قانون تشکیل هیأت‌های انضباطی رسیدگی به شکایات و تخلفات کارکنان نیرو‌های مسلح

اصطلاحات به‌کاررفته در این قانون دارای معانی مشروح زیر است: الف ـ نیروهای مسلح: مجموعه ستاد کل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران، ارتش جمهوری اسلامی ایران، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح، نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران و سازمان‌ها و شرکتهای تابعه و وابسته به آنها ب ـ ستاد کل: ستاد کل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران پ ـ ارتش: ارتش جمهوری اسلامی ایران ت ـ سپاه: سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ث ـ وزارت دفاع: وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح ج ـ نیروی انتظامی: نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران چ ـ عقیدتی‌سیاسی: دفتر عقیدتی سیاسی در ستاد کل نیروهای مسلح و سازمان عقیدتی سیاسی در ارتش، نیروی انتظامی و وزارت دفاع ح ـ نمایندگی ولی‌فقیه: نمایندگی ولی فقیه در سپاه پاسداران انقلاب اسلامی خ ـ حفاظت اطلاعات: حفاظت اطلاعات ستاد کل نیروهای مسلح و سازمان حفاظت اطلاعات در ارتش، سپاه، نیروی انتظامی و وزارت دفاع د ـ سازمان قضائی: سازمان قضائی نیروهای مسلح ذ ـ کارکنان: پایور، پیمانی، بسیجی ویژه و تمام‌وقت

برای رسیدگی به تخلفات انضباطی کارکنان شاغل در نیروهای مسلح که برای آنان پیشنهاد تنبیهات انضباطی محرومیت از ترفیع، تنزیل درجه یا رتبه یا عناوین مشابه، معافیت یا اخراج از خدمت می‌شود و همچنین رسیدگی به شکایات کارکنان در امور خدمتی، هیأت‌های بدوی و تجدیدنظر انضباطی کارکنان نیروهای مسلح مطابق این قانون تشکیل می‌گردد.

مقامات و مسؤولان ذیل و رده‌های بالاتر در سلسله مراتب سازمانی، مجاز به ارائه پیشنهاد تنبیهات انضباطی محرومیت از ترفیع، تنزیل درجه یا رتبه، معافیت و یا اخراج از خدمت برای کارکنان متخلف تحت ‌امر خود می‌باشند: الف ـ معاونان ستاد کل، رؤسای عقیدتی سیاسی و حفاظت اطلاعات ستادکل ب ـ فرماندهان نیروهای ارتش و همطراز آنان، رؤسای عقیدتی سیاسی و حفاظت اطلاعات ارتش پ ـ فرماندهان نیروهای سپاه، سپاههای استانی و همطراز آنان و نماینده ولی‌فقیه و رئیس سازمان حفاظت اطلاعات سپاه ت ـ وزیر دفاع و رؤسای سازمان‌های عقیدتی سیاسی و حفاظت اطلاعات وزارت دفاع ث ـ فرمانده نیروی انتظامی، فرماندهان انتظامی استان‌ها و مقامات همطراز و رؤسای سازمان عقیدتی سیاسی و حفاظت اطلاعات نیروی انتظامی

هیأت بدوی حسب مورد در ستادکل، ستاد فرماندهی کل ارتش و نیروهای مربوط، ستاد فرماندهی کل سپاه و نیروهای مربوط و سپاههای استانی، نیروی انتظامی، وزارت دفاع، عقیدتی سیاسی، نمایندگی ولی فقیه و حفاظت اطلاعات با اعضای زیر تشکیل می‌گردد: الف ـ ستادکل:

1. ۱معاون هماهنگ کننده (رئیس هیأت)
2. ۲معاون بازرسی
3. ۳رئیس مرکز عملیات و خدمات نیروی انسانی
4. ۴نماینده سازمان قضائی نیروهای مسلح
5. ۵رئیس حفاظت اطلاعات
6. ۶رئیس اداره عقیدتی سیاسی
7. ۷مدیر حقوقی و قضائی

