رفتن به محتوای اصلی
دادیکا
رَستان
آیین‌نامه‌ها و بخشنامه‌ها

مقررات ملی طرح و اجرای ساختمان های بتنی

مبحث نهم - طرح و اجرای ساختمانهای بتن آرمه فهرست مندرجات: 9 - 1 - سازه‌های بتن آرمه 9 - 1 - 1 - کلیات 9 - 1 - 1 - 1 - گستره 9 - 2 - 1 - 2 - تعاریف 9 - 1 - 2 - ایمنی، یکپارچگی، قابلیت بهره‌برداری و پایایی 9 - 1 - 3 - طرح…

سال تصویب
۱۳۷۰
مرجع تصویب
هیئت وزیران
آخرین بروزرسانی
۲۳ شهریور ۱۴۰۵
مبحث نهم - طرح و اجرای ساختمانهای بتن آرمه فهرست مندرجات: 9 - 1 - سازه‌های بتن آرمه 9 - 1 - 1 - کلیات 9 - 1 - 1 - 1 - گستره 9 - 2 - 1 - 2 - تعاریف 9 - 1 - 2 - ایمنی، یکپارچگی، قابلیت بهره‌برداری و پایایی 9 - 1 - 3 - طرح و محاسبه 9 - 1 - 3 - 1 - بارهای محاسباتی 9 - 1 - 3 - 2 - ترکیب بارها 9 - 1 - 3 - 3 - واژگونی - لغزش و بالارانش 9 - 1 - 3 - 4 - مبانی تحلیل سازه‌های بتن آرمه 9 - 1 - 3 - 5 - مبانی طراحی 9 - 1 - 4 - مقررات کلی ارائه و تصویب طرح و نظارت بر اجرا 9 - 1 - 4 - 1 - نقشه‌ها و سایر مدارک فنی 9 - 1 - 4 - 2 - نظارت و بازرسی 9 - 1 - 5 - مصالح بتن 9 - 1 - 5 - 1 - انتخاب و تأیید مصالح 9 - 1 - 5 - 2 - آزمایشهای مصالح 9 - 1 - 5 - 3 - سیمان 9 - 1 - 5 - 4 - سگدانه‌ها 9 - 1 - 5 - 5 - آب اختلاط 9 - 1 - 5 - 6 - مواد افزودنی 9 - 1 - 5 - 7 - انبار کردن و نگهداری مصالح بتن 9 - 1 - 6 - بتن 9 - 1 - 6 - 1 - کلیات 9 - 1 - 6 - 2 - رده‌بندی بتن 9 - 1 - 6 - 3 - مقاومت فشاری مشخصه Fck 9 - 1 - 6 - 4 - تعین نسبتهای اختلاط بتن 9 - 1 - 6 - 5 - ارزیابی مقاومت و پذیرش بتن 9 - 1 - 6 - 6 - ضوابط کنترل روش عمل آوردن و محافظت بتن 9 - 1 - 6 - 7 - نمونه‌های آگاهی 9 - 1 - 6 - 8 - پایابی بتن و عوامل مؤثر بر آن 9 - 1 - 7 - فولاد 9 - 1 - 7 - 1 - کلیات 9 - 1 - 7 - 2 - انواع فولاد 9 - 1 - 7 - 3 - قطر اسمی 9 - 1 - 7 - 4 - مشخصات مکانیکی 9 - 1 - 7 - 5 - تغییر شکلها 9 - 1 - 7 - 6 - شکل‌پذیری 9 - 1 - 7 - 7 - جوش‌پذیری 9 - 1 - 7 - 8 - انبار کردن و نگهداری میلگردها 9 - 1 - 8 - استاندارهای آزمایشهای مصالح 9 - 1 - 9 - اختلاط بتن و بتن‌ریزی 9 - 1 - 9 - 2 - اختلاط بتن و انتقال بتن 9 - 1 - 9 - 3 - بتن‌ریزی 9 - 1 - 9 - 4 - عمل‌آوردن بتن 9 - 1 - 9 - 5 - بتن‌ریزی در هوای گرم 9 - 1 - 9 - 6 - بتن‌ریزی در هوای سرد 9 - 1 - 10 - جزئیات آرماتوربندی 9 - 1 - 10 - 1 - حمل و انبار کردن میلگردها 9 - 1 - 10 - 2 - بریدن میلگردها 9 - 1 - 10 - 3 - خم کردن میلگردها 9 - 1 - 10 - 4 - شرایط رویه میلگردها 9 - 1 - 10 - 5 - جاگذاری و بستن آرماتور 9 - 1 - 10 - 6 - مهار میلگردها 9 - 1 - 10 - 7 - وصله میلگردها 9 - 1 - 10 - 8 - محدودیت‌های فاصله میلگردها 9 - 1 - 10 - 9 - پوشش بتنی روی میلگردها 9 - 1 - 11 - ضوابط قالب‌بندی، لوله‌ها و مجراهای مدفون در بتن و درزهای اجرایی 9 - 1 - 11 - 1 - تعاریف 9 - 1 - 11 - 2 - مصالح قالب 9 - 1 - 11 - 3 - طراحی قالب 9 - 1 - 11 - 4 - اجرای قالب‌بندی 9 - 1 - 11 - 5 - تنظیم مجموعه قالب‌بندی 9 - 1 - 11 - 6 - رواداریها 9 - 1 - 11 - 7 - قالب‌برداری 9 - 1 - 11 - 8 - لوله‌ها و مجراهای مدفون در بتن 9 - 1 - 11 - 9 - درزهای اجرایی (سطوح واریز) مقدمه این مبحث شامل مقررات مربوط به ساختمانهای بتنی است و مشتمل بر بخشهای زیر می‌باشد: بخش اول: سازه‌های بتن آرمه بخش دوم: سازه‌های بتن پیش‌تنیده بخش سوم: سازه‌های بدون آرماتور و کم آرماتور در حال حاضر فقط مقررات بخش اول تدوین و ارائه می‌شوند و مقررات بخشهای دیگر به تدریج تدوین و پس از تصویب به این بخش ضمیمه خواهند شد. در متن مقررات حاضر هر جا که به استاندارد، آیین کاربرد، آیین‌نامه یا دفترچه مشخصات فنی و نظایر آنها رجوع داده شده مراد مدارکی است که مراجع مسئول‌داخلی تدوین کرده یا می‌کنند و مادام که چنین مدارکی توسط مراجع مزبور تدوین نشده‌اند، استفاده‌کنندگان می‌توانند به تشخیص و مسئولیت خود به سایر‌مدارک معتبر رجوع نمایند. بخش اول 9 - 1 سازه‌های بتن آرمه 9 - 1 - 1 کلیات 9 - 1 - 1 - 1 گستره ضوابط و مقررات این بخش، طرح و محاسبه و اجرای ساختمانهای بتن آرمه و همچنین مشخصات مواد و مصالح تشکیل دهنده آنها را شامل می‌شوند. 9 - 1 - 1 - 2 تعاریف لغات و اصطلاحات این بخش، در مبحث اول مقررات ملی ساختمانی کشور تحت عنوان "تعاریف"، تعریف شده‌اند و عنداللزوم لغات و مفاهیم جدید در متن‌تعریف خواهند شد. 9 - 1 - 2 ایمنی، یکپارچگی، قابلیت بهره‌برداری و پایابی 9 - 1 - 2 - 1 سازه و اجزای سازه‌ای ساختمانهای بتن آرمه باید چنان طرح، محاسبه و اجرا شوند که با ضوابط این بخش و آیین‌نامه بتن ایران انطباق داشته و از‌ظرفیت باربری کافی و یکپارچگی سازه‌ای برخوردار باشند به طوری که با ایمنی کافی و بدون ایجاد مزاحمت برای بهره‌برداری از بنا، تمام بارها و تلاشهایی را که‌محتمل است در طول عمر مفید ساختمان به آن وارد آیند تحمل کنند و کیفیت آنها در طول عمر پیش‌بینی شده ساختمان دستخوش فروپایگی غیر متعارف نشود.‌این مقررات باید در مورد قالب و داربست نیز مراعات شوند. 9 - 1 - 2 - 2 - احتیاطهای لازم باید به عمل آیند که در تمام مدت اجرا، در نتیجه افزایش بی‌رویه بارهای اجرایی، لطمه‌ای به بنا وارد نگردد. 9 - 1 - 2 - 3 - تمام اجزای سازه‌ای دائم و موقت، از جمله قالب و داربست باید در مدت اجرا در مقابل بارهای بیشتر از بارهایی که در طراحی آنها در نظر‌گرفته شده‌اند، محافظت شوند مگر اینکه با محاسبه یا آزمایش بتوان توجیه و اثبات کرد که اضافه بار موقت و کوتاه مدت یک عضو به آن عضو یا اعضای دیگر‌آسیبی وارد نمی‌آورد. 9 - 1 - 2 - 4 پایابی سازه‌ها از طریق مراعات مشخصات اجرایی از قبیل کیفیت و حداقل مقدار سیمان، کیفیت آب، نسبت آب به سیمان، نوع و کیفیت دانه‌های‌سنگی، محدودیت حداکثر مواد مضر در مواد تشکیل‌دهنده بتن، نسبتهای اختلاط، شرایط ریختن، جادادن و متراکم کردن و عمل‌آوردن بتن، ضخامت بتن‌پوشش روی میلگردهای آرماتور و شرایط درزهای ساختمانی و سطوح واریز بتن تأمین می‌شود. 9 - 1 - 3 طرح و محاسبه 9 - 1 - 3 - 1 - سازه‌های بتن آرمه باید در مقال نیروها و عاملهای زیر محاسبه شوند: - بارهای مرده؛ - سربارها و بارهای زنده از جمله بار برف، رانش خاک و فشار هیدروستاتیک؛ - بار باد؛ - نیروهای ناشی از زلزله؛ - سایر عاملها نظیر انقباض و انبساط ناشی از تغییر دما، تکیدگی بتن، تغییرات رطوبت، نشستهای نامتجانسی. این بارها باید با رعایت ضوابط و مقررات مندرج در مبحث ششم مقررات ساختمانی کشور، به شرح زیر ارزیابی و در محاسبه در نظر گرفته شوند: 9 - 1 - 3 - 1 - 1 - بارهای مرده بر اساس ابعاد قطعات و وزن مخصوص آنها محاسبه می‌شوند. 9 - 1 - 3 - 1 - 2 - سربارها و بارباد طبق ضوابط و مشخصات داده شده در آیین کاربرد ملی شماره 519 ایران تحت عنوان "حداقل بارهای وارد بر ساختمانها"تعیین می‌گردند. 9 - 1 - 3 - 1 - 3 - نیروهای ناشی از زلزله بر اساس استاندارد شماره 2800 ایران تحت عنوان "آیین‌نامه طرح ساختمانهای مقاوم در برابر زلزله" ارزیابی‌می‌شوند. 9 - 1 - 3 - 1 - 4 - اگر یک بنا یا سازه آن تحت اثر نیروها یا عاملهای دیگری قرار خواهد گرفت که در بالا به آنها اشاره نشده است، این بارها و عاملها بر اساس‌اطلاعاتی که در مور آنها و در مورد ساختمان جمع‌آوری می‌شوند، ارزیابی و در محاسبه منظور گردند. 