته [نقشه‌برداری] reliquary دُرج‌یادگاره [باستان‌شناسی] remainder mauntain → relict mountain remineralisation / remineralization بازکانی‌گیری [تغذیه] renal solute load بار مواد محلول کلیوی [تغذیه] rendering گداختن [فنّاوری غذا] replacement of a traveller مسافر جانشین [گردشگری] replacement tyre تایر جایگزین [تایر] replication bubble حباب همتاسازی [ژن‌شناسی] replication eye چشم همتاسازی [ژن‌شناسی] replication fork دوشاخه همتاسازی [ژن‌شناسی] replication origin مبدأ همتاسازی [ژن‌شناسی] syn. origin of replication, origin, ori site, ori reporting bias سوگیری گزارشی [علوم سلامت] representation نمایش [ریاضی] repression واپس‌زنی [روان‌شناسی] RER → respiratory exchange ratio reroute تغییر مسیر [درون‌شهری] rerusting → rust-back Reseda اسپرک [گیاهی] Resedaceae اسپرکیان [گیاهی] reserve head سردیس تدفینی [باستان‌شناسی] resident flora ریزگان مقیم [میکرب] syn. commensal flora residential waste → household waste residual set مجموعه مانده‌ای [ریاضی] syn. co meager residue مانده [پروتگان‌شناسی] resistance مقاومت [روان‌شناسی] resistance butt welding جوشکاری مقاومتی لب‌‌به‌لب [متالورژی] syn. upset welding, UW, upset butt welding resistance welding جوشکاری مقاومتی [متالورژی] resolvent set مجموعه حلاّل [ریاضی] resonance energy انرژی رزونانس [شیمی] resonance ionization spectroscopy abbr. RIS طیف‌نمایی یونشی تشدیدی [شیمی] resonance string → sympathetic string respiration rate آهنگ تنفس [محیط‌زیست] syn. specific oxygen, uptake rate, SOUR respiratory acidosis اسیدباری تنفسی [تغذیه] respiratory alkalosis قلیاباری تنفسی [تغذیه] respiratory exchange ratio abbr. RER نسبت تبادل تنفسی [تغذیه] response bias سوگیری پاسخ [علوم سلامت] restoration ecotourism طبیعت‌گردی احیاگر [گردشگری] restriction endonuclease abbr. REase درون‌نوکلئاز ویژه‌بُر [ژن‌شناسی] syn. restriction nuclease restriction enzyme آنزیم ویژه‌بُر، زی‌مایه ویژه‌‌بُر [ژن‌شناسی] restriction nuclease → restriction endonuclease restructured meat product فراورده گوشتی بازساخته [فنّاوری غذا] syn. reconstituted meat product retrocochlear hearing loss اُفت شنوایی پس‌حلزونی [شنوایی‌شناسی] retrofit بازبرازش [محیط‌زیست] syn. backfit retrospective cohort study مطالعه هم‌گروهی گذشته‌نگر [علوم سلامت] return-flow tunnel → closed-circuit wind tunnel return-flow wind tunnel → closed-circuit wind tunnel return stroke کوب برگشت [جَوّ] reverse curve قوس معکوس [درون‌شهر، ریلی] reversed knee flexed burial تدفین زانوبرگشته [باستان‌شناسی] syn. backwards flexed burial, kneeling burial, semi-extended burial, prostrate burial reversed magnetic field → reversed polarity reversed polarity قطبایی وارون [ژئوفیزیک] syn. reversed magnetic field reverse mutation جهش برگشتی [ژن‌شناسی] syn. back mutation reverse-phase chromatography سوانگاری فازمعکوس [شیمی] reverse thrust پس‌رانش [هوایی] reverse transcriptase وارونوشتاز [ژن‌شناسی] syn. RNA-dependent DNA polymerase, RTase reverse transcription وارونویسی [ژن‌شناسی] reversion برگشت [ژن‌شناسی] Rhamnaceae عنابیان [گیاهی] Rhizophora چندل [گیاهی] Rhizophoraceae چندلیان [گیاهی] rhombencephalon پس‌مغز [پایه پزشکی] syn. hindbrain, hindbrain vesicle rib1 → tread rib rib2 ترکه [موسیقی ] rib3 دنده2 [ فنّاوری غذا] rib4 کلاف [موسیقی] syn. side rib-lug pattern → rib-lug shape rib-lug shape نقش دنده‌نواری [تایر] syn. rib-lug pattern ribonuclease → RNase rib pattern → rib shape ribs → rib shape rib shape نقش نواری [تایر] syn. ribs, rib pattern ricochet (fr.) کمانه‌کشی اُفتان، اُفتان [موسیقی] syn. jeté (fr.), gettato (it.) ride quality راحتی سفر [درون‌شهری] rifle tie1 → boxed-heart tie rifle tie2 → pole tie rifle trench سنگر جنگ‌افزار [نظامی] right-hand curve قوس راست‌گرد [درون‌شهری] right-hand curve قوس راست‌گرد [ریلی] rightward welding جوشکاری راست‌راند [متالورژی] rigor mortis جمود لاشه [فنّاوری غذا] rigorometer جمودسنج [فنّاوری غذا] rime fog → ice fog ring-barking پوست‌کَنی حلقوی [جنگل] ring barrow → ring cairn ring cairn سنگ‌چین حلقه‌ای [باستان‌شناسی] syn. ring barrow ring rot حلقه‌پوسه [جنگل] ringworm corrosion خوردگی زردزخمی [خوردگی] RIS → resonance ionization spectroscopy rise of tide خیز کِشَند [ اقیانوس‌شناسی، جَوّ، نقشه‌برداری] syn. tidal rise river burial → aquatic disposal river ice یخ رودخانه [جَوّ، جغرافیا] RNA-dependent DNA polymerase → reverse transcriptase RNAi → RNA interference RNA interference تداخل رِنایی [ژن‌شناسی] abbr. RNAi syn. RNA-mediated interference, post transcriptional RNA gene silencing RNA-mediated interference → RNA interference RNA polymerase رِنابسپاراز [ژن‌شناسی] syn. DNA-dependent RNA polymerase RNA probe کاوند رِنایی [ژن‌شناسی] RNase رِناز [ژن‌شناسی] syn. ribonuclease RNA silencing رِناخاموشی [ژن‌شناسی] RO → recreation opportunity road foreman → road supervisor road supervisor بازرس حمل‌ونقل عمومی [درون‌شهری] syn. inspector, route supervisor, street supervisor, road foreman roadway conditions وضعیت راه [درون‌شهری] rock-cut tomb آرامگاه صخره‌ای، گوردخمه [باستان‌شناسی] syn. sepulture rocket astronomy نجوم موشکی [نجوم رصدی] rolling balance نیروسنج غلتش [هوایی] root concavity بُن‌گودی [متالورژی] Rosa گُل ‌سرخ [گیاهی] Rosaceae گُل‌سرخیان [گیاهی] rose شبکه، گُل [موسیقی] rotary barker پوست‌کَن چرخان [جنگل] rotation دوره [جنگل] syn. tree-age rotation roughing filter پیش‌صافی [محیط‌زیست] syn. contact roughing filter, preliminary filter round بالاران [فنّاوری غذا] round barrow → tumulus round tie → pole tie route isolation → flank protection route supervisor → road supervisor Royal Cemetery گورستان شاهی [باستان‌شناسی] RTase → reverse transcriptase rubber switch → semi-automatic switch Rubia روناس [گیاهی] Rubiaceae روناسیان [گیاهی] run-flat → run-flat tyre run-flat tyre تایر پنچررو [تایر] syn. run-flat Ruppia شورابی [گیاهی] Ruppiaceae شورابیان [گیاهی] Ruscaceae کوله‌خاسیان [گیاهی] Ruscus کوله‌خاس [گیاهی] rust زنگ [خوردگی] rust-back زنگ‌زدگی بازگشتی [خوردگی] syn. rerusting rust bloom شروع زنگ [خوردگی] rust converter مبدل زنگ [خوردگی] rust grade scale مقیاس زنگ‌زدگی [خوردگی] rusting زنگ‌زدگی [خوردگی] rusting failure of coated steel زنگ‌زدگی فولاد پوشش‌دار [خوردگی] rust-inhibitive wash شستشوی بازدارنده زنگ [خوردگی] rust-preventive compound ترکیب ضدزنگ [خوردگی] rust removal زنگ‌زدایی [خوردگی] syn. derusting rust-resistant زنگ‌مقاوم [خوردگی] Ruta سُداب [گیاهی] Rutaceae سُدابیان [گیاهی] S 3S tourism ساحل‌گردی [گردشگری] SA → salvage association safe speed سرعت ایمن [دریایی، ریلی، درون‌شهری] safety island → loading island safety management certificate گواهینامه مدیریت ایمنی [دریایی] safety net تور ایمنی [هوایی] safing → de-arming sailing boat قایق بادبانی [دریایی] sailing ship کشتی بادبانی [دریایی] sailing vessel شناور بادبانی [دریایی] Saintpaulia بنفشه ‌افریقایی [گیاهی] salcrete سخت‌رویه نمکی [زمین] Salicaceae بیدیان [گیاهی] Salix بید [گیاهی] Salvadora مسواک [گیاهی] Salvadoraceae مسواکیان [گیاهی] salvage1 اموال بازگشته، بازگشته [دریایی] salvage2 کارمزد بازگردانی [دریایی] salvage association انجمن بازگردانی [دریایی] abbr. SA salvage award پاداش بازگردانی [دریایی] syn. salve award salvage charges → salve charge salvage clause شرط بازگردانی [دریایی] salvage lien حقِّ ممتاز بازگردانی [دریایی] salvage master فرمانده بازگردانی [دریایی] syn. wreck master1 salvage money انعام بازگردانی [دریایی] salvage tug یدک‌کش بازگردانی [دریایی] syn. wrecking tug salvage vessel شناور بازگردانی [دریایی] salve award → salvage award salve charge هزینه بازگردانی [دریایی] syn. salvage charges salving ship کشتی بازگردانی [دریایی] Sambucus آقطی [گیاهی] samesense mutation جهش هم‌معنا [ژن‌شناسی] syn. synonymous mutation same-sex burial تدفین هم‌جنس [باستان‌شناسی] sample plot قطعه‌نمونه [جنگل] syn. sample unit sample strip نوارنمونه [جنگل] sample unit → sample plot sampling bias سوگیری نمونه‌گیری [علوم سلامت] sand filter صافی شنی [محیط‌زیست] Santalaceae صندلیان [گیاهی] Santalum صندل [گیاهی] Sapindaceae ناتَرَکیان [گیاهی] Sapota چیکو [گیاهی] Sapotaceae چیکوئیان [گیاهی] sap rot برون‌پوسه [جنگل] sapstain لکه برون‌چوب [جنگل] sapwood برون‌چوب [جنگل] sarcopenia کم‌ماهیچگی [ تغذیه] sarcophagus تابوت‌دان [باستان‌شناسی] satellite astronomy نجوم ماهواره‌ای [نجوم رصدی] satellite burials تدفین‌های اقماری [باستان‌شناسی] satellite potential پتانسیل حاشیه‌ای [پایه پزشکی] saturation headway فاصله گذر اشباع [درون‌شهری] sautillé (fr.) کمانه‌کشی پرّان، پرّان [موسیقی] syn. bounced, bouncing, jumped sawdust خاک‌ارّه [جنگل] Saxifragaceae خاراشکنیان [گیاهی] scaffold burial تدفین داربستی [باستان‌شناسی] syn. scaffold grave, tree burial scaffold grave → scaffold burial scale number عدد مقیاس [نقشه‌برداری] scaling فلس‌گیری [فنّاوری غذا] SCC → stress-corrosion cracking scheduled design load بار برنامه‌ریزی‌شده طرح [درون‌شهری] Schmidt-Cassegrain telescope تلسکوپ اشمیت ـ کاسگرین [نجوم رصدی] Schmidt-Maksutov telescope → Maksutov-Schmidt telescope school audiology شنوایی‌شناسی آموزشگاهی [شنوایی‌شناسی] scordatura (it.) دگرکوک [موسیقی] scoria سنگ پا [زمین] scoriacious سنگ‌پایی [زمین] scoria cone مخروط سنگ پا [زمین] scoria mound تل سنگ پا [زمین] scraper کاردک [خوردگی] scratch rusting زنگ‌زدگی خراشی [خوردگی] Scrophulariaceae گُل‌میمونیان [ گیاهی] SD → segregation distorter sea biscuit → ship biscuit sea ice دریایخ [جَوّ] searching fire آتش غلتان [نظامی] season cracking ترک‌خوردگی موسمی [خوردگی] seasoners → seasonings seasoning چاشنی‌زنی [فنّاوری غذا] seasonings چاشنی مخلوط [ فنّاوری غذا] syn. seasoners seated burial → flexed burial seated capacity → seating capacity seating capacity ظرفیت نشسته [درون‌شهری] syn. seated capacity seawater corrosion → marine corrosion secondary air هوای ثانویه [هوایی] syn. secondary airflow, secondary fan airflow secondary airflow → secondary air secondary burial1 تدفین پسین [باستان‌شناسی] secondary burial2 تدفین ثانویه [باستان‌شناسی] syn. secondary inhumation, second burial, second funeral secondary cremation → post-cremation burial secondary electrode → auxiliary electrode secondary fan airflow → secondary air secondary inhumation → secondary burial2 secondary relics وریادگاره [باستان‌شناسی] secondary sludge لجن ثانویه [محیط‌زیست] secondary structure ساختار دوم [پروتگان‌شناسی] second burial → secondary burial2 second funeral → secondary burial2 second grade tyre → blemish tyre second track diplomacy دیپلماسی مسیر دو [سیاسی] syn. track two diplomacy, citizen diplomacy secular equilibrium تعادل دیرپا [فیزیک] seed potato سیب‌زمینی بذر [زراعت] segmented cist گور چندبخشی [باستان‌شناسی] segmented mirror telescope تلسکوپ آینه‌چندتکه [نجوم رصدی] segregation 1 جدانشینی [خوردگی] segregation 2 واجدایش [ژن‌شناسی] segregation distorter abbr. SD دگرگردان واجدایش [ژن‌شناسی] segregation distortion دگرگردی واجدایش [ژن‌شناسی] seine → purse seine seine boat → purse seiner seine net → purse seine seiner → purse seiner seining تاسه‌کشی [دریایی] seismotectonics لرزه‌زمین‌ساخت [ژئوفیزیک] selection bias سوگیری انتخاب [علوم سلامت] selective culture کشت انتخابی [میکرب] self خود [روان‌شناسی] self- denial خودانکاری [روان‌شناسی] self- destroying fuse ماسوره خودانهدامی [نظامی] syn. self-detonating fuse self- detonating fuse → self-destroying fuse self-ideal → ego-ideal self-mulching soil خاک خودپوش [زراعت] self-pollinated خودگرده‌افشان [زراعت، گیاهی] self-pollination خودگرده‌افشانی [زراعت، گیاهی] self-psychology خودـ ‌روان‌شناسی [روان‌شناسی] self-selection bias سوگیری خودانتخابی [علوم سلامت] semi-articulated burial گور نیم‌بسامان [باستان‌شناسی] syn. articulated fragment, burial of parts semi-automatic switch سوزن نیمه‌خودکار [ریلی] syn. rubber switch semi-automatic switch stand پایه سوزن نیمه‌خودکار [ریلی] semi-bilinear form → sesquilinear form semi-crouched burial → semi-flexed burial semidiurnal tide کِشَند نیم‌روزانه [اقیانوس‌شناسی، نقشه‌برداری] semi-extended burial → reversed knee flexed burial semi-flexed burial تدفین نیم‌خمیده [باستان‌شناسی] syn. gently flexed burial, lossely flexed burial, semi-crouched burial, half flexed burial, slight hocker burial, open flexure burial semilinear mapping نگاشت نیم‌خطی [ریاضی] semimetric نیم‌سنجه [ریاضی] semimetric space فضای نیم‌سنجه‌ای [ریاضی] semi-structured information اطلاعات نیم‌ساختمند [کتابداری] senescent lake دریاچه روبه‌زوال [محیط‌زیست] syn. extinction lake sense strand رشته بامعنا [ژن‌شناسی] sensible water loss آب‌کاست محسوس [تغذیه] sensitisation/sensitization حساس‌شدگی [خوردگی] sensorineural hearing loss اُفت شنوایی حسیـ عصبی [ شنوایی‌شناسی] syn. sensory-neural hearing loss, SNHL sensor seeding حسگرریزی [نظامی] sensory nerve action potential → sensory potential sensory-neural hearing loss → sensorineural hearing loss sensory potential پتانسیل حسی [پایه پزشکی] syn. sensory nerve action potential, SNAP, compound sensory nerve action potential sensory presbycusis پیرگوشی حسی [شنوایی‌شناسی] sensory-specific satiety سیری حسی [تغذیه] sensory transduction ترارسانی حسی [پایه پزشکی] SEP → somatosensory evoked potential separation zone منطقه جداسازی [دریایی] sepulture → rock-cut tomb sequence of tide توالی کِشَند [ اقیانوس‌شناسی] serial variation دگرش ترتیبی [موسیقی] serious casualty سانحه دریایی شدید [دریایی] service flow rate میزان جریان خدمت‌دهی [درون‌شهری] serviette → napkin Sesamum کنجد [گیاهی] sesquilinear form صورت یک‌ونیم‌خطی [ریاضی] syn. semi-bilinear form set of first category مجموعه رسته‌اول [ریاضی] syn. meager set set of second category مجموعه رسته‌دوم [ریاضی] syn. nonmeager set setting → recreation setting settling chamber اتاقک قرار [هوایی] set-valued function → set valued map set valued map نگاشت مجموعه‌مقدار [ریاضی] syn. set-valued function severe hearing impairment → severe hearing loss severe hearing loss کم‌شنوایی شدید [شنوایی‌شناسی] syn. severe hearing impairment sexualisation /sexualization جنسی‌سازی [روان‌شناسی] syn. eroticisation, libidinisation shadowgram → shadowgraph2 shadowgraph1 سایه‌نگاری [فیزیک، هوایی] shadowgraph2 سایه‌نگاشت [فیزیک، هوایی] syn. shadowgram shaft-and-chambered tomb آرامگاه حجره‌ای چاهی [باستان‌شناسی] shaft grave گور چاهی [باستان‌شناسی] syn. shaft tomb shaft tomb → shaft grave shake culture کشت تکانشی [میکرب] shallow ecotourism → soft ecotourism shallow feeder سطحی‌جذب [زراعت] shallow-rooted ریشه‌سطحی [جنگل، زراعت] shank1 سردست [فنّاوری غذا] shank2 ران [فنّاوری غذا] shard ترکش [زمین] shared-lane capacity ظرفیت خط مشترک [درون‌شهری] sharply-flexed burial → tightly-flexed burial sheaf بافه [زراعت] shear strain کُرنش برشی [فیزیک] syn. detrusion sheltered corrosion خوردگی مخفی [خوردگی] ship biscuit بیسکویت کشتی [دریایی] syn. hard bread, hard tack, pilot bread, sea biscuit, ships bread, ships biscuit ship breaker/shipbreaker اوراق‌چی کشتی [دریایی] shipbreaking اوراق‌سازی کشتی [دریایی] ship burial → boat burial shipowner مالک کشتی [دریایی] shipowner’s agent نماینده مالک کشتی [دریایی] shipowner’s lien حقِّ ممتاز مالک کشتی [دریایی] ship sanitation certificate abbr. SSC گواهینامه بهداشت شناور [دریایی] syn. ship sanitation control certificate ship sanitation control certificate → ship sanitation certificate ship sanitation control exemption certificate گواهینامه معافیت از واپایی بهداشتی [دریایی] ships biscuit → ship biscuit ships bread → ship biscuit ship’s certificate of registry → certificate of registry ship’s husband کشتی‌دار [دریایی] ship’s register → certificate of registry shipwreck1 بقایای کشتی [دریایی] syn. wreck1, wreckage1 shipwreck2 شکست کشتی [دریایی] syn. wreck2, wreckage2 shipwreck3 کشتی شکسته [دریایی] syn. wreck3 shock tube لوله شوک [هوایی] shock tunnel تونل شوک [هوایی] shore excursion گشت یک‌روزه ساحلی [گردشگری] shore leave مرخصی ساحلی [دریایی] syn. liberty shoreline خط کرانه [ اقیانوس‌شناسی، نقشه‌برداری] shore reef → fringing reef short blast بوق کوتاه [دریایی] short tie ریل‌بند کوتاه، تراورس کوتاه [ریلی] syn. stub tie shoulder شانه [تایر] shoulder belt wedge → belt edge wedge shoulder block آج‌قطعه شانه [تایر] shoulder gauge ضخامت بیشینه شانه [تایر] shuttle vector ناقل دوکارکردی [ژن‌شناسی] syn. bifunctional vector sibship تنی‌زادگی [ژن‌شناسی] sick leave مرخصی پزشکی [دریایی، نظامی] side → rib4 side lights چراغهای جانبی1 [دریایی] side plate پیش‌دستی [گردشگری] siderostat اخترپا [نجوم رصدی] sidewall دیواره [تایر] silence cloth صداگیر [گردشگری] silencer خاموشگر [ژن‌شناسی] silencer element عنصر خاموشگر [ژن‌شناسی] silent mutation جهش خاموش [ژن‌شناسی] syn. silent site mutation silent site mutation → silent mutation Simaroubaceae عَرعَریان [گیاهی] simple burial → primary burial simple curve قوس ساده [درون‌شهری، ریلی] syn. plane curve simple disposal واسپارش تک‌مرحله‌ای [باستان‌شناسی] simple passage grave گور دالان‌دار کوچک [باستان‌شناسی] simulated food غذای شبیه‌سازی‌شده [فنّاوری غذا] single burial تدفین تکی [باستان‌شناسی] single chambered tomb آرامگاه تک‌حجره‌ای [باستان‌شناسی] single - coin fare کرایه تک‌سکه‌ای، تک‌سکه‌ای [درون‌شهری] single - entry volume table جدول حجم تک‌عاملی [جنگل] syn. single-variable volume table single room supplement هزینه اتاق‌تکی [گردشگری] single - spring flexure نیروسنج تک‌فنره [هوایی] single -variable volume table → single-entry volume table sipe شیارک [تایر] syn. tread sipe sirloin راسته [فنّاوری غذا] siRNA رِناتک [ژن‌شناسی] site hardening پایدارسازی جاذبه [گردشگری] sitting burial → flexed burial six - component balance نیروسنج شش‌مؤلفه‌ای [هوایی] size exclusion chromatography سوانگاری اندازه‌ای [شیمی] skeletalization → excarnation skeletal orientation → burial orientation skeletal position → burial position skewed distribution توزیع چوله [ریاضی] skewness of distribution چولگی توزیع [ریاضی] skid depth → tread depth skinning پوست‌کَنی2 [فنّاوری غذا] sky burial → surface disposal skyline crane جرثقیل داربَری [جنگل] skyline road پهنه هوایی [جنگل] sky slightly clouded آسمان کم‌اَبر [جَوّ] slabbed tie → pole tie slackline system سامانه هوایی آزادشو [جنگل] slamming کوب‌نشست [هوایی] slant culture کشت درشیب [میکرب] syn. slope culture slaty cleavage رَخ سنگِ‌لوحی [زمین] slaughter کشتار، سلاخی [فنّاوری غذا] slaughterhouse کشتارگاه [فنّاوری غذا] sleeper anchor → tie anchor sleeper borer → tie borer sleeper replacing machine → tie inserter/extractor slight hearing impairment → slight hearing loss slight hearing loss کم‌شنوایی خفیف [ شنوایی‌شناسی ] syn. slight hearing impairment slight hocker burial → semi-flexed burial slime layer لعاب‌لایه [میکرب] slip cloth → napperon slipper-shaped coffin تابوت گیوه‌ای [باستان‌شناسی ] slit trench سنگر گروهی [نظامی] slope culture → slant culture sloven رشته‌ماند [جنگل] syn. beard small inhibitory RNA رِنای بازدارنده کوچک [ژن‌شناسی] small interfering RNA رِنای تداخلگر کوچک [ژن‌شناسی] small-scale map نقشه کوچک‌مقیاس [نقشه‌برداری] SMC گما [دریایی] Smilacaceae اَزمَلکیان [گیاهی] Smilax اَزمَلک [گیاهی] smoke generator دودساز [هوایی] syn. generator smoke tunnel تونل دود [هوایی] SNAP → sensory potential snap pizzicato زخمه‌ای شلاقی [موسیقی] syn. Bartók pizzicato SNHL → sensorineural hearing loss snow accumulation انباشت برف [جَوّ] snow blink برف‌چشمک [جَوّ] syn. snow sky snow crust برف‌پوسته [جَوّ] snow crystal بلور برف [جَوّ] snow depth ژرفای برف [جَوّ] snowfield میدان برف [جَوّ، جغرافیا] snow flake پَرَک برف [جَوّ] snow ice برف‌یخ [جَوّ] snow sky → snow blink snow tyre تایر گُل‌برفی [تایر] social attributes setting ویژگیهای اجتماعی تفریحکده [گردشگری] social persona وجهه اجتماعی [باستان‌شناسی] syn. public image socle بُن‌لاد [ریاضی] soft ecotourism طبیعت‌گردی عمومی [گردشگری] syn. passive ecotourism, shallow ecotourism, popular ecotourism, ecogeneralist ecotourism softwood نرم‌چوب [جنگل] softwoods جنگل نرم‌چوب [جنگل] soil corrosion خوردگی در خاک [خوردگی] Solanaceae بادنجانیان [گیاهی] Solanum بادنجان [گیاهی] solar telescope تلسکوپ خورشیدی [نجوم رصدی] solar tidal bulge کوهان خورکِشَندی [اقیانوس‌شناسی] solar tide خورکِشَند [اقیانوس‌شناسی، جَوّ، نقشه‌برداری] solar tower برج خورشید [نجوم رصدی] solar tower telescope → tower telescope solder bloom corrosion خوردگی شکوفه‌لحیمی [خوردگی] solid → solid tyre solid tyre تایر توپُر [تایر] syn. solid, nonpneumatic tyre, NPT solution cleavage رَخ انحلالی [زمین] somatic mutation جهش بدنی [ژن‌شناسی] somatopathy تن‌آسیب [پایه پزشکی] somatopleure تن‌پرده [پایه پزشکی] somatosensory evoked potential پتانسیل برانگیخته حسی‌پیکری [پایه پزشکی] abbr. SEP sonic radiation تابش صوتی [فیزیک] sonics صوت‌پردازی [فیزیک] sonic spark chamber اتاقک جرقه صوتی [فیزیک] sonobuoy شناوه صوتی [نظامی] SOUR → respiration rate source-sink رابطه مبدأـ مقصد [زراعت، گیاهی] spaced cleavage رَخ فاصله‌دار [زمین] space mean speed میانگین سرعت قطعه‌راه [درون‌شهری] syn. average travel speed space telescope تلسکوپ فضایی [نجوم رصدی] spar دکل2 [جنگل] spar-tree دکل درختی [جنگل] SPE → enhancer special area منطقه ویژه [دریایی] special offer of travel پیشنهاد ویژه مسافرتی [گردشگری] special-purpose map نقشه خاص‌منظوره [نقشه‌برداری] specific oxygen → respiration rate specific rate میزان ویژه [علوم سلامت] speech song گفتاهنگ [موسیقی] speed scale مقیاس سرعت [نقشه‌برداری] Spiegelrelaskop (de.) → relascope spike خار [میکرب] spina bifida مهره‌شکاف [پایه پزشکی] syn. hydrocele spinalis, cleft spine spina bifida anterior مهره‌شکاف پیشین [پایه پزشکی] spina bifida aperta → spina bifida manifesta spina bifida cystica مهره‌شکاف کیسه‌ای [پایه پزشکی] spina bifida manifesta مهره‌شکاف آشکار [پایه پزشکی] syn. spina bifida aperta spina bifida occulta مهره‌‌شکاف پنهان [پایه پزشکی] spina bifida posterior مهره‌شکاف پسین [پایه پزشکی] Spinacia اسفناج [گیاهی] spinal puncture → lumbar puncture spinal tap → lumbar puncture spinning tunnel → spin tunnel spin tunnel تونل فروچرخش [هوایی] syn. spinning tunnel, vertical tunnel, vertical wind tunnel, vertical spin tunnel splitting شقه ‌کردن [فنّاوری غذا] spontaneous generation زایش خود‌به‌خودی [ژن‌شناسی] sport instructor مربی ورزش [گردشگری] spot tie ریل‌بند لای‌بتن، تراورس لای‌بتن [ریلی] spot weld نقطه‌جوش [متالورژی] spot welding جوشکاری نقطه‌ای [متالورژی] spreadability پخش‌پذیری [فنّاوری غذا] sprig برخه [زراعت] sprigging برخه‌کاری [زراعت] spring crust بهارپوسته [جَوّ] spring snow برف بهاره [جَوّ] spring wood چوب بهاره [جنگل] squadron1 گردان هوایی [نظامی] squadron2 ناوگروه [نظامی] squatting burial → contracted burial squeegee → body ply insert Srubnaya culture/Srubnaya Kultura (ru.) → Timber- Grave culture SSC → ship sanitation certificate stab culture کشت سنبه‌ای [میکرب] stac. → staccato staccato (it.) اجرای مقطّع، مقطّع [موسیقی] abbr. stac. stand-age rotation دوره توده‌مبنا [جنگل] standard hydrogen electrode الکترود استاندارد هیدروژن [شیمی] syn. standard reference half-cell standard reference half-cell → standard hydrogen electrode standard-volume table جدول حجم استاندارد [جنگل] standees مسافر ایستاده [درون‌شهری] standing crop محصول سرپا [زراعت] stand-on vessel شناور راه‌گیر [دریایی] syn. privileged vessel start codon → initiation codon start-up lost time زمان هدررفته آغازین [درون‌شهری] state-level analysis سطح ملی تحلیل [سیاسی] syn. state level of analysis state level of analysis → state-level analysis stationary source منبع ثابت [محیط‌زیست] steaming light → masthead light steel belt تسمه سیمی [تایر] steer گاو نر اخته [ فنّاوری غذا] step groove شیار پله‌ای [تایر] stepped grave گور پله‌ای [باستان‌شناسی] stepped-up tie plate زینچه پله‌ای [ریلی] step tomb آرامگاه پله‌ای [باستان‌شناسی] Sterculiaceae کاکائوئیان [گیاهی] stick چوبک [موسیقی] sting دُم‌گیر [هوایی] stomach شکمبه [فنّاوری غذا] stone block → stone-block tie stone-block tie ریل‌بند سنگی، تراورس سنگی [ریلی] syn. stone block stone ice سنگ‌یخ [جَوّ] stover زِبرکُلَش [زراعت] straightener چرخش‌گیر [هوایی] strain سویه [میکرب] strap تسمه2 [جنگل] strata → layer stratoscope → stratosphere telescope stratosphere telescope تلسکوپ پوشن‌سپهری [نجوم رصدی] syn. stratoscope stratum رگه [باستان‌شناسی] straw drum قرقره بافه ناقل، قرقره کابل ناقل [جنگل] straw line/strawline بافه ناقل، کابل ناقل [جنگل] streak lightning آذرخش رگه‌ای [جَوّ] street supervisor → road supervisor stress-accelerated corrosion آزمون خوردگی شتاب‌یافته تنشی [خوردگی] stress-corrosion cracking ترک‌خوردگی خوردگی ـ تنشی [خوردگی] abbr. SCC stress-sorption cracking ترک‌خوردگی جذبشی ـ تنشی [خوردگی] strial presbycusis پیرگوشی نواری [ شنوایی‌شناسی] strip cruise برآورد نواری [جنگل] syn. strip survey strip survey → strip cruise strong ground motion جنبش نیرومند زمین [ژئوفیزیک] strong positive element → enhancer structural genomics ژنگان‌شناسی ساختاری [ژن‌شناسی] structural motif بُن‌مایه ساختاری [پروتگان‌شناسی] structural realism واقع‌گرایی ساختاری [سیاسی] structured information اطلاعات ساختمند [کتابداری] stubble کُلَش [زراعت] stubble crop کُلَش‌رو [زراعت] stubble cropping کشت کُلَشی [زراعت] stubble ground زمین کُلَش‌دار [زراعت] stubble incorporation دفن کُلَش [زراعت] stubble pasture زمین پَس‌چَر [زراعت] stubble plough گاوآهن کُلَش [زراعت] stubble retention حفظ کُلَش [زراعت] stub tie → short tie stud weld میل‌جوش [متالورژی] stud welding جوشکاری میل‌پایه [متالورژی] stump diameter قطر کُنده [جنگل] stunted growth → stunting stunting کوتاه‌قدی [تغذیه] syn. stunted growth subclone/sub-clone زیر‌همسانه [ژن‌شناسی] subcloning /sub-cloning زیر‌همسانه‌سازی [ژن‌شناسی] syn. recloning subcritical flow شارش زیربحرانی [فیزیک] subculture واکشت [میکرب] subfrontal cloud اَبر زیرجبهه‌ای [جَوّ] subjective probability احتمال ذهنی [ریاضی] sublimation والایش [روان‌شناسی] submain sewer فاضلابروِ نیمه‌اصلی [محیط‌زیست] subnormal accommodation تطابق فروهنجار [پایه پزشکی] subophitic texture بافت نیمه‌پوست‌ماری [زمین‌] sub-proteome زیرپروتگان [پروتگان‌شناسی] subsoil ice یخ زیر خاک [جَوّ] subsonic flight پرواز زیرصوتی [هوایی] subsonic flow شارش زیرصوتی [فیزیک، هوایی] subsonic speed سرعت زیرصوتی [فیزیک، هوایی] subsonic tunnel تونل زیرصوتی [هوایی] syn. subsonic wind tunnel subsonic wind tunnel → subsonic tunnel substitute tie ریل‌بند غیرچوبی، تراورس غیرچوبی [ریلی] substitution جانشین‌سازی [روان‌شناسی] substrate رشدمایه [محیط‌زیست] subterranean ice یخ زیر زمین [جَوّ] syn. underground ice subtread زیرساخت رویه [تایر] syn. tread base succulence → juiciness succulent → juicy sugar snow → depth hoar suicide seed بذر اَبتر [زراعت] suitable recreation acres عرصه‌های مناسب تفریحی [گردشگری] sulcus limitans شیار کناری [پایه پزشکی] sulcus limitans ventriculorum cerebri شیار کناری بطنهای مغز [پایه پزشکی] sulfide attack حمله سولفیدی [خوردگی] sulfide stress cracking ترک‌خوردگی تنشی‌سولفیدی [خوردگی] sulfidic corrosion خوردگی سولفیدی [خوردگی] sullage → grey water sulla tasteria → sul tasto sul ponticello (it.) بَرِ خرک [موسیقی] sul tasto (it.) برِ دسته [موسیقی] syn. sulla tasteria (it.) sul tasto extreme بیخِ دسته [موسیقی] syn. extreme sul tasto summer tyre تایر تابستانی [تایر] summer wood چوب تابستانه [جنگل] sun crust خورپوسته [جَوّ] supercentrifuge اَبَرگریزانه [فیزیک] supercooled cloud اَبر اَبَرسرد [جَوّ] supercooled fog مِه اَبَر‌سرد [جَوّ] supercooled rain باران اَبَرسرد [جَوّ] supercooled water آب اَبَرسرد [جَوّ] supercritical flow شارش اَبَربحرانی [فیزیک] superdominance اَبَربارزیت [ژن‌شناسی] superego فرامن [روان‌شناسی] supersonic aerodynamics آئرودینامیک اَبَرصوتی [فیزیک، هوایی] supersonic compressor فشرده‌ساز اَبَرصوتی [هوایی] supersonic diffuser پخشگر اَبَرصوتی [فیزیک، هوایی] supersonic flow شارش اَبَرصوتی [فیزیک، هوایی] supersonic inlet ورودی اَبَرصوتی [هوایی] supersonic nozzle شیپوره اَبَرصوتی [هوایی] supersonic propeller ملخ اَبَرصوتی [هوایی] supersonic tunnel تونل اَبَرصوتی [هوایی] syn. supersonic wind tunnel supersonic wind tunnel → supersonic tunnel supervised analysis → control analysis supervisory analysis → control analysis supine burial تدفین طاق‌باز [باستان‌شناسی] supplementary cloud features → supplementary features supplementary features سیماهای تکمیلی [جَوّ] syn. supplementary cloud features supplement for place of departure فزونی قیمت مبدأ [گردشگری] support تکیه‌گاه [ریاضی] suppression سرکوب [روان‌شناسی] suppressive fire آتش سرکوب [نظامی] suppressive therapy درمان سرکوبگرانه [روان‌شناسی] surface disposal هواسپاری [باستان‌شناسی] syn. earth burial, aerial burial, sky burial surface hoar بشم سطحی [جَوّ] surface therapy درمان سطحی [روان‌شناسی] surface treatment بهسازی رویه [درون‌شهری] surging موج‌زدگی [هوایی] surveillance