هیأت بدوی علاوه بر صلاحیت‌های مذکور در ماده(۲) این قانون، حسب مورد صلاحیت رسیدگی به موارد زیر را نیز دارد: الف ـ تعیین وضعیت خدمتی کارکنانی که بر اساس احکام قطعی صادره از مراجع قضائی بیش از یک سال از خدمت منفصل می‌گردند. ب ـ تعیین وضعیت خدمتی کارکنانی که موضوع مواد (۱۱۰)، (۱۱۱)، (۱۲۶) و (۱۲۹) قانون ارتش جمهوری اسلامی ایران مصوب ۷/۷/۱۳۶۶ و مواد (۱۲۴)، (۱۲۶)، (۱۳۶) و (۱۳۹) قانون مقررات استخدامی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی مصوب ۲۱/۷/۱۳۷۰ و مواد (۹۰)، (۱۱۲)، (۱۱۶)، (۱۳۰)، (۱۳۱)، (۱۴۶) و (۱۴۸) قانون استخدام نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران مصوب ۲۰/۱۲/۱۳۸۲ می‌باشند. پ ـ تعیین وضعیت خدمتی کارکنانی که موضوع تبصره(۳) ماده(۱۲) و ماده(۴۰) قانون مجازات جرائم نیروهای مسلح مصوب ۹/۱۰/۱۳۸۲ هستند. ت ـ تعیین وضعیت خدمتی کارکنان فراری بیش از شش‌ماه از حیث ادامه خدمت یا رهایی از آن که متخصص مجرب محسوب شوند و یا از بورسیه نیروهای مسلح استفاده نموده و در مرجع قضائی محکوم شده باشند. ث ـ تعیین وضعیت خدمتی کارکنانی که در حین خدمت اثبات می‌شود از ابتدای استخدام فاقد شرایط عمومی استخدام بوده‌اند. ج ـ رسیدگی به تخلفات انضباطی کارکنانی که موضوع ماده(۳۸) قانون ارتش جمهوری اسلامی ایران و ماده(۲۵) قوانین مقررات استخدامی سپاه و استخدام نیروی انتظامی می‌باشند. چ ـ اظهارنظر در خصوص برقراری وجوه مندرج در ماده(۱۴) قانون حقوق و مزایای مستمر، پس‌انداز ثابت، حق بیمه، بیمه درمانی مشمولان قانون ارتش جمهوری اسلامی ایران و ماده(۱۸۷)مکرر قانون مقررات استخدامی سپاه پاسداران و ماده(۱۹۰) قانون استخدامی نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران (ناجا) که برای عائله تحت تکفل کارکنان اخراجی حداقل دارای پانزده‌سال خدمت مقرر شده است. ح ـ تعیین وضعیت خدمتی کارکنان پایور که مرتکب فرار بیش از شش‌ماه شده و در زمان فرار فوت نموده‌اند. سوم ـ نحوه رسیدگی

دعوت از شخص دارای محکومیت قطعی قضائی یا متهم به تخلف جهت استماع دفاعیات او در جلسه رسیدگی هیأت الزامی است، چنانچه دعوت‌شده یک‌بار بدون عذرموجه در جلسه هیأت حضور نیابد و یا دفاعیه کتبی ارسال ننماید با دعوت مجدد از او، هیأت وارد رسیدگی می‌شود و تصمیم می‌گیرد. عدم حضور وی در جلسه دوم مانع از تصمیم‌گیری هیأت نیست.

دبیر هیأت حداقل یک هفته قبل از تشکیل جلسه رسیدگی، موضوع تخلف و زمان تشکیل جلسه را به شخص دارای محکومیت قطعی قضائی یا متهم به تخلف ابلاغ می‌کند و علاوه بر آن خلاصه‌ای از پرونده و سوابق وی ودلایل مربوط به ارتکاب تخلف را برای اعضای هیأت ارسال ‌می‌نماید.