9 - 1 - 3 - 1 - 5 - اگر بر اساس اصول مهندسی و یا بر مبنای تجربه و عرف مهندسی بتوان نشان داد که صرفنظر کردن از تمام یا برخی از عاملهایی که تحت‌عنوان "سایر عاملها" قید گردیده‌اند، به ایمنی سازه و قابلیت بهره‌برداری آن لطمه‌ای وارد نمی‌آورد، می‌توان آن عامل یا عاملها را در محاسبه منظور نکرد. 9 - 1 - 3 - 2 - ترکیب بارها 9 - 1 - 3 - 2 - 1 - در طراحی سازه‌ها و اجزای آنها باید اثر بارهای فوق‌الذکر بسته به مورد به صورت برخی یا تمامی ترکیبات زیر در نظر گرفته شوند و در هر‌مقطع، بزرگترین تلاش حاصل از این ترکیبها ملاک طرح آن مقطع قرار گیرد: الف) بار مرده پ) بار مرده + سربار پ) بار مرده + بار باد یا نیروهای ناشی از زلزله (هر کدام که تلاشهای بیشتری ایجاد کند) ت) بار مرده + عاملی دیگر ث) بار مرده + سربار + بار باد یا نیروهای ناشی از زلزله (هر کدام که تلاشهای بیشتری ایجاد کند) ج) بار مرده + سربار + عاملی دیگر چ) بار مرده + بار باد یا نیروهای ناشی از زلزله (هر کدام که تلاشهای بیشتری ایجاد کند) + عاملی دیگر ح) بار مرده + سربار + بار باد یا نیروهای ناشی از زلزله (هر کدام که تلاشهای بیشتری ایجاد کند + عاملی دیگر) لازم به یادآوری است که نیروهای جانبی ناشی از زلزله و باد باید در دو جهت در محاسبه منظور شوند. 9 - 1 - 3 - 2 - 2 - در ترکیب اثر بارها و مقایسه ترکیبهای مختلف با یکدیگر می‌توان اثر برخی از بارها و یا مجموع اثرهای منظور شده در یک ترکیب را، به‌منظور ملحوظ نمودن احتمال کمتر هم زمانی تعداد بیشتری از عاملها، در ضرایب تقلیل مناسبی ضرب کرد. این ضرایب "ضرایب ترکیب بارها" نامیده می‌شوند. ضرایب ترکیب بارها باید در انطباق با مفاد آیین‌نامه بتن ایران باشند. 9 - 1 - 3 - 3 - واژگونی، لغزش، بالا رانش مجموعه بنا باید در مقابل واژگونی و لغزش ناشی از نیروهای جانبی و بالا رانش در حالتی که اعمال نیروهای رو به بالا دراثر فشار هیدروستاتیک متحمل باشد،‌محاسبه شود. 9 - 1 - 3 - 4 - مبانی تحلیل سازه‌های بتن آرمه طبق آیین‌نامه بتن ایران، آنالیز خطی، آنالیز خطی توأم با باز پخش محدود تلاشها، آنالیز غیر خطی و آنالیز خمیری را می‌توان برای تحلیل سازه‌های بتن آرمه به‌کار گرفت. 9 - 1 - 3 - 5 - مبانی طراحی طراحی سازه‌های بتن آرمه، طبق آیین‌نامه بتن ایران، در "حالات حدی" و به روش "نیم احتمال اندیشانه" صورت می‌گیرد. بدین ترتیب که از یک سو محتملترین‌مقادیر بارها و عاملهای مؤثر بر سازه در طول عمر آن و از سوی دیگر محتملترین مقادیر ویژگیهای مکانیکی بتن و فولاد تعیین می‌شوند و سپس با ملحوظ‌داشتن "ضرایب جزئی ایمنی"، تلاشهای حاصل از بارها و عاملها تعیین و با مقاوت (ظرفیت باربری) قطعات مقایسه می‌شوند. در یک دوره گذر پنج ساله، تا سال 1375، طراحی سازه‌های بتون‌آرمه به روشهای شناخته شده دیگر مجاز شمرده می‌شود. 9 - 1 - 3 - 5 - 1 - منظور از "حالات حدی" حالتی است که سازه یا اجزای سازه‌ای پس از رسیدن به آن حالت، دیگر قادر به انجام وظایفی که برای آنها‌طراحی شده‌اند، نخواهد بود. حالتهای حدی که رسیدن به آنها ایمنی سازه را خدشه‌دار می‌کند، نظیر تجاوز کردن تلاشها از طرفیت باربری قطعات، واژگونی یا لغزش مجموعه ساختمان"حالات حدی نهایی" نامیده می‌شوند. حالتهای حدی که باعث ایجاد اختلال و محدودیت در بهره‌برداری می‌گردند، نظیر تغییر شکل زیاد، ترک خوردگی بیش از حد و لرزش، "حالات حدی‌بهره‌برداری" گفته می‌شوند. 9 - 1 - 3 - 5 - 2 - در بررسی و کنترل حالات حدی بهره‌برداری، "بارها، سربارها و سایر عاملهای مشخصه" یا " معرف" و در بررسی و کنترل حالات حدی‌نهایی "بارها، سربارها و سایر عاملهای ضریبدار" یا "محاسباتی" در محاسبه منظور می‌شوند. "بارها، سربارها و سایر عاملهای معرف" آنهایی هستند که در ماده (9 - 1 - 3 - 1) شرح داده شدند و یا در موارد ویژه با توجه به نیازها و شرایط بهره‌برداری،‌تعیین می‌شوند. "بارها، سربارها و سایر عاملهای محاسباتی" عبارت‌اند از حاصل ضرب "بارها، سربارها و عاملهای معرف" در " ضرایب جزئی ایمنی برای بارها". 9 - 1 - 3 - 5 - 3 - "ضرایب جزئی ایمنی برای بارها" با YF نشان داده می‌شوند و ضرایبی هستند معمولاً بزرگتر از واحد که به منظور ملحوظ داشتن احتمال‌تغییر مقادیر بارها، نحوه اعمال آنها و جبران نارساییهای روشهای تحلیل، در مقادیر بارها، سربارها و سایر عاملها ضرب می‌شوند مقادیر این ضرایب در آیین‌نامه‌بتن ایران داده شده‌اند. 9 - 1 - 3 - 5 - 4 - علاوه بر ضرایب ایمنی جزئی برای بارها، ضرایب جزئی دیگری روی مقاومتها اعمال می‌شوند که نوسانات و تغییرات مقاومتهای مصالح،‌اثرهای کیفیت اجزا و نارساییهای روشهای ارزیابی مقاومت و ظرفیت باربری قطعات را جبران نمایند. این ضرایب "ضرایب جزئی ایمنی برای مقاومتها" نام دارند‌که Ym نشان داده می‌شوند، مقدارشان معمولاً بزرگتر از واحد است و "مقاومتهای مشخصه" در عکس آنها ضرب می‌شوند. مقادیر این ضرایب در آیین‌نامه بتن‌ایران داده شده‌اند. 9 - 1 - 3 - 5 - 5 - "مقاومتهای مشخصه" بر مبنای نتایج آزمایشها و با استفاده از روشهای آمار و احتمالات تعیین می‌شوند. حاصلضرب مقاومتهای مشخصه‌در عکس ضرایب جزئی ایمنی برای مقاومتها، "مقاومتهای محاسباتی" نام دارند. 9 - 1 - 3 - 5 - 6 - مقاومت قطعات سازه‌ای که بر مبنای ابعاد مقاطع آنها و مقاومتهای محاسباتی مصالح محاسبه می‌گردند، "ظرفیت باربری" یا "مقاومت‌طراحی" نامیده می‌شوند. 9 - 1 - 3 - 5 - 7 - در حالات حدی نهایی مقاومت، سازه و اجزای سازه‌ای باید چنان طراحی شوند، که علاوه بر دارا بودن قابلیت جذب انرژی مناسب،‌ظرفیت باربری آنها بزرگتر و یا در نامناسبترین حالات مساوی تلاشهای حاصل از بارهای محاسباتی باشد. 9 - 1 - 3 - 2 - 8 - در حالات حدی نهایی واژگونی، لغزش و بالارانش، باید با احتساب ضریب ایمنی جزئی برابر 58 ر، روی بارهای مرده، لنگر یا نیروی‌بازدارنده بزرگتر از لنگر واژگونی یا نیرویی باشد که باعث لغزش یا بالارانش بنا می‌شود. 9 - 1 - 3 - 5 - 9 - سازه‌ها و اجزای تشکیل دهنده آنها باید در حالات حدی بهره‌برداری مورد کنترل قرار گیرند و در صورت لزوم، به منظور محدود کردن ترک‌خوردگی، تغییر شکل لرزش و اثر خستگی، ابعاد مقاطع تغییر داده شوند. 9 - 1 - 3 - 5 - 10 - کنترل افتادگی تیرها و سایر قطعات خمشی و خمیدگی ستونها باید با توجه به نکات زیر صورت پذیرد: - تأمین شرایط لازم برای بهره‌برداری مورد نظر از بنا. - محدود کردن لطمات وارد به اجزای غیر سازه‌ای. - محدوده کردن لطمات وارد به خود سازه یا اجزای آن. 9 - 1 - 3 - 5 - 11 - تلاشهای ثانوی منتج از تغییر مکانهای جانبی باید در طراحی سازه و اجزای متشکله آن در نظر گرفته شوند، تلاشهای اضافی (لنگر‌خمشی، تلاشهای برشی، نیروی محوری) ناشی از عاملهای مؤثر بر سازه در نتیجه تغییر شکلهایی که در سازه به دلیل اثر همین عاملها به وجود آمده‌اند،"تلاشهای درجه دوم" یا " تلاشهای ثانوی" نام دارند. 9 - 1 - 3 - 5 - 12 - کفها و پوششهای طبقات باید چنان طراحی شوند که لرزش آنها اثر نامطلوب در بهره‌برداری و شرایط زیست و کار بهره‌برداری کنندگان از‌ساختمان به وجود نیاورد. 