قانون مربوط به تشکیل دادگاه اطفال بزهکار (منسوخ — مصوب ۱۳۳۸)

در حوزه هر دادگاه شهرستان یک یا چند دادگاه اطفال تشکیل خواهد شد تا وقتی که دادگاه اطفال تشکیل نشده به جرائم اطفال در دادگاه‌ جنحه طبق مقررات این قانون رسیدگی خواهد شد ولی در نقاطی که کانون اصلاح و تربیت به ترتیب مقرر در فصل چهارم این قانون تشکیل نگردیده ‌طبق قانون مجازات عمومی تعیین کیفر خواهد شد.

قضات دادگاه اطفال را وزارت دادگستری از بین قضاتی که صلاحیت آنان را برای این امر با رعایت سن و سوابق خدمت و جهات دیگر‌ محرز بداند انتخاب خواهد کرد. قضات مزبور از لحاظ قوانین استخدامی در ردیف رؤساء شعب دادگاه شهرستان هر حوزه خواهند بود.

در مورد جنایات دادگاه اطفال از قاضی آن دادگاه و دو نفر مشاور از بین کارمندان قضائی بازنشسته یا فرهنگی (‌استاد- مدیر- دبیر- ‌آموزگار) یا اداری یا معتمدین محل که در این قبیل امور علاقه و بصیرت داشته باشند تشکیل می‌گردد و رأی دو نفر مزبور مشورتی خواهد بود.

به کلیه جرائم اطفال که سن آن‌ها بیش از ۶ سال تمام و تا ۱۸ سال تمام است طبق این قانون در دادگاه اطفال رسیدگی می‌شود. اطفال تا ۶ سال تمام قابل تعقیب جزائی نخواهند بود.

برای رسیدگی به جرائم اطفال دادگاه محل وقوع جرم یا محل کشف جرم یا محلی که طفل در آنجا یافت شده یا محل اقامت طفل یا ابوین یا‌ سرپرست او یا محلی که طفل تحت حفاظت قرار گرفته است صلاحیت دارد.

در موردی که اطفال مرتکب جرمی شوند رسیدگی‌های مقدماتی اعم از تعقیب و تحقیق از طرف دادگاه اطفال به عمل خواهد آمد و دادگاه ‌مزبور کلیه وظایفی را که طبق قانون بر عهده ضابطین دادگستری است انجام خواهد داد برای انجام تحقیقات مزبور دادگاه اطفال می‌تواند بهر یک از‌ ضابطین دادگستری سمت نمایندگی بدهد.

چنانچه تحقیقاتی درباره وضع مزاجی یا روحی اطفال یا ابوین او یا وضع خانوادگی طفل و محیط معاشرت او لازم شود دادگاه اطفال ‌می‌تواند تحقیقات مزبور را خود یا به هر وسیله‌ای که مقتضی بداند انجام دهد و یا نظر اشخاص صلاحیتدار را جلب کند. دادگاه اطفال نیز می‌تواند از متخصصین فنی یا افراد مورد اعتمادی که بتواند تحقیقات مزبور را انجام دهند استفاده نماید.

پس از پایان تحقیقات مقدماتی چنانچه دلایل توجه اتهام موجود نباشند دادگاه قرار منع تعقیب صادر نموده والا قرار رسیدگی صادر و وقت ‌جلسه دادرسی را به سرپرست قانونی طفل و دادستان ابلاغ می‌نماید.

دادگاه به کلیه جرائم اطفال با حضور دادستان و یا نماینده او بطور سری رسیدگی می‌نماید در دادگاه فقط اولیاء یا سرپرست اطفال و وکیل ‌مدافع و اشخاصی که نظر آنان در تحقیقات مقدماتی جلب شده و شهود و مطلعین و نماینده کانون اصلاح و تربیت که دادگاه حضور آنان را لازم بداند ‌احضار خواهند شد انتشار جریان دادگاه بوسیله مطبوعات یا رادیو یا فیلم ‌برداری یا عکس ‌برداری و یا افشای هویت و مشخصات متهم بکلی ممنوع‌ و متخلفین به جزای نقدی از ۵۰۰۰ تا ۵۰۰۰۰ ریال محکوم خواهند شد.

در صورتی که مصلحت طفل مقتضی باشد ممکن‌ست رسیدگی در تمام مدت دادرسی یا در قسمتی از آن در غیاب او بعمل آید و رأی ‌دادگاه در هر صورت حضوری محسوب می‌شود.