هیأت باید در اولین جلسه رسیدگی، موضوع تخلف انتسابی را به شخص متهم به تخلف و یا دارای محکومیت قطعی قضائی تفهیم و دفاعیات وی را استماع نماید. چنانچه متخلف نتواند مدارک و دلایل خود را در جلسه رسیدگی ارائه کند به درخواست وی و به تشخیص هیأت، مهلت مناسبی که حداقل یک هفته تا یک ماه و برای یک‌بار است به وی داده می‌شود مگر اینکه شخص متهم به تخلف و یا دارای محکومیت قطعی قضائی مهلت کمتری را درخواست نماید.

هیأت بدوی پس از اتمام رسیدگی و با توجه به اسناد، مدارک و دلایل موجود در پرونده و دفاعیات شخص متهم به تخلف و یا دارای محکومیت قطعی قضائی ظرف مدت یک هفته مکلف به صدور رأی است. رأی صادره باید با رعایت مقررات راجع به ابلاغ و مستند به قوانین و مقررات مربوط و دستورالعمل اجرائی این قانون باشد.

آراء هیأت بدوی جز در موارد اخراج و معافیت از خدمت، قطعی و این آراء از تاریخ ابلاغ، لازم‌الاجراء است.

مهلت اعتراض به آراء غیرقطعی هیأت‌های بدوی سی‌روز از تاریخ ابلاغ به محکومٌ‌علیه است. در صورت عدم اعتراض در مهلت مقرر رأی صادره قطعی و لازم‌الاجراء می‌شود.

کارکنانی که در طول مدت خدمت آزمایشی مرتکب تخلفات منتهی به موارد مذکور در مواد (۲) و(۵) این قانون شوند با تصویب هیأت‌های گزینش در هر یک از سازمان‌های نیروهای مسلح، بدون طرح موضوع در هیأت‌ها بر اساس موارد مندرج در دستورالعمل اجرائی این قانون تعیین تکلیف می‌گردند.

به تخلفات انضباطی و آموزشی دانشجویان و محصلان در طی آموزش بدو خدمت در شورای آموزش مربوط، رسیدگی و تصمیمات اخذشده پس از تصویب براساس موارد مندرج در دستورالعمل اجرائی این قانون قابل اجراء است.

چنانچه به تشخیص مقامات ماده (۳) این قانون حضور کارکنانی که پرونده آنان با پیشنهاد معافیت یا اخراج از خدمت به هیأت‌ها ارجاع می‌شود در یگان خدمتی به مصلحت سازمان نباشد مقام پیشنهاددهنده می‌تواند آنان را منتظر خدمت نماید و مراتب را جهت اعمال انتظار خدمت به مراجع ذی‌صلاح ارجاع دهد.

هیأت تجدیدنظر حسب مورد در ستادکل، ستاد فرماندهی‌کل ارتش و سپاه، ستاد نیروی انتظامی و ستاد وزارت دفاع با اعضای زیر تشکیل می‌شود. الف ـ ستادکل:

1. ۱جانشین رئیس ستادکل (رئیس هیأت)
2. ۲رئیس حفاظت اطلاعات
3. ۳رئیس اداره عقیدتی سیاسی
4. ۴رئیس سازمان قضائی
5. ۵معاون نیروی انسانی
6. ۶معاون بازرسی
7. ۷رئیس حقوقی و امور مجلس

مرجع تجدیدنظر از آراء غیرقطعی هیأت‌های بدوی، هیأت تجدیدنظر است. هرگاه محکومٌ‌علیه بدوی ظرف مهلت مقرر در ماده (۱۱) این قانون درخواست تجدیدنظر نماید، هیأت تجدیدنظر مکلف به رسیدگی است و آراء این هیأت‌ها از تاریخ ابلاغ و حسب مورد با درج در فرمان یا دستور، قطعی و لازم‌الاجراء می‌باشد.

هیأت تجدیدنظر نمی‌تواند آرائی مبتنی بر اعمال تنبیهات شدیدتر نسبت به آراء غیرقطعی هیأت‌های بدوی یا آراء نقض‌شده توسط دیوان عدالت ‌اداری صادر نماید.