9 - 1 - 3 - 5 - 13 - سازه و اجزای سازه‌ای که در معرض نیروهای دینامیک و بروز "خستگی" قرار دارند باید به روشی مناسب در مقابل این پدیده‌ها بررسی و کنترل شوند. 9 - 1 - 4 - مقررات کلی ارائه و تصویب طرح و نظارت بر اجرا 9 - 1 - 4 - 1 - نقشه‌ها و سایر مدارک فنی نقشه‌ها، دفترچه محاسبات فنی، دستورالعملهای اجرایی و سایر مدارک مربوط به آنها باید در انطباق با مفاد مبحث دوم مقررات ساختمانی کشور تحت عنوان"نظامات اداری" تنظیم و ارائه شوند. به علاوه باید مقررات و ضوابط فصل دوم آیین‌نامه بتن ایران در تهیه و ارائه آنها ملحوظ گردند. 9 - 1 - 4 - 1 - 1 - نقشه‌های اولیه سازه‌های بتن آرمه باید بر مبنای نقشه‌های معماری، که در آنها کلیه اندازه‌ها، ارتفاع‌ها، و سایر ویژگیهای اصلی ساختمان به‌وضوح تعیین شده‌اند، تهیه شوند. یک نسخه از نقشه‌های معماری مذکور که مبنای محاسبات سازه بتن آرمه قرار گرفته و به امضای مهندس محاسب رسیده‌است باید به نقشه‌های سازه بتن آرمه ضمیمه و همراه با دفترچه محاسبات فنی به مقامات رسیدگی کنند تحویل شود. 9 - 1 - 4 - 1 - 2 - بسته به مورد سه نوع نقشه برای اجرای ساختمانها تهیه می‌شود: الف) نقشه‌های محاسباتی که در آنها هندسه کلی سازه، ابعاد مقاطع و سطح مقطع عرضی فولاد مشخص شده‌اند، این نقشه‌ها فاقد جزئیات کامل اجرایی‌می‌باشند و باید قبل از شروع به اجرا به نقشه‌های اجرایی تبدیل شوند. ب) نقشه‌های اجرایی، علاوه بر اطلاعات نقشه‌های محاسباتی، شامل جزئیات اجرایی سازه از قبیل قطر، تعداد و طول میلگردهای آرماتورها، محل قطع و وصله کردن آنها و نوع وصله‌ها و نظایر آن می‌باشند به طوری که اجرای سازه به کمک این نقشه‌ها بدون ابهام میسر باشد. نقشه‌های اجرایی سازه‌های بتن آرمه با‌رعایت شرایط زیر باید به وسیله مهندس محاسب صلاحیت‌دار تهیه و به مقامات رسیدگی کننده تسلیم شود: - جزئیات و مقاطع لازم برای تهیه نقشه‌های کارگاهی، قطر میلگردها، محل خم، قطع و وصله کردن آنها و اندازه‌های مربوطه باید داده شوند، قسمتی از این‌اطلاعات را می‌توان در جدول میلگردها قید کرد. - مقاومت خاک مبنای محاسبه و نیز ویژگیهای مکانیکی متن و فولاد باید ذکر شوند. - نقشه‌ها باید به طور واضح و با مقیاس قابل قبول تهیه شوند. - تهیه جدولهای میلگردها و تعیین وزن فولاد مصرفی به تفکیک هر نوع میلگرد، جزو وظایف طراح ساختمان در قبال کارفرماست، ولی تسلیم آن برای اخذ‌پروانه ساختمان ضرورتی ندارد مگر موقعی که قسمتی از اطلاعات مربوط به میلگردها در نقشه‌های اجرایی قید نشده و تنها در این جداول ذکر شده باشد. پ) نقشه‌های کارگاهی، که متناسب با شرایط هر سازه و سازندگان آن، با استفاده از جزئیات داده شده در نقشه‌های اجرایی، و با مقیاس بزرگ، برای قسمتهای‌خاص و حساس سازه تهیه می‌شوند این نقشه‌ها باید بر اساس نیازهای کارگاه، همزمان با عملیات اجرایی تهیه شوند و به تأیید دستگاه نظارت برسند. 9 - 1 - 4 - 2 - نظارت و بازرسی 9 - 1 - 4 - 2 - 1 - اجرای عملیات بتن آرمه باید تحت نظر مهندسان واجد شرایط انجام گیرد. اصلح آن است که حتی‌المقدور نظارت عالیه به وسیله مهندس‌محاسب یا افراد صلاحیت‌داری که نمایندگی او را دارند انجام پذیرد. 9 - 1 - 4 - 2 - 2 - گزارش نحوه انجام عملیات اجرایی و شرایط کارگاه باید مطابق رهنمودهای آیین‌نامه بتن ایران در دفتری به نام "دفتر کارگاه" ثبت و در‌کارگاه نگهداری شود. 9 - 1 - 4 - 2 - 3 - این دفتر همراه با یک نسخه از نقشه‌هایی که تغییرات احتمالی در زمان اجرا بررسی آنها منعکس شده و نشان دهنده وضع ساختمانی اجرا‌شده می‌باشد و نسخه‌ای از نتایج آزمایشهای مصالح، باید برای مراجعات بعدی در موقع بهره‌برداری و تسهیل امر نگهداری و بهسازی نزد صاحب ساختمانی‌نگهداری شوند. 9 - 1 - 5 - مصالح بتن 9 - 1 - 5 - 1 - انتخاب و تأیید مصالح 9 - 1 - 5 - 1 - 1 - ملاحظات طراحی - مصالح مصرفی در ساخت بتن باید طوری انتخاب شوند که ضوابط طراحی از نظر ایمنی، عملکرد سازه‌ای، پایایی و شکل ظاهری سازه، با توجه کافی به شرایط محیطی، تأمین شوند. درصد ناخالصیهای زیان‌آور در مواد تشکیل‌دهنده بتن نباید از مقادیر تعیین شده به عنوان‌حداکثر مجاز تجاوز کنند. 9 - 1 - 5 - 1 - 2 - به طور کل مصالح مصرفی در ساخت بتن باید مطابق ویژگی‌های تعیین شده در استانداردهای آزمایشها در آیین‌نامه بتن ایران باشد در‌صورت لزوم باید گواهی تطابق مصالح مصرفی با ویژگی‌های استاندارد ارائه شود. 9 - 1 - 5 - 2 - آزمایشهای مصالح. 9 - 1 - 5 - 2 - 1 - مهندس ناظر می‌تواند علاوه بر آنچه در مدارک مربوط به مشخصات فنی اجرایی پیش‌بینی شده، انجام آزمایشهای دیگری را برای هر یک‌از مصالح مصرفی در ساخت بتن درخواست کند تا از تطابق کیفیت این مصالح با ویژگی‌های فنی مقرر اطمینان باید. 9 - 1 - 5 - 2 - 2 - دستگاه نظارت باید تا ده سال پس از پایان کار هر پروژه سابقه کامل نتایج آزمایشهای انجام شده روی مصالح و بتن مصرفی در ضمن‌پیشرفت کار را نگهداری کند. 9 - 1 - 5 - 3 - سیمان 9 - 1 - 5 - 3 - 1 - سیمان مصرفی در ساخت قطعات باربر باید با یکی از مشخصات مشروح زیر با هر استاندارد دیگری که قبلاً به تأیید دستگاه نظارت رسیده‌مطابقت داشته باشد: الف) "مشخصات انواع سیمان پرتلند" (د ت 101). ب) "مشخصات سیمان پرتلند روباره‌ای" (د ت 102). پ) "مشخصات سیمانهای آمیخته" (د ت103). 9 - 1 - 5 - 3 - 2 - سیمان پرتلند نوع 1 مصارف عمومی دارد و برای هر کاری که مستلزم ویژگی‌های خاص سایر انواع سیمان نباشد، مناسب است. سیمان پرتلند نوع 2 در مواردی مصرف می‌شود که اقدام احتیاطی برای جلوگیری از گزند سولفاتها لازم باشد. همچنین هنگامی که مسئله پایایی بتن در مقابل‌سولفاتها و حفاظت میلگردهای آرماتور در مقابل حمله نمکهای کلر به طور همزمان مطرح باشند، استفاده از سیمان پرتلند نوع 2 می‌تواند مؤثر واقع شود. سیمان پرتلند نوع 3 سیمانی با مقاومت زودرس است. و معمولاً در مواردی به کار می‌رود که قالبها باید زود باز شوند و یا سازه باید به سرعت مورد بهره‌برداری‌قرار گیرد. سیمان پرتلند نوع 4 یک سیمان با حرارت‌زایی کم است و در جایی که آهنگ تولید حرارت و مقدار حرارت تولید شده باید حداقل باشند، مورد استفاده قرار‌می‌گیرد. سیمان پرتلند نوع 5 یک سیمان مقاوم در مقابل سولفاتها است و در بتنهایی که در معرض حمله شدید سولفاتها قرار دارند به کار می‌رود. مصرف این نوع سیمان‌در محیطهایی که علاوه بر سولفاتها به املاح کلر هم آلوده باشند، از لحاظ حفاظت میلگردها نامناسب است. سیمانهای پرتلند روباره‌ای که از انواع سیمانهای آمیخته می‌باشد، از حرارت زایی کم برخوردارند و در مقابل سولفاتها مقاومتی بهتر از سیمان نوع 1 دارند. 9 - 1 - 5 - 4 - سنگدانه‌ها 9 - 1 - 5 - 4 - 1 - سنگدانه‌های مصرفی در بتن، شامل مصالح درشت دانه، ریزدانه و یا مخلوطی از آنها باید دارای چنان کیفیتی باشند که بتوان از آنها بتنی‌مقاوم و پایا ساخت. 9 - 1 - 5 - 4 - 2 - سنگدانه‌های مصرفی در ساخت بتن باید با مشخصات تعیین شده در مبحث پنجم مقررات ساختمانی کشور تحت عنوان "مصالح و فرآورده‌های ساختمانی" و همچنین با ضوابط تعیین شده در آیین‌نامه بتن ایران مطابق داشته باشند. 