هرگاه اتهام از درجه جنایت باشد دادگاه به سرپرست قانونی طفل اعلام می‌نماید که وکیلی برای او تعیین نموده و یا شخصاً برای دفاع در ‌دادگاه حاضر شود. هرگاه سرپرست اقدام به تعیین وکیل ننماید و شخصاً نیز در دادگاه حاضر نشود چنانچه دادگاه مداخله وکیل را ضروری تشخیص ‌دهد وکیل تسخیری برای طفل تعیین خواهد نمود. در امور جنحه و خلاف فقط سرپرست می‌تواند در دادگاه حاضر شده و از او دفاع نماید.

دادگاه اطفال به دادخواست مدعی خصوصی طبق مقررات قانونی رسیدگی کرده و حکم صادر می‌ نماید در موقع رسیدگی حضور طفل در‌ دادگاه ضروری نیست.

در صورتی که یک یا چند طفل به شرکت اشخاص دیگر مرتکب جرم شده یا در ارتکاب جرم معاونت کرده باشند فقط به جرائم اطفال در‌ دادگاه اطفال رسیدگی خواهد شد.

در مورد ماده قبل مدعی خصوصی برای مطالبه ضرر و زیان خود فقط می ‌تواند به دادگاه مدنی مراجعه نماید.

1. ۱تصمیمات دادگاه اطفال و دادگاه جنحه قائم مقام آن در مورد بند یک ماده ۱۷ این قانون و بند یک ماده ۳۳ قانون مجازات عمومی قطعی‌ است و در مورد بند ۲ ماده ۱۷ این قانون فقط از طرف متهم قابل پژوهش است. نسبت به اطفالی که سن آن‌ها بیش از ۱۴ سال تمام است تصمیم دادگاه اعم از برائت یا محکومیت در مورد خلاف قطعی و در مورد جنحه و جنایت قابل‌ پژوهش و فرجام است. مواعد و ترتیب تقاضا و رسیدگی پژوهشی فرجامی همان است که در قانون آیین دادرسی کیفری مقرر است.
2. ۲قرارهای عدم صلاحیت محلی و منع یا موقوفی تعقیب صادر در مورد جرائم اطفالی که سن آن‌ها بیش از ۱۲ سال است در حدود مقررات قانون آیین‌ دادرسی کیفری قابل پژوهش و فرجام است.
3. ۳در هر حال رسیدگی به جرائم مربوط به اطفال در کلیه مراحل تابع مقررات مذکور در ماده ۹ قانون تشکیل دادگاه اطفال بزهکار خواهد بود.

رسیدگی به جرائم اطفال تابع قانون آئین دادرسی نیست.

در مورد اطفالی که سن آنان بیش از ۶ سال تمام و تا ۱۲ سال تمام است در صورتی که مرتکب جرمی شوند بر حسب مورد تصمیمات زیر ‌اتخاذ خواهد شد:

1. ۱تسلیم به اولیاء یا سرپرست با اخذ تعهد به تأدیب و ترتیب و مواظبت در حسن اخلاق طفل.
2. ۲اعزام به کانون اصلاح و تربیت به منظور تأدیب و تربیت برای مدت از یک ماه تا ۶ ماه (‌در مواردی که به جهتی از جهات ولی یا سرپرست ‌صلاحیت ندارد و یا الزام او به تأدیب و ترتیب و مواظبت در حسن اخلاق طفل ممکن نباشد).

در مورد اطفالی که بیش از ۱۲ سال تمام و تا ۱۸ سال تمام دارند هرگاه مرتکب جرمی شوند بر حسب مورد تصمیمات زیر اتخاذ خواهد ‌گردید:

1. ۱تسلیم به اولیاء یا سرپرست با اخذ تعهد به تأدیب و تربیت و مواظبت در حسن اخلاق طفل.
2. ۲سرزنش و نصیحت بوسیله قاضی دادگاه.
3. ۳اعزام به کانون اصلاح و تربیت از ۳ ماه تا یک سال.
4. ۴اعزام به زندان کانون اصلاح و تربیت در مورد اطفالی که سن آنان بیش از ۱۵ سال تمام است از شش ماه تا ۵ سال.

در جریان تحقیقات مقدماتی به تشخیص دادگاه مخصوص اطفال ممکن‌ست طفل به قسمت نگاهداری موقت کانون اصلاح و تربیت ‌اعزام گردد یا بولی یا سرپرست او تسلیم شود با التزام به اینکه هر وقت دادگاه اطفال او را خواست معرفی نماید و در صورت عدم معرفی وجه‌ التزام را بپردازد.