مراقبت2، فرابینی [علوم سلامت] surveillance system سامانه مراقبت، سامانه فرابینی [علوم سلامت] survey پیمایش [علوم سلامت] surveying camera دوربین نقشه‌برداری [نقشه‌برداری] survey instrument ابزار پیمایش [علوم سلامت] suspended-growth process فرایند رشد معلق [محیط‌زیست] sustainable development توسعه پایدار [محیط‌زیست] symbolisation /symbolization نمادسازی [روان‌شناسی] syn. symbolism symbolism → symbolisation symmetrical tread pattern نقش متقارن [تایر] sympathetic string سیم همخوان [موسیقی] syn. resonance string sympatric همجا [زراعت، گیاهی] symptom bearer → identified patient symptom wearer → identified patient synchronised culture/synchronized culture → synchronous culture synchronous culture کشت همگام [میکرب] syn. synchronised culture syndromic hearing loss اُفت شنوایی نشانگانی [شنوایی‌شناسی] synonymous mutation → samesense mutation synoptic scale مقیاس همدیدی [جَوّ] syringing آب‌فشانی [زراعت] syringomyelia نخاع‌گشادگی [پایه پزشکی] syn. cavitary myelitis, hydrosyringomyelia, Morvan’s syndrome, myelosyringosis, syringomyelic syndrome, syringomyelus syringomyelic syndrome → syringomyelia syringomyelus → syringomyelia system-level analysis → global level of analysis T table linens ملزومات پارچه‌ای میز [گردشگری] tablemount → guyot table napkin → napkin table plan طرح چیدمان میزها، طرح چیدمان [گردشگری] table skirt دامن میز [گردشگری] table tent تبلیغ رومیزی [گردشگری] syn. tent card tableware وسایل غذاخوری [گردشگری] tabor → tambourine tack weld خال‌جوش [متالورژی] tactical راهکنشی [نظامی] tactician راهکنش‌شناس [نظامی] tactics راهکنش [نظامی] tagline بافه ضمیمه، کابل ضمیمه [جنگل] tail spar → tail tree tail tree ته‌دکل [جنگل] syn. tail spar Tamaricaceae گزیان [ گیاهی] Tamarix گز [ گیاهی] tambourine دایره‌زنگی [موسیقی] syn. timbrel, tabor tandem accelerator شتابدهنده دومرحله‌ای [فیزیک] tangential acceleration شتاب مماسی [فیزیک] tangential velocity سرعت مماسی [فیزیک] tangential wave path مسیر موج مماسی [فیزیک] tank barge دوبه مخزنی [دریایی] target tie1 → boxed-heart tie target tie2 → pole tie tariff table جدول تعرفه [جنگل] task fleet ناوگان رزمی [نظامی] tau neutrino نوترینوی تاؤ [فیزیک] Taxaceae سُرخداریان [گیاهی] Taxodiaceae دارتالابیان [گیاهی] Taxodium دارتالاب [گیاهی] Taxus سرخدار [گیاهی] technical rotation → physical rotation technocrime فن‌جُرم [نظامی] tectonomagnetism زمین‌ساخت‌مغناطیس [ژئوفیزیک] tectonophysics زمین‌ساخت‌فیزیک [ژئوفیزیک] tectonosphere زمین‌ساخت‌کره [ژئوفیزیک] tee rail → flat bottomed rail telencephalisation/telencephalization تکوین مغز پیشین [پایه پزشکی] telencephalon مغز پیشین [پایه پزشکی] syn. endbrain telerelascope درخت‌بین لیزری [جنگل] syn. laser-relascope Telerelaskop (de.) → telerelascope telluroid زمینسان [ژئوفیزیک] template strand رشته الگو [ژن‌شناسی] temporary burial تدفین امانی [باستان‌شناسی] syn. provisional burial temporary sample plot قطعه‌نمونه موقت [جنگل] temporary structure سازه موقت [درون‌شهری] tenderloin فیله [فنّاوری غذا] tensile strain کُرنش کششی [فیزیک] tensile strength استحکام کششی [فیزیک] tensile stress تنش کششی [فیزیک] tent card → table tent termination پایانش [ژن‌شناسی] terminator پایانگر [ژن‌شناسی] terrestrial camera دوربین زمینی [نقشه‌برداری] tertiary structure ساختار سوم [پروتگان‌شناسی] tessitura (it.) گستره بهینه [موسیقی] test chamber → test section test diamond ویژه‌گاه آزمون [هوایی] test section آزمونگاه [هوایی] syn. working section, test chamber textured vegetable protein پروتئین بافت‌دار گیاهی [فنّاوری غذا] texture profile analysis بررسی خواص بافت [ فنّاوری غذا] Theaceae چائیان [گیاهی] thecal puncture → lumbar puncture Thelypteridaceae سرخس‌باتلاقیان [گیاهی] Thelypteris سرخس ‌باتلاقی [گیاهی] Theobroma کاکائو [گیاهی] thermal cross section سطح مقطع گرمایی [فیزیک] thermal diffusion پخش گرمایی [فیزیک] thermal energy انرژی گرمایی [فیزیک] thermal reactor واکنشگاه گرمایی، رآکتور گرمایی [فیزیک] thermal utilization factor ضریب بهره‌وری گرمایی [فیزیک] thermite welding جوشکاری گرمازایی، جوشکاری ترمیتی [متالورژی] thigh بالاران مرغ [فنّاوری غذا] thin-layer chromatography abbr. TLC سوانگاری لایه‌نازک [شیمی] syn. planar chromatography tholos tomb آرامگاه کندویی [باستان‌شناسی] syn. beehive tomb threat-oriented munitions مهمات تهدیدنگر [نظامی] three-center four-electron bond پیوند سه‌مرکزی چهارالکترونی [شیمی] three-center two-electron bond پیوند سه‌مرکزی دوالکترونی [شیمی] three-sided tie ریل‌بند سه‌گوش، تراورس سه‌گوش [ریلی ] syn. triangular tie throttle → power lever thrust lever → power lever Thymelaeaceae مازِریونیان [گیاهی] TIBC → total iron-binding capacity ticket service خدمات تهیه بلیت [گردشگری] tidal basin حوضه کِشَندی [اقیانوس‌شناسی، نقشه‌برداری] tidal bore اُشتُرک کِشَند [اقیانوس‌شناسی، جَوّ] tidal bulge کوهان کِشَندی [اقیانوس‌شناسی] tidal correction تصحیح کِشَند [ژئوفیزیک] tidal cycle → tide cycle tidal day روز کِشَندی [اقیانوس‌شناسی، نقشه‌برداری] tidal energy انرژی کِشَند [اقیانوس‌شناسی] tidal frequency بسامد کِشَند [اقیانوس‌شناسی] tidal period دوره تناوب کِشَند، دوره کِشَند [اقیانوس‌شناسی] tidal pool حوضچه کِشَندی [اقیانوس‌شناسی، جَوّ] syn. tide pool tidal potential پتانسیل کِشَندی [اقیانوس‌شناسی] tidal range → tide range tidal rise → rise of tide tidal wave → tide wave tide amplitude دامنه کِشَند [اقیانوس‌شناسی] tide cycle چرخه کِشَند [اقیانوس‌شناسی، نقشه‌برداری] syn. tidal cycle tide-generating force نیروی کِشَندزا [اقیانوس‌شناسی، نقشه‌برداری] syn. tide-producing force tide pool/tidepool → tidal pool tide-producing force → tide-generating force tide range گستره کِشَند [اقیانوس‌شناسی] syn. range of tide, tidal range tide wave موج کِشَندی [اقیانوس‌شناسی، نقشه‌برداری] syn. tidal wave tie anchor مهار ریل‌بند، مهار تراورس [ریلی] syn. ballast check, sleeper anchor, ballast anchor tie bar میله اتصال [درون‌شهری] tie bed بستر ریل‌بند، بستر تراورس [ریلی] tie borer سوراخ‌کن ریل‌بند، سوراخ‌کن تراورس [ریلی] syn. sleeper borer tie extractor ریل‌بندکِش، تراورس‌کِش [ریلی] tie inserter ریل‌بندکوب، تراورس‌کوب [ریلی] tie inserter/extractor ماشین تعویض ریل‌بند، ماشین تعویض تراورس [ریلی] syn. sleeper replacing machine tie nipper ریل‌بندگیر، تراورس‌گیر [ریلی] tie plug سوراخ‌گیر ریل‌بند، سوراخ‌گیر تراورس [ریلی] tie renewal cycle چرخه تعویض ریل‌بند،چرخه تعویض تراورس [ریلی] tie saw ریل‌بندبُر، تراورس‌بُر [ریلی] syn. tie shear tie shear → tie saw tie spacer ریل‌بند گذار، تراورس‌گذار [ریلی] tie spacing فاصله ریل‌بند، فاصله تراورس [ریلی] tie stub تکه‌ریل‌بند، تکه‌تراورس [ریلی] tie tongs → one-man tie tongs tightly-flexed burial تدفین تمام‌‌خمیده [باستان‌شناسی] syn. embryonic burial, closely-flexed burial, extreme hocker burial, fully- flexed burial, sharply-flexed burial Tilia نمدار [گیاهی] Tiliaceae نمداریان [گیاهی] timber grave گورالوار [باستان‌شناسی] Timber- Grave culture/ Timber Grave culture فرهنگ گورالواری [باستان‌شناسی] syn. Srubnaya culture timbrel → tambourine time charter 1 → time charter party time charter 2 اجاره زمانی [دریایی] time charterer اجاره‌کننده زمانی [دریایی] time charter party اجاره‌نامه زمانی [دریایی] syn. time charter2 time mean speed میانگین سرعت لحظه‌ای [درون‌شهری] time-of-day fare کرایه تابع زمان [درون‌شهری] time-of-flight1 زمان‌پروازسنج [پروتگان‌شناسی] time-of-flight2 زمان‌پروازسنجی [پروتگان‌شناسی] abbr. TOF tip burn نوک‌سوختگی [زراعت] tire → tyre tissue culture کشت بافت [میکرب] TLC → thin-layer chromatography toe cap → top cap toe crack گوشه‌ترک [متالورژی] TOF → time-of-flight2 toll bridge پل عوارضی [درون‌شهری] toll road راه عوارضی [درون‌شهری] toll tunnel تونل عوارضی [درون‌شهری] tomb آرامگاه [باستان‌شناسی] tomb chamber حجره آرامگاهی [باستان‌شناسی] tombstone1 → gravestone tombstone2 → barber chair tomb tower برج آرامگاهی [باستان‌شناسی] syn. tower tomb top cap روساخت رویه [تایر] syn. tread cap, toe cap top crop چین آخر [زراعت] total cloud cover کل پوشش اَبر [جَوّ] total ionic equation معادله یونی کل [شیمی] total iron-binding capacity abbr. TIBC ظرفیت کل آهن‌گیری [تغذیه] tour director → tour manager tour escort → tour manager tourism multiplier ضریب افزاینده گردشگری [گردشگری] tourism services خدمات گردشگری [گردشگری] tour manager مدیر گشت [گردشگری] syn. tour escort, tour director tower telescope تلسکوپ برجی [ نجوم رصدی] syn. solar tower telescope tower tomb → tomb tower towing light1 چراغ زرد یدک‌کشی [دریایی] towing light2 چراغ سفید یدک‌کشی [دریایی] toxicogenomics سم‌ژنگان‌شناسی [ژن‌شناسی] trace element → micromineral track dolly فرغون پشت‌کار [ریلی] syn. rail dolly, pony car track punch → punch track two diplomacy → second track diplomacy traffic-circulation map نقشه شدآمد [نقشه‌برداری] syn. circulation map traffic conditions وضعیت تردد [درون‌شهری] traffic separation scheme abbr. TSS طرح جداسازی تردد [دریایی] T-rail → flat bottomed rail trailing rail پس‌ریل [ریلی] transcribed strand → non-coding strand transcriptase رونوشتاز [ژن‌شناسی] transcript imaging → transcriptome imaging transcriptional enhancer افزایشگر رونویسی [ژن‌شناسی] transcription initiation site آغازگاه رونویسی [ژن‌شناسی] transcription unit واحد رونویسی [ژن‌شناسی] abbr. TU transcriptome رونوشتگان [ژن‌شناسی] transcriptome imaging تصویربرداری رونوشتگان [ژن‌شناسی] syn. transcript imaging transcriptomics رونوشتگان‌شناسی [ژن‌شناسی] transcriptosome رونوشت‌تن [ژن‌شناسی] transducer تراگذار [فیزیک] transect خط‌نمونه [جنگل] trans-fatty acid اسید چرب ترانس [تغذیه] transference انتقال1 [روان‌شناسی] transference analysis → analysis of the transference transference neurosis روان‌نژندی انتقال [روان‌شناسی] transference resistance مقاومت انتقالی [روان‌شناسی] transgenesis تراژن‌زایی [ژن‌شناسی] transient equilibrium تعادل گذرا [فیزیک] transient flora ریزگان گذرا [میکرب] transition هم‌گشت [ژن‌شناسی] transitional feeding غذادهی انتقالی [تغذیه] transition(al) mutation جهش هم‌گشتی [ژن‌شناسی] transition plate زینچه تبدیل [ریلی] transition rail ریل تبدیل [ریلی] syn. compromise rail transit reliability قابلیت اعتماد حمل‌ونقل عمومی [درون‌شهری] transit-supportive area محدوده اتوبوس‌پذیر [درون‌شهری] syn. bus coverage area translational energy انرژی انتقالی [فیزیک] translational equilibrium تعادل انتقالی [فیزیک] translation initiation site آغازگاه ترجمه [ژن‌شناسی] transmissible قابل ‌انتقال [علوم سلامت] transmission انتقال2 [علوم سلامت] transmutation تراجهش [فیزیک] transonic flight پرواز تراصوتی [هوایی] transonic flow شارش تراصوتی [فیزیک، هوایی] transonic range گستره تراصوتی [فیزیک، هوایی] transonic speed سرعت تراصوتی [فیزیک، هوایی] transonic tunnel تونل تراصوتی [هوایی] syn. transonic wind tunnel transonic wind tunnel → transonic tunnel transportation productivity بهره‌وری حمل و نقل [درون‌شهری] transport phenomena پدیده‌های ترابُرد [فیزیک] transport theory نظریه ترابُرد [فیزیک] transvection ترابُرد [ریاضی] transversal line خط مورب [ریاضی] transversal of a subgroup تراگَرد زیرگروه [ریاضی] syn. traverse transversion تراگشت [ژن‌شناسی] transversion mutation جهش تراگشتی [ژن‌شناسی] Trapa سه‌کنجه‌خیز [گیاهی] Trapaceae سه‌کنجه‌خیزیان [گیاهی] traumatic ring حلقه آسیب‌زاد [جنگل] syn. traumatic zone traumatic zone → traumatic ring travel and tourism سیروسفر [گردشگری] travel booking ثبت ذخیره سفر [گردشگری] travel brochure دفترک سفر [گردشگری] travel consulting مشاوره مسافرتی [گردشگری] travel documentation مدارک سفر [گردشگری] travel price قیمت سفر [گردشگری] traverse → transversal of a subgroup trawl گوفه [دریایی] syn. trawl net trawler گوفه‌کِش [دریایی] trawling گوفه‌کِشی [دریایی] trawl net → trawl tread1 رویه [تایر] tread2 → tread pattern tread bar → tread rib tread base → subtread tread block آج‌قطعه [تایر] tread cap → top cap tread depth عمق شیار [تایر] syn. skid depth tread design → tread pattern tread element آج [تایر] tread groove → groove tread pattern نقش رویه [تایر] syn. tread design, tread2 tread rib آج‌نوار [تایر] syn. rib1, tread bar tread sipe → sipe tread wear indicator نشانگر حد رفتگی [تایر] abbr. TWI treaty of peace → peace treaty tree age سن درخت [جنگل] tree-age rotation → rotation tree burial → scaffold burial tree-ring analysis تحلیل حلقه درخت [جنگل] tree-ring index شاخص حلقه درخت [جنگل] tree-trunk coffin تابوت کُنده‌ای [باستان‌شناسی] syn. monoxylous coffin tree-volume table جدول حجم درخت [جنگل] tremolando → tremolo tremolo/tremulo (it.) ریز [موسیقی] syn. tremolando (it.) trench سنگر [نظامی] trench knife کارد سنگری [نظامی] triangular tie → three-sided tie trichobezoar موبنداک [تغذیه] trichophytobezoar موگیابنداک [تغذیه] trimming پاک کردن [فنّاوری غذا] tripe سیرابی‌شیردان [فنّاوری غذا] Triticum گندم [گیاهی] Tropaeolaceae لادنیان [گیاهی] Tropaeolum لادن [گیاهی] truck tyre تایر باری [تایر] trump → jew’s harp TSS → traffic separation scheme TU → transcription unit tube تویی [تایر] syn. inner tube tube feeding غذادهی لوله‌ای [تغذیه] syn. gavage feeding tube feeding care مراقبت غذادهی لوله‌ای [تغذیه] tubeless tyre تایر بی‌تویی [تایر] tube -type → tube-type tyre tube -type tyre تایر باتویی [تایر] syn. tube-type tufa پوک‌سنگ [زمین‌] tumbled bone burial → disarticulated burial tumbling ورزآوری [فنّاوری غذا] tumulus گورپشته [باستان‌شناسی] syn. round barrow Tumulus Bronze Age → Tumulus culture Tumulus culture فرهنگ گورپشته‌ای [باستان‌شناسی] syn. Tumulus Bronze Age, Tumulus period Tumulus period → Tumulus culture turbulence screen تلاطم‌گیر [هوایی] turbulent flow شارش تلاطمی [فیزیک] turned-up tie plate زینچه یک‌سرخم [ریلی] turnout خط مجال [درون‌شهری] turnstile → fare-registering faregate turn up بالاگَرد [تایر] syn. ply turnup tweel پره‌چرخ [تایر] TWI → tread wear indicator twin boundary مرز دوقلویی [فیزیک] twin burial تدفین همبَر [باستان‌شناسی] twin crystal بلور دوقلو [فیزیک] twin tie plate زینچه دوتکه [ریلی] twin-track diplomacy دیپلماسی دومسیره [سیاسی] two-component neutrino theory نظریه دومؤلفه‌ای نوترینو [فیزیک] two-level game تصمیم دووجهی [سیاسی] two-man tie tongs ریل‌بندگیر دونفره، تراورس‌گیر دونفره [ریلی] two-sided weaving section سطح ضربدری دوسمته [درون‌شهری] Typha لوئی [گیاهی] Typhaceae لوئیان [گیاهی] tyre/tire تایر [تایر] tyre bead طوقه تایر [تایر] tyre siping → regrooving U UAS → enhancer UFR → unfolded protein response UGV زهپاد [نظامی] ULCFA → ultra long-chain fatty acid Ulmaceae نارونیان [گیاهی] Ulmus نارون [گیاهی] ultimate strength استحکام نهایی [فیزیک] ultimate tensile strength استحکام کششی نهایی [فیزیک] ultracentrifuge فراگریزانه [فیزیک] ultra-high-performance tyre → high-performance tyre ultra long-chain fatty acid اسید چرب بس‌بسیاربلندزنجیر [ تغذیه] abbr. ULCFA ultrasonic cleaning تمیزکاری فراصوتی [خوردگی] ultrasonic echo پژواک فراصوتی [فیزیک] ultrasonic grating constant ثابت توری فراصوتی [فیزیک] ultrasonic light modulator مدوله‌ساز فراصوتی نور [فیزیک] ultrasonic microscope ریزبین فراصوتی، میکروسکوپ فراصوتی [فیزیک] ultrasonic radiation تابش فراصوتی [فیزیک] ultrasonics فراصوت‌شناسی [فیزیک] ultrasonic transducer تراگذار فراصوتی [فیزیک] ultra trace element عنصر بس‌کم [تغذیه] ultraviolet astronomy نجوم فرابنفش [نجوم رصدی] ultraviolet telescope تلسکوپ فرابنفش [نجوم رصدی] unaccompanied burial گور بی‌توشه [باستان‌شناسی] unattended lightboat → lightboat unconstrained operation تداخل نامزاحم [درون‌شهری] underbead crack ترک زیرگُرده [متالورژی] undercut زیربُره [متالورژی] undercutting پاک‌سازی پارسنگ [ریلی] underground ice → subterranean ice understorey/understory زیراُشکوب [زراعت] undertread زیررویه [تایر] underway درراه [دریایی] underweight کم‌وزنی [تغذیه] undigested sludge → raw sludge unfolded protein response پاسخ پروتئین واتابیده [پروتگان‌شناسی] abbr. UFR, UPR unfolded state واتابیدگی [پروتگان‌شناسی] uniaxial crystal بلور تک‌محوره [فیزیک] uniaxial stress تنش تک‌محوری [فیزیک] unilateral conductivity رسانندگی یکسویه [فیزیک] unipolarity تک‌قطبیت [سیاسی] unitary actor کنشگر یکپارچه [سیاسی] unitary government → unitary state unitary state حکومت یکپارچه [سیاسی] syn. unitary government unmanned aircraft هواگرد بی‌سرنشین [نظامی] unmanned aircraft system سامانه هواگرد بی‌سرنشین [نظامی] unmanned ground vehicle وسیله زمینی هدایت‌پذیر از دور [نظامی] unmanned underwater vehicle شناور هدایت‌پذیر از دور [نظامی] unorthodox seed → recalcitrant seed unpacking بارگشایی [دریایی] unpolarized light نور ناقطبیده [فیزیک] unstructured information اطلاعات ناساختمند [کتابداری] unsuitable recreation acres عرصه‌های نامناسب تفریحی [گردشگری] unurned cremation بی‌خاکستر‌دان‌سپاری [باستان‌شناسی] up-bow کمانه‌کشی چپ [موسیقی] upgrading عیارافزایی [زراعت] upland rice برنج دیم [زراعت] UPR → unfolded protein response upset butt welding → resistance butt welding upset welding → resistance butt welding upstream activator sequence → enhancer uptake rate → respiration rate U-rail ریل نعلی [ریلی] urban cemetery گورستان شهری [باستان‌شناسی] urban map نقشه شهری [نقشه‌برداری] syn. city map urgency فوریت، وضعیت فوریتی [دریایی] urned cremation خاکستردان‌سپاری [باستان‌شناسی] urnfield → cremation cemetery Urtica گزنه [گیاهی] Urticaceae گزنه‌ایان [گیاهی] UUV شهپاد [نظامی] UW → resistance butt welding V vacuum tunnel تونل خلأ [هوایی] Valeriana سنبل‌الطیب [گیاهی] Valerianaceae سنبل‌الطیبیان [گیاهی] variable-density tunnel abbr. VDT تونل چگالی‌متغیر [هوایی] syn. variable-density wind tunnel variable-density wind tunnel → variable-density tunnel variable-density yield table/variable density yield table جدول‌محصول تراکم [جنگل] variant → variation2 variation1 دگرش [موسیقی] variation2 دگره [موسیقی] syn. variant variety meats → offal VDR → voyage data recorder VDT → variable-density tunnel veal گوشت گوساله [فنّاوری غذا] ventilated tunnel تونل روزن‌دار [هوایی] VEP → visual evoked potential VER → voyage data recorder verbal map scale مقیاس توصیفی [نقشه‌برداری] Verbena شاه‌پسند [گیاهی] Verbenaceae شاه‌پسندیان [گیاهی] vermicompost کرم‌پوسال [محیط‌زیست] vertical spin tunnel → spin tunnel vertical tunnel → spin tunnel vertical wind tunnel → spin tunnel vertiplane درجاخیز [هوایی] very long - chain fatty acid اسید چرب بسیار بلندزنجیر [تغذیه] abbr. VLCFA very serious casualty سانحه دریایی بسیار شدید [دریایی] very wet snow برف خیلی ‌تر [جَوّ] vesicle حفره [زمین] vesicular حفره‌‌دار [زمین] vesicular structure ساختار حفره‌دار [زمین‌] vessel constrained by her draught شناور آبخورتنگنا [دریایی] vessel exclusion zone منطقه ورود‌ممنوع [دریایی] vessel not under command abbr. NUC شناور خارج از فرمان [دریایی] veterinary inspection بازرسی دامپزشکی، بازرسی دامپزشکی گوشت، بازرسی گوشت [ فنّاوری غذا] vibrational energy انرژی ارتعاشی [فیزیک] vibrational level تراز ارتعاشی [فیزیک] vibrational quantum number عدد کوانتومی ارتعاشی [فیزیک] vibrational spectrum طیف ارتعاشی [فیزیک] vibrational state حالت ارتعاشی [فیزیک] vibrational transition گذار ارتعاشی [فیزیک] vibrato (it.) لرزش [موسیقی] Vicia ماشک [ گیاهی] videonystagmography abbr. VNG دودوَک‌نگاری تصویری [شنوایی‌شناسی] view دید، چشم‌انداز، منظره [عمومی] Vignoles rail/Vignol rail → flat bottomed rail Viola بنفشه [گیاهی] Violaceae بنفشه‌ایان [گیاهی] viral particle → virion virion ویریون [میکرب] syn. viral particle, virus particle viroid شبه‌ویروس [میکرب] virology ویروس‌شناسی [میکرب] virtual displacement جابه‌جایی مجازی [فیزیک] virtual work کار مجازی [فیزیک] viruria ویروس‌میزی [میکرب] virus particle → virion visa information اطلاعات روادید [گردشگری] visa service خدمات روادید [گردشگری] Viscaceae دارواشیان [گیاهی] Viscum دارواش [گیاهی] visual evoked cortical potential → visual evoked potential visual evoked potential abbr. VEP پتانسیل برانگیخته بینایی [پایه پزشکی] syn. visual evoked cortical potential visual transduction ترارسانی بینایی [پایه پزشکی] Vitaceae انگوریان [گیاهی] Vitales انگورسانان [گیاهی] Vitis انگور [گیاهی] vitroclastic شیشه‌آواری [زمین] vivisepulture زنده‌گور [باستان‌شناسی] VLCFA → very long-chain fatty acid VNG → videonystagmography voice stress analysis تنش‌کاوی صوت [نظامی] volcanic block قطعه‌سنگ آتشفشانی [زمین] volume control → volume regulation volume regulation واپایی حجم [جنگل] syn. volume control volume table جدول حجم [جنگل] volunteer → volunteer plant volunteer plant گیاه ناخواسته [زراعت] syn. volunteer vortex cloud street راه‌گون‌اَبر تاوه‌ای [جَوّ] voy → voyage voyage سفر [دریایی] syn. voy voyage account صورت‌حساب سفر [دریایی] voyage charter اجاره سفری [دریایی] voyage charter party/voyage charter-party اجاره‌نامه سفری [دریایی] voyage clause شرط بیمه سفر [دریایی] voyage costs هزینه سفر [دریایی] voyage data recorder abbr. VDR جعبه سیاه ‌کشتی [دریایی] syn. black box, voyage event recorder, VER voyage estimate برآورد سفر [دریایی] syn. voyage estimating voyage estimating → voyage estimate voyage event recorder → voyage data recorder voyage expenses مخارج سفر [دریایی] voyage fixture تثبیت سفر [دریایی] voyage management مدیریت سفر [دریایی] voyage plan طرح سفر [دریایی] voyage policy بیمه‌نامه سفر [دریایی] voyage report گزارش سفر [دریایی] voyage time زمان سفر [دریایی] W wafered hay قرص علوفه [زراعت] syn. pelleted feed wagon burial → chariot burial wall burial→ immurement wall constraint مزاحمت دیواره [هوایی] wall effect اثر دیواره [هوایی] wane tie ریل‌بند لبه‌گِرد، تراورس لبه‌گِرد [ریلی] warm cloud اَبر گرم [جَوّ] warm front جبهه گرم [جَوّ] warm-front wave موج جبهه گرم [جَوّ] warped tie ریل‌بند تاب‌خورده، تراورس تاب‌خورده [ریلی ] warrior burial گور جنگاور [باستان‌شناسی] warship → man of war war-weariness hypothesis فرضیه ملال از جنگ [سیاسی] washout آب‌بَرندگی [محیط‌زیست] water burial → aquatic disposal water cloud آب‌اَبر [جَوّ] waterline attack خوردگی خط آب [خوردگی] water of combustion → metabolic water waterside deposit رسوب آب‌سو، رسوب سمت آب [خوردگی] water sky آسمان دریا [جَوّ] water tunnel تونل آب [هوایی] wave cyclone چرخند موجی [جَوّ] syn. wave depression wave depression → wave cyclone W-BAR → wing bar weaving configuration آرایش ضربدری [درون‌شهری] weight-for-age curve منحنی وزن ـ سن [تغذیه] weight-for-length curve منحنی وزن ـ قد [تغذیه] weldability جوش‌پذیری [متالورژی] weldability test آزمون جوش‌پذیری [متالورژی] weld bead گُرده جوش [متالورژی] weld decay واپاشی جوش [خوردگی] weld deposit جوش‌ماند [متالورژی] weld face روجوش [متالورژی] syn. face of weld weld filler جوش‌پُرکن [متالورژی] weld fusion zone → fusion zone welding cycle چرخه جوشکاری [متالورژی] welding flux تَنکار [متالورژی] syn. flux welding primer پادزنگ جوش [متالورژی] welding rod سیم جوش [متالورژی] weld junction مرز جوش [متالورژی] weldment جوشمان [متالورژی] weld metal فلز جوش [متالورژی] syn. filler metal weld nugget دکمه جوش [متالورژی] weld pass گذر جوش [متالورژی] syn. weld run weld procedure روال جوش [متالورژی] weld root جوش‌بُن [متالورژی] weld rotation شیب‌‌گَرد جوش [متالورژی] weld run → weld pass weld slope شیب جوش [متالورژی] weld zone جوشگاه [متالورژی] well-being آسایش [علوم سلامت] wet snow برف تر [جَوّ] whey protein پروتئین آب‌پنیر [تغذیه] whisker تاره [فیزیک] white biotechnology زیست‌فنّاوری سفید [ژن‌شناسی] white rot سفیدپوسه [جنگل] white smoker دودکش سفید [اقیانوس‌شناسی] whitewall tyre تایر دورسفید [تایر] wicker coffin تابوت حصیری [باستان‌شناسی] wild psychoanalysis روان‌کاوی ناسنجیده [روان‌شناسی] Willis’ paracusis → paracusis Willisi wind burn بادزدگی [زراعت] syn. wind injury wind crust بادپوسته [جَوّ] winding number عدد چرخش [ریاضی] wind injury → wind burn wind setup → wind tide wind slab بادتختال [جَوّ] wind tide باد‌کِشَند [اقیانوس‌شناسی، جَوّ] syn. wind setup wind tunnel تونل باد [هوایی] wind-tunnel balance نیروسنج تونل باد [هوایی] syn. aerodynamic balance, balance wing bar چراغهای جانبی2 [هوایی] abbr. W-BAR syn. wing bar runway lights wing bar runway lights → wing bar wing tie → heart and back tie winter tyre تایر زمستانی [تایر] wood borer چوب‌خوار [جنگل] wood flour خاکه‌چوب، پودر چوب [جنگل] wood preservation نگهداری چوب [جنگل] wood preservative ماده نگه‌دارنده چوب [جنگل] wood pulp خمیر چوب [جنگل] wood worm کرم چوب [جنگل] woody root ریشه چوبی [جنگل] working fluid کارشاره [هوایی] working section → test section work zone محدوده کارگاهی[درون‌شهری] worn fishing تنه ساییده [ریلی] worn tyre تایر فرسوده [تایر] wreck1 → shipwreck1 wreck2 → shipwreck2 wreck3 → shipwreck3 wreckage1 → shipwreck1 wreckage2 → shipwreck2 wreck buoy بویه کشتی شکسته،شناوه کشتی شکسته [دریایی ] wrecking tug → salvage tug wreck master1 → salvage master wreck master2 مسئول کشتی شکسته [دریایی] X Xanthophyllaceae → Polygalaceae X-ray astronomy نجوم پرتوایکس [نجوم رصدی] X-ray multi-mirror telescope → X-ray telescope X-ray telescope تلسکوپ پرتوایکس [نجوم رصدی] syn. X-ray multi-mirror telescope Y Yamnaya culture / Yamnaya Kultura (ru.) → Pit- Grave culture Y-cord hearing aid سمعک دوشاخه [شنوایی‌شناسی] yield1 بهره [فیزیک] yield2 تسلیم [فیزیک] yield3 محصول [جنگل] yield determination تعیین محصول [جنگل] yield plot → yield-table sample plot yield point نقطه تسلیم [فیزیک] yield stress تنش تسلیم [فیزیک] yield table جدول‌محصول [جنگل] yield-table sample plot قطعه‌نمونه جدول‌محصول [جنگل] syn. yield plot yield tax مالیاتِ محصول [جنگل] yo-yo effect اثر الاکلنگی [ تغذیه] Z Zannichellia زانیشلیا، یال ‌اسبی [گیاهی] Zannichelliaceae زانیشلیائیان، یال‌اسبیان [گیاهی] zenith telescope تلسکوپ سمت‌الرأسی [نجوم رصدی] zero matrix → null matrix zigzag lightning آذرخش زیگزاگی [جَوّ] zinc finger انگشته روی‌دار [پروتگان‌شناسی] Zingiber زنجبیل [گیاهی] Zingiberaceae زنجبیلیان [گیاهی] Ziziphus عناب [گیاهی] zone fare/zoned fare کرایه منطقه‌ای [درون‌شهری] zone of fire منطقه آتش [نظامی] zone settling ته‌نشینی توده‌ای [محیط‌زیست] syn. hindered settling Zostera نواری [گیاهی] Zosteraceae نواریان [گیاهی] Zygophyllaceae قیچیان [گیاهی] Zygophyllales قیچ‌سانان [گیاهی] Zygophyllum قیچ [گیاهی] فهرست واژه‌ها بر اساس حوزه به ترتیب الفبای لاتینی اقیانوس‌شناسی abyssal hill province ایالت تپه‌مغاکی abyssal storm توفان مغاکی archipelago1 دریای پُرجزیره archipelago2 مجمع‌الجزایر Arctic archipelago مجمع‌الجزایر شمالگانی astronomic(al) tide کِشَند نجومی atoll خوست barrier flat کفه سدی barrier reef آبسنگ سدی biogenic sediment→ biogenous sediment biogenous sediment رسوب زیست‌زاد syn. biogenic sediment black smoker دودکش سیاه circular orbital motion حرکت مداری دایره‌ای coastline خط کناره coral مرجان coral reef آبسنگ مرجانی cosmogenous sediment رسوب کیهان‌زاد decay distance مسافت اُفت deep - ocean basin حوضه ژرف‌اقیانوس deep - sea basin حوضه ژرف‌‌دریا diurnal tide کِشَند روزانه drift bottle بطری رانه‌ای syn. floater drowned atoll غرقه‌خوست elliptical orbital motion حرکت مداری بیضوی floater → drift bottle freeze separation جدایش انجمادی fringing reef آبسنگ حاشیه‌ای syn. shore reef Galapagos rift کافت گالاپاگوس guyot فینه syn. tablemount hard stabilisation / hard stabilization پایدارساز ساحلی height of tide ارتفاع کِشَند lithogenous sediment رسوب سنگ‌زاد lunar day روز قمری lunar tidal bulge کوهان ماه‌کِشَندی lunar tide ماه‌کِشَند lunisolar tide ماه‌خورکِشَند mean rise of tide میانگین خیز کِشَند meteorological tide کِشَند هواشناختی neritic province ایالت پایابی oceanic province ایالت اقیانوسی province ایالت range of tide → tide range reef آبسنگ rise of tide خیز کِشَند syn. tidal rise semidiurnal tide کِشَند نیم‌روزانه sequence of tide توالی کِشَند shoreline خط کرانه shore reef → fringing reef solar tidal bulge کوهان خورکِشَندی solar tide خورکِشَند tablemount → guyot اقیانوس‌شناسی ـ باستان‌شناسی tidal basin حوضه کِشَندی tidal bore اُشتُرک کِشَند tidal bulge کوهان کِشَندی tidal cycle → tide cycle tidal day روز کِشَندی tidal energy انرژی کِشَند tidal frequency بسامد کِشَند tidal period دوره تناوب کِشَند، دوره کِشَند tidal pool حوضچه کِشَندی syn. tide pool tidal potential پتانسیل کِشَندی tidal range → tide range tidal rise → rise of tide tidal wave → tide wave tide amplitude دامنه کِشَند tide cycle چرخه کِشَند syn. tidal cycle tide - generating force نیروی کِشَندزا syn. tide-producing force tide pool / tidepool → tidal pool tide - producing force → tide-generating force tide range گستره کِشَند syn. range of tide, tidal range tide wave موج کِشَندی syn. tidal wave white smoker دودکش سفید wind setup → wind tide wind tide باد‌کِشَند syn. wind setup باستان‌شناسی accompanied burial گور توشه‌دار aerial burial → surface disposal anthropomorphic coffin تابوت انسان‌ریخت anthropomorphic sarcophagus تابوت‌دان انسان‌ریخت aquatic disposal آب‌سپاری syn. water burial, fluvial funeral, river burial articulated