9 - 1 - 5 - 4 - 3 - بزرگترین اندازه اسمی سنگدانه‌های درشت نباید از هیچ یک از مقادیر زیر بیشتر باشد: الف) یک پنجم کوچکترین بعد داخلی قالب بتن. ب) یک سوم ضخامت دال (مرجحاً 1.4). پ) سه چهارم حداقل فاصله آزاد بین میلگردها. تبصره: به کار بردن سنگدانه‌های درشت تراز 220 میلیمتر در ساخت قطعات بتن آرمه توصیه نمی‌شوند، ولی در هر صورت اندازه سنگدانه‌ها نباید از 63 میلیمتر‌تجاوز کند. 9 - 1 - 5 - 4 - 4 - سنگدانه‌های ریز و درشت مصرفی در بتن باید تمیز، سخت، پایا و عاری از مواد شیمیایی جذب شده، پوششهای رسی، گچی و مواد ریز‌دیگری باشند که به چسبندگی آنها یا خمیر سیمان اثر می‌گذارند، مقدار مواد زیان‌آور موجود در سنگدانه‌ها نباید از مقادیر حداکثر مجاز قید شده در جداول 9 - 1- 5 - 4 - 4 الف و 9 - 1 - 5 - 4 - 4 ب تجاوز کند سنگدانه‌ها نباید با مواد قلیایی موجود در سیمان واکنش نشان بدهند. جدول 9 - 1 - 5 - 4 - 4 الف حداکثر مقادیر مجاز برای مواد زیان‌آور در سنگدانه‌های ریز بتن و روشهای آزمایش. نوع ماده زیان‌آور روش آزمایش مطابق حداکثر درصد وزنی آیین نامه بتن ایران مجاز در کل نمونه کلوخه‌های رسی و دانه‌های سست دت 221 3 دانه‌های گذشته از الک شماره 200 (0.075 میلیمتر) دت 218 - بتن تحت سایش 30 - سایر بتنها 50 زغال سنگ، لیگنیت، یا سایر مصالح سبک: دت 219 - هنگامی که نمای ظاهری بتن 0.5 حائز اهمیت است - سایر بتنها 1 میکا - 1 سولفاتها بر حسب SO3-- دت 230 0.400 کلریدها بر حسب C1- دت 231 0.4000 * در مورد ماسه شکسته، اگر دانه‌های گذشته از الک شماره 200 متشکل از پودر سنگ و عاری از رس یا شیل باشند، می‌توان این مقادیر با به ترتیب به 5 و 7‌درصد افزایش داد **‌مقدار کل سولفات قابل حل در آب بر حسب SO در مخلوط بتن و یا احتساب SO موجود در سیمان، نباید از 4 درصد بیشتر باشد و به هر حال مقدار کل‌سولفات موجود نباید از 5 درصد وزن سیمان تجاوز کند. ***‌مقدار کلرید قابل حل در آب در مخلوط بتن، بر حسب درصد وزن سیمان، نباید از مقادیر حداکثر مجاز داده شده در جدول 9 - 1 - 6 - 8 - 5 تجاوز کند. جدول 9 - 1 - 5 - 4 - 4 ب مقادیر حداکثر مجاز برای مواد زیان‌آور در سنگدانه‌های درشت بتن و روشهای آزمایش. نوع ماده زیان آور روش آزمایش (مطابق حداکثر درصد وزنی آیین‌نامه بتن ایران) مجاز در کل نمونه کلوخه‌های رسی دت 221 0.25 دانه‌های نرم* دت 223 5 چرت به صورت ناخالصی** - در معرض شرایط محیطی شدید 1 - در معرض شرایط محیطی متوسط 3 - در معرض شرایط محیطی ملایم 5 دانه‌های گذشته از الک شماره 200 (0.075 میلیمتر) دت 218 1000 زغال سنگ، لیگینت، یا سایر مصالح سبک: دت 219 - هنگامی که نمای ظاهری بتن 0.5 حائز اهمیت است. - سایر بتنها 1 دانه‌های سست شامل مجموع - کلوخه‌های رسی، دانه‌های نرم، چرت هوازده، شیلها و شیستهای متورق هوازده: - بتن نمایان 3 - بتن تحت سایش 5 - سایر بتنها 7 سولفاتها SO3-- دت 230 0.40000 کلریدها C1- دت 231 0.0200000 *>>‌پاورقی: این محدودیت فقط در موادی حاکم است که نرمی هر یک از دانه‌های درشت به تنهایی با توجه به عملکرد بتن جنبه بحرانی دارد، از قبیل کفهای‌پرتردد یا سایر مواردی که سختی سطح اهمیتی ویژه دارد. >‌پاورقی: این گونه چرت در 5 سیکل در آزمایش سلامت یا 50 سیکل در آزمایش یخ‌زدن و آب شدن (0 تا 4 درجه سیلیوس) از هم می‌باشد، یا چگالی آن‌در حالت اشباع با سطح خشک، از 2.35 کمتر است. از هم پاشیدن به شکست یا تنگ شدن واقعی بر اساس آزمایشهای عینی اطلاق می‌شود. این محدویتها فقط‌در مورد سنگدانه‌هایی حاکم است که چرت به عنوان ناخالصی آنها تلقی شود و در مورد شنهایی که بیشتر از چرت تشکیل یافته‌اند قابل اعمال نیست. محدودیتهای مربوط به سلامت سنگدانه‌ها باید بر سوابق بهره‌برداری از آنها در محیط مورد نظر استوار باشد. ***‌در مورد دانه‌های شکسته، اگر دانه‌های گذشته از الک شماره 200 متشکل از پودر سنگ و عاری از رس یا شیل باشند، می‌توان این درصد را به 1.5 افزایش‌داد. ****‌مقدار کل سولفات قابل حل در آب بر حسب SO3 در مخلوط بتن و یا احتساب SO3 موجود در سیمان، نباید از 4 درصد بیشتر باشد، و به هر حال مقدار‌کل سولفات موجود نباید از 5 درصد وزن سیمان تجاوز کند. *****‌مقدار کلرید قابل حل در آب در مخلوط بتن، بر حسب درصد وزن سیمان، نباید از مقادیر حداکثر مجاز داده شده در جدول 9 - 1 - 6 - 8 - 5 تجاوز‌کند. ‌فرمول: تصویب‌نامه‌ها 1370 - جلد 2 - صفحه 563 ‌فرمول: تصویب‌نامه‌ها 1370 - جلد 2 - صفحه 563 ‌فرمول: تصویب‌نامه‌ها 1370 - جلد 2 - صفحه 565 ‌فرمول: تصویب‌نامه‌ها 1370 - جلد 2 - صفحه 565 الی 566 ‌فرمول: تصویب‌نامه‌ها 1370 - جلد 2 - صفحه 566 ‌فرمول: تصویب‌نامه‌ها 1370 - جلد 2 - صفحه 573 ‌فرمول: تصویب‌نامه‌ها 1370 - جلد 2 - صفحه 575 ‌جدول: تصویب‌نامه‌ها 1370 - جلد 2 - صفحه 575 در صورت برآورده نشدن شرایط الف و ب مقاومت مشخصه فولاد از نظر انطباق بر طبقه مورد نظر قابل قبول نخواهد بود. 9 - 1 - 7 - 5 - تغییر شکلها 9 - 1 - 7 - 5 - 1 - دیاگرام تنش تغییر شکل نسبی برای سهولت محاسبه می‌توان دیاگرام واقعی تنش - تغییر شکل نسبی فولاد را با دیاگرامی در خطی جایگزین نمود. دیاگرام تنش تغییر شکل نسبی فولاد در‌کشش و فشار یکسان در نظر گرفته شود. 9 - 1 - 7 - 5 - 2 - مدول الاستیسیته مدول الاستیسیته برای کلیه میلگردهای مصرفی در بتن آرمه برابر با 200.000 (2106 کیلوگرم بر سانتیمتر مربع) مگاپاسگال فرض می‌شود. 9 - 1 - 7 - 5 - 3 - ضریب انبساط حرارتی ضریب انبساط حرارتی برای کلیه میلگردها مصرفی در بتن آرمه معادل یک در ده به توان پنج 1x10^5 به ازای هر درجه سلسیوس است. 9 - 1 - 7 - 6 - شکل پذیری شکل پذیری میلگردها بر اساس آزمایش تاشدگی با زاویه 180 درجه یا آزمایش خم کردن و باز کردن خم یا استفاده از فلکه استاندارد تعیین می‌شود. شکل‌پذیری‌میلگردها وقتی قابل قبول تلقی می‌شود که ازدیاد طول نسبی گسیختگی در آزمایش کششی از 8 درصد روی ده برابر قطر و 12 درصد روی پنج برابر قطر میلگرد‌کمتر نباشد. 9 - 1 - 7 - 7 - جوش‌پذیری جوش‌پذیری میلگردها به نحوه تولید و نیز ترکیب شیمیایی فولاد آنها بستگی دارد. کلیه میلگردهای گرم نورد شده با ترکیب شیمیایی متعارف دارای جوش‌پذیری مطلوب می‌باشند. میلگردهای سرد اصلاح شده و گرم عمل آمده، به حرارت جوش حساسیت بسیار دارند. و با روشهای معمول جوش‌پذیر نیستند وصله‌جوشی اینگونه میلگردها فقط با رعایت ضوابطی میسر است که برای انواع میلگردها تفاوت دارد. 9 - 1 - 7 - 8 - انبار کردن و نگهداری میلگردها میلگردهای فولادی را باید بر حسب نوع و قطر آنها تفکیک و در کارگاه انبار کرد. در صورت وجود میلگردهای همقطر با مقاومتهای مشخصه متفاوت، باید آنها را‌در محلهای جداگانه انبار کرد و نوک آنها را رنگ زد تا کاملاً از هم متمایز شوند. در صورت تردید در نوع میلگرد، باید بر اساس مشخصات، آزمایش کششی به‌عمل آورد. محلهای انبار کردن میلگردها باید تمیز باشند. میلگردها نباید با خاک یا سایر مصالحی که رطوبت را در خود نگه می‌دارند تماس داشته باشند. به طور‌کلی محل انبار کردن میلگردها باید طوری باشد که کثیف شدن سطح فولاد و زنگ زدن آن به طور محسوس روی ندهد. 9 - 1 - 8 - استاندارهای آزمایشهای مصالح آزمایشهای فولاد، بتن و مواد تشکیل دهنده بتن باید با رعایت اصول فنی و رهنمودهای ارائه شده در فصل پنجم آیین‌نامه بتن ایران انجام پذیرند. 