مرجع تعیین وضعیت خدمتی کارکنان متخصص مجرب که در حین فرار از خدمت فوت می‌نمایند هیأت تجدیدنظر می‌باشد. فصل چهارم ـ مقررات مشترک

جلسات هیأت‌ها با حضور دوسوم اعضاء، رسمیت می‌یابد و تصمیمات هیأت با رأی اکثریت اعضای حاضر معتبر است.

هیأت‌ها برای رسیدگی به اتهام یا اتهامات انتسابی در صورت احراز تخلف یا تخلفات در مورد هر پرونده فقط یکی ازتنبیهات مربوط را اعمال می‌کنند.

حداکثر سه ماه پس از تاریخ ابلاغ رأی قطعی هیأت، محکومٌ‌علیه می‌تواند از رأی مذکور در دیوان عدالت اداری شکایت نماید.

در صورت فوت کارکنان متخلف در حین رسیدگی و یا پس از صدور رأی و قبل از اجرائی شدن آن رسیدگی یا اجرای آراء صادره متوقف می‌شود و هیچ‌گونه آثاری به وضعیت خدمتی فرد مترتب نمی‌گردد.

هرگاه تخلف افراد موضوع ماده(۲) این قانون عنوان یکی از جرائم مندرج در قوانین جزائی را نیز داشته باشد، هیأت صادرکننده رأی قطعی مکلف است مطابق این قانون به تخلف رسیدگی و رأی صادر نماید و مراتب را برای رسیدگی به اصل جرم از طریق مبادی ذی‌ربط به مراجع قضائی صالحه ارسال نماید. رأی مراجع قضائی مانع از اجرای تنبیهات انضباطی نیست.

متهم به تخلف و شاکی موضوع این قانون می‌تواند برای دفاع از اتهام انتسابی و یا شکایت مطروحه، وکیل یا نماینده از بین کارکنان حقوقی شاغل و بازنشسته نیروهای مسلح به هیأت‌های رسیدگی به تخلفات انضباطی نیروهای مسلح معرفی نماید.

در صورتی که رسیدگی به تخلفات و شکایات مستلزم بررسی اسناد، دلایل و مدارک باشد هیأت می‌تواند مدارک و سوابق مورد نیاز را از مراجع مربوط درخواست نماید. مرجع مورد درخواست مکلف است با رعایت قوانین و مقررات مدارک مربوط را در اختیار هیأت قرار دهد. هیأت می‌تواند در صورت تشخیص جهت تکمیل اطلاعات و جمع‌آوری اسناد و مدارک مرتبط گروه تحقیق تشکیل دهد. نحوه تشکیل گروه و وظایف آن در دستورالعمل اجرائی این قانون تعیین می‌شود.

هیأتی که تنبیه انضباطی را تعیین نموده است با درخواست مقام پیشنهاددهنده تنبیه، جز در مورد اخراج و معافیت از خدمت، می‌تواند تمام یا قسمتی از تنبیهات تعیین‌شده را لغو نماید.

هیچ یک از اعضای اصلی یا جانشین هیأت‌های بدوی یا تجدید‌نظر در موارد زیر مجاز به شرکت در جلسه رسیدگی و صدور رأی نمی‌باشند: الف ـ عضو هیأت با متخلف یا شاکی قرابت سببی یا نسبی تا درجه دوم از طبقه اول، دوم و سوم داشته باشد. ب ـ عضو هیأت با متخلف یا شاکی دعوای حقوقی یا جزائی داشته یا در دعوای طرح شده ذی‌نفع باشد. پ ـ هریک از اعضای هیأت‌های انضباطی در صورت شرکت در هیأت‌های بدوی حق حضور در هیأت‌های تجدید نظر را ندارند.

اعمال تنبیهات مندرج در ماده(۲) این قانون از سوی فرماندهی‌کل نیروهای مسلح نیازی به اجرای تشریفات مذکور ندارد. فصل پنجم ـ شکایات

به شکایات کتبی کارکنان در امور خدمتی و از اعمال و رفتار غیرقانونی فرماندهان، رؤسا و مدیران در هیأت‌های موضوع این قانون رسیدگی می‌شود. هیأت‌ها پس از رسیدگی به شکایت شاکی مکلفند رأی مقتضی را در استیفای حقوق او صادر کنند. آراء صادره از تاریخ ابلاغ رأی قطعی، لازم‌الاجراء است.