burial گور بسامان syn. proper burial, formal burial articulated fragment → semi-articulated burial artificial heat decomposition → cremation astudan / astodan استودان syn. astodan backwards flexed burial → reversed knee flexed burial barrow گورتل barrow cemetery گورتلان syn. barrow field barrow field → barrow cemetery bathtub coffin تابوت لاوکی beehive tomb → tholos tomb bier زیرتابوتی boat burial تدفین زورقی syn. ship burial, boat grave boat grave → boat burial body orientation راستای بدن body plug تن‌بَست bone scatter burial → disarticulated burial bone tumbled burial → disarticulated burial bunched burial → disarticulated burial bundle burial تدفین بندیلی burial1 تدفین، خاک‌سپاری syn. inhumation, interment burial 2 → grave burial 3 → disposal burial chamber گورخانه burial chest صندوق تدفینی burial cloth → grave- cloth burial cult → funerary cult burial goods → grave goods burial ground تدفینگاه burial layer گورلایه syn. burial level burial level → burial layer burial marker → grave marker burial mask → death mask burial mound گورتپه syn. grave mound burial of parts → semi-articulated burial burial orientation راستای تدفین syn. skeletal orientation burial population جامعه آماری تدفینی burial position حالت تدفین syn. funeral position, skeletal position burial pot → cinerary vessel burial site محوطه تدفینی syn. grave site burial urn → cinerary vessel باستان‌شناسی burial vault گور تاقی cairn سنگ‌چین syn. clearance cairn cairnfield محوطه سنگ‌چین casket جاتابوتی casual burial → haphazard burial catacomb گورآهون syn. catacomb grave catacomb grave → catacomb Catacomb Grave culture فرهنگ گورآهونی cemetery گورستان cenotaph تهی‌گور chambered tomb / chamber tomb آرامگاه حجره‌ای chariot burial تدفین گردونه‌ای syn. wagon burial charnel → charnel house charnel house مرده‌خانه syn. charnel cinerarium خاکسترخانه cinerary urn → cinerary vessel cinerary vessel خاکستردان syn. burial urn, funerary urn, funeral urn, cremation urn, cinerary urn, burial pot cist → cist grave cist grave گور صندوقی syn. cist tomb, cist cist tomb → cist grave clearance cairn → cairn باستان‌شناسی closely - flexed burial → tightly-flexed burial coffin تابوت coffin fastener بَست تابوت coffin fitting یراق تابوت coffin lid در تابوت coffin mask تابوت‌‌نقاب coffin text تابوت‌نبشته collective burial → multiple burial collective tomb → multiple burial columbarium گور لانه‌کبوتری complete inhumation → primary burial compound disposal واسپارش چندمرحله‌ای consecutive multiple burial تدفین چندتایی ناهم‌زمان container orientation راستای نَساآوند contemporary multiple burial تدفین چندتایی هم‌زمان contracted burial تدفین چمباتمه‌ای syn. squatting burial corn mummy غله‌مومیایی corporeal relics تن‌یادگاره cremation آتش‌سپاری syn. incremation, incineration, artificial heat decomposition cremation cemetery آتش‌سپارستان syn. urnfield cremation pit چال آتش‌سپاری cremation urn → cinerary vessel crematorium → crematory crematory آتش‌سپارگاه syn. crematorium crouched burial → fetal burial cruciform chamber آرامگاه چلیپایی crypt گورابه dakhma / dokhma دخمه death mask مرده‌نقاب syn. funerary mask, burial mask decarnation → excarnation defleshing → excarnation developed passage grave گور دالان‌دار بزرگ disarrangement position burial → haphazard burial disarticulated burial گور نابسامان syn. bone scatter burial, bone tumbled burial, tumbled bone burial, disordered burial, dismantled burial, bunched burial dismantled burial → disarticulated burial disordered burial → disarticulated burial disposal واسپارش syn. burial3 disturbed burial گور آشفته double burial تدفین دوتایی earth burial → surface disposal effigy گورپیکره embryonic burial → tightly-flexed burial epitaph گورنبشته excarnation گوشت‌زدایی syn. decarnation, flesh picking, skeletalization, mechanical defleshing, defleshing extended burial تدفین درازکش syn. lightly flexed burial, extention burial extention burial → extended burial extreme hocker burial → tightly-flexed burial face orientation سوی چهره syn. facing facing → face orientation false extended burial → rearticulated burial fetal burial تدفین جنینی syn. crouched burial flat grave لته‌گور fleshed burial → primary burial flesh picking → excarnation flexed burial تدفین خمیده syn. seated burial, sitting burial, folded burial, loosed flexure burial flung burial → haphazard burial fluvial funeral → aquatic disposal focal grave گورهای کانونی folded burial → flexed burial footstone پاسنگ formal burial → articulated burial fragmentary burial تدفین چندپاره fully - flexed burial → tightly-flexed burial funeral مراسم تشییع funeral pile → funeral pyre funeral position → burial position funeral pyre هیمه آتش‌سپاری syn. funeral pile funeral urn → cinerary vessel funerary cones مخروطهای تدفینی funerary cult آیین آمرزش syn. burial cult funerary mask → death mask funerary monument یادمان تدفینی funerary offering پیشکش‌های تدفینی funerary texts متون تدفینی funerary urn → cinerary vessel gently flexed burial → semi-flexed burial grave گور syn. burial2 grave - cloth گورجامه syn. burial cloth grave cover گورپوش syn. grave slab grave culture → kurgan culture grave field گورمیدان grave goods / grave - goods گورنهاده syn. burial goods grave marker گورنشان syn. burial marker grave mound → burial mound grave orientation راستای گور grave site → burial site grave slab → grave cover gravestone سنگِ‌قبر syn. tombstone graveyard مزارستان half flexed burial → semi-flexed burial haphazard burial تدفین دیمی syn. flung burial, casual burial, disarrangement position burial head orientation خمیدگی سر headstone سرسنگ immurement لادبَست syn. wall burial incineration → cremation incremation → cremation inhumation → burial1 interment → burial1 intombment → primary burial jar burial تدفین خمره‌ای syn. pithos burial knee extended burial تدفین زانوباز knee flexed burial تدفین زانو‌خمیده kneeling burial → reversed knee flexed burial knee semi - flexed burial تدفین زانونیم‌خمیده knee tightly flexed burial تدفین زانوتمام‌خمیده kurgan گورخان Kurgan culture فرهنگ گورخانی syn. grave culture layer لایه syn. level2, strata ledger → ledger stone ledger stone گورسنگ syn. ledger level1 لایگان level2 → layer lightly flexed burial → extended burial loosed flexure burial → flexed burial loosely flexed burial → semi-flexed burial mass burial تدفین جمعی mass grave گور جمعی mausoleum آرامگاه یادمانی mechanical defleshing → excarnation mixed cemetery گورستان چندآیینی mixed - sex burial تدفین ناهم‌جنس monoxylous coffin→ tree-trunk coffin mortuary analysis تحلیل تدفینی mortuary cult سوگ‌پیشگان mortuary custom سنت تدفین mortuary enclosure گورمان mortuary house گورلان mortuary practice روش تدفین mortuary priest گوربان mortuary rite → mortuary ritual mortuary ritual آیین تدفین syn. mortuary rite multi - chambered tomb آرامگاه چندحجره‌ای multiple burial تدفین چندتایی syn. collective burial, collective tomb multiple grave گور چندتایی multiple passage grave گور دالان‌دار چندحجره‌ای mummification مومیایی کردن mummy مومیایی mummy label برچسب مومیایی mummy mask مومیایی‌نقاب syn. mummy portrait mummy portrait → mummy mask mutilated burial → partial articulated burial namestone نام‌سنگ necropolis شهر مردگان open flexure burial → semi-flexed burial ossuary استخوان‌خانه syn. osteotheke ossuary cave استخوان‌غار osteotheke → ossuary partial articulated burial گور پاره‌بسامان syn. mutilated burial partial burial تدفین بخشی passage grave گور دالان‌دار syn. passage tomb passage tomb → passage grave peristalith حصارسنگ pit grave گورچال Pit - Grave culture / Pit Grave culture فرهنگ گورچالی syn. Yamnaya culture pithos burial → jar burial placed bone burial → rearticulated burial plank coffin تابوت تخته‌ای platform burial تدفین سکویی platform tomb آرامگاه سکویی post - cremation burial بازتدفین آتش‌سپرده syn. secondary cremation premature burial تدفین پیش‌هنگام primary burial تدفین اولیه syn. primary inhumation, simple burial, complete inhumation, fleshed burial, intombment primary cremation آتش‌سپاری در گور primary inhumation → primary burial prone burial تدفین دَمَر proper burial → articulated burial prostrate burial → reversed knee flexed burial provisional burial → temporary burial public image → social persona rearticulated burial گور بازبسامان syn. false extended burial, placed bone burial reburial بازتدفین relic یادگاره reliquary دُرج‌یادگاره reserve head سردیس تدفینی reversed knee flexed burial تدفین زانوبرگشته syn. backwards flexed burial, kneeling burial, semi-extended burial, prostrate burial ring barrow → ring cairn ring cairn سنگ‌چین حلقه‌ای syn. ring barrow river burial → aquatic disposal rock - cut tomb آرامگاه صخره‌ای، گوردخمه syn. sepulture round barrow → tumulus Royal Cemetery گورستان شاهی same - sex burial تدفین هم‌جنس sarcophagus تابوت‌دان satellite burials تدفین‌های اقماری scaffold burial تدفین داربستی syn. scaffold grave, tree burial scaffold grave → scaffold burial seated burial → flexed burial secondary burial1 تدفین پسین secondary burial2 تدفین ثانویه syn. secondary inhumation, second burial, second funeral secondary cremation → post-cremation burial secondary inhumation → secondary burial2 secondary relics وَریادگاره second burial → secondary burial2 second funeral → secondary burial2 segmented cist گور چندبخشی semi - articulated burial گور نیم‌بسامان syn. articulated fragment, burial of parts semi - crouched burial → semi-flexed burial semi - extended burial → reversed knee flexed burial semi - flexed burial تدفین نیم‌خمیده syn. gently flexed burial, lossely flexed burial, semi-crouched burial, half flexed burial, slight hocker burial, open flexure burial sepulture → rock-cut tomb shaft – and - chambered tomb آرامگاه حجره‌ای چاهی shaft grave گور چاهی syn. shaft tomb shaft tomb → shaft grave sharply - flexed burial → tightly-flexed burial ship burial → boat burial simple burial → primary burial simple disposal واسپارش تک‌مرحله‌ای simple passage grave گور دالان‌دار کوچک single burial تدفین تکی single chambered tomb آرامگاه تک‌حجره‌ای sitting burial → flexed burial skeletalization → excarnation skeletal orientation → burial orientation skeletal position → burial position sky burial → surface disposal slight hocker burial → semi-flexed burial slipper - shaped coffin تابوت گیوه‌ای social persona وجهه اجتماعی syn. public image squatting burial → contracted burial Srubnaya culture / Srubnaya Kultura (ru.) → Timber-Grave culture stepped grave گور پله‌ای step tomb آرامگاه پله‌ای strata → layer stratum رگه supine burial تدفین طاق‌باز surface disposal هواسپاری syn. earth burial, aerial burial, sky burial temporary burial تدفین امانی syn. provisional burial tholos tomb آرامگاه کندویی syn. beehive tomb tightly - flexed burial تدفین تمام‌‌خمیده syn. embryonic burial, closely-flexed burial, extreme hocker burial, fully-flexed burial, sharply-flexed burial timber grave گورالوار Timber - Grave culture / Timber Grave culture فرهنگ گورالواری syn. Srubnaya culture tomb آرامگاه tomb chamber حجره آرامگاهی tombstone → gravestone tomb tower برج آرامگاهی syn. tower tomb tower tomb → tomb tower tree burial → scaffold burial tree - trunk coffin تابوت کُنده‌ای syn. monoxylous coffin tumbled bone burial → disarticulated burial tumulus گورپشته syn. round barrow Tumulus Bronze Age → Tumulus culture Tumulus culture فرهنگ گورپشته‌ای syn. Tumulus Bronze Age, Tumulus period Tumulus period → Tumulus culture twin burial تدفین همبَر unaccompanied burial گور بی‌توشه unurned cremation بی‌خاکستر‌دان‌سپاری urban cemetery گورستان شهری urned cremation خاکستردان‌سپاری urnfield → cremation cemetery vivisepulture زنده‌گور wagon burial → chariot burial wall burial→ immurement warrior burial گور جنگاور water burial → aquatic disposal wicker coffin تابوت حصیری Yamnaya culture / Yamnaya Kultura (ru.) → Pit-Grave culture پروتگان‌شناسی amino acid residue مانده آمینواسید bioinformatics زیست‌داده‌ورزی CD → conserved domain conserved domain حبه حفظ‌شده abbr. CD dAb → domain antibody domain حبه domain antibody پادتن حبه‌ای abbr. dAbباستان‌شناسی ـ پروتگان‌شناسی domain arrangement آرایش حبه domain - encoding exon بیانه رمزگذار حبه domain expansion حبه‌زایی domain family خانواده حبه domain fusion الحاق حبه domain fusion analysis تحلیل الحاق حبه domain mapping نقشه‌نگاری حبه domain number variation تغییر تعداد حبه domain protein پروتئین حبه‌ای domain repetition تکرار حبه domain sharing اشتراک حبه domain shuffling بُرخوردگی حبه domain swapping حبه‌درآمیزی domain walking حبه‌پیمایی electrospray ionisation time - of-flight زمان‌پروازسنجی یونش الکتروافشانه‌ای abbr. ESI-TOF ESI-TOF → electrospray ionisation time-of-flight fibrous protein پروتئین رشته‌ای foldamer تاب‌پار folded protein پروتئین تابیده folding enzyme زی‌مایه تاب‌یار folding nucleus هسته تاب‌یار fold library گنجینه تاب foldome تابگان globular protein پروتئین کروی heat-shock protein activity → protein refolding house -keeping protein پروتئین خانه‌بان HPI → human protein indexپروتگان‌شناسی hub protein پروتئین کانونی human protein index نمایه پروتئینی انسان abbr. HPI interactome هم‌کنشگان f.f. protein interactome interactomics هم‌کنشگان‌شناسی misfolded protein پروتئین کژتابیده molten globule گویچه وارفته motif بُن‌مایه motif scanning بُن‌مایه‌‌پویی PEM → protein expression mapping peptide fingerprinting انگشت‌نگاری پپتید peptide fragmentation fingerprint abbr. PFF اثرانگشت اجزا PFF → peptide fragmentation fingerprint PIM → protein interaction mapping primary structure ساختار اول profile رُخ‌نما profiling رُخ‌نمانگاری protein array آرایه پروتئین protein assay سنجش پروتئین protein biochip زیست‌تراشه پروتئین protein chip تراشه پروتئین syn. protein microchip, protein-protein interaction chip protein expression map نقشه بیان پروتئین protein expression mapping abbr. PEM نقشه‌نگاری بیان پروتئین protein fingerprinting انگشت‌نگاری پروتئین protein fold تابِ پروتئین protein fold disease بیماری تابِ پروتئین syn. protein folding-related disease protein folding پروتئین‌تابی protein folding-related disease → protein fold disease protein function array آرایه کارکرد پروتئین protein-genome → proteome protein interaction map → protein-protein interaction map protein interaction mapping abbr. PIM نقشه‌نگاری برهم‌کنش پروتئین‌ها protein interactome → interactome protein linkage map → protein-protein interaction map protein microarray ریزآرایه پروتئین protein microchip → protein chip protein misfolding پروتئین‌کژتابی protein motif بُن‌مایه پروتئین protein profile رُخ‌نمای پروتئین protein profiling رُخ‌نمانگاری پروتئین protein-protein interaction chip → protein chip protein-protein interaction map نقشه برهمکنش پروتئین‌ها syn. protein interaction map, protein linkage map protein refolding پروتئین‌‌بازتابی syn. heat-shock protein activity protein structure ساختار پروتئین protein structure prediction پیش‌بینی ساختار پروتئین protein unfolding پروتئین‌واتابی proteome پروتگان f.f. protein-genome proteome analysis database دادگان تحلیل پروتگان proteome chip تراشه پروتگان syn. proteome microarray proteome diversity → proteomic diversity proteome map نقشه پروتگان proteome mapping نقشه‌نگاری پروتگان proteome microarray → proteome chip proteome signature امضای پروتگان proteomic diversity تنوع پروتگانی syn. proteome diversity proteomic fingerprint اثرانگشت پروتگان proteomic profiling رُخ‌نمانگاری پروتگان proteomics پروتگان‌شناسی quaternary structure ساختار چهارم residue مانده secondary structure ساختار دوم structural motif بُن‌مایه ساختاری sub-proteome زیرپروتگان tertiary structure ساختار سوم time - of-flight 1 زمان‌پروازسنج time - of-flight 2 زمان‌پروازسنجی abbr. TOF TOF → time-of-flight2 UFR → unfolded protein response unfolded protein response abbr. UFR, UPR پاسخ پروتئین واتابیده unfolded state واتابیدگی UPR → unfolded protein response zinc finger انگشته روی‌دار تغذیه acceptable daily intake abbr. ADI دریافت روزانه پذیرفتنی acceptable macronutrient distribution range گستره پذیرفتنی کلان‌مغذی abbr. AMDR acidosis اسیدباری ADI → acceptable daily intake aerophagia هواخواری syn. aerophagy, gastrospiry aerophagy → aerophagia alkalosis قلیاباری AMDR → acceptable macronutrient distribution range anthropometry تن‌سنجی anticariogenic ضدپوسیدگی baby bottle tooth decay → early childhood carries bezoar بنداک BIA → bioelectrical impedance analysis bioelectrical impedance analysis abbr. BIA ترکیب‌سنجی زیست‌الکتریکی BMC → bone mineral content BMD → bone mineral density BMI نماتوب body-mass index نمایه توده بدن syn. Quetelet’s index bone densitometry چگالی‌سنجی استخوان bone mineral content میزان کانی استخوان abbr. BMC bone mineral density چگالی کانی استخوان syn. BMD bone remodeling بازتنیدگی استخوان borborygmus شکم‌غُره bulk element → macromineral community nutrition تغذیه جامعه compensated metabolic alkalosis قلیاباری سوخت‌وسازی جبرانی contraction alkalosis قلیاباری خون‌کاستی cyclic total parenteral nutrition تغذیه وریدی تام دوره‌ای daily reference values مقادیر روزانه مبنا abbr. DRVs تغذیه daily value مقدار روزانه abbr. DV dietary intake data داده‌های دریافت رژیمی diet prescription تجویز رژیم drip gavage تغذیه لوله‌ای قطره‌ای DRVs → daily reference values DV → daily value early childhood carries پوسیدگی خردسالی abbr. ECC syn. baby bottle tooth decay ECC → early childhood carries EEPA اِنفاب energy expended in physical activity انرژی مصرفی فعالیت بدنی enteral feeding غذادهی روده‌ای enteral nutrition تغذیه روده‌ای enteral tube feeding غذادهی لوله‌ای روده‌ای ESADDIs روزاک essential fat چربی حیاتی estimated safe and adequate daily dietary intakes روزدریافت برآوردی ایمن و کافی facultative thermogenesis گرمازایی اختیاری fermentable carbohydrate کربوهیدرات تخمیرپذیر food insecurity عدم امنیت غذایی food jag غذافرینگی gastric gavage تغذیه لوله‌ای معده، تغذیه لوله‌ای gastrospiry → aerophagia gavage feeding → tube feeding generally recognized as safe ایمن‌انگاشته abbr. GRAS gestational hypertension فشارخون بارداری glucose load بار گلوکوز glycemic index نمایه قندخونی glycemic load بار قندخونی glycogen loading بارگذاری گلیکوژن syn. glycogen supercompensation glycogen supercompensation → glycogen loading GRAS → generally recognized as safe 24-hour recall یادآوری 24ساعته healthy eating index شاخص سالم خوردن abbr. HEI HEI → healthy eating index height-for-age curve منحنی قد ـ سن heme iron خون‌آهن hemolytic anemia کم‌خونی خون‌کافتی human milk fortifier غنی‌ساز شیر مادر hypercalciuria بیش‌کلسیم‌‌میزی hypercarotenemia بیش‌کاروتن‌خونی hypolactasia کم‌لاکتازی insensible water loss آب‌کاست نامحسوس intermittent drip feeding غذادهی قطره‌ای متناوب ketosis کتون‌باری limiting amino acid آمینواسید محدودکننده macromineral کلان‌کانی syn. bulk elementتغذیه macronutrient کلان‌مغذی medical nutrition therapy abbr. MNT تغذیه‌درمانی پزشکی medium-chain triglyceride تری‌گلیسیرید متوسط‌زنجیر MET → metabolic equivalents metabolic acidosis اسیدباری سوخت‌وسازی metabolic alkalosis قلیاباری سوخت‌وسازی metabolic equivalents هم‌ارز سوخت‌وسازی abbr. MET metabolic syndrome نشانگان سوخت‌وسازی metabolic water آب سوخت‌وسازی syn. water of combustion micromineral خُردکانی syn. trace element micronutrient خُردمغذی MNT → medical nutrition therapy neural crest defect نقص ستیغ ‌عصبی neutral thermal environment محیط بهینه‌دما NIA → nutrient intake analysis non-heme iron ناخون‌آهن nutrient intake analysis abbr. NIA دریافت‌سنجی ماده مغذی nutrition epidemiology همه‌گیرشناسی تغذیه‌ای nutrition facts label برچسب اطلاعات تغذیه‌ای obligatory thermogenesis گرمازایی اجباری omega - 3 fatty acid اسید چرب امگا3 omega - 6 fatty acid اسید چرب امگا6 PAL → physical activity level physical activity level سطح فعالیت بدنی abbr. PAL phytobezoar گیابنداک phytochemical گیامایه phytoestrogen گیاستروژن plant-based diet رژیم گیاه‌پایه proteolytic enzyme زی‌مایه پروتئین‌کاف، آنزیم پروتئین‌کاف Quetelet’s index → body-mass index rebound hypoglycemia کم‌قندخونی بازگشتی refeeding syndrome نشانگان بازغذادهی remineralisation / remineralization بازکانی‌گیری renal solute load بار مواد محلول کلیوی RER → respiratory exchange ratio respiratory acidosis اسیدباری تنفسی respiratory alkalosis قلیاباری تنفسی respiratory exchange ratio abbr. RER نسبت تبادل تنفسی sarcopenia کم‌ماهیچگی sensible water loss آب‌کاست محسوس sensory-specific satiety سیری حسی stunted growth → stunting stunting کوتاه‌قدی syn. stunted growth TIBC → total iron-binding capacity total iron-binding capacity abbr. TIBC ظرفیت کل آهن‌گیری trace element → micromineral trans-fatty acid اسید چرب ترانس transitional feeding غذادهی انتقالی trichobezoar موبنداک trichophytobezoar موگیابنداک tube feeding غذادهی لوله‌ای syn. gavage feeding tube feeding care مراقبت غذادهی لوله‌ای ULCFA → ultra long-chain fatty acid ultra long-chain fatty acid abbr. ULCFA اسید چرب بس‌بسیار بلندزنجیر ultra trace element عنصر بس‌کم underweight کم‌وزنی very long - chain fatty acid abbr. VLCFA اسید چرب بسیار بلندزنجیر VLCFA → very long-chain fatty acid water of combustion → metabolic waterتغذیه ـ weight-for-age curve منحنی وزن ـ سن weight-for-length curve منحنی وزن ـ قد whey protein پروتئین آب‌پنیر yo - yo effect اثر الاکلنگی حمل‌ونقل درون‌شهری ـ جاده‌ای activity centre → major activity centre add fare اضافه‌کرایه advanced traveler information system abbr. ATIS سامانه پیشرفته اطلاع‌رسانی سفر AEU → automobile equivalent unit alternate fuel سوخت جایگزین APC → automatic passenger counter ATIS → advanced traveler information system automatic passenger counter abbr. APC مسافرشمار خودکار automatic vehicle location system abbr. AVL system سامانه خودرویاب syn. AVL automobile equivalent unit abbr. AEU گنجایش معادل سواری average travel speed → space mean speed average trip length متوسط طول سفر AVL → automatic vehicle location system AVL system → automatic vehicle location system barrier-free بی‌مانع beacon نشان‌فرست berth clearance time خالی‌ماند ایستگاه bus coverage area → transit supportive area circulation area گذرگوشه clearance lost time زمان هدررفته تخلیه composite grade شیب مرکب compound curve قوس ترکیبی constrained operation تداخل مزاحم control conditions شرایط تنظیم crown line خط تاج crush capacity ظرفیت فشرده curve hand سمت قوس demand volume حجم تقاضا effective green time زمان سبز مؤثر effective red time زمان قرمز مؤثر effective walkway width عرض مؤثر پیاده‌رو elevated guideway هادیراه هوایی exact fare کرایه مُک fail-active خرابی‌تاب fail-hard1 دُش‌خراب fail-hard2 دُش‌شکست fail link پیش‌شکن fail-operational خراب ـ کارا syn. fail-operative fail-operational system سامانه خراب ـ کارا fail-operative → fail-operational fail-passive خرابی‌ناتاب fail-safe1 خرابی‌ایمن fail-safe2 شکست‌ایمن fail-safe close / fail-safe closed abbr. FSC خرابی‌ایمن بسته fail-safe control واپایش خرابی‌ایمن fail-safe design طراحی ‌شکست‌ایمن fail-safe open خرابی‌ایمن باز abbr. FSO fail-safe system سامانه خرابی‌ایمن fail-soft نرم‌خراب farebox کرایه‌گیر farecard reader کارت‌خوان fare paid area محدوده بلیت‌داران syn. paid area fare-registering faregate دروازه ثبّات syn. turnstile freeway surveillance نظارت آزادراه FSC → fail-safe close FSO → fail-safe open gore area سطح جناغی grade crossing traffic control device تنظیم‌گر گذرگاه grade separation ناهمسطح‌سازی green ratio نسبت سبز green time زمان سبز group riders هم‌سفران group riding هم‌سفری hanger آویز haul rope کابل کشنده، بافه کشنده headway adherence پیوستگی فاصله گذر headway management مدیریت فاصله گذر heavy vehicle خودروِ سنگین honour system سامانه اعتمادی inspector → road supervisor interference headway فاصله گذر تداخلی interrupted flow جریان ناپیوسته lane one خط عبور یک layover zone ماندگاه left-hand curve قوس چپ‌گرد loading area سوارگاه loading island سکوی میانی syn. safety islandحمل‌ونقل درون‌شهری ـ جاده‌ای MAC → major activity centre major activity centre کانون پُرمسافر abbr. MAC syn. activity centre metered freeway آزادراه راهبان‌دار middle bus اتوبوس کوچک monocable system سامانه تک‌کابلی، سامانه تک‌بافه‌ای moving ramp شیب‌بَر navigation ناوبَری non-interrupted flow جریان پیوسته no passing zone محدوده سبقت ممنوع one-sided weaving section سطح ضربدری یک‌سمته one - zone ride سفر تک‌‌حوزه‌ای on the measure → on the measurement on the measurement کرایه حجمی syn. on the measure open cut guideway هادیراه گود paid area → fare paid area passenger kilometers مسافرکیلومتر passenger service time زمان پیاده‌سوار pass-up پُربگذر path مسیر peak / base ratio نسبت اوج به مبنا syn. peak / off-peak ratioحمل‌ونقل درون‌شهری ـ جاده‌ای peak / off-peak ratio → peak /base ratio peak hour price نرخ ساعت اوج peak hour pricing نرخ‌گذاری ساعت اوج pedestrian area module پیاده‌سهم pedestrian flow rate میزان جریان پیاده pedestrian friendly پیاده‌پسند pedestrian speed سرعت پیاده pendulum suspension آویز آونگی person-capacity ظرفیت عبور مسافر person level of service سطح خدمت به مسافر plane curve → simple curve policy headway فاصله گذر مقرر potential capacity ظرفیت بالقوه red time زمان قرمز reroute تغییر مسیر reverse curve قوس معکوس ride quality راحتی سفر right-hand curve قوس راست‌گرد road foreman → road supervisor road supervisor بازرس حمل‌ونقل عمومی syn. inspector, route supervisor, street supervisor, road foreman roadway conditions وضعیت راه route supervisor → road supervisor safe speed سرعت ایمن safety island → loading island saturation headway فاصله گذر اشباع scheduled design load بار برنامه‌ریزی‌شده طرح seated capacity → seating capacity seating capacity ظرفیت نشسته syn. seated capacity service flow rate میزان جریان خدمت‌دهی shared-lane capacity ظرفیت خط مشترک simple curve قوس ساده syn. plane curve single - coin fare کرایه تک‌سکه‌ای، تک‌سکه‌ای space mean speed میانگین سرعت قطعه‌راه syn. average travel speed standees مسافر ایستاده start-up lost time زمان هدررفته آغازین street supervisor → road supervisor surface treatment بهسازی رویه temporary structure سازه موقت tie bar میله اتصال time mean speed میانگین سرعت لحظه‌ای time - of - day fare کرایه تابع زمان toll bridge پل عوارضی toll road راه عوارضی toll tunnel تونل عوارضی traffic conditions وضعیت تردد transit reliability قابلیت اعتماد حمل‌ونقل عمومی transit-supportive area محدوده اتوبوس‌پذیر syn. bus coverage area transportation productivity بهره‌وری حمل‌ونقل turnout خط مجال turnstile → fare-registering faregate two - sided weaving section سطح ضربدری دوسمته unconstrained operation تداخل نامزاحم weaving configuration آرایش ضربدری work zone محدوده کارگاهی zone fare/zoned fare کرایه منطقه‌ای حمل ‌و نقل دریایی allowable stacking weight وزن مجاز روی‌هم‌چینی all-round light چراغ تمام‌دور bareboat charter اجاره صرفاً کشتی syn. demise charter, bare-hull charter, bare-pole charter bare - hull charter → bareboat charter bare - pole charter → bareboat charter barratry جُرم خدمه bill of health → certificate of pratique black box → voyage date recorder boat beacon → lightboat bonded area محوطه گمرکی bonded cargo → bonded stores bonded goods → bonded stores bonded stores کالای گمرکی syn. bonded goods, bonded cargo bonding برق‌زدایی breakdown clause → off-hire clause burdened ship کشتی راه‌ده burdened vessel → give-way vessel cargo preference → flag discrimination certificate of classification گواهینامه رده‌بندی syn. classification certificate certificate of compliance → document of compliance1 certificate of damage گواهی آسیب‌دیدگی syn. certificate of survey1 certificate of deletion گواهی ابطال ثبت certificate of entry گواهی عضویت certificate of first entry classification گواهی پذیرش رده‌بندی certificate of fitness گواهینامه بَرازش certificate of free pratique → certificate of pratique certificate of ownership گواهی مالکیت syn. owner’s oath for license certificate of pratique گواهی سلامت شناور syn. free pratique, bill of health, certificate of free pratique certificate of registry گواهینامه ثبت syn. ship’s certificate of registry, ship’s registerحمل‌ونقل درون‌شهری ـ حمل‌ونقل دریایی certificate of sea stores گواهی انبار مواد مصرفی certificate of survey 1 → certificate of damage certificate of survey 2 گواهی وارسی charter اجاره