9 - 1 - 9 - اختلاط بتن و بتن‌ریزی 9 - 1 - 9 - 1 - آماده‌سازی وسایل و محل بتن‌ریزی مقصود از آماده‌سازی قبل از بتن‌ریزی رعایت موارد زیر است: الف) کلیه وسایلی که برای مخلوط کردن و انتقال بتن به کار می‌روند باید تمیز باشند. ب) کلیه مواد زاید و همینطور یخ باید از محلهای مورد بتن‌ریزی زدوده شوند. پ) قالبها باید به نحوی منابع اندود شوند. ت) مصالح بنایی پرکننده‌ای که در تماس با بتن خواهند بود باید به خوبی خیس شوند. ث) قبل از ریختن بتن باید آب اضافه از محل بتن‌ریزی خارج شود مگر آن که استفاده از قیف و لوله مخصوص بتن‌ریزی در آب (ترمی) مورد نظر باشد یا دستگاه‌نظارت آن را مجاز بداند. ج) قبل از ریختن بتن جدید روی بتن سخت شده قبلی باید لایه ضعیف سطح بتن و هر نوع ماده ناسالم دیگر زدوده شوند. 9 - 1 - 9 - 2 - اختلاط بتن و انتقال بتن 9 - 1 - 9 - 2 - 1 - بتن باید با رعایت ضوابط مندرج در آیین‌نامه بتن ایران طوری مخلوط شود که کلیه مواد تشکیل دهنده آن به صورت همگن در مخلوط کن‌پخش شوند. قبل از پر کردن مجدد، باید مخلوط کن را به طور کامل تخلیه کرد. 9 - 1 - 9 - 2 - 2 - انتقال بتن از مخلوط کن تا محل نهایی بتن‌ریزی باید با رعایت ضوابط آیین‌نامه بتن ایران و مطابق روشهایی باشد که از جدا شدن یا از بین‌رفتن مصالح جلوگیری کرد. وسایل انتقال و حمل بتن باید قادر باشند بتن را در هر شرایطی و با هر روشی به طور مداوم و به نحوی مطمئن به محل بتن‌ریزی برسانند. این ضوابط برای کلیه‌روشهای بتن‌ریزی از قبیل استفاده از پمپ، تسمه نقاله، سیستمهای بتن‌پاشی، چرخ دستی، جام و جرثقیل، ترمی از اعتبار برخوردارند. 9 - 1 - 9 - 2 - 3 - "بتن آماده" باید مطابق مشخصات استاندارد در کارخانه تهیه شده، و به کارگاه تحویل داده شود به نحوی که مقاومت متوسط فشاری لازم‌را احراز نماید. در هر حال پذیرش این نوع بتن در کارگاه، بر مبنای " ضوابط پذیرش بتن" صورت می‌پذیرد. 9 - 1 - 9 - 3 - بتن‌ریزی 9 - 1 - 9 - 3 - 1 - بتن باید تا حد امکان نزدیک به محل نهایی خود ریخته شود تا از جدایی دانه‌ها در اثر جابجایی مجدد جلوگیری گردد. 9 - 1 - 9 - 3 - 2 - آهنگ بتن‌ریزی باید طوری باشد که بتن همواره در حالت خمیری باقی بماند و بتواند به راحتی به فضاهای بین میلگردها راه یاد. 9 - 1 - 9 - 3 - 3 - بتنی که پس از افزودن آب به آن، یا بعد از گیرش اولیه دوباره مخلوط شود نباید مورد استفاده قرار گیرد. 9 - 1 - 9 - 3 - 4 - سطح فوقانی بتن ریخته‌شده بین دو درز اجرایی افقی متوالی باید تراز باشد. 9 - 1 - 9 - 3 - 5 - بتن باید در طول عملیات بتن‌ریزی با استفاده از وسایل مناسب به طور کامل متراکم شود طوری که کاملاً میلگردها و اقلام مدفون را در بر‌گیرد و قسمتهای داخلی و به خصوص گوشه‌های قالبهای را به خوبی پر کند. 9 - 1 - 9 - 4 - عمل آوردن بتن 9 - 1 - 9 - 4 - 1 - عمل آورده فرآیندی است که طی آن از افت رطوبت بتن جلوگیری به عمل می‌آید و دمای بتن در حدی رضایت بخش حفظ می‌شود. عمل‌آوردن باید بلافاصله پس از تراکم بتن آغاز شود. عمل آوردن بتن از "مراقبت"، "محافظت"، "پروراندن" مطابق زیربندهای ذیل تشکیل می‌شوند: الف) مراقبت به مجموعه تدابیری گفته می‌شود که باعث شود سیمان موجود در بتن به مدت کافی مربوط بماند طوری که حداکثر میزان آب‌گیری آن چه در‌لایه‌های سطحی دانه‌ها و چه در حجم آنها میسر باشد. ب) محافظت به مجموعه تدابیری اطلاق می‌شود که به موجب آن از اثر نامطلوب عوامل خارجی مانند شسته شدن به وسیله باران با آب جاری، اثر بادهای گرم‌و خشک، سرد شدن سریع یا یخ‌بندان، لرزش، ضربه خوردن و مشابه اینها روی بتن جوان جلوگیری شود. پ) منظور از پروراندن بتن سرعت بخشیدن به گرفتن و سخت شدن آن به کمک حرارت است. 9 - 1 - 9 - 4 - 2 مدت عمل آوردن مدت عمل آوردن بتن به طور معمول نباید از مقادیر مندرج در جدول 9 - 1 - 9 - 4 - 2 کمتر باشد. این مدت زمان به نوع سیمان، شرایط محیطی، و دمای بتن‌بستگی دارد و در طی آن، دمای هیچ قسمت از سطح بتن نباید از 5 درجه سلسیوس کمتر شود. جدول 9 - 1 - 9 - 4 - 2 حداقل زمان عمل آوردن بتن. نوع سیمان نوع 1 و 2 و 3 و 5 همه سیمانها به جز نوع 1 و 2 و 3 و 5 و همه سیمانهای حاوی مواد پوزولانی را روباره‌ای همه سیمانها شرایط محیطی پس از ریختن بتن در قالب * متوسط ضعیف متوسط ضعیف خوب دمای متوسط سطح بتن *** 5 تا 10 درجه سلسیون 4 روز 6 روز 10 روز ضابطه‌ای خاص ضرورت ندارد. بالاتر از 10 درجه سلسیون 3 روز 4 روز 7 روز هر دمایی بین 5 تا 25 درجه سلسیوس (10 + T).(60) روز (10 + T).(80) روز (10 + T).(140) روز * شرایط محیطی مندرج در این ستون چنین تعریف می‌شوند: خوب، محیط مرطوب و محافظت شده (رطوبت نسبی بیش از 80 درصد و محافظت شده در‌برابر خورشید و باد). ضعیف: محیط خشک و محافظت نشده (رطوبت نسبی کمتر از 50 درصد و محافظت نشده در برابر خورشید و باد). متوسط: شرایطی بنی‌دو حد خوب و ضعیف. ** در صورتی که دمای سطح بتن اندازه‌گیری یا محاسبه نشود، می‌توان آن را معادل دمای هوای مجاور سطح بتن فرض کرد. 9 - 1 - 9 - 5 - بتن‌ریزی در هوای گرم 9 - 1 - 9 - 5 - 1 - در هوای گرم باید توجهی ویژه نسبت به مواد تشکیل دهنده بتن، روشهای تولید، نقل و انتقال، بتن‌ریزی، و عمل آوردن مبذول داشت تا از‌بروز دماهای زیاد در بتن و نیز از تبخیر آب که می‌تواند مقاومت، قابلیت بهره‌برداری و پایابی قطعه یا سازه را تقلیل دهد، جلوگیری شود. 9 - 1 - 9 - 5 - 2 - هنگام بتن‌ریزی، هیچ قسمت از بتن نباید دمایی بیشتر از 30 درجه سلسیوس داشته باشد. با خنک کردن مصالح بتن به ویژه آب می‌توان‌دمای آن را کاهش داد. 9 - 1 - 9 - 6 بتن‌ریزی در هوای سرد 9 - 1 - 9 - 6 - 1 - برای گرمایش مصالح بتن و محافظت آن در شرایط یخ‌بندان باید وسایلی کافی به کار گرفته شود. 9 - 1 - 9 - 6 - 2 - کلیه مصالح بتن آرمه مشتمل بر سنگدانه‌ها، آب اختلاط، میلگردها، و نیز کلیه سطوحی که بتن با آنها تماس خواهد داشت مشتمل بر‌قالبها، زمین، و بتن سخت شده قبلی باید از هر گونه یخ‌زدگی عاری باشند. 9 - 1 - 9 - 6 - 3 - توصیه می‌شود هنگام بتن‌ریزی دمای هیچ قسمت از بتن تازه از 10 درجه سلسیوس کمتر نباشد، ولی به هر حال این دما نباید از 5 درجه‌سلسیوس به عنوان حداقل مجاز کمتر شود. 9 - 1 - 9 - 6 - 4 - به عمل آوردن بتن در هوای سرد باید توجهی ویژه مبذول داشت. از جمله باید از وسایل گرمایش یا مصالح مناسب عایق‌بندی برای حفظ‌دمای مناسب استفاده شود. دمای بتن نباید از 5 درجه سلسیوس کمتر باشد و عمل آوردن با آب فقط زمانی مجاز است که شواهدی حاکی از رسیدن مقاومت‌قطعه بتنی به 5 مگاپاسکال در دست باشد. 9 - 1 - 10 - جزئیات آرماتوربندی 9 - 1 - 10 - 1 - حمل و انبار کردن میلگردها در فاصله زمانی ورود میلگردها به کارگاه تا قرار گرفتن آنها در سازه باید ضوابط مندرج در آیین‌نامه بتن ایران در مورد جابه‌جایی و انبار کردن آنها رعایت شوند. 9 - 1 - 10 - 2 - بریدن میلگردها بهتر است میلگردها با وسایل مکانیکی بریده شوند. در صورتی که استفاده از تمام طول میلگردهای تابیده سرد اصلاح شده ضروری باشد، یا وصله آنها به روش‌جوش دادن نوک به نوک لازم شود، سرهای نتابیده آنها را باید قطع کرد. 9 - 1 - 10 - 3 - خم کردن میلگردها 9 - 1 - 10 - 3 - 1 - کلیه میلگردها باید با رعایت مقررات تعیین شده در آیین‌نامه بتن ایران به صورت سرد خم شوند. مگر آن که دستگاه نظارت روشی دیگر‌را مجاز بداند. 