در مورد جنایاتی که مجازات آن اعدام یا حبس مؤبد است طفل در قسمت نگاهداری موقت توقیف خواهد شد کیفیت توقیف در آئین ‌نامه‌ وزارت دادگستری معین خواهد شد.

دادگاه اطفال برحسب گزارش‌‌هائی که از وضع اطفال و تعلیم و تربیت آن‌ها از طرف کانون اصلاح و تربیت میرسد می‌تواند در تصمیمات ‌قطعی سابق یکبار تجدیدنظر نماید به این طریق که مدت‌های مذکور را یک ربع تخفیف دهد و در مورد تصمیمات دایر به اعزام طفل به کانون اصلاح و ‌تربیت می ‌تواند تصمیم مزبور را به تصمیم مبنی بر تسلیم طفل به سرپرست قانونی او تبدیل نماید و رأی دادگاه اطفال در این باب قطعی است.

در مقر هر دادگاه اطفال وزارت دادگستری یک کانون اصلاح و تربیت برای اجراء این قانون تأسیس می‌نماید.

کانون اصلاح و تربیت شامل سه قسمت خواهد بود: اول- قسمت نگاهداری موقت. دوم- قسمت اصلاح و تربیت. سوم- زندان. اطفالی که هنوز درباره آنان از طرف دادگاه تصمیمی اتخاذ نشده به قسمت اول اعزام خواهند گردید و اطفالی که در مورد آنان تصمیم اعزام به کانون ‌اصلاح و تربیت اتخاذ شود بر حسب مورد به قسمت دوم یا سوم اعزام خواهند گردید و در هر قسمت محل نگاهداری دختران از محل پسران مجزی خواهد‌ بود.

طرز تشکیل کانون اصلاح و تربیت و کیفیت اصلاح و تربیت طفل در هر یک از قسمت‌های کانون مزبور طبق آئین‌نامه وزارت دادگستری ‌خواهد بود و به اطفال باید بر حسب استعداد در مدت محکومیت آن‌ها حرفه‌ای آموخته شود.

قاضی اطفال لااقل هر سه ماه یک مرتبه شخصاً از کانون اصلاح و تربیت بازدید و نسبت به امور و طرز تعلیم و تربیت و پیشرفت اخلاقی ‌آن‌ها رسیدگی خواهد کرد.

در مواردی که رفتار و اخلاق طفل موجب فساد اخلاق اطفال دیگر می ‌شود طفل مزبور به دستور دادگاه اطفال به قسمت زندان انتقال‌ خواهد یافت و پس از اصلاح اخلاق و رفتارش دادگاه مجدداً دستور انتقال او را به قسمت اصلاح و تربیت برای بقیه مدت خواهد داد.

برای اجراء مقررات این قانون وزارت دادگستری مجاز است از محل وجوه اموال بلاصاحب و بلاوارث و یا وجوهی که اداره اوقاف برای ‌این امر تخصیص می‌دهد استفاده نماید.

از تاریخ اجرای این قانون دارالتأدیب‌های موجود در مملکت با تمام لوازم آن در اختیار وزارت دادگستری قرار خواهد گرفت.

آئین‌نامه‌های مذکور در این قانون را وزارت دادگستری تهیه و به موقع اجرا خواهد گذاشت.

این قانون پس از تصویب آئین‌نامه‌های مربوطه قابل اجرا خواهد بود.

در نقاطی که کانون اصلاح و تربیت تشکیل می‌گردد مواد ۳۴ و ۳۵ و ۳۶ و ۳۷ قانون کیفر عمومی لغو می‌شود.

کسانی که اشخاص کمتر از ۱۸ سال تمام را به ارتکاب جرم تحریک نمایند به مجازاتی که در قانون کیفر عمومی برای مجرم اصلی مقرر ‌است محکوم می‌شوند.

وزارت دادگستری مأمور اجراء این قانون است. قانون فوق که مشتمل بر سی و سه ماده و ده تبصره است در جلسه پنجشنبه بیست و هفتم آبان ماه یک هزار و سیصد و سی و هشت به تصویب مجلس‌ شورای ملی رسید. نایب رئیس مجلس شورای ملی- عماد تربتی قانون فوق که مشتمل بر سی و سه ماده و ده تبصره است در جلسه روز چهارشنبه دهم آذر ماه یکهزار و سیصد و سی و هشت شمسی به تصویب مجلس سنا رسیده است. رئیس مجلس سنا- محسن صدر