charterer اجاره‌کننده classification certificate → certificate of classification crew’s effect لوازم شخصی خدمه deadweight displacement coefficient → deadweight ratio deadweight efficiency بازده ظرفیت حمل deadweight ratio نسبت ظرفیت حمل syn. deadweight displacement coefficient deadweight scale مقیاس ظرفیت حمل syn. displacement scale delivery note اعلام وصول abbr. DN delivery order برگ ترخیص abbr. DO syn. landing orderحمل‌ونقل دریایی demise charter → bareboat charter displacement scale → deadweight scale disponent owner مالک بدل distress اضطرار، وضعیت اضطراری distress flag پرچم اضطرار distress frequency بسامد اضطرار distress gun منورانداز اضطرار distress light چراغ اضطرار distress signal علامت اضطرار DN → delivery note DO → delivery order DOC → document of compliance1 document of compliance1 سند انطباق abbr. DOC syn. certificate of compliance document of compliance2 مجوز حمل کالای خطرناک estimated time of arrival abbr. ETA زمان برآوردی ورود estimated time of departure abbr. ETD زمان برآوردی خروج ETA → estimated time of arrival ETD → estimated time of departure fairway روگاه syn. mid-channel fairway buoy بویه روگاه، شناوه روگاه syn. mid-channel buoy fairway speed سرعت در روگاه FL → flashing light flag پرچم flag clause شرط پرچم flag discrimination رجحان پرچم syn. cargo preference flagging out تغییر پرچم syn. flag out flag government → flag state flag of convenience پرچم مصلحتی abbr. FOC syn. open registry, flag of necessity flag of necessity → flag of convenience flag of registration پرچم ثبت flag out → flagging out flag state کشور صاحب‌پرچم syn. flag government flag state control بازرسی کشور صاحب‌پرچم flag surtax اضافه‌مالیات پرچم flag waiver امتیاز پرچم flashing light چراغ چشمک‌زن abbr. FL FOC → flag of convenience free pratique → certificate of pratique French leave غیبت غیرموجه gas boat → lightboat geared ship کشتی جرثقیل‌دار gearless → gearless ship gearless carrier → gearless ship gearless ship کشتی بی‌جرثقیل syn. gearless, gearless carrier give - way vessel شناور راه‌ده syn. burdened vessel Global Maritime Distress and Safety System سامانه جهانی اضطرار و ایمنی دریایی GMDSS سجاواد hard bread → ship biscuit hard tack / hardtack → ship biscuit head - on situation وضعیت رودرو high-speed craft / high speed craft abbr. HSC شناور تندرو HSC → high speed craft international safety management code آیین‌نامه بین‌المللی مدیریت ایمنی international ship and port facility code آیین‌نامه بین‌المللی امنیت کشتیها و تسهیلات ‌بندری international ship security certificate گواهینامه بین‌المللی امنیت کشتی ISM code آیین‌نامه بما ISPS code آیین‌نامه باکوب ISSC گباک joint owner شریک کشتی syn. joint owners, part owners joint owners → joint owner landing order → delivery order leave مرخصی liberty → shore leave lightboat قایق نورانی syn. gas boat, boat beacon, unattended lightboat lighthouse فانوس دریایی lightship کشتی نورانی light vessel/lightvessel شناور نورانی long blast → prolonged blast long leave مرخصی طولانی‌مدت look-out 1 / lookout → look-out man look-out 2 دیدبانی syn. look-outs look - out man / lookout man دیدبان syn. look - out1/lookout look - outs → look-out2 making way درحرکت managing owner مالک ـ مدیر کشتی marine accident → marine casualty marine casualty سانحه دریایی syn. marine accident حمل‌ونقل دریایی marine casualty investigator بازرس سانحه دریایی marine incident حادثه دریایی maritime lien حقِّ ممتاز دریایی mast دکل masthead سردکل masthead light چراغ دکل syn. steaming light mast ladder پلکان دکل mast step پاشنه دکل measurement rate نرخ کرایه حجمی measurement rated cargo بار حجم‌کرایه measurement ton → measurement tonne measurement tonne تُن حجمی syn. measurement ton mid - channel → fairway mid - channel buoy → fairway buoy mobile offshore drilling unit واحد سیار حفاری فراساحل MODU وسحاف MODU code آیین‌نامه وسحاف motorboat قایق موتوری syn. power boat navigability قابلیت ناوبَری، ناوش‌پذیری navigable قابل ناوبَری، ناوش‌پذیر navigation ناوبَری NUC → vessel not under command off-hire خارج از اجاره off-hire clause / off hire clause شرط خارج از اجاره syn. breakdown clause off-hire days روزهای خارج از اجاره off-hire survey / off hire survey وارسی پایان اجاره on-hire survey/on hire survey وارسی آغاز اجاره on-scene commander → on-scene coordinator on-scene coordinator فرمانده درصحنه abbr. OSC syn. on-scene commander on the measure → on the measurement on the measurement کرایه حجمی syn. on the measure open registry → flag of convenience OSC → on-scene coordinator overtaking vessel شناور سبقت‌گیر owners oath for license → certificate of ownership packing باربندی P and I club → protection and indemnity club pandi club → protection and indemnity club part owners → joint owner pilot bread → ship biscuit port state کشور صاحب‌بندر port state control بازرسی کشور صاحب‌بندر power boat → motorboat power - driven vessel شناور موتوری privileged ship کشتی راه‌گیر privileged vessel → stand-on vessel prolonged blast بوق بلند syn. long blast protection and indemnity association → protection and indemnity club protection and indemnity club انجمن حمایت و جبران خسارت abbr. P and I club, pandi club syn. protection and indemnity association purse → purse seine purse boat → purse seiner purse net → purse seine purse seine تاسه syn. purse, seine, purse net, seine net purse seiner تاسه‌کش syn. seine boat, seiner, purse boat racking قاب‌‌خوابی SA → salvage association safe speed سرعت ایمن safety management certificate گواهینامه مدیریت ایمنی sailing boat قایق بادبانی sailing ship کشتی بادبانی sailing vessel شناور بادبانی salvage1 اموال بازگشته، بازگشته salvage 2 کارمزد بازگردانی salvage association انجمن بازگردانی abbr. SA salvage award پاداش بازگردانی syn. salve award salvage charges → salve charge salvage clause شرط بازگردانی salvage lien حقِّ ممتاز بازگردانی salvage master فرمانده بازگردانی syn. wreck master1 salvage money انعام بازگردانی salvage tug یدک‌کش بازگردانی syn. wrecking tug salvage vessel شناور بازگردانی salve award → salvage award salve charge هزینه بازگردانی syn. salvage charges salving ship کشتی بازگردانی sea biscuit → ship biscuit seine → purse seine seine boat → purse seiner seine net → purse seine seiner → purse seiner seining تاسه‌کشی separation zone منطقه جداسازی serious casualty سانحه دریایی شدید ship biscuit بیسکویت کشتی syn. hard bread, hard tack, pilot bread, sea biscuit, ships bread, ships biscuit ship breaker / shipbreaker اوراق‌چی کشتی shipbreaking اوراق‌سازی کشتی shipowner مالک کشتی shipowner’s agent نماینده مالک کشتی shipowner’s lien حقِّ ممتاز مالک کشتی ship sanitation certificate abbr. SSC گواهینامه بهداشت شناور syn. ship sanitation control certificate ship sanitation control certificate → ship sanitation certificate ship sanitation control exemption certificate گواهینامه معافیت از واپایی بهداشتی ships biscuit → ship biscuit ships bread → ship biscuit ship’s certificate of registry → certificate of registry ship’s husband کشتی‌دار ship’s register → certificate of registry shipwreck1 بقایای کشتی syn. wreck1, wreckage1 shipwreck 2 شکست کشتی syn. wreck2, wreckage2 shipwreck 3 کشتی شکسته syn. wreck3 shore leave مرخصی ساحلی syn. liberty short blast بوق کوتاه sick leave مرخصی پزشکی side lights چراغهای جانبی SMC گما special area منطقه ویژه SSC → ship sanitation certificate stand-on vessel شناور راه‌گیر syn. privileged vessel steaming light → masthead light tank barge دوبه مخزنی time charter1 اجاره زمانی time charter 2 → time charter party time charterer اجاره‌کننده زمانی time charter party اجاره‌نامه زمانی syn. time charter2 towing light1 چراغ زرد یدک‌کشی towing light2 چراغ سفید یدک‌کشی traffic separation scheme abbr. TSS طرح جداسازی تردد trawl گوفه syn. trawl netحمل‌ونقل دریایی ـ حمل‌ونقل ریلی trawler گوفه‌کِش trawling گوفه‌کِشی trawl net → trawl TSS → traffic separation scheme unattended lightboat → lightboat underway درراه unpacking بارگشایی urgency فوریت، وضعیت فوریتی VDR → voyage data recorder VER → voyage data recorder very serious casualty سانحه دریایی بسیار شدید vessel constrained by her draught شناور آبخورتنگنا vessel exclusion zone منطقه ورود‌ممنوع vessel not under command abbr. NUC شناور خارج از فرمان voy → voyage voyage سفر syn. voy voyage account صورت‌حساب سفر voyage charter اجاره سفری voyage charter party / voyage charter-party اجاره‌نامه سفری voyage clause شرط بیمه سفر voyage costs هزینه سفر voyage data recorder جعبه سیاه ‌کشتی abbr. VDR syn. black box, voyage event recorder, VER voyage estimate برآورد سفر syn. voyage estimating voyage estimating → voyage estimate voyage event recorder → voyage data recorder voyage expenses مخارج سفر voyage fixture تثبیت سفر voyage management مدیریت سفر voyage plan طرح سفر voyage policy بیمه‌نامه سفر voyage report گزارش سفر voyage time زمان سفر wreck 1 → shipwreck1 wreck 2 → shipwreck2 wreck 3 → shipwreck3 wreckage1 → shipwreck1 wreckage2 → shipwreck2 wreck buoy بویه کشتی شکسته، شناوه کشتی شکسته wrecking tug → salvage tug wreck master1 → salvage master wreck master 2 مسئول کشتی شکسته حمل و نقل ریلی adzed tie ریل‌بند تیشه‌ای، تراورس تیشه‌ای ballast anchor → tie anchor ballast check → tie anchor ballast cribber → cribbing machine bored tie ریل‌بند سوراخ‌دار، تراورس سوراخ‌دار boxed-heart tie ریل‌بند مغزمیان، تراورس مغزمیان syn. rifle tie1, target tie1 bridge tie ریل‌بند پل، تراورس پل syn. bridge timber bridge timber → bridge tie canted plate → canted tie plate canted tie plate زینچه شیب‌دار syn. canted plate clearance bay جان‌پناه syn. nitch clearance envelope پوش مجاز clearance platform جان‌پناه پل composite tie ریل‌بند ترکیبی، تراورس ترکیبی compound curve قوس ترکیبی compromise rail → transition rail crank handle اهرم دستی crib آخوری ریل‌بند، آخوری تراورس cribber → cribbing machine cribbing bucket جام آخوری cribbing machine ماشین پارسنگ‌‌بردار، پارسنگ‌بردار syn. cribber, ballast cribber cull tie ریل‌بند ویژه، تراورس ویژه curve hand سمت قوس dotty tie ریل‌بند کپکی، تراورس کپکی dual control switch سوزن برقیـ دستی electrically locked switch → electric lock switch electric lock switch سوزن قفل‌‌برقی syn. electrically locked switch fail-active خرابی‌تاب failed tie ریل‌بند فرسوده، تراورس فرسوده fail-hard1 دُش‌خراب fail-hard2 دُش‌شکست fail link پیش‌شکن fail-operational خراب ـ کارا syn. fail-operative fail-operational system سامانه خراب ـ کارا fail-operative → fail-operational fail-passive خرابی‌ناتاب fail-safe1 خرابی‌ایمن fail-safe2 شکست‌ایمن fail-safe close / fail-safe closed abbr. FSC خرابی‌ایمن بسته fail-safe control واپایش خرابی‌ایمن fail-safe design طراحی ‌شکست‌ایمن fail-safe open خرابی‌ایمن باز abbr. FSOحمل‌ونقل ریلی fail-safe system سامانه خرابی‌ایمن fail-soft نرم‌خراب fishing بلندی تنه fishing space تنه ریل FL → flashing light flank protection جداسازی مسیر syn. route isolation flashing light چراغ چشمک‌زن abbr. FL flat bottomed rail ریل پایه‌تخت syn. Vignoles rail, tee rail, T-rail flat plate زینچه تخت syn. flat tie plate flat spot صاف‌شدگی قوس flattened rail ریل تخت‌شده flat tie plate → flat plate fouling space فضای ایمن‌گاه friction rail ریل اصطکاکی frost heave کوژ یخ‌بندانی FSC → fail-safe close FSO → fail-safe open grade crossing traffic control device تنظیم‌گر گذرگاه grooved tie ریل‌بند شیاردار، تراورس شیاردار half-moon tie → pole tie half-round tie → pole tie head free rail ریل بی‌تاج heart and back tie ریل‌بند مغزکنار، تراورس مغزکنار syn. wing tie intermediate tie ریل‌بند میان‌درزی، تراورس میان‌درزی joint tie ریل‌بند درز ریل، ریل‌بند درز، تراورس درز ریل left-hand curve قوس چپ‌گرد longitudinal tie ریل‌بند طولی، تراورس طولی syn. longitudinal timber longitudinal timber → longitudinal tie marginal tie ریل‌بند کهنه، تراورس کهنه navigation ناوبَری nitch → clearance bay one-man tie tongs ریل‌بندگیر دستی، تراورس‌گیر دستی syn. tie tongs on the measure → on the measurment on the measurment کرایه حجمی syn. on the measure peaky tie ریل‌بند سرو کپکی، تراورس سرو کپکی plane curve → simple curve pole tie ریل‌بند نیم‌گِرد، تراورس نیم‌گِرد syn. round tie, slabbed tie, half-round tie, half-moon tie, rifle tie2, target tie2 pony car → track dolly punch سنبه ریل‌بند، سنبه تراورس syn. track punch quartered tie ریل‌بند مغزگوشه، تراورس مغزگوشه rail dolly → track dolly rail fillet ماهیچه ریل receiving rail پیش‌ریل reverse curve قوس معکوس rifle tie1 → boxed-heart tie rifle tie2 → pole tie right-hand curve قوس راست‌گرد round tie → pole tie route isolation → flank protection rubber switch → semi-automatic switch safe-speed سرعت ایمن semi-automatic switch سوزن نیمه‌خودکار syn. rubber switch semi-automatic switch stand پایه سوزن نیمه‌خودکار short tie ریل‌بند کوتاه، تراورس کوتاه syn. stub tie simple curve قوس ساده syn. plane curve slabbed tie → pole tie sleeper anchor → tie anchor sleeper borer → tie borer sleeper replacing machine → tie inserter/extractor spot tie ریل‌بند لای‌بتن، تراورس لای‌بتن stepped-up tie plate زینچه پله‌ای stone block → stone-block tie stone-block tie ریل‌بند سنگی، تراورس سنگی syn. stone block stub tie → short tie substitute tie ریل‌بند غیرچوبی، تراورس غیرچوبی target tie1 → boxed-heart tie target tie2 → pole tie tee rail → flat bottomed rail three - sided tie ریل‌بند سه‌گوش، تراورس سه‌گوش syn. triangular tie tie anchor مهار ریل‌بند، مهار تراورس syn. ballast check, sleeper anchor, ballast anchor tie bed بستر ریل‌بند، بستر تراورس tie borer سوراخ‌کن ریل‌بند، سوراخ‌کن تراورس syn. sleeper borer tie extractor ریل‌بندکِش، تراورس‌کِش tie inserter ریل‌بندکوب، تراورس‌کوب tie inserter / extractor ماشین تعویض ریل‌بند، ماشین تعویض تراورس syn. sleeper replacing machine tie nipper ریل‌بندگیر، تراورس‌گیر tie plug سوراخ‌گیر ریل‌بند، سوراخ‌گیر تراورس tie renewal cycle چرخه تعویض ریل‌بند، چرخه تعویض تراورس tie saw ریل‌بندبُر، تراورس‌بُر syn. tie shear tie shear → tie saw tie spacer ریل‌بند گذار، تراورس‌گذار tie spacing فاصله ریل‌بند، فاصله تراورس tie stub تکه‌ریل‌بند، تکه‌تراورس tie tongs → one-man tie tongs track dolly فرغون پشت‌کار syn. rail dolly, pony car track punch → punch T-rail → flat bottomed rail trailing rail پس‌ریل transition plate زینچه تبدیل transition rail ریل تبدیل syn. compromise rail triangular tie → three-sided tie turned-up tie plate زینچه یک‌سرخم twin tie plate زینچه دوتکه two - man tie tongs ریل‌بندگیر دونفره، تراورس‌گیر دونفره undercutting پاک‌سازی پارسنگ U-rail ریل نعلی Vignoles rail / Vignol rail → flat bottomed rail wane tie ریل‌بند لبه‌گِرد، تراورس لبه‌گِرد warped tie ریل‌بند تاب‌خورده، تراورس تاب‌خورده wing tie → heart and back tie worn fishing تنه ساییده حمل ونقل هوایی ADF → automatic direction-finder aerodynamic balance → wind-tunnel balance altitude tunnel تونل ارتفاع syn. altitude wind tunnel altitude wind tunnel → altitude tunnel anti-icer → anti-icing1 anti-icing1 / anticing1 ضدیخ syn. anti-icer anti-icing 2/ anticing 2 ضدیخ‌زنی anti-icing fluid شاره ضدیخ anti-icing system سامانه ضدیخ area ratio نسبت مساحت area rule قاعده مساحت aspect ratio نسبت منظری syn. aspect ratio of wings aspect ratio of wings → aspect ratio automatic direction-finder abbr. ADF جهت‌یاب خودکار axial focusing کانونش محوری balance → wind-tunnel balance beacon نشان‌فرست blowdown tunnel تونل دَمِشی syn. blowdown wind tunnel blowdown wind tunnel → blowdown tunnel choking خفگی circuit length طول مدار closed circuit → closed-circuit wind tunnel closed-circuit wind tunnel تونل مداربسته syn. closed circuit, return-flow tunnel, return-flow wind tunnel closed-jet tunnel تونل جت‌بسته collector قیفه composite aircraft هواگرد تلفیقی compressed-air tunnel تونل هوافشرده syn. compressed-air wind tunnel compressed-air wind tunnel → compressed-air tunnel contraction تنگه contraction ratio نسبت تنگش convertible aircraft هواگرد تبدیل‌پذیر convertiplane بدل‌پیما courier baggage پیک‌‌بار crossed-spring balance نیروسنج فنرضربدری diffuser پخشگر diffuser tunnel تونل پخشگر drift - down فرورَوی drop model مدل رَهشی drop test آزمون رَهش dynamic model مدل دینامیکی dynamic scale مقیاس دینامیکی dynamic similarity تشابه دینامیکی Eiffel-type tunnel تونل ایفل elastic model مدل کشسان entrance cone مخروط ورودی exit cone مخروط خروجی fail-active خرابی‌تاب fail-hard1 دُش‌خراب fail-hard2 دُش‌شکست fail link پیش‌شکن fail-operational خراب ـ کارا syn. fail-operative fail-operational system سامانه خراب ـ کارا fail-operative → fail-operational fail-passive خرابی‌ناتاب fail-safe1 خرابی‌ایمن fail-safe2 شکست‌ایمن fail-safe close / fail-safe closed abbr. FSC خرابی‌ایمن بسته fail - safe control واپایش خرابی‌ایمن fail - safe design طراحی ‌شکست‌ایمن fail-safe open خرابی‌ایمن باز abbr. FSO fail-safe system سامانه خرابی‌ایمن fail-soft نرم‌خراب fan straightener چرخش‌گیر پروانه free - flight tunnel تونل پروازآزاد syn. free-flight wind tunnel free - flight wind tunnel → free-flight tunnel free - spinning tunnel تونل فروچرخش آزاد FSC → fail-safe close FSO → fail-safe open FST → full-scale tunnel full-scale tunnel تونل تمام‌مقیاس abbr. FST fuse bolt → fuse pin fuse pin میله محافظ syn. fuse bolt generator → smoke generator Göttingen-type tunnel تونل گوتینگن ground board زمین‌نما ground equipment تجهیزات زمینی ground handling wheel چرخ جابه‌جایی زمینی ground support equipment تجهیزات پشتیبانی زمینی gust tunnel تونل جَست helideck عرشه بالگرد highly subsonic → high subsonic highly supersonic → high supersonic high-speed tunnel تونل سرعت‌بالا abbr. HST high subsonic فرازیرصوتی syn. highly subsonic high supersonic فرااَبَرصوتی syn. highly supersonic holdover time مدت ماندگاری honeycomb لانه‌زنبوری HST → high-speed tunnel hypersonic flow شارش برین‌صوتی hypersonic speed سرعت برین‌صوتی hypersonic tunnel تونل برین‌صوتی syn. hypersonic wind tunnel hypersonic wind tunnel → hypersonic tunnel induction tunnel تونل مَکشی level off تَرازش level - off position موقعیت تَرازش lifting body پیکره بَرآرزا lowly subsonic → low subsonic low-speed tunnel تونل ‌سرعت‌پایین syn. low-speed wind tunnel low-speed wind tunnel → low-speed tunnel low subsonic فروزیرصوتی syn. lowly subsonic major alteration تغییر اساسی major modification اصلاح کلی major repair تعمیر اساسی minor alteration تغییر جزئی minor modification اصلاح جزئی minor repair تعمیر جزئی model cart ارابه مدل model tunnel تونل مدل mother → parent mother aircraft → parent mother ship → parent mother ship aircraft → parent navigation ناوبَری NDB → non-directional beacon non - directional beacon abbr. NDB نشان‌فرست چندجهته syn. non-directional radio beacon non-directional radio beacon → non-directional beacon non-return-flow tunnel → open-circuit wind tunnel non-return-flow wind tunnel → open-circuit wind tunnel open circuit → open-circuit wind tunnel open - circuit wind tunnel تونل مدارباز syn. open circuit, non-return-flow tunnel, non-return-flow wind tunnel open-jet tunnel تونل جت‌باز parasite هواگرد سربار syn. parasite aircraft, parasite airplane parasite aircraft → parasite parasite airplane → parasite parasiting سربارپروازی parent هواگرد مادر syn. mother ship, mother, parent aircraft, mother ship aircraft, mother aircraft parent aircraft → parent plasma wind tunnel تونل باد پلاسما abbr. PWT power lever دسته‌گاز syn. throttle, thrust lever primary air هوای اولیه syn. primary airflow primary airflow → primary air PWT → plasma wind tunnel quick - change aircraft هواگرد تندتبدیل quiet supersonic aircraft هواگرد اَبَرصوتی بی‌صدا refrigeration tunnel تونل انجماد return-flow tunnel → closed-circuit wind tunnel return-flow wind tunnel → closed-circuit wind tunnel reverse thrust پس‌رانش rolling balance نیروسنج غلتش safety net تور ایمنی secondary air هوای ثانویه syn. secondary airflow, secondary fan airflow secondary airflow → secondary air secondary fan airflow → secondary air settling chamber اتاقک قرار shadowgram → shadowgraph2 shadowgraph1 سایه‌نگاری shadowgraph2 سایه‌نگاشت syn. shadowgram shock tube لوله شوک shock tunnel تونل شوک single - spring flexure نیروسنج تک‌فنره six - component balance نیروسنج شش‌مؤلفه‌ای slamming کوب‌نشست smoke generator دودساز syn. generator smoke tunnel تونل دود spinning tunnel → spin tunnel spin tunnel تونل فروچرخش syn. spinning tunnel, vertical tunnel, vertical wind tunnel, vertical spin tunnel sting دُم‌گیر straightener چرخش‌گیر subsonic flight پرواز زیرصوتی subsonic flow شارش زیرصوتی subsonic speed سرعت زیرصوتی subsonic tunnel تونل زیرصوتی syn. subsonic wind tunnel subsonic wind tunnel → subsonic tunnel supersonic aerodynamics آئرودینامیک اَبَرصوتی supersonic compressor فشرده‌ساز اَبَرصوتی supersonic diffuser پخشگر اَبَرصوتی supersonic flow شارش اَبَرصوتی supersonic inlet ورودی اَبَرصوتی supersonic nozzle شیپوره اَبَرصوتی supersonic propeller ملخ اَبَرصوتی supersonic tunnel تونل اَبَرصوتی syn. supersonic wind tunnel supersonic wind tunnel → supersonic tunnel surging موج‌زدگی test chamber → test section test diamond ویژه‌گاه آزمون test section آزمونگاه syn. working section, test chamber throttle → power lever thrust lever → power lever transonic flight پرواز تراصوتی transonic flow شارش تراصوتی transonic range گستره تراصوتی transonic speed سرعت تراصوتی transonic tunnel تونل تراصوتی syn. transonic wind tunnel transonic wind tunnel → transonic tunnel turbulence screen تلاطم‌گیر vacuum tunnel تونل خلأ variable-density tunnel تونل چگالی‌متغیر abbr. VDT syn. variable-density wind tunnel variable-density wind tunnel → variable-density tunnel VDT → variable-density tunnel ventilated tunnel تونل روزن‌دار vertical spin tunnel → spin tunnel vertical tunnel → spin tunnel vertical wind tunnel → spin tunnel vertiplane درجاخیز wall constraint مزاحمت دیواره wall effect اثر دیواره water tunnel تونل آب W-BAR → wing bar wind tunnel تونل باد wind-tunnel balance نیروسنج تونل باد syn. aerodynamic balance, balance wing bar چراغهای جانبی abbr. W-BAR حمل‌ونقل هوایی ـ خوردگی syn. wing bar runway lights wing bar runway lights → wing bar working fluid کارشاره working section → test section خوردگی abrasion corrosion خوردگی سایشی abrasion resistance مقاومت سایشی abrasive wear رفتگی سایشی accelerated aging پیرش شتاب‌یافته accelerated corrosion test آزمون خوردگی شتاب‌یافته accelerated life test آزمون طول عمر شتاب‌یافته accelerated weathering آزمون هوازدگی شتاب‌یافته acceleration period دوره شتاب acid cleaning تمیزکاری اسیدی aerospace corrosion خوردگی هوافضایی alkali swelling تورم قلیایی ant nest corrosion خوردگی لانه‌مورچه‌ای bearing corrosion خوردگی یاتاقان blister cracking ترک‌خوردگی تاولی blistering تاول‌زدگی calorising / calorizing آلومینیم‌پوشانی cathodic disbondment وادادگی کاتدی cathodic pickling قطعه‌شویی کاتدی cavitation corrosion خوردگی کاواکی cavitation erosion – corrosion فرسایشـ خوردگی کاواکی cavitation erosion damage آسیب فرسایشی ـ کاواکی chelant corrosion خوردگی چنگاله‌ای chloride-induced stress-corrosion cracking ترک‌خوردگی خوردگیـ تنشی کلریدی abbr. CISCC CISCC → chloride-induced stress- corrosion cracking cold cracking ترک‌خوردگی سرد cold stripping روت‌سازی سرد cold water pitting حفره‌زایی آب سرد corrator → corrosometer corrosion allowance خوردگی مجاز corrosion control process فرایند واپایش خوردگی corrosion coupon قطعه‌آزمون خوردگی corrosion current جریان خوردگی corrosion damage آسیب خوردگی corrosion effect اثر خوردگی corrosion index شاخص خوردگی corrosion-induced deformation دگرشکلی خوردگی‌زاد corrosion product محصول خوردگی corrosion protection حفاظت از خوردگی corrosion rate آهنگ خوردگی corrosion resistance مقاومت به خوردگی corrosion system سامانه خوردگی corrosion test آزمون خوردگی corrosometer خوردگی‌سنج syn. corrator crazing ترکچه‌زایی crizzle ترک مویی deposit attack → deposit corrosion deposit corrosion خوردگی رسوبی syn. deposit attack deposition corrosion خوردگی نهشتی derusting → rust removal diphase cleaner تمیزکننده دوفازی drilling fluid corrosion → drilling mud corrosion drilling mud corrosion خوردگی گِل حفاری syn. drilling fluid corrosion early rusting زنگ‌زدگی زودرس electrocleaning تمیزکاری برق‌کافتی syn. electrolytic cleaning electrolytic cleaning → electrocleaning electrolytic derusting زنگ‌زدایی برق‌کافتی embedded iron corrosion خوردگی آهن‌نشین environmental cracking ترک‌خوردگی محیطی erosion-corrosion فرسایش ـ خوردگی erosive wear رفتگی فرسایشی face rusting زنگ‌زدگی زیرپوششی fatigue wear رفتگی خستگی ferric ion corrosion خوردگی آهن سه‌ظرفیتی fire and smoke corrosion خوردگی آتشی ـ دودی fireside deposit رسوب آتش‌سو، رسوب سمت آتش flash rusting زنگ‌زدگی فوری fretting → fretting wear fretting fatigue خستگی اصطکاکی fretting wear رفتگی اصطکاکی syn. fretting fuel-ash corrosion خوردگی خاکسترسوختی gas phase corrosion خوردگی فاز گازی halide attack حمله هالیدی HIC → hydrogen stress cracking high-temperature hydrogen attack حمله هیدروژنی دمابالا hot cracking ترک‌خوردگی داغ hot stripping روت‌سازی داغ hot water pitting حفره‌زایی آب داغ hydrogen-assisted stress cracking → hydrogen stress cracking hydrogen attack حمله هیدروژنی hydrogen blistering تاول‌زدگی هیدروژنی hydrogen disease بیماری هیدروژنی hydrogen disintegration فروپاشی هیدروژنی hydrogen-induced cracking → hydrogen stress cracking hydrogen stress cracking ترک‌خوردگی تنشی‌هیدروژنی syn. hydrogen-induced cracking, HIC, hydrogen-assisted stress cracking hydrogen test probe کاوند آزمون هیدروژنی IGSCC → intergranular stress- corrosion cracking impingement attack حمله برخوردی impingement corrosion خوردگی برخوردی intergranular stress-corrosion cracking ترک‌خوردگی خوردگی ـ تنشی مرزدانه‌ای abbr. IGSCC ion erosion فرسایش یونی isocorrosion diagram نمودار همسان‌خوردگی KLA → knife-line attack knife-line attack خوردگی شیارچاقویی abbr. KLA layer corrosion خوردگی لایه‌ای liquid-impingement erosion فرسایش برخورد مایع liquid-metal cracking ترک‌خوردگی فلزمذاب abbr. LMC LMC → liquid-metal cracking marine corrosion خوردگی دریایی syn. seawater corrosion mercury corrosion خوردگی جیوه‌ای metal blister تاول فلز metal dusting پودرشدگی فلز metal fatigue خستگی فلز metal ion deposition نهشت یون فلزی mud cracking ترک‌خوردگی گِل‌گونه nailhead rusting زنگ‌زدگی نوک‌ناخنی oil-ash corrosion خوردگی خاکسترنفتی peening ساچمه‌باری pickle → pickle liquor pickle liquor مایع قطعه‌شویی syn. pickling solution, pickle pickling قطعه‌شویی pickling smut لکه‌زدایی pickling solution → pickle liquor pinpoint rusting زنگ‌زدگی سرسوزنی precleaning پیش‌تمیزکاری rebar corrosion خوردگی میلگرد بتن reducing-atmosphere corrosion خوردگی جوّکاهشی rerusting → rust-backخوردگی ـ روان‌شناسی ringworm corrosion خوردگی زردزخمی rust زنگ rust-back زنگ‌زدگی بازگشتی syn. rerusting rust bloom شروع زنگ rust converter مبدل زنگ rust grade scale مقیاس زنگ‌زدگی rusting زنگ‌زدگی rusting failure of coated steel زنگ‌زدگی فولاد پوشش‌دار rust-inhibitive wash شستشوی بازدارنده زنگ rust-preventive compound ترکیب ضدزنگ syn. derusting rust removal زنگ‌زدایی rust-resistant زنگ‌مقاوم SCC → stress-corrosion cracking scraper کاردک scratch rusting زنگ‌زدگی خراشی season cracking ترک‌خوردگی موسمی seawater corrosion → marine corrosion segregation جدانشینی sensitisation / sensitization حساس‌شدگی sheltered corrosion خوردگی مخفی soil corrosion خوردگی در خاک solder bloom corrosion خوردگی شکوفه‌لحیمی stress - accelerated corrosion آزمون خوردگی شتاب‌یافته تنشی stress - corrosion cracking abbr. SCC ترک‌خوردگی خوردگی ـ تنشی stress-sorption cracking ترک‌خوردگی جذبشی ـ تنشی sulfide attack حمله سولفیدی sulfide stress cracking ترک‌خوردگی تنشی‌سولفیدی sulfidic corrosion خوردگی سولفیدی ultrasonic cleaning تمیزکاری فراصوتی waterline attack خوردگی خط آب waterside deposit رسوب آب‌سو، رسوب سمت آب weld decay واپاشی جوش روان‌شناسی altruism نوع‌دوستی anal-sadistic stage مرحله مقعدی دگرآزارانه analysand کاوش‌خواه analysis of the transference تحلیل انتقال syn. transference analysis analyst → psychoanalyst analytic(al) psychology روان‌شناسی تحلیلی analytic couch تخت روان‌کاوی syn. couch analytic rules قواعد روان‌کاوی applied psychoanalysis روان‌کاوی کاربردی asceticism ریاضت‌طلبی association تداعی castration anxiety اضطراب اَختگی syn. castration fear castration complex عقده اَختگی castration fear → castration anxiety CFS → chronic fatigue syndrome child analysis روان‌کاوی کودک chronic