9 - 1 - 10 - 3 - 2 - خم کردن میلگردها باید حتی‌المقدور به طور مکانیکی به وسیله ماشین مجهز به فلکه خم‌کن و با یک عبور در سرعت ثابت انجام پذیرد،‌طوری که قسمت خم شده دارای شعاع انحنای ثابتی باشد. 9 - 1 - 10 - 3 - 3 - به طور کلی باز و بسته کردن خمها به منظور شکل دادن مجدد به میلگردها مجاز نیست، مگر در موارد استثنایی که در نقشه‌های اجرایی‌نشان داده شده و یا دستگاه نظارت اجازه دهد. در این صورت کلیه میلگردها را باید از نظر ترک خوردگی بازرسی و کنترل کرد. 9 - 1 - 10 - 3 - 4 - حداقل قطر خمها الف) قطر داخلی خمها به جز برای خاموتها نباید از مقادیر مندرج در جدول 9 - 1 - 10 - 3 - 4 الف کمتر اختیار شود. ب) قطر داخلی خمها برای خاموتهای به قطر بیشتر از 16 میلیمتر نباید کمتر از مقادیر مندرج در جدول فوق و برای خاموتهای به قطر 16 میلیمتر و کمتر نباید از‌مقادیر مندرج در جدول 9 - 1 - 10 - 3 - 4 ب کمتر اختیار شود. 9 - 1 - 10 - 4 - شرایط رویه میلگردها قبل از جاگذاری میلگردها، باید اطمینان حاصل شود که رویه آنها، از هر نوع عامل و اثر زیانبار، از قبل گل، روغن، قیر، دوغاب سیمان خشک شده، رنگ،‌کندگیرکننده‌ها، زنگ پوسته شده و برف و یخ عاری است. جدول 9 - 1 - 10 - 3 - 4 الف حداقل قطر خمها حداقل قطر خم قطر میلگرد، 220S 300S 500S 400S کمتر از 28 میلیمتر D5 D6 28 تا 34 میلیمتر D5 D6 D8 36 تا 55 میلیمتر* D7 D10 D10 *‌برای خم کردن میلگردهای به قطر 36 میلیمتر و بیشتر و با زاویه بیشتر از 90 درجه به روشهای خاصی نیاز است. جدول 9 - 1 - 10 - 3 - 4 ب حداقل قطر خمها برای خاموتها. قطر میلگرد حداقل قطر خم 220S 300S 500S و 400S 16 میلیمتر و کمتر D2.5 D4 D4 9 - 1 - 10 - 5 - جاگذاری و بستن آرماتور 9 - 1 - 10 - 5 - 1 - آرماتورها باید قبل از بتن‌ریزی مطابق نقشه‌های اجرایی در جای خود قرار گیرند و طوری بسته و نگهداشته شوند که از جابجایی آنها‌خارج از محدوده رواداریها جلوگیری شود. رواداریهای نصب و تثبیت آرماتورها در فصل هشتم آیین‌نامه بتن ایران داده شده‌اند. 9 - 1 - 10 - 5 - 2 - برای به هم بستن آرماتورها به وسیله عناصر غیر سازه‌ای باید از مفتولها یا اتصال دهنده‌ها و گیره‌های فولادی استفاده کرد. باید توجه‌داشت که انتهای برجسته سیمها و گیره‌ها در قشر بتن محافظ ( پوشش) واقع نشوند. 9 - 1 - 10 - 5 - 3 - جنس، ابعاد، تعداد و فاصله لقمه‌ها و خرکها و سار قطعات مورد استفاده برای تثبیت موقعیت میلگردها در جای صحیح باید طوری‌باشند که علاوه بر برقراری شرایط بند 9 - 1 - 10 - 5 - 1، مانعی در برابر ریختن بتن و نقطه ضعفی در مقاومت و پایایی آن ایجاد نشود. 9 - 1 - 10 - 5 - 4 - موقعیت آرماتورها باید هم قبل از بتن‌ریزی و هم در ضمن آن کنترل شود تا پوششهای اسمی در محدوده رواداریهای مقرر شده، به ویژه‌در طره‌ها به دقت تأمین شوند. اهمیت رعایت و حفظ پوشش محافظ آرماتور جهت جلوگیری از خوردگی فولاد در تأمین پایایی، توجیهی برای استفاده منظم از‌ابزارهای سنجش و کنترل موقعیت آرماتور در بتن سخت شده به شماره می‌آید. 9 - 1 - 10 - 6 - مهار میلگردها انتهای میلگردهای آرماتور باید با رعایت ضوابط مندرج در آیین‌نامه بتن ایران و با استفاده از یکی از روشهای متداول (مهار مستقیم، مهار منحنی، مهار مکانیکی‌با ترکیبی از آنها) به نحو مطلوب مهار شود. 9 - 1 - 10 - 7 - وصله میلگردها روشهای متداول برای وصله میلگردها عبارت‌اند از: - وصله‌های پوششی (تماسی یا غیر تماسی) - وصله‌های اتکایی - وصله‌های جوشی - وصله‌های مکانیکی - وصله‌های مرکب وصله کردن میلگردهای آرماتور باید با رعایت شرایط و ضوابط تعیین شده در آیین‌نامه بتن ایران صورت گیرد. 9 - 1 - 10 - 8 - محدودیتهای فاصله میلگردها 9 - 1 - 10 - 8 - 1 - فاصله آزاد بین هر دو میلگرد متوازی واقع در یک سفره نباید از هیچ یک از مقادیر زیر کمتر باشد: الف) قطر میلگرد بزرگتر، ب) 25 میلیمتر، پ) .33‌ا برابر قطر اسمی بزرگترین سنگدانه بتن. 9 - 1 - 10 - 8 - 2 - در صورتی که میلگردهای متوازی در چند سفره افقی قرار گیرند، میلگردهای سفره فوقانی باید طوری بالای میلگردهای سفره تحتانی‌واقع شوند که معبر بتن سنگ نشود. فاصله آزاد بتن هر دو سفره نباید از 25 میلیمتر و قطر بزرگترین میلگرد کمتر باشد. 9 - 1 - 10 - 8 - 3 - در اعضای فشاری با خاموتهای بسته یا مارپیچ، فاصله آزاد بین هر دو میلگرد طولی نباید از 1.5 برابر قطر میلگرد قطور تر و 40 میلیمتر‌کمتر باشد. 9 - 1 - 10 - 8 - 4 - در دیوارها و دالها به استثنای دالهای نازک دارای تیرچه‌های بتنی فاصله بین میلگردهای خمشی نباید از 3 برابر ضخامت آنها و 350‌میلیمتر بیشتر باشد. 9 - 1 - 10 - 8 - 5 - با رعایت ضوابط تعیین شده در آیین‌نامه بتن ایران می‌توان میلگردهای متوازی را به عنوان یک واحد، در تماس با یکدیگر نصب نمود. 9 - 1 - 10 - 9 - پوشش بتنی روی میلگردها 9 - 1 - 10 - 9 - 1 - پوشش بتنی روی میلگردها برابر است با حداقل فاصله بین رویه میلگردها، اعم از طولی یا عرضی، تا نزدیکترین سطح آزاد بتن. در صوتی که بتن دارای سطح فرو رفته و برجسته (نقش دار یا دارای شکستگی) باشد، ضخامت پوشش باید در عمق فرورفتگیها اندازه گیری شود. 9 - 1 - 10 - 9 - 2 - ضخامت پوشش بتنی روی میلگردها نباید کمتر از مقادیر زیر اختیار شود: الف) قطر میلگردها، ب) بزرگتر اندازه اسمی سنگدانه‌های تا 32 میلیمتر، یا 5 میلیمتر بیشتر از بزرگترین اندازه اسمی سنگدانه‌های بزرگتر از 32 میلیمتر. 9 - 1 - 10 - 9 - 3 مطابق‌آیین‌نامه بتن ایران ضخامت پوشش بتنی محافظ میلگردها متناسب با نوع شرایط محیطی و کیفیت بتن و نوع قطعه مورد نظر نباید از مقادیر مندرج در جدول 9 -1 - 10 - 9 - 3 کمتر باشد. جدول 9 - 1 - 10 - 9 - 3 مقادیر حداقل پوشش بتنی (میلیمتر)* نوع قطعه تیرها و ستونها دالها، دیوارها و تیرچه‌ها پوسته‌ها و صفحات پلیسه‌ای نوع شرایط محیطی ملایم 35 20 15 متوسط 45 30 25 شدید 50 35 30 بسیار شدید 65 50 45 فوق‌العاده شدید 75 60 55 *‌مقادیر داده شده در جدول را می‌توان به اندازه 5 میلیمتر برای بتنهای رده 35C و 40C یا 10 میلیمتر برای بتنهای رده بالاتر کاهش داد، مشروط بر آن که‌ضخامت پوشش به هر حال از 15 میلیمتر کمتر نشود. این مقادیر را باید برای میلگردهای با قطر بیشتر از 36 میلیمتر به اندازه 10 میلیمتر افزایش داد. برای تأمین میزان آتشباری ساختمان و افزایش مدتی که سازه در مقابل آتش پایداری خود را حفظ می‌کند، می‌توان ضخامتها (به ویژه ضخامتهای کمتر از 30‌میلیمتر) را بر اساس ضوابط مربوط افزایش داد. 9 - 1 - 11 ضوابط و قالب‌بندی، لوله‌ها و مجراهای مدفون در بتن و درزهای اجرایی 9 - 1 - 11 - 1 تعاریف واژه‌ها و ترکیبهای مورد استفاده در این فصل به شرح زیر تعریف می‌شوند: قالب: سازه‌ای موقت است برای در برگرفتن بتن قبل از سخت‌شدن و کسب مقاومت کافی برای تحمل بار خود. مجموعه قالب‌بندی: مجموعه‌ای است که برای نگهداری بتن در شکل مورد نظر به کار می‌رود، مشتمل بر رویه قالب، بدنه قالب، پشت‌بندها، کلافها، چپ و راستها و نظایر اینها. داربست: سازه‌ای موقت است که برای نگهداری قالب‌بندی، سکوهای کار و تحمل بارهای حین اجرا برپا می‌شود مشتمل بر شمع‌بندی، پایه‌های قائم، صفحات‌افقی، بادبندها، زیر سریها و نظایر اینها. 