هیأت علاوه بر رسیدگی به مدارک و ادله ارائه‌شده از سوی شاکی در صورت ضرورت از شاکی، مشتکی‌عنه و سایر اشخاص برای حضور در جلسه و ادای توضیحات دعوت می‌نماید.

در صورتی‌که هیأت با استناد به نظریه نماینده سازمان قضائی تشخیص دهد که موضوع شکایت فقط عنوان یکی از جرائم مندرج در قوانین جزائی را دارد هیأت، ‌رسیدگی به موضوع را متوقف و شاکی را برای رسیدگی به شکایت خود به مرجع صالح قضائی هدایت می‌نماید و هرگاه در شکـوائیه علاوه بر مسائل جزائی، تخلفات مربوط به امورخدمتی نیز مطرح باشد، هیأت فقط به تخلفات رسیدگی می‌کند و رأی صادر می‌نماید. فصل ششم ـ سایر مقررات

آراء قطعی که قبل از لازم‌الاجراء شدن این قانون توسط هیأت‌های رسیدگی به تخلفات انضباطی سابق در نیروهای مسلح صادر شده است قابل رسیدگی مجدد نیست.

رسیدگی به تخلفات کارکنان مأمور و مأمور به خدمت و قضات نظامی شاغل در سازمان قضائی که از آنان سلب صلاحیت شده با رعایت مفاد مندرج در ماده(۳) این قانون در صلاحیت هیأت‌های محل اصلی خدمت آنان است.

ادامه رسیدگی به پرونده‌هایی که قبل از لازم‌الاجراء شدن این قانون در هیأت‌های رسیدگی به تخلفات انضباطی در نیروهای مسلح مطرح بوده اما منجر به صدور رأی نشده، یا آرائی که توسط دیوان عدالت اداری نقض شده، مطابق این قانون است.

مستنکفان از اجرای آراء قطعی هیأت‌ها متخلف محسوب می‌شوند و ضمن تنبیه انضباطی مسؤول جبران خسارت وارده می‌باشند.

در صورت تغییر، ادغام، انحلال و تجزیه در عناوین شغلی و تشکیلاتی موجود در مواد مندرج در این قانون، با نظر ستادکل نیروهای مسلح عناوین جدید جایگزین آنها می‌گردد.

از تاریخ لازم‌الاجراء شدن این قانون، مواد (۱۰۴) و (۱۰۵) قانون ارتش جمهوری‌اسلامی ایران مصوب ۷/۷/۱۳۶۶ با اصلاحات بعدی آن و مواد (۱۱۴) و(۱۱۵) قانون مقررات استخدامی سپاه مصوب ۲۱/۷/۱۳۷۰ و مواد (۱۲۱) و (۱۲۲) قانون استخدام نیروی انتظامی مصوب ۲۰/۱۲/۱۳۸۲ و اصلاحات بعدی آن و قانون چگونگی اعتراض کارکنان مشمول قوانین استخدامی نیروهای مسلح نسبت به آراء صادره از هیأت‌های رسیدگی تخلفات انضباطی مصوب ۲۵/۱/۱۳۸۹ نسخ می‌گردد.

دستور العمل اجرائی این قانون ظرف مدت سه‌ماه از تاریخ ابلاغ آن توسط ستاد کل نیروهای مسلح تدوین و ابلاغ می‌شود. قانون فوق مشتمل بر سی و هشت ماده و بیست و پنج تبصره در جلسه علنی روز سه‌شنبه مورخ بیست و چهارم اسفندماه یکهزار و سیصد و نود و پنج مجلس شورای اسلامی تصویب شد و در تاریخ ۲۳/۱/۱۳۹۶ به تأیید شورای نگهبان رسید. رئیس مجلس شورای اسلامی ـ علی لاریجانی