fatigue syndrome روان‌شناسی abbr. CFS نشانگان خستگی مزمن classical psychoanalysis → orthodox psychoanalysis complex عقده control analysis روان‌کاوی با نظارت syn. supervised analysis, supervisory analysis conversion تبدیل conversion disorder اختلال تبدیلی couch → analytic couch countertransference انتقال وارون defense mechanism سازوکار دفاعی denial انکار denier انکارگر depth psychology روان‌شناسی ژرفا‌نگر depth therapy ژرفادرمانی direct psychoanalysis روان‌کاوی مستقیم displacement جابه‌جایی dualism دوگانه‌گرایی ego آن‌من ego-alien → ego-dystonic ego analysis آن‌من‌کاوی egocentric خودمحور egocentricity → egocentrism egocentrism خودمحوری syn. egocentricity ego defense mechanisms سازوکارهای دفاعی آن‌من ego development شکل‌گیری آن‌من syn. ego formation ego-dystonic آن‌من‌ناپذیر syn. ego-alien ego formation → ego development ego function کارکرد آن‌من ego-ideal آن‌من آرمانی syn. self-ideal ego-psychology آن‌‌من ـ ‌روان‌‌شناسی ego - syntonic آن‌من‌پذیر Electra complex عقده الکترا envy رشک eroticization / eroticization → sexualisation erotisation / erotization شهوانی‌سازی externalization /externalization برونی‌سازی fatigue خستگی free association تداعی آزاد graph → profile1 graph-chart → profile1 humour شوخ‌طبعی id فرومن identification همانندسازی identification test آزمون شناسایی identified patient بیمار معلوم syn. symptom bearer, symptom wearer impulse تکانه syn. impulsion impulse control مهار تکانه impulsion → impulse internalization / internalization درونی‌سازی introjection درون‌فکنی isolation جداسازی isolation of affect جداسازی عاطفه jealousy حسادت lay analysis روان‌کاوی غیرپزشکی lay analyst روان‌کاو غیرپزشک libidinisation / libidinization → sexualisation libido زیست‌مایه، لیبیدو literary psychoanalysis روان‌کاوی ادبیات metapsychology فراروان‌شناسی monism یگانه‌گرایی nativism ذات‌گرایی nativist ذات‌گرا Oedipus complex عقده ادیپ oral-sadistic phase مرحله دهانی دگرآزارانه orthodox psychoanalysis روان‌کاوی سنتی syn. classical psychoanalysis penis envy رشک قضیب phallic character منش نراندامه‌ای phallic-narcissistic character شخصیت خوددوست نراندامه‌ای syn. phallic-narcissistic personality phallic-narcissistic personality → phallic-narcissistic character phallic personality شخصیت نراندامه‌ای phallic symbol نماد نراندامه phallocentric نراندامه‌مدار phallocentrism نراندامه‌مداری phallus نراندامه pregenital phase مرحله پیش‌تناسلی profile1 نمودار syn. graph-chart, graph profile2 نیمرخ projection برون‌فکنی projective identification همانندسازی برون‌فکنانه psychoanalysis روان‌کاوی psychoanalyst روان‌کاو syn. analyst psychoanalytic روان‌کاوانه psychoanalytic group psychotherapy گروه درمانی روان‌کاوانه psychoanalytic psychotherapy روان‌درمانی روان‌کاوانه psychodynamics1 روان‌پویه psychodynamics2 روان‌پویه‌شناسی reaction formation واکنش‌سازی regression واپس‌روی regressive - reconstructive approach رویکرد بازساختی ـ واپس‌رو repression واپس‌زنی resistance مقاومت self خود self-denial خودانکاری self-ideal → ego-ideal self-psychology خود ـ روان‌شناسی sexualisation / sexualization جنسی‌سازی syn. eroticisation, libidinisation sublimation والایش substitution جانشین‌سازی superego فرامن supervised analysis → control analysis supervisory analysis → control analysis suppression سرکوب suppressive therapy درمان سرکوبگرانه surface therapy درمان سطحی symbolisation / symbolization نمادسازی syn. symbolism symbolism → symbolisation symptom bearer → identified patient symptom wearer → identified patient transference انتقال transference analysis → analysis of the transference transference neurosis روان‌نژندی انتقال transference resistance مقاومت انتقالی wild psychoanalysis روان‌کاوی ناسنجیده ریاضی antipodal map نگاشت هم‌قطری antipodal points نقطه‌های هم‌قطر syn. antipodes antipodes → antipodal points Baire category theorem قضیه رسته بئر bifolium دوبرگینه bilinear form صورت دوخطی bilinear mapping نگاشت دوخطی binary quadratic form صورت درجه دوم دومتغیره character theory نظریه سرشتها class equation برابری رده‌ای class number عدد رده‌ای co meager → residual set conjugacy class رده مزدوجی constructive proof برهان برساختی constructivism برساخت‌گرایی core مغزه differential form صورت دیفرانسیلی dominated convergence theorem قضیه همگرایی مغلوب dominating series سری غالب equicontinuity هم‌پیوستگی equicontinuous family of functions خانواده هم‌پیوسته تابعها finitary proof برهان متناهی‌مبنا finite dimensional space فضای متناهی‌‌بُعد finitely generated group گروه متناهی‌مولد finiteness theorems قضیه‌های تناهی folium برگینه syn. folium of Descartes, leaf of Descartes folium of Descartes → folium formalism صورت‌گرایی leaf of Descartes → folium linearly dependent set مجموعه خطی‌وابسته linearly independent set مجموعه خطی‌مستقل mathematical intuitionism شهودگرایی ریاضی meager set → set of first category metric سنجه metric space فضای سنجه‌ای metrizable space فضای سنجه‌پذیر multilinear form صورت چندخطی nongenerator نامولد nonmeager set → set of second category nowhere dense set مجموعه هیچ‌جاچگال nullity پوچه null matrix ماتریس صفر syn. zero matrix null sequence پوچ‌دنباله outcome برآمد pedal curve خم پادکی pedal triangle مثلث پادکی piecewise linear function تابع تکه‌ای‌خطی piecewise smooth curve خم تکه‌ای‌هموار Platonism افلاطون‌گرایی precompact set مجموعه پیشافشرده quadratic form صورت درجه دوم relatively closed set مجموعه نسبی‌بسته relatively compact set مجموعه نسبی‌‌فشرده relatively open set مجموعه نسبی‌‌باز relative topology توپولوژی نسبی representation نمایش residual set مجموعه مانده‌ای syn. co meager resolvent set مجموعه حلاّل semi-bilinear form → sesquilinear form semilinear mapping نگاشت نیم‌خطی semimetric نیم‌سنجه semimetric space فضای نیم‌سنجه‌ای sesquilinear form صورت یک‌ونیم‌خطی syn. semi-bilinear form set of first category مجموعه رسته‌اول syn. meager set set of second category مجموعه رسته‌دوم syn. nonmeager set set-valued function → set valued map set valued map نگاشت مجموعه‌مقدار syn. set-valued function skewed distribution توزیع چوله skewness of distribution چولگی توزیع socle بُن‌لاد subjective probability احتمال ذهنی support تکیه‌گاه transvection ترابُرد transversal line خط مورب transversal of a subgroup تراگَرد زیرگروه syn. traverse traverse → transversal of a subgroup winding number عدد چرخش zero matrix → null matrix زمین‌شناسی accessory pyrcolast آذرآوار فرعی accidental pyroclast آذرآوار تصادفی ash cone مخروط خاکستر ash fall ریزش خاکستر ash field میدان خاکستر ash flow جریان خاکستر ash shower رگبار خاکستر ash slate سنگِ‌لوح آتشفشانی ash stone خاکسترسنگ augen structure ساختار چشمی syn. eye structure autoclast برجاآوار autoclastic برجاآواری basal cleavage رَخ قاعده‌ای basaltic plateau فلات بازالتی block lava گدازه قطعه‌سنگی syn. blocky lava blocky lava → block lava calc-alkaline rocks سنگهای کلسیمی ـ قلیایی calcareous آهکی calcareous algae جلبکهای آهکی calcareous clay رُس آهکی calcareous crust پوسته آهکی syn. cale-crust calcareous ooze لجن آهکی calcareous rock سنگ آهکی calcareous sandstone ماسه‌سنگ آهکی calcareous soil خاک آهکی calcrete سخت‌رویه آهکی cale - crust → calcareous crust cinder اخگره cinder cone مخروط اخگری collapse depression گودال رُمبشی collapse sinkhole کارست‌چال رُمبشی collapse structure ساختار رُمبشی syn. gravity-collapse structure cone sheet ورقه مخروطی crenulation cleavage رَخ کنگره‌ای crenulation lineation خطوارگی کنگره‌ای cryptic layering لایه‌بندی نهان current lineation خطوارگی جریانی syn. parting-plane lineation decussate texture بافت ضربدری deformation band نوار دگرشکل deformation twin دوقلوی دگرشکلی syn. glide twin deformation twinning دوقلویی دگرشکلی ejecta پرتابه ellipsoidal lava گدازه بیضی‌وار en echelon پلکانی en echelon cracks ترکهای پلکانی en echelon fault blocks قطعه‌های گسلی ـ پلکانی essential pyroclast آذرآوار اصلی eye structure → augen structure felty texture بافت نمدی syn. pilotaxitic texture ferricrete سخت‌رویه آهنی ferruginous rock سنگ آهن‌دار flaser structure ساختار عدسی‌دار syn. phacoidal structure fossil karst → relict karst glide twin → deformation twin graphic texture بافت نگاشتاری gravity-collapse structure → collapse structure gypcrete / gypscrete سخت‌رویه گچی intersection lineation خطوارگی تقاطعی isotropic fabric بافتار همسانگرد kink band نوار شکنجی lapilli سنگریزه آتشفشانی lava cave غار گدازه‌ای lava column ستون گدازه lava dam سد گدازه lava field میدان گدازه lava flow جریان گدازه lava fountain فواره گدازه lava lake دریاچه گدازه lava levee خاکریز گدازه lava plain دشت گدازه lava plateau فلات گدازه lava rise خیز گدازه lava shield سپر گدازه lava toe زبانه گدازه lava tube لوله گدازه lava tube system شبکه لوله‌های گدازه lava tunnel تونل گدازه lineament خطواره lineated fabric بافتار خطی lineation خطوارگی lithic clast آذرآوار سنگی lithoclast سنگ‌آوار megacryst کلان‌بلور megacrystic کلان‌بلوری metacryst بلور دگرگونی microcrystal ریزبلور mountain of circumdenudation → relict mountain ophitic texture بافت پوست‌ماری parting lineation خطوارگی جدایشی parting-plane lineation → current lineationز parting-step lineation خطوارگی پله‌ای ـ جدایشی pencil cleavage رَخ مدادی pencil structure ساختار مدادی phacoidal structure → flaser structure phenocryst درشت‌بلور pillow lava گدازه بالشی pilotaxitic texture → felty texture pressure plateau فلات فشاری pressure solution cleavage رَخ انحلال فشاری relict بازمانده relict glacier یخسار بازمانده relict karst کارست بازمانده syn. fossil karst relict lake دریاچه بازمانده relict mineral کانی بازمانده relict mountain کوه بازمانده syn. mountain of circumdenudation, remainder mountain relict soil خاک بازمانده relict texture بافت بازمانده remainder mountain → relict mountain salcrete سخت‌رویه نمکی scoria سنگ پا scoriacious سنگ‌پایی scoria cone مخروط سنگ پا scoria mound تل سنگ پا shard ترکش slaty cleavage رَخ سنگِ‌‌لوحی solution cleavage رَخ انحلالی spaced cleavage رَخ فاصله‌دار subophitic texture بافت نیمه‌پوست‌ماری tufa پوک‌سنگ vesicle حفره vesicular حفره‌‌دار vesicular structure ساختار حفره‌دار vitroclastic شیشه‌آواری volcanic block قطعه‌سنگ آتشفشانی زیست‌شناسی شاخه علوم‌گیاهی Acantholimon کلاه میرحسن acid-loving اسیددوست syn. acidophilus, acidophilic acidophilic → acid-loving acidophilus / acidophilous → acid-loving Actinidia کیوی Actinidiaceae کیویان Adiantaceae پرسیاوشیان Adiantum پرسیاوش Ailanthus عَرعَر allopatric دگرجا Alnus توسکا Ananas آناناس Antirrhinum گُل‌میمونی Apiales کرفس‌سانان Apium کرفس Aquifoliales خاس‌سانان Araucaria کاج مطبق Arecales خرماسانان Aristolochia زرآوند Arum گُل ‌شیپوری Asparagus مارچوبه Avicennia حرّا، سینا Avicenniaceae حرّائیان، سینائیان Berberis زرشک Borago گاوزبان Bougainvillea گُل کاغذی Brassica کلم Buddleja دُم‌موشی Butomus هزارنی Buxus شمشاد Callitriche ستاره آبی Calotropis استبرق Calycanthus گُل ‌شرابی Camellia چای Campanula گُل استکانی Campsis ‌پیچ اناری Canna اختر Cannabis شاهدانه Capparis کَبَر Carica خربزه درختی Ceratophyllum برگ ‌شاخی Cercis ارغوان chilling سرمادهی Cichorium کاسنی Cistus گُل ‌آفتابی Colchicum گُل حسرت Commelina برگ‌بیدی Convulvulus پیچک Daphne مازِریون Dennstaedtiaceae سرخس‌عقابیان Dianthus میخک Diclidantheraceae → Polygalaceae Dodonaea ناتَرَک dormancy breaking خواب‌شکنی Euonymus گوشوارکی Fabaceae باقلائیان syn. Leguminosae زیست‌شناسی Fabales باقلاسانان Gesneriaceae جِسنِریان، بنفشه‌افریقائیان Gnetaceae گِنِتومیان Gnetales گِنِتوم‌سانان Gnetum گِنِتوم Gramineae → Poaceae Hedera عَشَقه Ilex خاس Lawsonia حنا Leguminosae → Fabaceae Loganiaceae دُم‌موشیان Loranthaceae موخوریان Loranthus موخور Lythraceae حنائیان Magnolia ماگنولیا Magnoliaceae ماگنولیائیان Magnoliales ماگنولیاسانان Malva پنیرک Malvaceae پنیرکیان Malvales پنیرک‌سانان Maranta مارانتا Marantaceae مارانتائیان Martyniaceae مارتینیان، شاخ‌بزیان Mimosaceae کهوریان syn. Mimosoidae Mimosoidae → Mimosaceae Molluginaceae گِلی‌نازیان Mollugo گِلی‌ناز Monochoria غلافی Morina خارعروس Morinaceae خارعروسیان Moutabeaceae → Polygalaceae Myrtaceae موردیان Myrtus مورد Najadaceae تیزکیان Najas تیزک Nelumbo ثعله‌‌باقلا Nelumbonaceae ثعله‌‌باقلائیان Nerium خرزهره Nyctaginaceae گُل‌کاغذیان Nymphaea نیلوفر آبی Nymphaeaceae نیلوفرآبیان Nymphaeales نیلوفرآبی‌سانان Oenothera گُل مغربی Oenotheraceae → Onagraceae Olea زیتون Oleaceae زیتونیان Onagraceae گُل‌مغربیان syn. Oenotheraceae زیست‌شناسی open pollinated آزادگرده‌افشان open pollination آزادگرده‌افشانی Opuntia کاکتوس Orchidaceae ثعلبیان Orchis ثعلب Orobanchaceae گُل‌جالیزیان Orobanche گُل جالیز Osmunda شاه‌سرخس Osmundaceae شاه‌سرخسیان Osmundales شاه‌سرخس‌سانان Oxalidaceae شبدرترشکیان Oxalidales شبدرترشک‌سانان Oxalis شبدر ترشک Paeonia گُل صدتومانی Paeoniaceae گُل‌صدتومانیان Pandanaceae پیچ‌کاجیان Pandanales پیچ‌کاجی‌سانان Pandanus پیچ کاجی Papaver شقایق Papaveraceae شقایقیان Passiflora گُل ساعتی Passifloraceae گُل‌ساعتیان Pedaliaceae کنجدیان Phlox گُل آتشی Phoenix خرما Phytolacca سرخاب کولی Phytolaccaceae سرخاب‌کولیان Pinales کاج‌سانان Piper فلفل سیاه Piperaceae فلفل‌سیاهیان Piperales فلفل‌سیاه‌‌سانان Pistacia پسته Pittosporaceae میخک‌درختیان Pittosporum میخک درختی Plantaginaceae بارهنگیان Plantago بارهنگ Platanaceae چناریان Platanus چنار Plumbaginaceae کلاه‌میرحسنیان Poaceae گندمیان syn. Gramineae Polemoniaceae گُل‌آتشیان Polygala شیرآور Polygalaceae شیرآوریان syn. Diclidantheraceae, Moutabeaceae, Xanthophyllaceae Polygonaceae علف‌هفت‌بندیان Polygonum علف ‌هفت‌بند Pontederiaceae پونته‌دریائیان، غلافیان Portulaca خرفه Portulacaceae خرفه‌ایان Potamogeton گوشاب Potamogetonaceae گوشابیان Primula پامچال Primulaceae پامچالیان Proboscidea مارتینی، شاخ بزی Prosopis کهور Proteales چنارسانان Pteridium سرخس ‌عقابی Punica انار Punicaceae اناریان Pyrola برگ‌امرودی Pyrolaceae برگ‌امرودیان Rafflesia رافلزیا Rafflesiaceae رافلزیائیان Ranunculaceae آلاله‌ایان Ranunculales آلاله‌سانان Ranunculus آلاله Reseda اسپرک Resedaceae اسپرکیان Rhamnaceae عنابیان Rhizophora چندل Rhizophoraceae چندلیان Rosa گُل ‌سرخ Rosaceae گُل‌سرخیان Rubia روناس Rubiaceae روناسیان Ruppia شورابی Ruppiaceae شورابیان Ruscaceae کوله‌خاسیان Ruscus کوله‌خاس Ruta سُداب Rutaceae سُدابیان Saintpaulia بنفشه ‌افریقایی Salicaceae بیدیان Salix بید Salvadora مسواک Salvadoraceae مسواکیان Sambucus آقطی Santalaceae صندلیان Santalum صندل Sapindaceae ناتَرَکیان Sapota چیکو Sapotaceae چیکوئیان Saxifragaceae خاراشکنیان Scrophulariaceae گُل‌میمونیان self-pollinated خودگرده‌افشان self-pollination خودگرده‌افشانی Sesamum کنجد Simaroubaceae عَرعَریان Smilacaceae اَزملَکیان Smilax اَزملَک Solanaceae بادنجانیان Solanum بادنجان source-sink رابطه مبدأ ـ مقصد Spinacia اسفناج Sterculiaceae کاکائوئیان sympatric همجا Tamaricaceae گزیان Tamarix گز Taxaceae سُرخداریان Taxodiaceae دارتالابیان Taxodium دارتالاب Taxus سرخدار Theaceae چائیان Thelypteridaceae سرخس‌باتلاقیان Thelypteris سرخس ‌باتلاقی Theobroma کاکائو Thymelaeaceae مازِریونیان Tilia نمدار Tiliaceae نمداریان Trapa سه‌کنجه‌خیز Trapaceae سه‌کنجه‌خیزیان Triticum گندم Tropaeolaceae لادنیان Tropaeolum لادن Typha لوئی Typhaceae لوئیان Ulmaceae نارونیان Ulmus نارون Urtica گزنه Urticaceae گزنه‌ایان Valeriana سنبل‌الطیب Valerianaceae سنبل‌الطیبیان Verbena شاه‌پسند Verbenaceae شاه‌پسندیان Vicia ماشک Viola بنفشه Violaceae بنفشه‌ایان Viscaceae دارواشیان Viscum دارواش Vitaceae انگوریان Vitales انگورسانان Vitis انگور Xanthophyllaceae → Polygalaceae Zannichellia زانیشلیا، یال ‌اسبی Zannichelliaceae زانیشلیائیان، یال‌اسبیان Zingiber زنجبیل Zingiberaceae زنجبیلیان Ziziphus عناب Zostera نواری Zosteraceae نواریان Zygophyllaceae قیچیان Zygophyllales قیچ‌سانان Zygophyllum قیچ ژن‌شناسی و زیست‌فنّاوری abiogenesis نازیست‌زایی addition mutation → insertion mutation additive gene action ژن‌کنش افزایشی agricultural biotechnology زیست‌فنّاوری کشاورزی alternate splicing → alternative splicing alternative pre-messanger RNA splicing پیرایشِ دگرسان پیش‌رِناپ alternative RNA splicing → alternative splicing alternative splice form شکل ‌پیرایشی دگرسان alternative splicing ‌پیرایش دگرسان syn. alternative RNA splicing, alternate splicing abbr. AS analogous genes ژنهای ناهم‌ساخت anticoding strand رشته پادرمزگذار antisense RNA رِنای پادمعنا syn. aRNA, asRNA antisense strand رشته پادمعنا antitermination پادپایانش antitermination factor عامل پادپایانش antitermination protein پروتئین پادپایانش antiterminator پادپایانگر aRNA → antisense RNA AS → alternative splicing asRNA → antisense RNA back mutation → reverse mutation base sequence توالی ‌بازی behavioural genomics ژنگان‌شناسی رفتاری bidirectional promoter پیش‌بَر دوسویه bidirectional replication همتاسازی دوسویه bifunctional vector → shuttle vector biogenesis زیست‌زایی biolistics زیست‌باران syn. particle gun technique, particle acceleration technique biomics زیگان‌شناسی bionanotechnology زیست‌نانوفنّاوری biotech → biotechnology biotechnol → bitechnologyژن‌شناسی و زیست‌فنّاوری biotechnology زیست‌فنّاوری syn. biotech, biotechnol blue biotechnology زیست‌فنّاوری آبی boundary element عنصر مرزبند canonical sequence توالی متعارف carrier DNA دِنای حامل cDNA دِنام cellome یاختمان cellomics یاختمان‌شناسی chaperone پروتئین‌یار chimera /chimaera آمیژه chimeric antibody پادتن آمیژه‌ای chimeric DNA دِنای آمیژه‌ای chimeric promoter پیش‌بَر آمیژه‌ای chimeric proteins پروتئین‌های آمیژه‌ای chimerism آمیژگی chromatin insulator عایق فامینه‌ای chromosomal rearrangement نوآرایی فام‌تنی chromosome hopping → chromosome jumping chromosome jumping پرش فام‌تنی syn. chromosome hopping coding strand رشته رمزگذار syn. non-transcribed strand comparative genome analysis ژنگان‌کاوی مقایسه‌ای comparative genomics ژنگان‌شناسی مقایسه‌ای complementary DNA دِنای مکمل syn. copy DNA complementary RNA رِنای مکمل computational genomics ژنگان‌شناسی محاسباتی consanguinity هم‌خونی consensus motif بن‌مایه مشترک consensus sequence توالی مشترک conserved sequence box توالی‌بست پایا constitutive heterochromatin دگرفامینه نهادی copy DNA → complementary DNA core promoter پیش‌بَر مرکزی syn. promoter core cRNA رِنام cybernome رایاختمان cybernomics رایاختمان‌شناسی deletion وانهش، حذف deletion editing ویرایش وانهشی deletion mapping نقشه‌نگاری وانهشی deletion mutation جهش وانهشی deoxyribonuclease → DNase differential splicing پیرایش افتراقی DNA carrier حامل دِنا DNA - dependent DNA polymerase → DNA polymerase DNA-dependent RNA polymerase → RNA polymerase DNA nucleotidyl transferase → DNA polymerase DNA polymerase دِنابسپاراز syn. DNA-dependent DNA polymerase, DNA nucleotidyl transferase DNA probe کاوند دِنایی DNAse → DNase DNase دِناز syn. deoxyribonuclease, DNAse DNA sequence توالی دِنا DNA sequencing توالی‌یابی دِنا DNA vector ناقل دِنا elongation طول‌افزایش endonuclease درون‌نوکلئاز enhanceosome افزا‌ی‌تن enhancer افزایشگر syn. strong positive element, SPE, upstream activator sequence, UAS enhancer element عنصر افزایشگر enhancer mutation جهش افزایشگر enhancer sequence توالی افزایشگر environmental biotechnology زیست‌فنّاوری زیست‌محیطی epigenome وَراژنگان epigenomics وَراژنگان‌شناسی euchromatin هوفامینه evolutionary genomics ژنگان‌شناسی تکاملی، ژنگان‌شناسی فرگشتی exo → exonuclease exonuclease برون‌نوکلئاز abbr. exo ژن‌شناسی و زیست‌فنّاوری expressed genome ژنگان بیان‌شده expression genomics ژنگان‌شناسی بیانی facultative heterochromatin دگرفامینه اختیاری functional genomics ژنگان‌شناسی کارکردی gene action ژن‌کنش gene activation کُنانش ژن، فعال‌سازی ژن gene complex همتافت ژنی gene conversion تبدیل ژن gene disruption گسیختگی ژنی gene flow جریان ژن gene probe کاوند ژنی syn. genetic probe gene silencing خاموش‌سازی ژن gene surgery → gene therapy gene therapy ژن‌درمانی syn. gene surgery genetic burden → genetic load genetic load بار ژنی syn. genetic burden genetic marker نشانگر ژن‌شناختی genetic probe → gene probe genomics ژنگان‌شناسی germinal mutation جهش زایشی germ-line mutation جهش رگه ‌زایشی green biotechnology زیست‌فنّاوری سبز halfsib ناتنی halfsib mating ناتنی‌آمیزی heat-shock gene ژن گرماشوک heat-shock promoter پیش‌بَر گرماشوک heterochromatin دگرفامینه heterochromatization دگرفامینه‌ای شدن heterologous genes ژنهای دگرساخت heterozygote advantage → overdominance homologous genes ژنهای هم‌ساخت hybrid promoter پیش‌بَر دورگه industrial biotechnology زیست‌فنّاوری صنعتی initiation آغازش initiation codon رمزه آغازش syn. start codon, initiator codon initiation factor عامل آغازش initiator box بستک آغازگر initiator codon → initiation codon initiator 1 آغازگر1 initiator 2 آغازگر2 initiator element عنصر آغازگر syn. INR element, Inr Inr → initiator element INR element → initiator element insertion درنهش، درج insertion(al) mutation جهش درنهشی syn. addition mutation insertion sequence توالی درنهشی insulator عایق lagging strand رشته پیرو leading strand رشته پیشرو medical biotechnology زیست‌فنّاوری پزشکی microprojectile bombardment → particle bombardment minus strand رشته منفی missense mutation جهش دگرمعنا molecular chaperone پروتئین‌یار مولکولی multifactorial trait صفت چندعاملی mutational load بار جهشی non-coding DNA دِنای نارمزگذار non-coding strand رشته نارمزگذار syn. transcribed strand nonsense mutation جهش بی‌معنا non template strand رشته ناالگو non-transcribed strand → coding strand nucleotide sequence توالی نوکلئوتیدی ori → replication origin origin → replication origin origin of replication → replication origin ori site → replication origin orthologous genes ژنهای اَرتاساخت overdominance بیش‌بارزیت syn. heterozygote advantage paralogous genes ژنهای پراساخت particle acceleration technique → biolistics particle bombardment ذره‌باران syn. microprojectile bombardment particle gun technique → biolistics phylogenomics تبارژنگان‌شناسی plus strand رشته مثبت polymerase بسپاراز، پلیمراز population genetics ژن‌شناسی جمعیت post transcriptional RNA gene silencing → RNA interference promoter core → core promoter REase → restriction endonuclease recloning → subcloning red biotechnology زیست‌فنّاوری قرمز replication bubble حباب همتاسازی replication eye چشم همتاسازی replication fork دوشاخه همتاسازی replication origin مبدأ همتاسازی syn. origin of replication, origin, ori site, ori restriction endonuclease abbr. REase درون‌نوکلئاز ویژه‌بُر syn. restriction nuclease restriction enzyme آنزیم ویژه‌بُر، زی‌مایه ویژه‌‌بُر restriction nuclease → restriction endonuclease reverse mutation جهش برگشتی syn. back mutation reverse transcriptase وارونوشتاز syn. RNA-dependent DNA polymerase, Rtase reverse transcription وارونویسی reversion برگشت ribonuclease → RNase RNA-dependent DNA polymerase → reverse transcriptase RNAi → RNA interference RNA interference تداخل رِنایی abbr. RNAi syn. RNA-mediated interference, post transcriptional RNA gene silencing RNA-mediated interference → RNA interference RNA polymerase رِنابسپاراز syn. DNA-dependent RNA polymerase RNA probe کاوند رِنایی RNase رِناز syn. ribonuclease RNA silencing رِناخاموشی RTase → reverse transcriptase samesense mutation جهش هم‌معنا syn. synonymous mutation SD → segregation distorter segregation واجدایش segregation distorter دگرگردان واجدایش abbr. SD segregation distortion دگرگردی واجدایش sense strand رشته بامعنا shuttle vector ناقل دوکارکردی syn. bifunctional vector sibship تنی‌زادگی silencer خاموشگر silencer element عنصر خاموشگر silent mutation جهش خاموش syn. silent site mutation silent site mutation → silent mutation siRNA رِناتک small inhibitory RNA رِنای بازدارنده کوچک small interfering RNA رِنای تداخلگر کوچک somatic mutation جهش بدنی SPE → enhancer spontaneous generation زایش خود‌به‌خودی start codon → initiation codon strong positive element → enhancer structural genomics ژنگان‌شناسی ساختاری subclone/sub-clone زیر‌همسانه subcloning /sub-cloning زیر‌همسانه‌سازی syn. recloning superdominance اَبَربارزیت synonymous mutation → samesense mutation template strand رشته الگو termination پایانش terminator پایانگر toxicogenomics سم‌ژنگان‌شناسی transcribed strand → non-coding strand transcriptase رونوشتاز transcript imaging → transcriptome imaging transcriptional enhancer افزایشگر رونویسی transcription initiation site آغازگاه رونویسی transcription unit واحد رونویسی abbr. TU ژن‌شناسی ـ ژئوفیزیک transcriptome رونوشتگان transcriptome imaging تصویربرداری رونوشتگان syn. transcript imaging transcriptomics رونوشتگان‌شناسی transcriptosome رونوشت‌تن transgenesis تراژن‌زایی transition هم‌گشت transition(al) mutation جهش هم‌گشتی translation initiation site آغازگاه ترجمه transversion تراگشت transversion mutation جهش تراگشتی TU → transcription unit UAS → enhancer upstream activator sequence → enhancer white biotechnology زیست‌فنّاوری سفید ژئوفیزیک abnormal magnetic variation تغییر مغناطیسی نابهنجار absolute-gravity instrument سنج‌افزار گرانی مطلق absolute magnetometer مغناطیس‌سنج مطلق acceleration of free fall شتاب سقوط آزاد acceleration of gravity شتاب گرانی age of diurnal inequality سن نابرابری روزانه age of diurnal tide سن کِشَند روزانه apparent gravity گرانی ظاهری borehole geophysics ژئوفیزیک درون‌چاهی borehole imaging تصویربرداری درون‌چاهی Bouguer anomaly بی‌هنجاری بوگه Bouguer gravity anomaly بی‌هنجاری گرانی بوگه broadside spread گسترش هامشی clinometer شیب‌سنج cogeoid همازمینوار constant of gravitation → gravitational constant daily variation → diurnal variations density log نگاره چگالی direct arrival رسید مستقیم direct wave موج مستقیم diurnal age سن روزانه diurnal variations تغییرات روزانه syn. daily variation drift of gravimeter → gravimeter drift dynamic height correction تصحیح ارتفاع دینامیکی earthquake intensity شدت زمین‌لرزه Earths gravity field میدان گرانی زمین Earth tide کِشَند زمین Earth-tide correction تصحیح کِشَند زمین Eötvös correction تصحیح اتووش syn. Eötvös effect Eötvös effect → Eötvös correction Eötvös unit یکای اتووش gama-gama log نگاره گاماـ گاما gravimeter drift رانه گرانی‌سنج syn. gravity-meter drift, drift of gravimeter gravitational constant ثابت گرانش syn. constant of gravitation gravitational field → gravity field gravity anomaly بی‌هنجاری گرانی gravity field میدان گرانی syn. gravitational field gravity-meter drift → gravimeter drift half-width نیم‌پهنا height anomaly بی‌هنجاری ارتفاع Hercules stone → lodestone inclinometer مِیل‌سنج IRM → isothermal remanent magnetization isostatic adjustment تعدیل هم‌ایستایی isostatic anomaly بی‌هنجاری هم‌ایستایی isostatic compensation جبران هم‌ایستایی isostatic correction تصحیح هم‌ایستایی isothermal remanent magnetization abbr. IRM مانده‌مغناطش هم‌دما leading stone → lodestone loadstone → lodestone lodestone آهنربای طبیعی syn. Hercules stone, leading stone, loadstone magnetic anomaly بی‌هنجاری مغناطیسی magnetic azimuth سمت مغناطیسی magnetic basement پی‌سنگ مغناطیسی magnetic deviation انحراف مغناطیسی meizoseismal area پهنه شدید‌لرزه paleoseismology دیرینه‌زلزله‌شناسی quasi-geoid شبه‌زمینوار relative gravity گرانی نسبی relative - gravity instrument سنج‌افزار گرانی نسبی reversed magnetic field → reversed polarity reversed polarity قطبایی وارون syn. reversed magnetic field seismotectonics لرزه‌زمین‌ساخت strong ground motion جنبش نیرومند زمین tectonomagnetism زمین‌ساخت‌مغناطیس tectonophysics زمین‌ساخت‌فیزیک tectonosphere زمین‌ساخت‌کره telluroid زمینسان tidal correction تصحیح کِشَند شنوایی‌شناسی absolute BC رسای مطلق absolute bone conduction رسانش استخوانی مطلق AC رسه acquired hearing loss اُفت شنوایی اکتسابی syn. adventitious hearing loss adventitious hearing loss → acquired hearing loss air conduction رسانش هوایی air-conduction hearing aid سمعک راه‌هوایی، سمعک هواراهی ALD → assistive listening device anacusis → deafness AR → auditory rehabilitation assistive listening device کمک‌افزار شنوایی abbr. ALD auditory habilitation نوتوانبخشی شنوایی، توانبخشی شنوایی2 syn. aural habilitation auditory rehabilitation بازتوانبخشی شنوایی، توانبخشی شنوایی1 abbr. AR syn. aural rehabilitation aural habilitation → auditory habilitation aural rehabilitation → auditory rehabilitation BC رسا behind-the-ear hearing aid abbr. BTE hearing aid سمعک پشت‌گوشی syn. over-the-ear hearing aid, OTE hearing aid, postauricular hearing aid body hearing aid → body-worn hearing aid body-worn hearing aid سمعک جیبی syn. body hearing aid bone conduction رسانش استخوانی bone-conduction hearing aid سمعک راه استخوانی، سمعک