9 - 1 - 11 - 2 مصالح قالب مصالح مناسب برای قالب را باید با توجه به ملاحظات اقتصادی، ایمنی، و سطح تمام شده مورد نظر انتخاب کرد، و به خصوص مشخصه‌های فیزیکی و مکانیکی مصالح را باید در ساخت قسمتهای مختلف مانند بدنه، رویه، ملحقات، اجزای نگهدارنده قالب و نظایر اینها مورد توجه قرار داد. 9 - 1 - 11 - 3 طراحی قالب قالب باید طوری طراحی و ساخته شود که بتواند بارهای وارد را قبل از اینکه سازه بتنی مقاومت کافی به دست آورد، با ایمنی مناسبی تحمل کند. 9 - 1 - 11 - 4 اجرای قالب‌بندی 9 - 1 - 11 - 4 - 1 قبل از جاگذاری آرماتورها باید رویه قالبها را نصب کرد و مواد رهاساز را روی قالبها کشید. 9 - 1 - 11 - 4 - 2 قطعات رویه قالبها باید در کنار هم طوری جذب و جفت شوند که هدر رفتن شیره بتن ممکن نباشد. 9 - 1 - 11 - 4 - 3 قالبها باید از هر نوع آلودگی، ملات، مواد خارجی و نظایر اینها عاری باشند و قبل از هر بار مصرف با مواد رهاساز پوشانده شوند، این مواد‌را باید چنان به کاربرد که بدون آلوده شدن آرماتورها، روی سطوح قالب لایه‌ای یکنواخت و نازک به وجود آید. 9 - 1 - 11 - 4 - 4 در مواردی که دسترسی به کف قالبها دشوار یا غیر ممکن باشد، باید به تعبیه دریچه‌های بازدید و کف شورهای قالب برای تمیز کردن قالب‌قبل از بتن‌ریزی اقدام کرد. 9 - 1 - 11 - 4 - 5 در صورتی که کیفیت سطح تمام شده اهمیتی خاص داشته باشد، نباید از قطعات قالبهای صدمه دیده در مراحل قبلی استفاده کرد. 9 - 1 - 11 - 4 - 6 پس از برداشتن قالب سطوح زیرین قطعات بتن آرمه باید با رعایت بند 9 - 1 - 11 - 4 - 7 پایه‌هایی به عنوان پایه‌های اطمینان در زیر آنها‌باقی گذاشت، تا از بروز تغییر شکلهای تابع زمان جلوگیری شود. 9 - 1 - 11 - 4 - 7 پیش‌بینی پایه‌های اطمینان برای تیرهای با دهانه بزرگتر از پنج متر، تیرهای کنسول به طول بیشتر از دو و نیم متر، دالهای با دهانه بزرگتر از‌سه متر، و دالهای کنسول به طول بیشتر از یک و نیم متر اجباری است، تعداد پایه‌های اطمینان باید طوری باشد که فاصله آنها به هر حال از سه متر تجاوز نکند. 9 - 1 - 11 - 5 تنظیم مجموعه قالب‌بندی مجموعه قالب بندی باید در کلیه مراحل قبل از بتن ریزی، ضمن و بعد از آن به دقت زیر نظر باشد و به منظور حفظ مجموعه در محدوده رواداریهای تعیین شده‌تنظیم شود. 9 - 1 - 11 - 6 رواداریها چنانچه رواداریها به وسیله طراح تعیین نشده باشند، انحراف ابعاد و موقعیت قالبها نباید از حدود مندرج در جداول 9-1-11-6 الف و 9-1-11-6 ب نجاوز‌کند. 9 - 1 - 11 - 7 قالب برداری 9 - 1 - 11 - 7 - 1 قالب باید موقعی برداشته شود که بتن تنشهای مؤثر را تحمل کند و تغییر شکل آن از تغییر شکلهای پیش‌بینی شده تجاوز نکند. 9 - 1 - 11 - 7 - 2 پایه‌ها و قالبهای باربر نباید قبل از آنکه اعضا و قطعات بتنی مقاومت کافی برای تحمل وزن خود و بارهای وارد را کسب کنند، برچیده‌شوند. 9 - 1 - 11 - 7 - 3 عملیات قالب‌برداری و برچیدن پایه‌ها باید گام به گام، بدون اعمال نیرو و ضربه، و طوری باشد که اعضا و قطعات بتنی تحت اثر بارهای‌ناگهانی قرار نگیرند، بتن صدمه نبیند و ایمنی و قابلیت بهره‌برداری قطعات مخدوش نشود. جدول 9 - 1 - 11 - 6 الف رو اداری سازه‌های بتنی متعارف. شرح 1 - انحراف از امتداد قائم 2 - انحراف از سطوح یا ترازهای مشخص شده در نقشه‌ها 3 - انحراف ستونها، دیوارها و تیغه‌های جداکننده از موقعیت مشخص شده در پلان ساختمان 4 - انحراف از اندازه و موقعیت بازشوهای واقع در کف و دیوار و غلافها 5 - اختلاف در ابعاد مقطع عرضی ستونها و تیرها و ضخامت دالها و دیوارها 6 - شالوده‌ها 7 - پله‌ها الف - درله و سطح ستونها، پایه‌ها، دیوارها، نبشها و کنجها ب - برای گوشه نمایان ستونها، درزهای کنترل، شیارها و دیگر خطوط برجسته، نمایان و مهم. الف - در سطح زیرین دالها، سقفها، سطح زیرین تیرها، نبشها و کنجها قبل از برچیدن حایلها. ب - در نمل درگاه‌ها، زیرسریها، جان پناه‌های نمایان شیارهای افقی و دیگر خطوط برجسته، نمایان و مهم. در هر چشمه در هر شش متر طول حداکثر در کل طول الف - در جهت نقصانی ب - در جهت اضافی الف - اختلاف اندازه‌ها در پلان نقصانی اضافی ب - جابجایی یا خروج از مرکز کاهش ضخامت نسبت به آنچه تعیین شده افزایش ضخامت نسبت به آنچه تعیین شده الف - در تعداد معدودی پله ارتفاع پله کف پله در پله‌های متوالی ارتفاع پله کف پله رواداری 6 میلیمتر در هر 3 متر طول حداکثر 25 میلیمتر در کل طول 6 میلیمتر در هر 6 متر طول حداکثر 12 میلیمتر در کل طول 6 میلیمتر در هر 3 متر طول 9 میلیمتر در هر چشمه یا هر 6 متر طول حداکثر 19 میلیمتر در کل طول 6 میلیمتر در هر 6 متر طول حداکثر 12 میلیمتر در کل طول 12 میلیمتر 12 میلیمتر 25 میلیمتر 6+ میلیمتر 6 میلیمتر 12 میلیمتر 12 میلیمتر 50 میلیمتر در درصد عرض شالوده در امتداد طول مورد نظر مشروط بر آنکه بیش از 50 میلیمتر نباشد. 5 رصد محدودیتی ندارد 3+ میلیمتر 6+ میلیمتر 1.5+ میلیمتر 3+ میلیمتر در مورد سازه‌های خاص باید رواداریها در دفترچه مشخصات فنی خصوصی درج شوند. جدول 9 - 1 - 11 - 6 ب، رواداری سازه‌های بتنی حجیم. شرح ردیف 1 - تغییر در خطوط و حاشیه‌های خارجی سازه نسبت به پلان تعیین شده. 2 - تغییر در اندازه‌های ساز نسبت به موقعیت تعیین شده. 3 - تفاوت نسبت به نشانه‌ها، شیبها و منحنیهای تعیین شده، خطوط، لبه‌ها و سطوح ستونها، دیوارها، پایه‌ها، پشت بندها، مقاطع قوسی، درزهای شیاری قائم و گنجها، زوایا و نبشهای نمایان. 4 - تغییر تراز زیر دالها یا تیرها، درزهای شیاری افقی، و نبشها و زوایای نمایان، نسبت به آنچه در نقشه‌ها نشان داده شده است. 5 - تغییر در اندازه‌های مقطع عرضی ستونها، تیرها، پایه‌ها، پشت بندها و اعضای مشابه. 6 - تغییر در ضخامت دالها، دیوارها، مقاطع قوسی را اعضای مشابه. 7 - شالوده ستونها، پایه‌ها، دیوارها، حایلها و اعضای مشابه. 8 - زیرسری و دیوارهای کناری در دریچه‌های قطاعی و اتصالات آب‌بند مشابه. الف - تغییر اندازه در پلان ب - جابجایی یا خروج از مرکز پ - کاهش ضخامت رواداری 12 میلیمتر در 6 متر طول 19 میلیمتر در هر 12 متر طول 32 میلیمتر در هر 24 متر طول یا بیشتر دو برابر مقدار فوق در ساختمانهای مدفون 12 میلیمتر در هر 3 متر طول 19 میلیمتر در هر 6 متر طول 32 میلیمتر در هر 12 متر یا بیشتر دو برابر مقادیر فوق در ساختمانهای مدفون 6 میلیمتر در هر 3 متر طول 12 میلیمتر در هر 9 متر طول یا بیشتر دو برابر مقادیر فوق در سازه‌های مدفون 6 میلیمتر در جهت نقصانی 12 میلیمتر در جهت اضافی 6 میلیمتر در جهت نقصانی 12 میلیمتر در جهت اضافی 12 میلیمتر در جهت نقصانی 25 میلیمتر در جهت اضافی دو درصد عرض شالوده در امتداد جابجایی ولی کمتر از 50 میلیمتر پنج درصد ضخامت تعیین شده تغییر نسبت به نشانه و تراز تعیین شده کمتر از سه میلیمتر در هر 3 متر طول. قالب‌برداری و برچیدن پایه‌ها باید با توجه به رفتار آتی سازه و طوری باشد که قطعه به تدریج و در هماهنگی کامل با وظیفه اتی خود تحت اثر بار قرار گیرد. به‌عنوان مثال برچیدن پایه‌های تیرها باید از وسط شروع شود و به طرف تکیه‌گاه ادامه یابد، یا پایه‌های زیر کنسولهای بزرگ باید به تدریج از لبه آزاد به طرف تکیه‌گاه‌بر چیده شوند، و هر لحظه که علایمی از تغییر شکل یا ترک‌خوردگی در کنسولها مشاهده