اُست‌راهی BTE hearing aid → behind-the-ear hearing aid central deafness ناشنوایی مرکزی cochlear conductive presbycusis پیرگوشی رسانش حلزونی cochleography → electrocochleography conditioned orientation reflex → conditioned orientation reflex audiometry conditioned orientation reflex audiometry شنوایی‌سنجی بازتاب‌شرطی جهتی syn. conditioned orientation reflex conductive hearing loss اُفت شنوایی رسانشی congenital deafness ناشنوایی مادرزاد congenital hearing loss اُفت شنوایی مادرزاد COR audiometry شنوایی‌سنجی جهتی deaf 1 ناشنوا1 deaf 2 ناشنوا2 Deaf culture فرهنگ ناشنوایان deafness ناشنوایی syn. anacusis degrees of hearing loss → hearing impairment degrees diplacusis دوشنوی syn. paracusis duplicata, double hearing double hearing → diplacusis ear defender → hearing protection device earmuff گوش‌پوش earplug گوش‌گیر ear protector محافظ گوش ECochG → electrocochleography ECoG → electrocochleography educational audiologist شنوایی‌شناس آموزشی educational audiology شنوایی‌شناسی آموزشی electrocochleogram حلزون‌نگاره electrocochleography الکتروحلزون‌نگاری، abbr. ECochG, ECoG حلزون‌نگاری syn. cochleography electronystagmograph الکترودودوَک‌نگار electronystagmography الکترودودوَک‌نگاری abbr. ENG ENG → electronystagmography false paracusis پراشنوی کاذب functional hearing loss اُفت شنوایی کارکردی HA → hearing aid hard-of-hearing1 کم‌شنوا1 abbr. HOH syn. hearing impaired hard-of-hearing 2 کم‌شنوا2 HD → hearing device hearing aid سمعک abbr. HA hearing device شنیدافزار abbr. HD hearing disability کم‌توانی شنوایی hearing handicap معلولیت شنوایی hearing impaired → hard-of-hearing1 hearing impairment1 آسیب شنوایی abbr. HI hearing impairment2 → hearing loss2 hearing impairment degrees درجه‌های کم‌شنوایی syn. degrees of hearing loss hearing instrument شنیدیار hearing loss1 اُفت ‌شنوایی abbr. HL hearing loss 2 کم‌شنوایی syn. hearing impairment 2, hypoacusis hearing protection حفاظت شنوایی، شنوایی‌بانی hearing protection device گوش‌بان abbr. HPD syn. ear defender hearing protector محافظ شنوایی HI → hearing impairment1 HL → hearing loss1 HOH → hard-of-hearing1 HPD → hearing protection device hypoacusis / hypacusis → hearing loss2 in-the-ear hearing aid سمعک درون‌گوشی abbr. ITE hearing aid ITE hearing aid → in-the-ear hearing aid mechanical presbycusis پیرگوشی مکانیکی metabolic presbycusis پیرگوشی سوخت‌وسازی mild hearing impairment → mild hearing loss mild hearing loss کم‌شنوایی ملایم syn. mild hearing impairment minimal hearing loss اُفت شنوایی کمینه mixed hearing loss اُفت شنوایی آمیخته moderate hearing impairment → moderate hearing loss moderate hearing loss کم‌شنوایی متوسط syn. moderate hearing impairment moderately severe hearing impairment → moderately severe hearing loss moderately severe hearing loss کم‌شنوایی نیمه‌شدید syn. moderately severe hearing impairment neural presbycusis پیرگوشی عصبی NIHL → noise-induced hearing loss noise exposure نوفه‌گیری noise exposure level تراز نوفه‌گیری noise - induced hearing loss abbr. NIHL اُفت شنوایی نوفه‌زاد nonorganic hearing loss اُفت شنوایی غیرعضوی nonsyndromic hearing loss اُفت شنوایی نانشانگانی nystagmus دودوَک occupational noise exposure نوفه‌گیری شغلی organic hearing loss اُفت شنوایی عضوی OTE hearing aid → behind-the-ear hearing aid over - the - ear hearing aid → behind-the-ear hearing aid paracusis / paracousis پراشنوی paracusis duplicata → diplacusis paracusis localis → paracusis loci paracusis loci پراشنوی مکانی syn. paracusis localis paracusis Willisi پراشنوی ویلیس syn. paracusis Willisiana, Willis’paracusis paracusis Willisiana → paracusis Willisi postauricular hearing aid → behind-the-ear hearing aid postlingual deafness ناشنوایی پسازبانی syn. postlinguistic deafness postlinguistic deafness → postlingual deafness prelingual deafness ناشنوایی پیشازبانی syn. prelinguistic deafness prelinguistic deafness → prelingual deafness presbycusis / prebyacusis پیرگوشی profound hearing impairment کم‌شنوایی عمیق syn. profound hearing loss profound hearing loss → profound hearing impairment rehabilitative audiology شنوایی‌شناسی توانبخشی relative BC رسای نسبی relative bone conduction رسانش استخوانی نسبی retrocochlear hearing loss اُفت شنوایی پس‌حلزونی school audiology شنوایی‌شناسی آموزشگاهی sensorineural hearing loss اُفت شنوایی حسی ـ عصبی syn. sensory-neural hearing loss, SNHL sensory-neural hearing loss → sensorineural hearing loss sensory presbycusis پیرگوشی حسی severe hearing impairment → severe hearing loss severe hearing loss کم‌شنوایی شدید syn. severe hearing impairment slight hearing impairment → slight hearing loss slight hearing loss کم‌شنوایی خفیف syn. slight hearing impairment SNHL → sensorineural hearing loss strial presbycusis پیرگوشی نواری syndromic hearing loss اُفت شنوایی نشانگانی videonystagmographyشنوایی‌شناسی ـ شیمی abbr. VNG دودوَک‌نگاری تصویری VNG → videonystagmography Willis’ paracusis → paracusis Willisi Y-cord hearing aid سمعک دوشاخه شیمی activated state حالت فعال‌شده activity series سری فعالیت amphipathic → amphiphilic amphiphilic دومحیط‌دوست syn. amphipathic ampholyte برق‌کاف دوخصلتی syn. amphoteric electrolyte ampholytic detergent شوینده دوخصلتی amphoprotism دوخصلت‌مندی پروتونی amphoteric electrolyte → ampholyte amphoterism دوخصلت‌مندی angle strain کُرنش زاویه‌ای anharmonicity ناهماهنگی associative interchange pathway مسیر تبادل تجمعی associative mechanism سازوکار تجمعی auxiliary electrode الکترود کمکی syn. secondary electrode bistability دوپایداری block copolymer هم‌بسپار دسته‌ای syn. block polymer block copolymerision / block copolymerization هم‌بسپارش دسته‌ای block polymer → block copolymer chemical octet rule → octet rule chromatogram سوانگاشت chromatograph سوانگار chromatographic adsorption برجذب سوانگاشتی chromatography سوانگاری diprotic acid اسید دوپروتونی dissociative mechanism سازوکار تفکیکی double decomposition → metathesis double displacement → metathesis electrochemical series سری الکتروشیمیایی syn. electromotive series electromotive series → electrochemical series electron - icient compound ترکیب با کمبود الکترون electron - dot formula → Lewis structure elution شویش four - center two-electron bond پیوند چهارمرکزی دوالکترونی gas chromatography سوانگاری گازی gas - liquid chromatography سوانگاری گاز ـ مایع gas-solid chromatography abbr. GSC سوانگاری گاز ـ جامد gel-filtration chromatography سوانگاری ژل‌صافشی gel - permeation chromatography سوانگاری ژل‌تراوشی graft copolymer هم‌بسپار پیوندی grafting efficiency بازده پیوندزنی grafting ratio نسبت پیوندزنی GSC → gas-solid chromatography hapticity شمار اتصال لیگاند، شال high performance liquid chromatography سوانگاری مایعی کارا hypertonic solution محلول پُرفشار hypotonic solution محلول کم‌فشار ideal copolymer → random copolymer interchange mechanism سازوکار تبادلی interhalogen بین‌هالوژنی interstitial compound ترکیب درون‌شبکه‌ای ion exchange chromatography سوانگاری تبادل یونی ion-microprobe analysis تجزیه یون‌ریزکاوندی Lewis formula → Lewis structure Lewis structure ساختار لوویس syn. electron-dot formula, Lewis formula liquid chromatography سوانگاری مایعی metastable phase فاز شبه‌پایدار metastable state حالت شبه‌پایدار metathesis جانشینی متقابل syn. double displacement, double decomposition multicenter bond پیوند چندمرکزی net ionic equation معادله یونی نهایی octet rule قاعده هشت‌تایی syn. chemical octet rule Planar chromatography → thin-layer chromatography polyatomic ion یون چنداتمی polyatomic molecule مولکول چنداتمی polyprotic acid اسید چندپروتونی radial thin-layer chromatography سوانگاری لایه‌نازک شعاعی random copolymer هم‌بسپار کاتوره‌ای syn. ideal copolymerشیمی random prepolymer پیش‌بسپار کاتوره‌ای rate - determining step مرحله تعیین‌کننده سرعت syn. rate-limiting step rate - limiting step → rate-determining step reference electrode الکترود مرجع resonance energy انرژی رزونانس resonance ionization spectroscopy abbr. RIS طیف‌نمایی یونشی تشدیدی reverse-phase chromatography سوانگاری فازمعکوس RIS → resonance ionization spectroscopy secondary electrode → auxiliary electrode size exclusion chromatography سوانگاری اندازه‌ای standard hydrogen electrode الکترود استاندارد هیدروژن syn. standard reference half-cell standard reference half-cell → standard hydrogen electrode thin-layer chromatography abbr. TLC سوانگاری لایه‌نازک syn. planar chromatography three-center four - electron bond پیوند سه‌مرکزی چهارالکترونی three - center two - electron bond پیوند سه‌مرکزی دوالکترونی TLC → thin-layer chromatography total ionic equation معادله یونی کل علوم پایه پزشکی accommodation → nerve accommodation AEP → audiotory evoked potential afterbrain → metencephalon afterpotential پس‌پتانسیل algesia → nociception algesthesia → nociception audiotory evoked potential abbr. AEP پتانسیل برانگیخته شنوایی BAEP → brainstem audiotory evoked potential betweenbrain → diencephalon binocular accommodation تطابق دوچشمی brainstem / brain stem تنه مغز brainstem audiotory evoked potential abbr. BAEP پتانسیل برانگیخته شنوایی تنه مغز cauda equina دُم‌اسب cavitary myelitis → syringomyelia C-fiber nociceptor → polymodal nociceptor chemoceptor → chemoreceptor chemoreceptor گیرنده شیمیایی syn. chemoceptor chiasm / chiasma چلیپا chiasmal → chiasmatic chiasma opticum → optic chiasma chiasmatic چلیپایی syn. chiasmic, chiasmal chiasmic → chiasmatic cleft spine → spina bifida compound sensory nerve action potential → sensory potential contraction fasciculation ماهیچه‌لرزه انقباضی cortical evoked potential→evoked cortical potential cutanous nociceptor دردگیرنده پوستی decussate ضربدری decussatio → decussation decussation ضربدر syn. decussatio defibrilator تارلرزه‌بَر diencephalon مغز پساپیشین syn. interbrain, betweenbrain EEG → electroencephalogram electroencephalogram abbr. EEG الکترومغزنگاره، نوار مغز electroencephalograph الکترومغزنگار electroencephalography الکترومغزنگاری electroencephaloscope الکترومغزنما electromyogram الکتروماهیچه‌نگاره، نوارماهیچه electromyograph الکتروماهیچه‌نگار electromyography الکتروماهیچه‌نگاری abbr. EMG EMG → electromyography endbrain → telencephalon end plate potential پتانسیل صفحه پایانی EP → evoked potential esophageal electrocardiogram الکتروقلب‌نگاره سرخ‌نایی event-related potential پتانسیل رخدادی evoked cortical potential پتانسیل برانگیخته قشری syn. cortical evoked potential evoked potential پتانسیل برانگیخته abbr. EP excessive accommodation تطابق اضافی fasciculation ماهیچه‌لرزه fasciculation potential پتانسیل ماهیچه‌لرزه fibrillation تارلرزه fibrillation potential پتانسیل تارلرزه forebrain → prosencephalon forebrain vesicle → prosencephalon generator potential پتانسیل مولد syn. receptor potential high-threshold mechanoreceptor گیرنده مکانیکی آستانه‌بالا hindbrain → rhombencephalon hindbrain vesicle → rhombencephalon hydrocele spinalis → spina bifida hydrosyringomyelia → syringomyelia interbrain → diencephalon intracardiac electrocardiogram الکتروقلب‌نگاره درون‌قلبی lumbar puncture مازه‌مَکِش syn. spinal puncture, thecal puncture, rachiocentesis , spinal tap mechanical nociceptor دردگیرنده مکانیکی mechanoreceptor گیرنده مکانیکی mechanosensory حسی ـ مکانیکی meningocele شامه‌برونی meningomyelocele شامه ـ نخاع‌برونی mesencephalon میان‌مغز syn. midbrain, midbrain vesicle mesencephalotomy میان‌مغزبُری metencephalon مغز پیشاپسین syn. afterbrain metencephalospinal نخاعی ـ مغزپیشاپسینی midbrain → mesencephalon midbrain vesicle → mesencephalon Morvan’s syndrome → syringomyelia motor unit action potential → motor unit potential motor unit potential پتانسیل واحد حرکتی abbr. MUP syn. motor unit action potential, MUAP MUAP → motor unit potential MUP → motor unit potential myelencephalospinal نخاعی ـ مغزپسینی myelocele نخاع‌برونی myelosyringosis → syringomyelia negative afterpotential پس‌پتانسیل منفی nerve accommodation تطابق عصبی syn. accommodation neuromodulator پی‌ترازه nociception دردادراک syn. nociperception, pain sense, algesia, algesthesia nociceptor دردگیرنده nocifensor دردحفاظ noci-influence درداثر nociperception → nociception optic chiasma / optic chiasm چلیپای بینایی syn. chiasma opticum, optic decussation optic decussation → optic chiasma pacemaker potential پتانسیل پیش‌آهنگ pain sense → nociception polymodal nociceptor دردگیرنده چندمحرکی syn. C-fiber nociceptor علوم پایه پزشکی positive afterpotential پس‌پتانسیل مثبت primitive groove ناوک آغازین proencephalon → prosencephalon prosencephalon پیشامغز syn. forebrain, forebrain vesicle rachiocentesis → lumbar puncture receptor potential → generator potential relative accommodation تطابق نسبی rhombencephalon پس‌مغز syn. hindbrain, hindbrain vesicle satellite potential پتانسیل حاشیه‌ای sensory nerve action potential → sensory potential sensory potential پتانسیل حسی syn. sensory nerve action potential, SNAP, compound sensory nerve action potential sensory transduction ترارسانی حسی SEP → somatosensory evoked potential SNAP → sensory potential somatopathy تن‌آسیب somatopleure تن‌پرده somatosensory evoked potential abbr. SEP پتانسیل برانگیخته حسی‌پیکری spina bifida مهره‌شکاف syn. hydrocele spinalis, cleft spine spina bifida anterior مهره‌شکاف پیشین spina bifida aperta → spina bifida manifesta spina bifida cystica مهره‌شکاف کیسه‌ای spina bifida manifesta مهره‌شکاف آشکار syn. spina bifida aperta spina bifida occulta مهره‌‌شکاف پنهان spina bifida posterior مهره‌شکاف پسین spinal puncture → lumbar puncture spinal tap → lumbar puncture subnormal accommodation تطابق فروهنجار sulcus limitans شیار کناری sulcus limitans ventriculorum cerebri شیار کناری بطنهای مغز syringomyelia نخاع‌گشادگی syn. cavitary myelitis, hydrosyringomyelia, Morvan’s syndrome, myelosyringosis, syringomyelic syndrome, syringomyelus syringomyelic syndrome → syringomyelia syringomyelus → syringomyelia telencephalisation / telencephalization تکوین مغز پیشین telencephalon مغز پیشین syn. endbrain thecal puncture → lumbar puncture VEP → visual evoked potential visual evoked cortical potential → visual evoked potential visual evoked potential abbr. VEP پتانسیل برانگیخته بینایی syn. visual evoked cortical potential visual transduction ترارسانی بینایی علوم جغرافیایی شاخه جغرافیای طبیعی archipelago1 دریای پُرجزیره archipelago2 مجمع‌الجزایر Arctic archipelago مجمع‌الجزایر شمالگانی atoll خوست coral reef آبسنگ مرجانی highland ice فلات‌یخ ice desert بیابان یخ icefall یخشار inland ice یخ درون‌خشکی lake ice یخ دریاچه reef آبسنگ river ice یخ رودخانه snowfield میدان برف علوم جوّ accessory cloud اَبر فرعی accumulation انباشت active cloud اَبر فعال air hoar1 هوابشم air hoar 2 → ice fog amorphous sky آسمان اَریخت anchor ice لنگر‌یخ syn. bottom ice علوم پایه پزشکی ـ علوم جغرافیایی ـ علوم arched squall تُندوَزه کمانی arctic mist تُنُک‌مِه شمالگان backdoor cold front جبهه سرد چپ‌راه baroclinic leaf برگ کژفشار barrage cloud اَبر سدی Besson nephoscope اَبرنمای بِسون blind drainage زهکشی کور blink چشمک bottom ice → anchor ice candle ice یخ شمعکی CCN هماب CCN counter شمارگر هماب ceiling light → ceiling projector ceiling projector نورافکن سقف‌یاب syn. cloud searchlight, ceiling light closed cells یاخته‌های بسته closed-cell stratocumulus پوشن‌کومه‌ای یاخته‌بسته closed circulation گردش بسته closed drainage زهکشی بسته closed-drainage area پهنه زهکشی بسته closed high پُرفشار بسته closed low کم‌فشار بسته closed system سامانه بسته close pack ice یخ‌تود بسته closure assumptions فرضهای بستاری closure problem مسئله بستار cloud camera دوربین اَبر cloud cluster خوشه‌اَبر cloud condensation nuclei هسته‌های میعان اَبر cloud condensation nuclei counter شمارگر هسته‌های میعان اَبر cloud-detection radar رادار آشکارسازی اَبر cloud drop قطره اَبر syn. cloud droplet2 cloud droplet1 قطرک اَبر cloud droplet2 → cloud drop cloud-drop sampler نمونه‌بردار قطره اَبر cloud echo پژواک اَبر cloud electrification باردارشدن اَبر cloud element جزء اَبر cloud etage طبقه اَبر cloud feedback بازخورد اَبر cloud flash درخش اَبر cloud formation شکل‌گیری اَبر cloud genera → cloud genus cloud genus سرده اَبر syn. cloud genera cloud gun تفنگ اَبر cloud identification شناسایی اَبر cloud layer لایه اَبر cloud level تراز اَبر cloud line خط اَبر cloud microphysics خُردفیزیک اَبر cloud mirror آینه اَبرنما cloud motion vector بُردار حرکت اَبر cloud nucleus هسته اَبر cloud optical depth ژرفای نوری اَبر cloud particle ذره اَبر cloud physics فیزیک اَبر cloud searchlight → ceiling projector cloud shield سپراَبر cloud streaks رگه‌گان اَبر cloud symbol نماد اَبر cloud system سامانه اَبر syn. nephsystem cloud-to-cloud flash درخش اَبربه‌اَبر cloud-to-ground flash درخش اَبربه‌زمین syn. ground flashعلوم جوّ cloud top قله اَبر cloud tracer اَبر ردیاب cloudy day روز اَبری cloudy sky آسمان اَبری cold front جبهه سرد cold-front thunderstorm توفان تندری جبهه سرد cold-front wave موج جبهه سرد comb nephoscope اَبرنمای شانه‌ای convective overturn واژگونی همرفتی corn snow برف دانه‌دانه syn. granular snow crevasse hoar شکاف‌بشم cyclonic scale مقیاس چرخندی depth hoar ژرفا‌بشم syn. sugar snow direct-vision nephoscope اَبرنمای دیدمستقیم diurnal tide کِشَند روزانه dry snow برف خشک fast ice یخ بسته syn. land fast ice forked lightning آذرخش چنگالی fossil ice یخ فسیلی frazil → frazil crystals frazil crystals خاکه‌بلور syn. frazil frazil ice خاکه‌یخ frontal system سامانه جبهه‌ای frost climate اقلیم یخبندان frost feathers → ice feathers frost flakes → ice fog frost fog → ice fog frozen fog → ice fog علوم جوّ granular snow → corn snow grease ice یخ چربی‌گون syn. ice fat, lard ice green snow برف سبز grid nephoscope اَبرنمای شبکه‌ای ground flash → cloud-to-ground flash ground ice زمین‌یخ height of tide ارتفاع کِشَند high cloud اَبر بالا high etage اَبر طبقه بالا highland ice فلات‌یخ high-level cloud اَبر تراز بالا hoar → hoarfrost hoar crystal بشم‌بلور hoarfrost بشم syn. hoar IAC → international analysis code ice blink یخ‌چشمک ice-cap climate اقلیم کلاهک یخی ice crust1 یخ‌‌پوسته1 ice crust2 یخ‌پوسته2 syn. ice rind ice-crystal cloud اَبر یخ‌بلور ice-crystal fog یخ‌بلورمِه ice day روز یخی ice desert بیابان یخ icefall یخشار ice fat → grease ice ice feathers یخ‌پَر syn. frost feathers ice field میدان یخ ice flowers یخ‌گُل ice fog یخ‌مِه syn. frozen fog, frost fog, frost flakes, air hoar2, rime fog ice foot یخ‌پوزه ice needle سوزنک یخی ice pack → pack ice ice prism منشور یخی ice rind → ice crust2 inland ice یخ درون‌خشکی interior blind drainage زهکشی درون‌کور internal drainage زهکشی درونی international analysis code abbr. IAC کُد واکاوی بین‌المللی intracloud flash درخش درون‌اَبر isoneph هم‌اَبرناکی lake ice یخ دریاچه land fast ice → fast ice land ice خشکی‌یخ land sky آسمان خشکی lard ice → grease ice leaf cloud برگ‌اَبر lightning stroke کوب آذرخش liquid water loading بار آب مایع low cloud اَبر پایین low etage اَبر طبقه پایین low-level cloud اَبر تراز پایین mackerel sky آسمان‌پیسه main stroke کوب اصلی MCC هم‌هم MCS سهم medium cloud اَبر میانی medium-level cloud اَبر تراز میانی syn. middle-level cloud mesoscale convective complex همتافت همرفتی میان‌مقیاس mesoscale convective system سامانه همرفتی میان‌مقیاس meteorolgical tide کِشَند هواشناختی middle etage اَبر طبقه میانی middle-level cloud → medium-level cloud mirror nephoscope اَبرنمای آینه‌ای mother-cloud مادراَبر needle ice یخ سوزنکی nephanalysis اَبرکاوی nephcurve خم ‌اَبر nephelometer → nephometer nepheloscope1 اَبرساز nepheloscope2 دماوَردنما nephology اَبرشناسی nephometer اَبرناکی‌سنج syn. nephelometer nephoscope اَبرنما nephsystem → cloud system new snow برف تازه old snow برف کهنه open - cell cumulus کومه‌ای یاخته‌باز open cells یاخته‌های باز open pack ice یخ‌تود باز orographic cloud اَبر کوهساری overturn واژگونی2 overturning واژگونی1 pack ice یخ‌تود syn. ice pack pancake ice یخ تابه‌ای passive cloud اَبر نافعال penknife ice یخ قلمی periglacial climate اقلیم پیرایخساری perpetual frost climate اقلیم یخبندان دائمی precipitable water آب بارش‌شو precipitable water vapour بخار آب بارش‌شو precipitation shield سپراَبر بارشی pressure ice یخ فشاری rain crust باران‌پوسته red snow برف سرخ reflecting nephoscope اَبرنمای بازتابی return stroke کوب برگشت rime fog → ice fog rise of tide خیز کِشَند syn. tidal rise river ice یخ رودخانه sea ice دریایخ sky slightly clouded آسمان کم‌اَبر snow accumulation انباشت برف snow blink برف‌چشمک syn. snow sky snow crust برف‌پوسته snow crystal بلور برف snow depth ژرفای برف snowfield میدان برف snow flake پَرَک برف snow ice برف‌یخ snow sky → snow blink solar tide خورکِشَند spring crust بهارپوسته spring snow برف بهاره stone ice سنگ‌یخ streak lightning آذرخش رگه‌ای subfrontal cloud اَبر زیرجبهه‌ای subsoil ice یخ زیر خاک subterranean ice یخ زیر زمین syn. underground iceعلوم جوّ ـ علوم سلامت sugar snow → depth hoar sun crust خورپوسته supercooled cloud اَبر اَبَرسرد supercooled fog مِه اَبَر‌سرد supercooled rain باران اَبَرسرد supercooled water آب اَبَرسرد supplementary cloud features → supplementary features supplementary features سیماهای تکمیلی syn. supplementary cloud features surface hoar بشم سطحی synoptic scale مقیاس همدیدی tidal bore اُشتُرک کِشَند tidal pool حوضچه کِشَندی syn. tide pool tidal rise → rise of tide tide pool → tidal pool total cloud cover کل پوشش اَبر underground ice → subterranean ice very wet snow برف خیلی ‌تر vortex cloud street راه‌گون‌اَبر تاوه‌ای warm cloud اَبر گرم warm front جبهه گرم warm-front wave موج جبهه گرم water cloud آب‌اَبر water sky آسمان دریا wave cyclone چرخند موجی syn. wave depression wave depression → wave cyclone wet snow برف تر wind crust بادپوسته wind setup → wind tide wind slab بادتختال wind tide بادکِشَند syn. wind setup zigzag lightning آذرخش زیگزاگی علوم سلامت adjusted rate میزان تعدیل‌یافته adjustment تعدیل admission rate bias سوگیری میزان بستری analytic(al) study مطالعه تحلیلی ascertainment bias سوگیری اثبات Berksonian bias → Berkson’s bias Berkson’s bias سوگیری برکسونی syn. Berksonian bias bias سوگیری care مراقبت1 case مورد case cohort study مطالعه موردهم‌گروهی case control study مطالعه موردشاهدی case series مجموعه موردها case study مطالعه موردی CCU → coronary care unit cohort هم‌گروه cohort study مطالعه هم‌گروهی confounding bias سوگیری مخدوش‌کننده contagion سرایت contagious مسری control group گروه شاهد controls شاهدها coronary care unit بخش مراقبت‌های قلبی abbr. CCU cross-sectional study مطالعه مقطعی crude rate میزان خام descriptive study مطالعه توصیفی design bias سوگیری طراحی ecological study مطالعه بوم‌شناختی experimental study مطالعه تجربی follow-up study مطالعه پیگیر health سلامت health behaviour رفتار سلامت‌محور health care مراقبت‌های سلامت health education آموزش سلامت health policy سیاست سلامت health promotion ارتقای سلامت health sciences علوم سلامت health services خدمات سلامت health survey پیمایش سلامت healthy سالم historical cohort study مطالعه هم‌گروهی تاریخی hygiene بهداشت hygienic بهداشتی hygienist بهداشت‌کار ICU → intensive care unit infection عفونت infectious disease بیماری عفونی infestation آلودگی بیرونی information bias سوگیری اطلاعات instrument bias سوگیری ابزار intensive care unit بخش مراقبت‌های ویژه abbr. ICU intervention)al( study مطالعه مداخله‌ای intervention study → intervention)al( study interviewer bias سوگیری مصاحبه‌گر longitudinal study مطالعه طولی non-contagious غیرمسری nonexperimental study → observational studyعلوم سلامت ـ علوم سیاسی observational study مطالعه مشاهده‌ای syn. nonexperimental study observer bias سوگیری مشاهده‌گر pilot investigation → pilot study pilot study مطالعه راهنما syn. pilot investigation prevalence study مطالعه شیوع prospective cohort study مطالعه هم‌گروهی آینده‌نگر publication bias سوگیری انتشار public health سلامت همگانی recall bias سوگیری یادآوری reporting bias سوگیری گزارشی response bias سوگیری پاسخ retrospective cohort study مطالعه هم‌گروهی گذشته‌نگر sampling bias سوگیری نمونه‌گیری selection bias سوگیری انتخاب self-selection bias سوگیری خودانتخابی specific rate میزان ویژه surveillance مراقبت2، فرابینی surveillance system سامانه مراقبت، سامانه فرابینی survey پیمایش survey instrument ابزار پیمایش transmissible قابل ‌انتقال transmission انتقال well-being آسایش علوم سیاسی و روابط بین‌الملل armed neutrality بی‌طرفی مسلح bipolarity دوقطبیت caucus رایزنش citizen diplomacy → second track diplomacy classical realism واقع‌گرایی کلاسیک declinism افول‌باوری declinist افول‌باور defensive structural realism واقع‌گرایی ساختاری تدافعی delegation تفویض delegation of authority تفویض اختیار delegation of power تفویض قدرت democratic peace صلح مردم‌سالاران democratic peace theory نظریه صلح مردم‌سالاران devolution قدرت‌سپاری syn. power-sharing1 global level of analysis سطح جهانی تحلیل syn. system-level analysis global north جهان شمال، شمال global south جهان جنوب، جنوب groupthink گروه‌زدگی ideal peace صلح آرمانی individual-level analysis سطح فردی تحلیل syn. individual level of analysis individual level of analysis → individual-level analysis intermestic ملیـ بین‌المللی irredentism بازپیوندخواهی irredentist بازپیوندخواه isolationism انزواطلبی isolationist انزواطلب level of analysis سطح تحلیل long-cycle theory نظریه چرخه سلطه long peace صلح دیرپا machtpolitik / Machtpolitik (de.) → power politics mirror image کژفهمی multiple advocacy عقل ‌جمعی multipolarity چندقطبیت multi-track diplomacy دیپلماسی چندمسیره negative peace صلح سلبی neoclassical realism واقع‌گرایی نوکلاسیک neorealism نوواقع‌گرایی syn. new realism neotraditional realism واقع‌گرایی نوسنتی neutral بی‌طرف neutralism سیاست بی‌طرفی neutrality بی‌طرفی new realism → neorealism nonaligned movement / non-aligned movement جنبش عدم ‌تعهد nonalignment / non - alignment عدم ‌تعهد nonpolarity بی‌قطبی non-state actor کنشگر نادولت non-state nation ملت دولتجو offensive structural realism واقع‌گرایی ساختاری تهاجمی peacebuilding تثبیت صلح peace corps سپاه صلح peace dividend بهره صلح peacemaking صلح‌آفرینی peace offensive صلح‌کوشی peace process فرایند صلح peace research صلح‌پژوهی peace support operation abbr. PSO عملیات پشتیبانی از صلح peace treaty عهدنامه صلح syn. treaty of peaceعلوم سیاسی ـ علوم کتابداری permanent neutrality بی‌طرفی دائم syn. perpetual neutrality perpetual neutrality → permanent neutrality perpetual peace صلح ماندگار polaritly قطبیت pooled sovereignty حاکمیت تجمیعی positive peace صلح ایجابی power politics سیاست قدرت‌پایه syn. machtpolitik power-sharing1 → devolution power-sharing 2 همفرمانی، مشارکت در قدرت PSO → peace support operation realism واقع‌گرایی realpolitik /Realpolitik (de.) سیاست واقع‌گرا second track diplomacy دیپلماسی مسیر دو syn. track two diplomacy, citizen diplomacy state-level analysis سطح ملی تحلیل syn. state level of analysis state level of analysis → state-level analysis structural realism واقع‌گرایی ساختاری system-level analysis → global level of analysis track two diplomacy → second track diplomacy treaty of peace → peace treaty twin-track diplomacy دیپلماسی دومسیره two-level game تصمیم دووجهی unipolarity تک‌قطبیت unitary actor کنشگر یکپارچه unitary government → unitary state unitary state حکومت یکپارچه syn. unitary government war-weariness hypothesis فرضیه ملال از جنگ علوم کتابداری و اطلاع‌رسانی accuracy of information → information accuracy articulation of information → information articulation data privacy → information privacy digital object برنمود رقمی، شیء رقمی digital object identifier شناسانه برنمود رقمی، شناسانه شیء رقمی abbr. DOI DOI → digital object identifier heterogeneous information system سامانه اطلاعاتی ناهمگن IB → information behaviour IFS → information fatigue syndrome II → information integration infographics → information graphics infomania اطلاع‌شیدایی infomapping → information mapping information accuracy درستی اطلاعات syn. accuracy of information information agency بنگاه اطلاع‌گزاری، اطلاع‌گزاری information agent اطلاع‌گزار informationalisation / informationalization اطلاعاتی شدن information analysis تحلیل اطلاعات information analyst تحلیلگر اطلاعات information articulation رساسازی اطلاعات syn. articulation of information information artifact اطلاع‌افزار syn. information ware, infoware information asymmetry نامتقارنی اطلاعاتی information behaviour رفتار اطلاعاتی abbr. IB information channel مجرای اطلاعاتی information cue → information scent information design طراحی اطلاعات information divide → information gap information ecology بوم‌شناسی اطلاعات information environment محیط اطلاعاتی information environmentalism محیط‌بانی اطلاعات information fatigue syndrome abbr. IFS نشانگان خستگی اطلاعاتی information foraging اطلاع‌پالی information format قالب اطلاعاتی syn. information presentation information fusion هم‌جوشانی اطلاعات information gap شکاف اطلاعاتی syn. information divide information gathering گردآوری اطلاعات information gathering strategy راهبرد گردآوری اطلاعات information graphics اطلاع‌نگاشت syn. infographics information handling اطلاع‌آمایی information heterogeneity ناهمگنی اطلاعاتی information identifier شناسانه اطلاعات information infrastructure زیرساخت اطلاعاتی syn. infostructureعلوم کتابداری و اطلاع‌رسانی information integration abbr. II یکپارچه‌سازی اطلاعات information integrity یکپارچگی اطلاعات information mapping اطلاع‌نگاری syn. infomapping information paralysis فلج اطلاعاتی information presentation → information format information privacy حریم اطلاعاتی syn. data privacy, privacy of information information provider فراهم‌ساز اطلاعات abbr. IP information quality کیفیت اطلاعات abbr. IQ information quality assessment کیفیت‌سنجی اطلاعات information relevance ربط اطلاعاتی information resource → information source information scent سرنخ اطلاعاتی syn. information cue information security امنیت اطلاعات abbr. INFOSEC information services خدمات اطلاعاتی information society جامعه اطلاعاتی abbr. InSoc information source منبع اطلاعاتی syn. information resource information space فضای اطلاعاتی information system سامانه اطلاعاتی information universe جهان اطلاعاتی information use behaviour رفتار کاربری اطلاعات information visualisation / information visualization دیداری‌سازی اطلاعات information ware → information artifact information wave موج اطلاعاتی informativeness اطلاع‌دهندگی INFOSEC → information security infostructure → information infrastructure InSoc → information society infoware → information artifact IP → information provider IQ → information quality library information services خدمات اطلاعاتی کتابخانه macro - ecology of information کلان‌بوم‌شناسی اطلاعات micro - ecology of information خُرد‌بوم‌شناسی اطلاعات navigation of information space ناوش فضای اطلاعاتی privacy of information → information privacy recorded information اطلاعات مضبوط semi-structured information اطلاعات نیم‌ساختمند structured information اطلاعات ساختمند unstructured information اطلاعات ناساختمند علوم نظامی administrative movement حرکت اداری advanced base پایگاه رده جلو advanced operations base پایگاه عملیاتی رده جلو aircraft handover → handover air staging unit واحد آماده‌سازی پرواز، واپر airstrip باند اضطراری air superiority برتری هوایی air supremacy سلطه هوایی ammunition ship ناو مهمات‌بَر، مهمات‌بَر amphibious force نیروی آب‌خاکی amphibious group گروه آب‌خاکی amphibious operation عملیات آب‌خاکی amphibious squadron ناوگروه آب‌خاکی area assessment ارزیابی منطقه area of interest منطقه توجه armed naval ship → man of war arming مسلح کردن artillery fire plan table طرح آتش assembly area منطقه تجمع biocrime زیست‌جُرم bombarded site → bomb site bombing site → bomb site bomb release point نقطه رهاسازی بمب bomb site محل بمباران syn. bombing site, bombarded site booby trap تله انفجاری boresafe fuse / boresafe fuze ماسوره ضامن‌دار bound خیز boundary خط حد bug شنودافزار bugged تحتِ شنود bugging شنودگذاری bunker زیرپناه cam-car خودروِ دوربین‌دار casemate سنگر توپ chain of command سلسه‌مراتب فرماندهی civil defense دفاع غیرنظامی combat and operational stress فشار روانی رزمیـ عملیاتی command destruct سامانه انهدام به‌فرمان، انهدام به‌فرمان compartmentation حیطه‌بندی contact mine مین ضربه‌ای continuous fire آتش پایدار crater قیف انفجار crime prevention پیشگیری جُرم critical item اقلام حیاتی dan buoy شناوه نشان‌گذار darken ship تاریک‌سازی ناو de-arming غیرمسلح کردن، ضامن کردن syn. safing debugging شنودزدایی departmental intelligence اطلاعات سازمانی distributed fire آتش پخشیده division ناودسته doublespeak دوگانه‌گویی dud مهمات عمل‌نکرده emission control واپایش تابش entanglement1 گیرانداز entanglement2 مانع evasion and escape گریز و فرار explosive train زنجیره انفجار FFE → fire for effect fighting ship → man of war fingerprint card برگ انگشت‌نگاری fire for effect آتش مؤثر abbr. FFE علوم نظامی FL → flashing light flashing light چراغ چشمک‌زن abbr. FL fleet oilers سوخت‌رسان ناوگان flotilla ناوتیپ foxhole سنگر حفره‌روباه ghost surveillance مراقبت نامحسوس grazing fire آتش تراش GTL → gun-target line guerrilla چریک gun-target line خط قبضهـ هدف abbr. GTL hand-made bomb → improvised explosive device handoff → handover handover واگذاری هواگرد syn. aircraft handover, handoff hang fire وقفه در آتش hate crime جُرم نفرت‌محور heliborne بال‌بُرد high-payoff targets هدف پرارزش identification friend or foe رادار شناخت دوست از دشمن identity theft سرقت هویت IFF رشداد improvised explosive device بمب دست‌ساز syn. hand-made bomb kingstone valve شیرفلکه توازن life boat قایق نجات life buoy شناوه نجات life ring حلقه نجات light line خط چراغ‌جنگی line of aim خط نشانه‌روی line of departure خط عزیمت line of fall خط فرود line of retirement خط عقب‌روی live scan انگشت‌نگاری خودکار loophole روزنه magnetic mine مین مغناطیسی manned aircraft هواگرد باسرنشین man of war ناو جنگی syn. fighting ship, armed naval ship, warship mine layer مین‌گذار syn. mine planter ship mine planter ship → mine layer mine sweeper مین‌روب mine sweeping مین‌روبی mission capable مأموریت پذیر moving target indicator تحرک‌نما multiple kill capability توانمندی انهدام چندگانه، تاچ observer-target line خط دید‌بانـ هدف on-call → on-call fire on-call fire آتش درخواستی syn. on-call parapet خاکریز personal locator beacon نشان‌فرست همراه phase line خط خیز prearranged fire آتش طرح‌ریزی‌شده ranging فاصله‌یابی ration dense جیره فشرده rifle trench سنگر جنگ‌افزار safing → de-arming searching fire آتش غلتان self- destroying fuse ماسوره خودانهدامی syn. self-detonating fuse self-detonating fuse → self-destroying fuse sensor seeding حسگرریزی sick leave مرخصی پزشکی slit trench سنگر گروهی sonobuoy شناوه صوتی squadron1 گردان هوایی squadron2 ناوگروه suppressive fire آتش سرکوب tactical راهکنشی tactician راهکنش‌شناس tactics راهکنش task fleet ناوگان رزمی technocrime فن‌جُرم threat-oriented munitions مهمات تهدیدنگر trench سنگر trench knife کارد سنگری UGV زهپاد unmanned aircraft هواگرد بی‌سرنشین unmanned aircraft system سامانه هواگرد بی‌سرنشین unmanned ground vehicle وسیله زمینی هدایت‌پذیر از دور unmanned underwater vehicle شناور هدایت‌پذیر از دور UUV شهپاد voice stress analysis تنش‌کاوی صوت warship → man of war zone of fire منطقه آتش علوم و فنّاوری غذا abattoir مجتمع کشتارگاهی antifreeze protein پروتئین ضدیخ aspic لرزانک گوشت syn. aspic gelée, aspic jelly aspic gelée → aspic aspic jelly → aspic beef گوشت گاو beef extract عصاره گوشت گاو black beef → dark cutting meat bleeding خون‌گیری syn. exsanguination boar odour → boar taint boar taint بوی نری syn. boar odour boning استخوان‌زدایی bouillon پایه سوپ brined meat گوشت آب‌نمکی brisket سرسینه broiler مرغ گوشتی syn. chicken broiler, broiler chicken broiler chicken → broiler broiler meat گوشت مرغ گوشتی syn. chicken meat2, broiler muscles broiler muscles → broiler meat bull گاو نر calf گوساله calf rennet پنیرمایه گوساله capon خروس اخته capretto گوشت بزغاله‌شیری carcass لاشه casing پوسته cattle گاو CCMP رنگوپخت charcuterie product فراورده گوشتی سرد cheese ripening رسیدن پنیر chicken1 گوشت مرغ syn. chicken meat1 chicken 2 مرغ chicken broiler → broiler علوم و فنّاوری غذا chicken drumstick ساق مرغ chicken meat1 → chicken1 chicken meat 2 → broiler meat chicken mince مرغ چرخ‌کرده syn. ground chicken chicken nugget لقمه‌مرغ chicken sausage سوسیس مرغ chopping board تخته‌ساطور chuck گردن cock خروس بالغ cockerel جوجه‌خروس cold boning استخوان‌زدایی سرد cold chain زنجیره سرمایش cold room tempering دماآمایی سردخانه‌ای comminution ساطوری ‌کردن compressimeter تراکم‌سنج cooked cured-meat pigment رنگدانه گوشت عمل‌آمده پخته cow گاو ماده cryovac بسته‌بندی زم‌خلئی cured meat گوشت عمل‌آمده dark cutter beef → dark cutting meat dark cutting defect سیاه‌بُرشی dark cutting meat گوشت سیاه‌بُرش syn. black beef, dark cutter beef darkening سیاه‌شدگی dark firm dry defect علوم و فنّاوری غذا abbr. DFD آسیب سیاهی‌سفتی‌خشکی deboning استخوان‌گیری defeathering پَرکَنی dehairing موگیری DFD → dark firm dry defect dicing نگینی ‌کردن doming گنبدی شدن dressing 1 روریز dressing 2 روریزی dressing 3 لاشه‌پیرایی dried meat گوشت خشک drip خونابه dripping اشک کباب electrical stimulation تحریک برقی electrical stunning بی‌حسی برقی endpoint temp دمای پایانی syn. endpoint temperature endpoint temperature → endpoint temp evisceration آلایش‌گیری exsanguination → bleeding extract عصاره filleting فیله‌گیری flank قلوه‌گاه fluidised bed / fluidized bed بستر سیال forcemeat stuffings گوشت‌مایه fowl طیور fritter لقمه‌سوخاری functional properties خواص عملکردی game meat گوشت شکار ground chicken → chicken mince gutting تخلیه شکم ماهی heifer تلیسه hen مرغ بالغ hen meat گوشت مرغ بالغ hot boning استخوان‌زدایی گرم juiciness آبداری syn. succulence juicy آبدار syn. succulent lean گوشت کم‌چربی marbling مرمری شدن marinade ترچاشنی meat aging رسیده‌سازی گوشت meat alternative → meat substitute meat analogue شبه‌گوشت meat ball گوشت قل‌قلی meat conditioning آمایش گوشت meat emulsion نامیزه گوشت meat extender گسترده‌ساز گوشت meat extract عصاره گوشت meat paste خمیر گوشت meat safe جاگوشتی meat substitute جانشین گوشت syn. meat alternative meat-processing plant کارخانه فراوری گوشت mechanical boning استخوان‌زدایی مکانیکی mechanically recovered meat پس‌گوشت microwave tempering دما‌آمایی ریزموجی middle cutting نیم‌شقه کردن offal آلایش syn. variety meats pale soft exudative defect abbr. PSE آسیب کم‌رنگی‌نرمی‌تراویدگی penetrometer نفوذسنج penetrometry نفوذسنجی plate سینه pomace تفاله poultry ماکیان PSE → pale soft exudative defect pullet جوجه گوشتی pulp پارَک pulping پارَک‌سازی reconstituted meat product → restructured meat product rendering گداختن restructured meat product فراورده گوشتی بازساخته syn. reconstituted meat product rib دنده2 rigor mortis جمود لاشه rigorometer جمودسنج round بالاران scaling فلس‌گیری seasoners → seasonings seasoning چاشنی‌زنی seasonings چاشنی مخلوط syn. seasoners shank 1 سردست shank 2 ران simulated food غذای شبیه‌سازی‌شده sirloin راسته skinning پوست‌کَنی slaughter کشتار، سلاخی slaughterhouse کشتارگاه splitting شقه ‌کردن spreadability پخش‌پذیری steer گاو نر اخته stomach شکمبه succulence → juiciness succulent → juicy tenderloin فیله textured vegetable protein پروتئین بافت‌دار گیاهی texture profile analysis بررسی خواص بافت thigh بالاران مرغ trimming پاک کردن tripe سیرابی‌شیردان tumbling ورزآوری variety meats → offal علوم و فنّاوری غذا ـ عمومی ـ veal گوشت گوساله veterinary inspection بازرسی دامپزشکی،بازرسی دامپزشکی گوشت، بازرسی گوشت عمومی escort 1 همپا، همپایان escort 2 همپایی fast food غذای فوری fraction جناح grant پژوهانه logo نشان‌واره view دید، چشم‌انداز، منظره فیزیک acoustic transducer تراگذار صوتی antibaryon پادباریون antineutrino پادنوترینو antiquark پادکوارک artificial disintegration فروپاشی مصنوعی asymmetrical conductivity رسانندگی بی‌تقارن asymmetric unit واحد بی‌تقارن asymmetry بی‌تقارنی baryogensis باریون‌زایی baryon باریون baryon asymmetry بی‌تقارنی باریونی baryon number عدد باریونی baryon octet هشت‌تایی باریونی baryon resonance تشدید باریونی .(beamstrahlung / Beamstrahlung (de تابش باریکه‌ای biaxial stress تنش دومحوری chain fission yield بهره شکافت زنجیری circular polarized light نور قطبیده دایره‌ای cluster radioactivity پرتوزایی خوشه‌ای detrusion → shear strain diffuser پخشگر dynamic similarity تشابه دینامیکی electron neutrino نوترینوی الکترونی epithermal neutron نوترون فراگرمایی epithermal reactor واکنشگاه فراگرمایی، رآکتور فراگرمایی fission yield بهره شکافت hypersonic flow شارش برین‌‌صوتی hypersonics برین‌‌صوت‌شناسی hypersonic speed سرعت برین‌‌صوتی muon neutrino نوترینوی میونی neutrino نوترینو nuclear yield بهره هسته‌ای nucleosynthesis هسته‌زایی nutating antenna آنتن ناوشی nutation ناوش، رقص محوری period of vibration دوره ارتعاش plane strain کُرنش صفحه‌ای plane stress تنش صفحه‌ای polarized light نور قطبیده pressure gage / pressure gauge پیمانه فشار، فشارسنج principal axis of strain محور اصلی کُرنش principal axis of stress محور اصلی تنش principal plane of stress صفحه اصلی تنش principal strain کُرنش اصلی principal stress تنش اصلی pseudosymmetry شبه‌تقارن pure shear برش خالص pycnometer چگالی‌‌سنج، چگالی‌سنج مایع syn. pyknometer pycnometry چگالی‌سنجی، چگالی‌سنجی مایع pyknometer → pycnometer quark کوارک quenched spark gap کاف جرقه فرونشانشی quenching فرونشانی shadowgraph 1 سایه‌نگاری shadowgraph 2 سایه‌نگاشت syn. shadowgram secular equilibrium تعادل دیرپا shadowgram → shadowgraph2 shear strain کُرنش برشی syn. detrusion sonic radiation تابش صوتی sonics صوت‌پردازی sonic spark chamber اتاقک جرقه صوتی subcritical flow شارش زیربحرانی subsonic flow شارش زیرصوتی subsonic speed سرعت زیرصوتی supercentrifuge اَبَرگریزانه supercritical flow شارش اَبَربحرانی supersonic aerodynamics آئرودینامیک اَبَرصوتی supersonic diffuser پخشگر اَبَرصوتی supersonic flow شارش اَبَرصوتی tandem accelerator شتابدهنده دومرحله‌ای tangential acceleration شتاب مماسی tangential velocity سرعت مماسی tangential wave path مسیر موج مماسی tau neutrino نوترینوی تاؤ tensile strain کُرنش کششی tensile strength استحکام کششی tensile stress تنش کششی thermal cross section سطح مقطع گرمایی thermal diffusion پخش گرمایی thermal energy انرژی گرمایی thermal reactor واکنشگاه گرمایی، رآکتور گرمایی thermal utilization factor ضریب بهره‌وری گرمایی transducer تراگذار transient equilibrium تعادل گذرا translational energy انرژی انتقالی translational equilibrium تعادل انتقالی transmutation تراجهش transonic flow شارش تراصوتی transonic range گستره تراصوتی transonic speed سرعت تراصوتی transport phenomena پدیده‌های ترابُرد transport theory نظریه ترابُرد turbulent flow شارش تلاطمی twin boundary مرز دوقلویی twin crystal بلور دوقلو two-component neutrino theory نظریه دومؤلفه‌ای نوترینو ultimate strength استحکام نهایی ultimate tensile strength استحکام کششی نهایی ultracentrifuge فراگریزانه ultrasonic echo پژواک فراصوتی ultrasonic grating constant ثابت توری فراصوتی ultrasonic light modulator مدوله‌ساز فراصوتی نور ultrasonic microscope ریزبین فراصوتی، میکروسکوپ فراصوتی ultrasonic radiation تابش فراصوتی ultrasonics فراصوت‌شناسی ultrasonic transducer تراگذار فراصوتی uniaxial crystal بلور تک‌محوره uniaxial stress تنش تک‌محوری unilateral conductivity رسانندگی یکسویه unpolarized light نور ناقطبیده vibrational energy انرژی ارتعاشی vibrational level تراز ارتعاشی vibrational quantum number عدد کوانتومی ارتعاشی vibrational spectrum طیف ارتعاشی vibrational state حالت ارتعاشی vibrational transition گذار ارتعاشی virtual displacement جابه‌جایی مجازی virtual work کار مجازی whisker تاره yield1 بهره yield2 تسلیم yield point نقطه تسلیم yield stress تنش تسلیم کشاورزی شاخه زراعت و اصلاح نباتات accent plant / accented plant آراگیاه acid-loving اسیددوست syn. acidophilus, acidophilic کشاورزی acidophilic → acid-loving acidophilus / acidophilous → acid-loving after cultivation خاک‌ورزی تکمیلی alkali-loving قلیادوست allopatric دگرجا bed depth عمق جوی bed width عرض جوی black earth → black soil black land → black soil black soil سیاه‌خاک syn. Chernozem, black earth, black land broken flat زمین شخم‌خورده buffer strip نوار سپر Chernozem → black soil chianophile → chionophile chilling سرمادهی chionophile برف‌دوست compost پوسال composting پوسش controlled pollination گرده‌افشانی واپایشی crop pasture محصول چَراپذیر deep feeder عمقی‌‌جذب deep - rooted ریشه‌عمقی DM → dry matter dormancy breaking خواب‌شکنی dry farming / dry-farming دیم‌کاری syn. dryland farming, rainfed agriculture dryland farming → dry farming dry matter ماده خشک abbr. DM dry matter accumulation تجمع ماده خشک dry matter disappearance کاهش ماده خشک epigeal روزمینی fang چنگالگی feeding value ارزش غذایی syn. nutritive value hull دان‌پوش hypogeal زیرزمینی lowland rice برنج آبی marginal crop محصول جنبی nursery خزانه nutritive value → feeding value open pollinated آزادگرده‌افشان open pollination آزادگرده‌افشانی pelleted feed → wafered hay potato seed بذر سیب‌زمینی rainfed agriculture → dry farming recalcitrant seed بذر کم‌عمر syn. unorthodox seed seed potato سیب‌زمینی بذر self-mulching soil خاک خودپوش self-pollinated خودگرده‌افشان self-pollination خودگرده‌افشانی shallow feeder سطحی‌جذب shallow-rooted ریشه‌سطحی sheaf بافه source-sink رابطه مبدأـ مقصد sprig برخه sprigging برخه‌کاری standing crop محصول سرپا stover زِبرکُلَش stubble کُلَش stubble crop کُلَش‌رو stubble cropping کشت کُلَشی stubble ground زمین کُلَش‌دار stubble incorporation دفن کُلَش stubble pasture زمین پَس‌چَر stubble plough گاوآهن کُلَش stubble retention حفظ کُلَش suicide seed بذر اَبتر sympatric همجا syringing آب‌فشانی tip burn نوک‌سوختگی top crop چین آخر understorey / understory زیراُشکوب unorthodox seed → recalcitrant seed upgrading عیارافزایی upland rice برنج دیم volunteer → volunteer plant volunteer plant گیاه ناخواسته syn. volunteer کشاورزی ـ گردشگری و جهانگردی wafered hay قرص علوفه syn. pelleted feed wind burn بادزدگی syn. wind injury wind injury → wind burn گردشگری و جهانگردی ACE tourism گردشگری تلفیقی active ecotourism → hard ecotourism activity coordinator → animateur adaptancy platform مشی سازگار admission fee → entrance fee admission ticket → entrance ticket advocacy platform مشی سودمحور ancillary services خدمات جنبی animateur برنامه‌گردان syn. activity coordinator assistance during travel سفریاری basic price قیمت پایه bath blanket → bath sheet bathrobe حوله لباسی bathroom linen ملزومات حوله‌ای bath sheet حوله قدی syn. bath blanket bedclothes → bed linen bedcover → bedspread bedding لوازم تختخواب bed linen ملزومات پارچه‌ای تخت syn. bedclothes bedspread روتختی syn. bedcover beginning of the journey آغاز سفر block booking ثبت ذخیره یکجا boat trip آب‌گشت booked up ظرفیت‌تکمیل booking ثبت ذخیره can. → cancellation canc. → cancellation cancellation لغو abbr. canc., can. cancellation by the traveler لغو به خواست مسافر cancellation charge خسارت لغو cancellation clause شرایط لغو check-in ورود check-in procedure روال ورود check-in time زمان ورود check - out خروج check - out procedure روال خروج check - out time زمان خروج computer information and booking system سامانه رایانه‌ای اطلاعات و ذخیره جا connecting transport حمل‌ونقل رابط consumptive tourism گردشگری طبیعت‌کاه crockery چینی‌جات cruet → cruet set گردشگری و جهانگردی cruet set چاشنی‌دان syn. cruet cruise director مدیر تفریحات کشتی cutlery کارد و چنگال deep ecotourism → hard ecotourism destination information اطلاعات مقصد double booking ثبت ذخیره مکرر syn. duplicate booking duplicate booking → double booking early booking ثبت ذخیره بهنگام eco-generalist ecotourism → soft ecotourism ecolodge بوم‌کلبه ecoresort complex مجتمع طبیعیـ تفریحی eco-specialist ecotourism → hard ecotourism end of the journey پایان سفر entrance fee ورودی syn. admission fee entrance ticket بلیت ورودی syn. admission ticket entry information about a country اطلاعات ورود geotourism زمین ـ گردشگری glassware بلورجات hard ecotourism طبیعت‌گردی تخصصی syn. active ecotourism, deep ecotourism,eco-specialist ecotourism household linen → linen iconic attraction جاذبه نمادی information about sport and leisure facilities اطلاعات فراغتی ـ ورزشی information about typical costs اطلاعات هزینه‌های محلی in-room check-out خروج رایانه‌ای interpretation جاذبه‌پردازی knowledge-based platform مشی دانش‌محور late check-out خروج با تأخیر linen ملزومات پارچه‌ای syn. household linen linen cupboard قفسه حوله و ‌ملافه maximum number of travelers حد مجاز مسافر maximum stay حداکثر اقامت minimum number of travelers حد نصاب مسافر minimum stay حداقل اقامت mountain guide کوه‌یار napkin دستمال سفره syn. table napkin, serviette napperon لچکی syn. slip cloth nature - based tourism گردشگری طبیعت‌محور option ثبت ذخیره مهلت‌دار optional tourism service خدمات اختیاری گردشگری panoramic tour منظرگشت passive ecotourism → soft ecotourism place setting وسایل غذاخوری یک‌نفره popular ecotourism → soft ecotourism pre-booking پیش‌ذخیره recreation activity فعالیت تفریحی recreation benefits مزایای فرصتهای تفریحی recreation diversity تنوع تفریحات بیرونی recreation experience تجربه تفریحی recreation opportunity فرصت تفریحی abbr. RO گردشگری و جهانگردی ـ موسیقی recreation setting تفریحکده syn. setting reduction for place of departure کاستی قیمت مبدأ replacement of a traveller مسافر جانشین restoration ecotourism طبیعت‌گردی احیاگر RO → recreation opportunity 3S tourism ساحل‌گردی serviette → napkin setting → recreation setting shallow ecotourism → soft ecotourism shore excursion گشت یک‌روزه ساحلی side plate پیش‌دستی silence cloth صداگیر single room supplement هزینه اتاق‌تکی site hardening پایدارسازی جاذبه slip cloth → napperon social attributes setting ویژگیهای اجتماعی تفریحکده soft ecotourism طبیعت‌گردی عمومی syn. passive ecotourism, shallow ecotourism, popular ecotourism,eco-generalist ecotourism special offer of travel پیشنهاد ویژه مسافرتی sport instructor مربی ورزش suitable recreation acres عرصه‌های مناسب تفریحی supplement for place of departure فزونی قیمت مبدأ table linens ملزومات پارچه‌ای میز table napkin → napkin table plan طرح چیدمان میزها، طرح چیدمان table skirt دامن میز table tent تبلیغ رومیزی syn. tent card tableware وسایل غذاخوری tent card → table tent ticket service خدمات تهیه بلیت tour director → tour manager tour escort → tour manager tour manager مدیر گشت syn. tour escort, tour director tourism multiplier ضریب افزاینده گردشگری tourism services خدمات گردشگری travel and tourism سیروسفر travel booking ثبت ذخیره سفر travel brochure دفترک سفر travel consulting مشاوره مسافرتی travel documentation مدارک سفر travel price قیمت سفر unsuitable recreation acres عرصه‌های نامناسب تفریحی visa information اطلاعات روادید visa service خدمات روادید موسیقی accidental علامت عَرَضی alteration درگشت syn. chromatic alteration altered chord آکورد درگشته ambitus محدوده لحنی arco → coll’arco موسیقی augmentation کشیدگی back صفحه زیر Bartók pizzicato → snap pizzicato bore جوف bounced → sautillé bouncing → sautillé bridge خرک .(syn. ponticello (it brush جارو button دکمه c.a. → coll’arco cantino → chanterelle .(chanterelle (fr سیم آهنگ syn. cantino (it.), melody string characteristic variation دگرش با مشخصه ثابت chromatic alteration → alteration .(coll’arco (it اجرای با‌کمانه، با‌کمانه abbr. c.a. syn. arco .(col legno (it اجرای چوب‌کمانه‌ای، چوب‌کمانه‌ای .(col legno battuto (it چوب‌کمانه‌ای زنشی .(col legno tratto (it چوب‌کمانه‌ای کششی compass → range conical bore جوف مخروطی constant - melody variation دگرش با لحن ثابت course هم‌کوک cylindrical bore جوف استوانه‌ای diminution فشردگی down - bow کمانه‌کشیِ راست .(embouchure (fr لَب‌گذاری syn. lip endpin پایه تحتانی، پایه extreme sul ponticello بیخِ خرک extreme sul tasto → sul tasto extreme fantasy variation دگرش فانتزی finger nail pizzicato زخمه‌ای ناخنی .(fioritura (it پیرایه .(flautando (it کمانه‌کشی فلوت‌وار، فلوت‌وار .(syn. flautato (it flautato → flautando formal - outline variation دگرش با طرح شکلیِ ثابت frog پاشنه syn. heel gettato → ricochet gewgaw → jew’s harp gliss. → glissando .(glissando (it سُر‍ش نغمه‌ای abbr. gliss. heel → frog jaw’s harp → jew’s harp jeté → recochet jew’s harp زنبورک syn. gewgaw, jew’s trump, jaw’s harp,trump jew’s trump → jew’s harp jumped → sautillé left - hand pizzicato زخمه‌ای دست ‌چپ .(legato (it اجرای متصل، متصل lip → embouchure logogenic کلام‌انگیخته louré → portato موسیقی mallet کوبک mallet instruments سازهای کوبکی marcando → marcato .(marcato (it برجسته .(syn. marcando (it melodic - outline variation دگرش با طرح لحنیِ ثابت melody string → chanterelle melogenic لحن‌انگیخته open string دست‌باز ord. → ordinario .(ordinario (it عادی abbr. ord. syn. ordinary ordinary → ordinario parallel scales گامهای هم‌پایه pathogenic حس‌انگیخته pizz. → pizzicato (.pizzicato (it اجرای زخمه‌ای، زخمه‌ای abbr. pizz. syn. plucked pizzicato slide سُرِشی زخمه‌ای plucked → pizzicato ponticello → bridge .(portamento (it سُر‍ِش .(portato (it کمانه‌کشی مستقل، مستقل .(syn. louré (fr range گستره صوتی، گستره syn. compass recitative گفتاواز .(recitativo accompagnato (it گفتاواز همراهی‌شونده .(syn. recitativo stromentato (it .(recitativo obbligato (it گفتاواز مقید .(recitativo secco (it گفتاواز خشک .(syn. recitativo semplice (it recitativo semplice → recitativo secco recitativo stromentato → recitativo accompagnato register منطقه صوتی resonance string → sympathetic string rib1 ترکه rib 2 کلاف syn. side .(ricochet (fr کمانه‌کشی اُفتان، اُفتان .(syn. jeté (fr.), gettato (it rose شبکه، گُل .(Sautillé (fr کمانه‌کشی پرّان، پرّان syn. bounced, bouncing, jumped .(scordatura (it دگرکوک serial variation دگرش ترتیبی side → rib2 snap pizzicato زخمه‌ای شلاقی syn. Bartók pizzicato speech - song گفتاهنگ stac. → staccato .(staccato (it اجرای مقطّع، مقطّع abbr. stac. stick چوبک sulla tasteria → sul tasto .(sul ponticello (it بَرِ خرک .(sul tasto (it برِ دسته .(syn. sulla tasteria (it sul tasto extreme بیخِ دسته syn. extreme sul tasto sympathetic string سیم همخوان syn. resonance string tabor → tambourine موسیقی ـ مهندسی بسپار tambourine دایره‌زنگی syn. timbrel, tabor .(tessitura (it گستره بهینه timbrel → tambourine tremolando → tremolo .(tremolo / tremulo (it ریز .(syn. tremolando (it up - bow کمانه‌کشی چپ variant → variation2 variation1 دگرش variation 2 دگره syn. variant .