شود، برچیدن پایه‌ها را باید متوقف کرد. 9 - 1 - 11 - 7 - 4 زمان قالب‌برداری الف) در صورتی که زمان قالب‌برداری در طرح تعیین و تصریح نشده باشد باید زمانهای داده شده در جدول 9 - 1 - 11 - 7 - 4 را به عنوان حداقل زمان لازم‌برای برچیدن قالبها و پایه‌ها ملاک قرارداد. ب) برچیدن قالبها و پایه‌ها در مدتی کمتر از زمانهای داده شده در جدول 9 - 1 - 11 - 7 - 4 فقط به شرط آزمایش قبلی میسر است. در صورتی که آزمایش نمونه‌های آگاهی (نگهداری شده در کارگاه) حاکی از رسیدن مقاومت بتن به حداقل هفتاد درصد مقاومت بیست و هشت روزه مورد نظر‌باشد، می‌توان قالبهای سطوح زیرین را برداشت ولی بر چیدن پایه‌های اطمینان فقط در صورتی مجاز است که علاوه بر مراعات کلیه محدودیتها، بتن به مقاومت‌بیست و هشت روزه مورد نظر رسیده باشد. جدول 9 - 1 - 11 - 7 - 4 شرح نوع قالب‌بندی قالبهای قائم، ساعت دالها قالب‌زیرین، شبانه‌روز پایه‌های اطمینان، شبانه‌روز تیرها دمای مجاور سطح بتن (درجه سلسیوس) 24 و بالاتر، 9، 3، 7، 7، 10، 16، 12، 4، 10، 10، 14، 8، 18، 6، 15، 15، 21، 0، 30، 10، 25، 26 *‌زمانهای داده شده در صورتی معتبرند که شرایط زیر برقرار باشد: 1 - بتن با سیمان پرتلند معمولی یا ضد سولفات سولفات تهیه شده باشد. 2 - در صورتی که در ضمن سخت شدن بتن دمای محیط به کمتر از صفر درجه سلسیوس تنزل کند زمانهای داده شده را باید به تناسب و حداقل به اندازه مدت‌یخ‌بندان افزایش داد. 3 - در صورت استفاده از سیمان با مقاومت زودرس می‌توان زمانهای داده‌شده را کاهش داد. 9 - 1 - 11 - 7 - 5 برداشتن پایه‌های اطمینان الف) برای تیرهای با دهانه تا هفت متر برداشتن کل قالب و داربست و زدن پایه‌های اطمینان مجاز است ولی برای دهانه‌های بزرگتر از هفت متر، تنظیم قالب و داربست باید طوری باشد که برداشتن قالب بدون جابه‌جایی پایه‌های اطمینان میسر شود. ب) برای سازه‌های متشکل از دیوارها و دالهای بتن آرمه، نظیر سازه‌هایی که با قالبهای تونلی یا قالب واژه‌های با ابعاد بزرگ ساخته شوند می‌توان بر چیدن‌پایه‌های اطمینان و برپایی مجد آنها را در دهانه‌های تا ده متر مجاز دانست مشروط بر آن که زدن پایه‌های اطمینان بلافاصله پس از برداشتن قالب باشد و در عمل‌اطمینان حاصل شود که هیچ نوع ترک یا تغییر شکل نامطلوب بروز نخواهد کرد. ب) به طور کلی در صورتی که قطعه مورد نظر جزئی از سیستمی پیوسته باشد، موقعی می‌توان پایه‌های اطمینان را برداشت که کلیه قطعات مجاور آنهم بتن‌ریزی‌شده باشند. در صورتی که تیر با دال یکسره طراحی شده باشد، نمی‌توان پایه‌های اطمینان دهانه‌ای را برچید مگر آنکه دهانه‌های طرفین آن بتن‌ریزی شده باشد و به علاوه بتن‌آن مقاومت لازم را به دست آورده باشد. ت) در صورت تکیه کردن مجموعه قالب‌بندی طبقه فوقانی روی طبق تحتانی فقط وقتی می‌توان پایه‌های اطمینان طبقه زیرین را برچید که بتن طبقه بالا‌مقاومت لازم را به دست آورده باشد. توصیه می‌شود پایه‌های اطمینان همیشه در دو طبقه متوالی وجود داشته باشد و تا حد امکان هر دو پایه اطمینان نظیر در‌دو طبقه، روی هم و در راستای واحد قرار گیرند. ث) برداشتن پایه‌های اطمینان باید بدون اعمال فشار و ضربه، طوری باشد که بار به تدرجی از روی آنها حذف شود (در دهانه‌های بزرگ از وسط دهانه به سمت‌تکیه گاه‌ها و در کنسول از لبه به طرف تکیه‌گاه). برداشتن بار از روی پایه‌های اطمینان در دهانه‌های بزرگ و قطعاتی که نقش سازه‌ای حساسی دارند، باید با وسایل‌قابل کنترل انجام پذیرد طوری که در صورت لزوم در هر لحظه بتوان باربرداری را متوقف کرد. 9 - 1 - 11 - 8 لوله‌ها و مجراهای مدفون در بتن 9 - 1 - 11 - 8 - 1 - مدفون کردن لوله‌ها و مجراهای آب، فاضلاب، بخار، گاز در بتن تیرها و ستونها در امتداد محور آنها و داخل بتن هر نوع قطعه صفحه‌ای‌به موازات میان صفحه آنها، به جز مواردی که در آیین‌نامه بتن ایران مجاز شمرده، شده ممنوع است. 9 - 1 - 11 - 8 - 2 - در صورتی که لازم شود لوله‌ای از داخل یک قطعه و عمود بر محور آن عبور کند، باید موقع قالب‌بندی و بتن‌ریزی به کمک غلافی بزرگتر‌معبر لوله را بازگذاشت و پس از بتن‌ریزی و اتمام قالب‌برداری لوله را از این معبر عبور داد. در زمان تهیه طرح باید وجود این غلاف در نظر گرفته شود و تقویت‌اطراف آن در صورت لزوم پیش‌بینی شود و جزئیات مربوط در نقشه‌هایی اجرایی داده شوند. 9 - 1 - 11 - 8 - 3 - در قالب‌بندی پوششهای طبقات و نیز دیوارهای باربر باید محل عبور لوله‌ها و مجراهای مورد نیاز تأسیسات مکانیکی و برقی مطابق‌نقشه‌های مربوطه پیش‌بینی شوند، تا تخریب بتن پس از اتمام بتن‌ریزی لازم نشود، در موارد اضطراری که تعبیه سوراخها در زمان قالب‌بندی و بتن‌ریزی‌پیش‌بینی نشده باشد، سوراخ کردن دال یا دیوار فقط با استفاده از وسایل مناسب و مصوب مجاز است. 9 - 1 - 11 - 8 - 4 - قرار دادن لوله‌های پلاستیکی داخل ستونها، تیرها، و دیوارها برای عبور میل مهارهای قالب به شرط پر کردن آنها با ملات، ماسه، سیمان‌پس از قالب‌برداری، مجاز است، در صورتی که تعداد و قطر این لوله‌ها در حدی باشند که هیچ یک از مقاطع بتن بیشتر از 3 درصد تقلیل نیابد، می‌توان از پر کردن‌داخل آنها صرف نظر کرد. 9 - 1 - 11 - 9 - درزهای اجرایی (سطوح واریز) 9 - 1 - 11 - 9 - 1 - تعداد درزهای اجرایی باید در کمترین حد لازم برای انجام کار انتخاب شود. 9 - 1 - 11 - 9 - 2 - درزهای اجرایی را باید در مقاطعی پیش‌بینی کرد که در آنها تلاشها و به ویژه نیروهای برشی کمترین مقدار را دارند. در صورت لزوم برای‌انتقال نیروهای برشی و سایر تلاشها در محل درزهای اجرایی باید پیش‌بینی‌های لازم به عمل آیند. 9 - 1 - 11 - 9 - 3 - درزهای اجرایی نباید بدون شکل باشند. بلکه امتدادی متعامد با راستای تنشهای عمودی داشته باشند، باید از ایجاد درزهای بزرگ‌اجرایی خودداری کرد و درزهای لازم را به صورت پلکانی یا سطوح شکسته در نظر گرفت. 9 - 1 - 11 - 9 - 4 - ایجاد درزهای اجرایی قائم باید به وسیله قالبهای مناسب انجام شود. 9 - 1 - 11 - 9 - 5 - برای تأمین پیوستگی بین لایه‌های بتن در محل درزهای اجرایی باید سطح بتن قبلی را خشن ساخت و سپس لایه بعد را ریخت. 9 - 1 - 11 - 9 - 6 - در درزهای اجرایی باید سطح بتن را تمیز کرد و دوغاب خشک‌شده را از روی آن زدود. 9 - 1 - 11 - 9 - 7 - باید کلیه سطوح درزهای اجرایی را قبل از بتن‌ریزی جدید مرطوب کرد ولی آب اضافه باید تخلیه شود. 9 - 1 - 11 - 9 - 8 - برای تأمین پیوستگی بیشتر در محل درز اجرایی می‌توان در بتنی که بلافاصله در کنار آن ریخته می‌شود مقدار دانه‌های درشت را با حفظ‌مقدار سیمان و ماسه کم کرد یا بلافاصله قبل از ریختن بتن سطح درز را با قشری نازک از ملات نرم، ماسه و سیمان به ضخامت 2 و تا 3 میلیمتر پوشاند. استفاده‌از دوغاب خالص سیمان در درزهای اجرایی ممنوع است.
مطالعه را به پژوهش تبدیل کنید

این سند به چه منابعی وصل است؟

دلیل ارتباط‌ها را ببینید، منابع را مقایسه کنید و مسیر مطالعه خودتان را بسازید.

۰ ارتباط ثبت‌شده مقایسه منابع پرونده شخصی
کشف ارتباط‌ها
پرسشی درباره‌ی مقررات ملی طرح و اجرای ساختمان های بتنی دارید؟

پرسش رایگان ثبت می‌شود و وکلای عضوِ رستان پاسخ می‌دهند. برای پرونده‌ی مشخص، از وکیلِ تأییدشده‌ی استانِ خودتان مشاوره بگیرید.