(vibrato (it لرزش مهندسی بسپارشاخه تایر agricultural tyre تایر کشاورزی all - season tyre/all season tyre تایر چهارفصل apex → bead filler apex strip → bead filler asymmetrical tread design نقش نامتقارن syn. nonsymmetrical tread design band لایگان syn. pocket bead طوقه bead bundle → bead core bead butter روغن طوقه syn. bead lube bead core مغزه طوقه syn. bead bundle bead expander طوقه‌بازکن bead face قاعده طوقه syn. bead ledge, bead sole bead filler پُرکن طوقه syn. apex strip, apex bead ledge → bead face bead lube → bead butter bead sealing area سطح آب‌بندی طوقه bead seat نشیمن طوقه bead sole → bead face bead unseating دررفتگی طوقه bead wire سیم‌طوقه bead wrapper لفاف طوقه belt تسمه belt edge insert → belt edge wedge belt edge wedge گوه تسمه syn. belt edge insert, shoulder belt wedge blem → blemish tyre blemish tyre تایر درجه‌دو abbr. blem syn. second grade tyre block pattern → block shape block shape نقش قطعه‌ای syn. block pattern body ply insert میان‌لا syn. squeegee, insulation breaker مهارلایه budget tyre → economy tyre buttress زیرشانه carcass مَنجید syn. casing casing → carcass casing factor ضریب مَنجید chafer طوقه‌پوش commercial tyre تایر کار curbing rib → kerbing rib مهندسی بسپار decorative rib نوار تزیینی directional tread design نقش یک‌سویه dual bead tyre تایر دوطوقه economy tyre تایر اقتصادی syn. budget tyre filler strip → flipper flipper باله، باله طوقه syn. filler strip floatation tyre تایر شنی green tyre1 تایر خام syn. raw tyre green tyre 2 تایر سبز groove شیار syn. tread groove grooving شیاراندازی grown tyre تایر جابازکرده high - performance tyre تایر کارا syn. maximum performance tyre,ultra-high-performance tyre industrial solid tyre تایر صنعتی توپُر industrial tyre تایر صنعتی innerliner آستری syn. liner inner tube → tube insulation → body ply insert kerbing rib نوار محافظ syn. kerbstone rib kerbstone rib → kerbing rib liner → innerliner lower sidewall پایین‌دیواره low - pressure tyre تایر کم‌فشار low profile tyre تایر دیواره‌کوتاه lug دنده1 lug pattern → lug shape lug shape نقش دنده‌ای syn. lug pattern M&S → mud and snow M/S → mud and snow M+S → mud and snow maximum performance tyre → high-performance tyre mud and snow نشانه گِل‌و‌برف abbr. M&S, M/S, M+S new tyre تایر نو nonpneumatic tyre → solid tyre nonsymmetrical tread design → asymmetrical tread design NPT → solid tyre OE → original equipment tyre OE tyre → original equipment tyre off - the - road → off-the-road tyre off - the - road tyre تایر راه‌سازی abbr. OTR syn. off-the-road original equipment → original equipment tyre original equipment tyre تایر اصل abbr. OE tyre syn. original equipment, OE OTR → off-the-road tyre passenger car tyre تایر سواری ply turnup → turn up pneumatic tyre تایر بادی pocket → band protector ply تسمه محافظ racing tyre تایر مسابقه raw tyre → green tyre1 regroovable tyre تایر شیارخور regrooved tyre تایر شیارخورده regrooving شیارزنی syn. tyre siping مهندسی بسپار replacement tyre تایر جایگزین rib → tread rib rib - lug pattern → rib-lug shape rib - lug shape نقش دنده‌نواری syn. rib-lug pattern rib pattern → rib shape ribs → rib shape rib shape نقش نواری syn. ribs, rib pattern run - flat → run-flat tyre run - flat tyre تایر پنچررو syn. run-flat second grade tyre → blemish tyre shoulder شانه shoulder belt wedge → belt edge wedge shoulder block آج‌قطعه شانه shoulder gauge ضخامت بیشینه شانه sidewall دیواره sipe شیارک syn. tread sipe skid depth → tread depth snow tyre تایر گُل‌برفی solid → solid tyre solid tyre تایر توپُر syn. solid, nonpneumatic tyre, NPT squeegee → body ply insert steel belt تسمه سیمی step groove شیار پله‌ای subtread زیرساخت رویه syn. tread base summer tyre تایر تابستانی symmetrical tread pattern نقش متقارن tire → tyre toe cap → top cap top cap روساخت رویه syn. tread cap, toe cap tread1 رویه tread2 → tread pattern tread bar → tread rib tread base → subtread tread block آج‌قطعه tread cap → top cap tread depth عمق شیار syn. skid depth tread design → tread pattern tread element آج tread groove → groove tread pattern نقش رویه syn. tread design, tread2 tread rib آج‌نوار syn. rib, tread bar tread sipe → sipe tread wear indicator نشانگر حد رفتگی abbr. TWI truck tyre تایر باری tube تویی syn. inner tube tubeless tyre تایر بی‌تویی tube - type → tube-type tyre tube - type tyre تایر باتویی syn. tube-type turn up بالاگَرد syn. ply turnup tweel پره‌چرخ TWI → tread wear indicator tyre تایر tyre bead طوقه تایر tyre siping → regrooving ultra - high - performance tyre → high-performance tyre undertread زیررویه whitewall tyre تایر دورسفید winter tyre تایر زمستانی worn tyre تایر فرسوده مهندسی محیط ‌زیست و انرژی acidic deposition نهشت اسیدی advanced oxidation processes فرایندهای اکسایش پیشرفته agricultural waste پسماند کشاورزی air pollution episode رخداد آلودگی هوا air quality criteria معیارهای کیفیت هوا ambient air هوای آزاد syn. open air ambient air quality کیفیت هوای آزاد AOPs فاپ area source منبع پهنه‌ای attached - growth process فرایند رشد چسبیده syn. fixed-film process, fixed-growth process, biofilm process autogenous combustion احتراق خوددوام syn. autothermic combustion autogenous temperature دمای خوددوام autothermic combustion → autogenous combustion backfit → retrofit background concentration غلظت زمینه background conditions شرایط زمینه background level تراز زمینه BACT → best available control technology BART → best available retrofit technology BAT بِهفَم best available control technology abbr. BACT بهترین فنّاوری واپایش موجود best available retrofit technology abbr. BART بهترین فنّاوری بازبرازش موجود best available technology بهترین فنّاوری موجود biflow filter صافی دوسویه bioconversion زی‌تبدیل biofilm process → attached-growth process bioindicator → biological indicator biological indicator نشانگر زیستی syn. bioindicator bioreactor landfill خاکچال زی‌واکنشی biosorption زی‌جذبش bioventing زی‌تهویه black water فاضلاب سیاه bottled water آب بطری built environment محیط انسان‌ساخت chlorine dose چنده کلر chlorosis رنگ‌رفتگی commercial waste پسماند تجاری compost پوسال compostable waste پسماند پوسیدنی composting پوسش compression settling ته‌نشینی تراکمی contact roughing filter → roughing filter مهندسی cooling water آبِ خنک‌کن criteria pollutant آلاینده معیار crossflow filtration صافش چلیپایی cumulative exposure مواجهه انباشتی dimictic lake دریاچه دوآمیختی direct filtration صافش مستقیم discrete particle settling ته‌نشینی ذره‌ای domestic waste → household waste drinking water → potable water dry lake دریاچه خشک dustfall jar ظرف غبار eutrophic lake دریاچه بیش‌پرورد ex - situ treatment تصفیه دگرجا extinction lake → senescent lake filamentous sludge لجن رشته‌ای fixed - film process → attached-growth process fixed - growth process → attached-growth process flare سوزانه flocculent settling ته‌نشینی لخته‌ای GAC → granular activated carbon granular activated carbon کربن فعال دانه‌ای abbr. GAC grey wastewater → grey water grey water فاضلاب خاکستری syn. grey wastewater, sullage high volume sampler نمونه‌‌بردار حجمِ زیاد hindered settling → zone settling household waste پسماند خانگی syn. domestic waste, residential waste human environment محیط‌زیست انسان impurity ناخالصی incompatible waste پسماند ناسازگار industrial waste پسماند صنعتی syn. manufacturing waste inorganic waste پسماند معدنی in - situ treatment تصفیه درجا integrated solid waste management مدیریت یکپارچه پسماند جامد syn. integrated waste management integrated waste management → integrated solid waste management junk اسقاطی lateral sewer فاضلابروِ فرعی LC50 → lethal concentration fifty LD50 → lethal dose fifty lethal concentration fifty غلظت کُشنده پنجاه‌درصد، غلظت نیم‌کُش abbr. LC50 lethal dose fifty چنده کُشنده پنجاه‌درصد، چنده نیم‌کُش abbr. LD50 lime softening سختی‌گیری با آهک main sewer فاضلابروِ اصلی manufacturing waste → industrial waste mechanical aeration هوادهی مکانیکی mechanical aerator هواده مکانیکی mesotrophic lake دریاچه میان‌پرورد methanogen متان‌زا mobile source منبع متحرک moisture - holding capacity ظرفیت آب‌پذیری پسماند monomictic lake دریاچه تک‌آمیختی municipal waste پسماند شهری non - point source منبع نانقطه‌ای nutrient pollution آلودگی از مواد مغذی obligate aerobe هوازی اجباری obligate anaerobe بی‌هوازی اجباری oligotrophic lake دریاچه کم‌پرورد once - through cooling water آب خنک‌کن تک‌گذر open air → ambient air open burning آزادسوزانی organic waste پسماند آلی PAC → powdered activated carbon persistent organic pollutants آلاینده‌های آلی‌دیرپا phytoremediation گیاه‌پالایی phytotoxic گیاه‌سوز phytotoxicity گیاه‌سوزی point source منبع نقطه‌ای point source pollution آلودگی منبع نقطه‌ای، آلودگی نقطه‌ای pollution indicator organism اندامگان نشانگر آلودگی POPs آلاد posttreatment پس‌تصفیه potable water آب آشامیدنی syn. drinking water powdered activated carbon abbr. PAC کربن فعال پودری preliminary filter → roughing filter preliminary treatment تصفیه مقدماتی pretreatment پیش‌تصفیه primary sludge لجن اولیه putrescible waste پسماند فاسدشدنی raw sludge لجن خام syn. undigested sludge reactive waste پسماند واکنشگر refractory organics آلی‌های دیرتجزیه reject پس‌زده residential waste → household waste respiration rate آهنگ تنفس syn. specific oxygen, uptake rate, SOUR retrofit بازبرازش syn. backfit مهندسی محیط‌زیست ـ مهندسی منابع طبیعی roughing filter پیش‌صافی syn. contact roughing filter, preliminary filter sand filter صافی شنی secondary sludge لجن ثانویه senescent lake دریاچه روبه‌زوال syn. extinction lake SOUR → respiration rate specific oxygen → respiration rate stationary source منبع ثابت submain sewer فاضلابروِ نیمه‌اصلی substrate رشدمایه sullage → grey water suspended - growth process فرایند رشد معلق sustainable development توسعه پایدار undigested sludge → raw sludge uptake rate → respiration rate vermicompost کرم‌پوسال washout آب‌بَرندگی zone settling ته‌نشینی توده‌ای syn. hindered settling مهندسی منابع طبیعی شاخه علوم جنگل و محیط زیست acid - loving اسیددوست syn. acidophilus, acidophilic acidophilic → acid-loving acidophilus / acidophilous → acid-loving adult wood رسیده‌چوب syn. mature wood, outer wood advanced decay پوسیدگی پیشرفته aerial - volume table جدول حجم هوایی A - frame چوب‌بَست زانویی age gradation درجه‌بندی سنی age ratio نسبت سنی allowable defect عیب مجاز all - terrain vehicle خودروِ همه‌جارو abbr. ATV anchor log بینه مهار arch داربند articulated frame شاسی مفصلی ATV → all-terrain vehicle autumn wood چوب پاییزه back guy بافه پشتیبان، کابل پشتیبان bag barker پوست‌کَن کیسه‌ای syn. pocket barker band dendrometer درخت‌سنج نواری syn. growth band barber chair / barber’s chair صندلی سلمانی syn. tombstone bark allowance کسر مجاز پوست bark bar پوست‌نوار syn. interspace barker → debarker bark gauge پوست‌سنج barking drum پوست‌کَن غلتکی syn. drum debarker, drum barker barking iron پوست‌کَن دستی syn. bark spud bark pocket کَبَره درخت bark residue پوست‌ماند bark slip پوست‌اندازی syn. bark slipping bark slipping → bark slip bark spud → barking iron bark thickness ضخامت پوست basal bark treatment بُن‌پوست‌کُشی basal diameter قطر یقه beard → sloven bearing strength بارپذیری bedding ground مهاربند bentwood خمیده‌چوب billet بینک biological rotation دوره زیست‌مبنا black heart 1 درون‌سیاه black heart 2 درون‌سیاهی boom قطاربینه breast height ارتفاع برابرسینه breast - high age سن برابرسینه brushwood شاخال bull block قرقره کلاف bull hook → butt hook butt hook قلاب انتهایی syn. bull hook chemi barking → chemical barking chemical barking پوست‌کَنی شیمیایی syn. chemical peeling, chemi-peeling chemical peeling → chemical barking chemi - peeling → chemical barking chilling سرمادهی concentration yard انبارگاه مرکزی continuous forest inventory آماربرداری مستمر جنگل control method روش واپایی core wood → juvenile wood cruise line مسیر برآورد dark heart درون‌تیرگی dead man مرده‌مرد debarker پوست‌کَن syn. barker مهندسی منابع طبیعی debarking 1 پوست‌کندگی debarking 2 پوست‌کَنی deep - rooted ریشه‌عمقی dendrochronology درخت‌گاه‌شماری dendroclimatology درخت‌اقلیم‌شناسی dendroecology درخت‌بوم‌شناسی dendrograph درخت‌نگار dendrology درخت‌شناسی dendrometer درخت‌سنج diameter class رده قطری diameter - class limit حد رده قطری diameter inside bark قطر بی‌پوست abbr. DIB diameter limit حد قطر diameter outside bark قطر باپوست abbr. DOB diameter tape نوار قطرسنج DIB → diameter inside bark discontinuous ring حلقه ناپیوسته DOB → diameter outside bark drawbar hook قلاب کشش drought ring حلقه خشکی‌زاد drum barker → barking drum drum barrel قرقره بشکه‌ای drum debarker → barking drum dummy درخت کمکی duramen → heartwood dynamic sampling نمونه‌برداری مستمر earlywood پیشین‌چوب economic rotation → financial rotation empirical yield table جدول‌محصول تجربی end hook قلاب گازانبری enumeration دارشماری equalizer beam تیر تعادل false - heart درون‌چوب کاذب syn. false heartwood false heartwood → false-heart false ring حلقه کاذب financial rotation دوره اقتصادمبنا syn. economic rotation financial yield table → money yield table fire ring حلقه آتش‌زاد form - class volume table جدول حجم رده شکل frost heart درون‌چوب یخ‌زاد frost ring حلقه یخ‌زاد gross merchantable volume حجم تجاری ناخالص gross total volume حجم ناخالص کل growth - and - yield model مدلِ رشد و محصول growth band → band dendrometer growth layer لایه رشد growth ring حلقه رشد growth - ring boundary مرز حلقه رشد guy → guy line guy line بافه مهار، کابل مهار syn. guy hardwood سخت‌چوب hardwoods جنگل سخت‌چوب haulback block جعبه‌قرقره برگشت head spar → head tree head tree سردکل syn. head spar heart → heartwood heart decay → heart rot heart rot درون‌پوسه syn. heart decay heartwood درون‌چوب syn. duramen, heart hydraulic barking پوست‌کَنی آبی immature wood → juvenile wood insect hole سوراخ حشره integrated inventory آماربرداری جامع intermediate support spar میان‌دکل interspace → bark bar inventory آماربرداری jumping سرپابَری juvenile core → juvenile wood juvenile wood جوان‌چوب syn. core wood, immature wood,juvenile core, pith wood landing بارانداز laser - relascope → telerelascope latewood پسین‌چوب lightning ring حلقه برق‌زاد line - intercept method نمونه‌برداری خط‌برخوردی line-plot survey آماربرداری خطی syn. line transect line transect → line-plot survey local-volume table جدول حجم محلی log-volume table جدول حجم گِرده‌بینه machine barking → mechanical barking managed-yield table جدول‌محصول مدیریت‌شده management inventory آماربرداری مدیریتی management - volume inventory آماربرداری مدیریتی حجم mature wood → adult wood mechanical barking پوست‌کَنی ماشینی syn. machine barking minimum diameter قطر کمینه money yield table جدول‌محصول پولی syn. financial yield table multiple-entry volume table جدول حجم چندعاملی net merchantable volume حجم تجاری خالص normal-yield table جدول محصول بهنجار off-highway vehicle → off-road vehicle off-road vehicle خودروِ برون‌جاده‌ای abbr. ORV syn. off-highway vehicle operational inventory آماربرداری اجرایی ORV → off-road vehicle outer wood → adult wood paper wood → pulpwood peck → pocket rot permanent growth plot → permanent sample plot permanent inventory plot → permanent sample plot permanent sample plot قطعه‌نمونه دائم syn. permanent growth plot, permanent inventory plot physical rotation دوره حجم‌مبنا syn. technical rotation pith wood → juvenile wood pocket barker → bag barker pocket rot پوسیدگی حفره‌ای syn. peck pulpwood چوب کاغذ syn. paper wood reconnaissance پیش‌شناسایی reconnaissance inventory آماربرداری سردستی red heart دل‌قرمزی red heart decay → red rot red ring decay حلقه‌قرمزی syn. red ring rot red ring rot → red ring decay red rot قرمز‌پوسه syn. red heart decay regional inventory آماربرداری منطقه‌ای relascope درخت‌بین Relaskop (de.) → relascope ring - barking پوست‌کَنی حلقوی ring rot حلقه‌پوسه rotary barker پوست‌کَن چرخان rotation دوره syn. tree-age rotation sample plot قطعه‌نمونه syn. sample unit sample strip نوارنمونه sample unit → sample plot sap rot برون‌پوسه sapstain لکه برون‌چوب sapwood برون‌چوب sawdust خاک‌ارّه shallow - rooted ریشه‌سطحی single - entry volume table جدول حجم تک‌عاملی syn. single-variable volume table single-variable volume table → single-entry volume table skyline crane جرثقیل داربَری skyline road پهنه هوایی slackline system سامانه هوایی آزادشو sloven رشته‌ماند syn. beard softwood نرم‌چوب softwoods جنگل نرم‌چوب spar دکل spar-tree دکل درختی Spiegelrelaskop (de.) → relascope spring wood چوب بهاره stand-age rotation دوره توده‌مبنا standard-volume table جدول حجم استاندارد strap تسمه straw drum قرقره بافه ناقل، قرقره کابل ناقل straw line/strawline بافه ناقل، کابل ناقل strip cruise برآورد نواری syn. strip survey strip survey → strip cruise stump diameter قطر کُنده summer wood چوب تابستانه tagline بافه ضمیمه، کابل ضمیمه tail spar → tail tree tail tree syn. tail spar ته‌دکل tariff table جدول تعرفه technical rotation → physical rotation telerelascope درخت‌بین لیزری syn. laser-relascope Telerelaskop (de.) → telerelascope temporary sample plot قطعه‌نمونه موقت tombstone → barber chair transect خط‌نمونه traumatic ring حلقه آسیب‌زاد syn. traumatic zone traumatic zone → traumatic ring tree age سن درخت tree - age rotation → rotation tree - ring analysis تحلیل حلقه درخت tree - ring index شاخص حلقه درخت tree - volume table جدول حجم درخت variable - density yield table/variable density yield table جدول‌محصول تراکم volume control → volume regulation volume regulation واپایی حجم syn. volume control volume table جدول حجم white rot سفیدپوسه wood borer چوب‌خوار wood flour خاکه‌چوب، پودر چوب wood preservation نگهداری چوب wood preservative ماده نگه‌دارنده چوب wood pulp خمیر چوب wood worm کرم چوب woody root ریشه چوبی yield محصول yield determination تعیین محصول yield plot → yield-table sample plot yield table جدول‌محصول yield - table sample plot قطعه‌نمونه جدول‌محصول syn. yield plot yield tax مالیاتِ محصول مهندسی مواد و متالورژی arc welding جوشکاری قوسی backhand welding جوشکاری پس‌‌راند syn. backward welding backing پشت‌بند backing pass زیرجوش backing ring حلقه پشت‌بند backing strip تسمه پشت‌بند backward welding → backhand welding base metal فلز پایه syn. parent metal butt welding جوشکاری لب‌به‌لب carbon arc welding جوشکاری قوسی‌کربنی abbr. CAW مهندسی منابع طبیعی ـ مهندسی مواد و CAW → carbon arc welding cold welding جوشکاری سرد abbr. CW CW → cold welding DFW → diffusion welding diffusion welding abbr. DFW جوشکاری نفوذی، جوشکاری پخشی EBW → electron beam welding EGW → electrogas welding electrogas welding جوشکاری برقی‌گازی abbr. EGW electron beam welding جوشکاری الکترونی abbr. EBW electroslag welding جوشکاری سرباره‌ای abbr. ESW ESW → electroslag welding explosion welding → explosive welding explosive welding جوشکاری انفجاری abbr. EXW syn. explosion welding EXW → explosive welding face of weld → weld face filler metal → weld metal fillet weld گوشه‌جوش flash - butt welding / flash butt welding → flash welding flash welding مهندسی مواد و متالورژی abbr. FW جوشکاری جرقه‌ای، جوشکاری درخشی syn. flash-butt welding flux → welding flux forehand welding جوشکاری پیش‌راند syn. forward welding forge welding جوشکاری پُتکی forward welding → forehand welding fusion welding جوشکاری گداختی fusion zone گدازگاه syn. weld fusion zone FW → flash welding HAZ → heat-affected zone heat - affected zone تَفگاه abbr. HAZ hot - pressure welding / hot pressure welding جوشکاری گرم‌فشاری abbr. HPW HPW → hot-pressure welding induction welding جوشکاری القایی abbr. IW IW → induction welding laser beam welding جوشکاری لیزری abbr. LBW syn. laser welding laser welding → laser beam welding LBW → laser beam welding leftward welding جوشکاری چپ‌راند parent metal → base metal percussion welding جوشکاری ضربه‌ای abbr. PEW PEW → percussion welding projection welding جوشکاری برنشاند abbr. PW PW → projection welding resistance butt welding جوشکاری مقاومتی لب‌‌به‌لب syn. upset welding, UW, upset butt welding resistance welding جوشکاری مقاومتی rightward welding جوشکاری راست‌راند root concavity بُن‌گودی spot weld نقطه‌جوش spot welding جوشکاری نقطه‌ای stud weld میل‌جوش stud welding جوشکاری میل‌پایه tack weld خال‌جوش thermite welding جوشکاری گرمازایی، جوشکاری ترمیتی toe crack گوشه‌ترک underbead crack ترک زیرگُرده undercut زیربُره upset butt welding → resistance butt welding upset welding → resistance butt welding UW → resistance butt welding weldability جوش‌پذیری weldability test آزمون جوش‌پذیری weld bead گُرده جوش weld deposit جوش‌ماند weld face روجوش syn. face of weld مهندسی مواد و متالورژی ـ مهندسی نی weld filler جوش‌پُرکن weld fusion zone → fusion zone welding cycle چرخه جوشکاری welding flux تَنکار syn. flux welding primer پادزنگ جوش welding rod سیم جوش weld junction مرز جوش weldment جوشمان weld metal فلز جوش syn. filler metal weld nugget دکمه جوش weld pass گذر جوش syn. weld run weld procedure روال جوش weld root جوش‌بُن weld rotation شیب‌‌گَرد جوش weld run → weld pass weld slope شیب جوش weld zone جوشگاه مهندسی نقشه‌برداری aerial camera دوربین هوایی aerial mapping نقشه‌سازی هوایی aeronautical chart نقشه هوانوردی arbitrary map نقشه اختصاصی astronomical tide کِشَند نجومی border scale مقیاس کناری cartographic photography → mapping photography circulation map → traffic-circulation map city map → urban map coastal mapping نقشه‌سازی ساحلی coastline خط کناره composite map نقشه ترکیبی digital map نقشه رقمی diurnal tide کِشَند روزانه syn. single day tide equivalent scale مقیاس معادل fractional scale مقیاس کسری general map نقشه عمومی general - purpose map نقشه عام‌منظوره geoidal map نقشه زمینوار height of tide ارتفاع کِشَند hemispherical map نقشه نیم‌کره index map نقشه راهنما syn. key map intermediate - scale map → medium-scale map isarithmic map → isoplethic map isarithmic, mapping → isoplethic mapping isogonic map نقشه هم‌انحراف isoplethic map نقشه هم‌مقدار syn. isarithmic map isoplethic mapping نقشه‌سازی هم‌مقدار syn. isopleth mapping, isarithmic mapping isopleth mapping → isoplethic mapping key map → index map land - classification map نقشه طبقه‌بندی زمین large - scale map نقشه بزرگ‌مقیاس latitude scale مقیاس عرضی logarithmic scale مقیاس لگاریتمی lunar day روز قمری lunar tide ماه‌کِشَند magnetic chart → magnetic map magnetic map نقشه مغناطیسی syn. magnetic chart مهندسی نقشه‌برداری manuscript map نقشه پیش‌نگاشت map adjustment سرشکنی نقشه map deformation دگرشکلی نقشه map distortion واپیچش نقشه (map edit(ing ویرایش نقشه map face روی نقشه map grid شبکه‌بندی نقشه mapping camera دوربین نقشه‌سازی mapping photography عکسبرداری نقشه‌سازی syn. cartographic photography map scale مقیاس نقشه map sheet برگ نقشه map test آزمون نقشه map transformation تبدیل نقشه mean rise of tide میانگین خیز کِشَند medium - scale map نقشه میان‌مقیاس syn. intermediate-scale map meteorogical tide کِشَند هواشناختی military map نقشه نظامی native map نقشه بومی natural scale مقیاس طبیعی nominal scale مقیاس اسمی numerical scale مقیاس عددی official map نقشه رسمی particular scale مقیاس ویژه photogrammetric camera دوربین تصویرسنجی photogrammetric map نقشه تصویرسنجشی، نقشه تصویرسنجی photogrammetric mapping نقشه‌سازی تصویرسنجشی،نقشه‌سازی تصویرسنجی photographic index map نقشه راهنمای عکسی syn. photo index map, photo index photo index → photographic index map photo index map → photographic index map photo - revised map نقشه عکس‌بازنگریسته physical map نقشه طبیعی physiographic pictorial map نقشه طبیعی‌مصور polyhedral map → polyhedric map polyhedric map نقشه چندوجهی syn. polyhedral map principal scale مقیاس اصلی reconnaissance map نقشه شناسایی relative scale مقیاس نسبی relief map نقشه برجسته rise of tide خیز کِشَند syn. tidal rise scale number عدد مقیاس semidiurnal tide کِشَند نیم‌روزانه shore line خط کرانه single day tide → diurnal tide small - scale map نقشه کوچک‌مقیاس solar tide خورکِشَند special - purpose map نقشه خاص‌منظوره speed scale مقیاس سرعت surveying camera دوربین نقشه‌برداری terrestrial camera دوربین زمینی tide cycle چرخه کِشَند syn. tidal cycle مهندسی نقشه‌برداری ـ میکرب‌شناسی tidal basin حوضه کِشَندی tidal cycle → tide cycle tidal day روز کِشَندی tidal rise → rise of tide tidal wave → tide wave tide wave موج کِشَندی syn. tidal wave tide – generating force نیروی کِشَندزا syn. tide-producing force tide – proucing force → tide-generating force traffic - circulation map نقشه شدآمد syn. circulation map urban map نقشه شهری syn. city map verbal map scale مقیاس توصیفی میکرب‌شناسی aerobic culture کشت هوازی anaerobic culture کشت بی‌هوازی bacteriology باکتری‌شناسی bacteriophage باکتری‌خوار syn. phage bacteriuria باکتری‌میزی basal body جسم پایه syn. flagellar motor broth culture → liquid culture capsid پوشه capsomere پوشه‌پار cell culture کشت یاخته ciliophora مژک‌داران cilium مژک clinical bacteriology باکتری‌شناسی بالینی clinical microbiology میکرب‌شناسی بالینی clinical mycology قارچ‌شناسی بالینی clinical parasitology انگل‌شناسی بالینی clinical virology ویروس‌شناسی بالینی coculture هم‌کشت commensal flora → resident flora continuous culture کشت پیوسته continuous - flow culture کشت جاری culture کشت ectoparasite برون‌انگل ectoparasiticide برون‌انگل‌کُش endoparasite درون‌انگل envelope پوش environmental microbiology میکرب‌شناسی محیطی fastidious پُرنیاز fimbria کُرک flagellar motor → basal body flagellate 1 تاژک‌دار1 flagellate 2 تاژک‌دار2 flagellin تاژکینه flagellum تاژک flora → microflora fungemia / fungaemia قارچ‌خونی syn. mycethemia, mycohemia fungistatic قارچ‌ایستان glycocalyx / glycocalix قند‌پوسته hook قلاب industrial microbiology میکرب‌شناسی صنعتی liquid culture کشت در مایع syn. broth culture mastigophora تاژک‌داران medical bacteriology باکتری‌شناسی پزشکی medical microbiology میکرب‌شناسی پزشکی medical mycology قارچ‌شناسی پزشکی medical parasitology انگل‌شناسی پزشکی medical virology ویروس‌شناسی پزشکی microbe میکرب microbicidal concentration غلظت میکرب‌‌کُشی microbicide میکرب‌کُش microbiology میکرب‌شناسی microbistatic میکرب‌ایستان microflora ریزگان syn. normal microbial flora, flora mixed culture کشت مخلوط molecular bacteriology باکتری‌شناسی مولکولی molecular microbiology میکرب‌شناسی مولکولی molecular mycology قارچ‌شناسی مولکولی molecular parasitology انگل‌شناسی مولکولی molecular virology ویروس‌شناسی مولکولی mycethemia → fungemia mycohemia → fungemia mycology قارچ‌شناسی mycophage قارچ‌خوار nonfastidious کم‌نیاز normal flora ریزگان طبیعی normal microbial flora → microflora old culture کشت کهنه opportunist فرصت‌طلب opportunistic infection عفونت فرصت‌طلب opportunistic pathogen بیماری‌زای فرصت‌طلب parasite انگل parasiticide انگل‌کُش parasitology انگل‌شناسی Petri dish culture کشت پِتری phage → bacteriophage pilin مویَکینه pilus مویَک plate culture کشت سطحی primary culture کشت اولیه pure culture کشت خالص resident flora ریزگان مقیم syn. commensal flora selective culture کشت انتخابی shake culture کشت تکانشی slant culture کشت درشیب syn. slope culture slime layer لعاب‌لایه slope culture → slant culture spike خار stab culture کشت سنبه‌ای strain سویه subculture واکشت synchronised culture / synchronized culture → synchronous culture synchronous culture کشت همگام syn. synchronised culture tissue culture کشت بافت transient flora ریزگان گذرا viral particle → virion virion ویریون syn. viral particle, virus particle viroid شبه‌ویروس virology ویروس‌شناسی viruria ویروس‌میزی virus particle → virion نجوم رصدی و آشکارسازها alt - azimuth telescope / altazimuth telescope تلسکوپ سمت‌ارتفاعی astronomical instrument ابزار نجومی balloon astronomy نجوم بالونی balloon - borne telescope تلسکوپ بالون‌بُرد Bouwers - meniscus telescope تلسکوپ باورزهلالی coelostat آسمان‌پا cosmic - ray telescope تلسکوپ پرتوکیهانی disc telescope / disk telescope تلسکوپ قرصی، تلسکوپ قرص خورشید equatorial telescope تلسکوپ استوایی extreme ultraviolet astronomy نجوم فرابنفش فرین Galilean glass → Galilean telescope Galilean telescope تلسکوپ گالیله‌ای syn. Galilean glass gamma - ray astronomy نجوم پرتوگاما grazing - incidence telescope تلسکوپ خراشان‌فرود heliometer خورسنج helioscope خوربین heliostat خورپا infrared astronomy نجوم فروسرخ infrared detector آشکارساز فروسرخ infrared telescope تلسکوپ فروسرخ inverting telescope تلسکوپ مستقیم‌ساز Maksutov - Schmidt telescope تلسکوپ ماکسوتوف ـ اشمیت syn. Schmidt-Maksutov telescope meniscus - Schmidt telescope تلسکوپ اشمیت هلالی MMT → multi-mirror telescope1 MMTO → MMT Observatory MMT Observatory رصدخانه ام.ام.تی. abbr. MMTO میکرب‌شناسی ـ نجوم رصدی MMT telescope → multi-mirror telescope1 multi - mirror telescope1 تلسکوپ ام.ام.تی. abbr. MMT syn. multiple mirror telescope1,MMT telescope multi - mirror telescope2 تلسکوپ چند‌آینه syn. multiple mirror telescope2 multiple mirror telescope1 → multi-mirror telescope1 multiple mirror telescope2→ multi-mirror telescope2 neutrino astronomy نجوم نوترینو neutrino telescope تلسکوپ نوترینو optical telescope تلسکوپ اپتیکی، تلسکوپ نوری photoheliograph خورتصویرنگار، خورشیدنگار radar astronomy نجوم راداری radar telescope تلسکوپ راداری radio astronomy نجوم رادیویی radio telescope تلسکوپ رادیویی reflecting telescope تلسکوپ بازتابی syn. reflector telescope reflector telescope → reflecting telescope refracting telescope تلسکوپ شکستی syn. refractor telescope refractor telescope → refracting telescope rocket astronomy نجوم موشکی satellite astronomy نجوم ماهواره‌ای Schmidt - Cassegrain telescope تلسکوپ اشمیت ـ کاسگرین Schmidt - Maksutov telescope → Maksutov-Schmidt telescope segmented mirror telescope تلسکوپ آینه‌چندتکه siderostat اخترپا solar telescope تلسکوپ خورشیدی solar tower برج خورشید solar tower telescope → tower telescope space telescope تلسکوپ فضایی stratoscope → stratosphere telescope stratosphere telescope تلسکوپ پوشن‌سپهری syn. stratoscope tower telescope تلسکوپ برجی syn. solar tower telescope ultraviolet astronomy نجوم فرابنفش ultraviolet telescope تلسکوپ فرابنفش X - ray astronomy نجوم پرتوایکس X - ray multi - mirror telescope → X-ray telescope X - ray telescope تلسکوپ پرتوایکس syn. X-ray multi-mirror telescope zenith telescope تلسکوپ سمت‌الرأسی
مطالعه را به پژوهش تبدیل کنید

این سند به چه منابعی وصل است؟

دلیل ارتباط‌ها را ببینید، منابع را مقایسه کنید و مسیر مطالعه خودتان را بسازید.

۰ ارتباط ثبت‌شده مقایسه منابع پرونده شخصی
کشف ارتباط‌ها
پرسشی درباره‌ی واژه های مصوب فرهنگستان زبان و ادبیات فارسی دارید؟

پرسش رایگان ثبت می‌شود و وکلای عضوِ رستان پاسخ می‌دهند. برای پرونده‌ی مشخص، از وکیلِ تأییدشده‌ی استانِ خودتان مشاوره بگیرید.