قانون انتخابات مجلس خبرگان رهبری (مصوب ۱۴۰۲)

عده نمایندگان مجلس خبرگان ۸۸ نفر بدین شرح می‌باشد: استان تهران ۱۶ نماینده؛ استان‌های خراسان رضوی و خوزستان هر کدام ۶ نماینده؛ استان‌های اصفهان، آذربایجان شرقی و فارس هر کدام ۵ نماینده؛ استان‌های گیلان و مازندران هر کدام ۴ نماینده؛ استان‌های آذربایجان غربی و کرمان هر کدام ۳ نماینده؛ استان‌های اردبیل، البرز، سیستان و بلوچستان، قزوین، کردستان، کرمانشاه، گلستان، لرستان، مرکزی و همدان هر کدام ۲ نماینده؛ استان‌های ایلام، بوشهر، چهارمحال و بختیاری، خراسان جنوبی، خراسان شمالی، زنجان، سمنان، قم، کهگیلویه و بویر‌احمد هرمزگان و یزد هر کدام ۱ نماینده.

از تاریخ تصویب این قانون (۱۳۹۶/۰۶/۱۱) هرگونه افزایش تعداد نمایندگان خبرگان بررسی‌های لازم و با توجه به میزان جمعیت و تقسیمات جغرافیای کشور و مصالح ملی بر اساس پیشنهاد هیئت‌رئیسه در آخرین سال هر دوره و تصویب مجلس خبرگان رهبری خواهد بود. ماده ۲- رأی‌گیری به صورت مخفی، مستقیم و در یک روز تعطیل همزمان در سراسر کشور انجام می‌شود.

خبرگان برای مدت هشت سال انتخاب می‌شوند و حداقل شش ماه به پایان هر دوره، باید انتخابات دوره بعد آغاز گردد؛ به طوری که سه ماه به پایان هر دوره انتخابات دوره بعد خاتمه یافته باشد و هیچ زمانی کشور بدون مجلس خبرگان نباشد.

خبرگان با اکثریت نسبی آرای شرکت کنندگان انتخاب می‌شوند.

مجری انتخابات مجلس خبرگان رهبری، وزارت کشور است آیین‌نامه اجرایی انتخابات با پیشنهاد وزارت کشور به تصویب شورای نگهبان خواهد رسید.

هیئت‌اجرایی مرکزی و شهرستان‌ها در انتخابات مجلس خبرگان رهبری همان هیئت‌اجرایی مرکزی مرکز حوزه انتخابیه و حوزه فرعی انتخابات مجلس شورای اسلامی می‌باشد. تبصره چنانچه انتخابات میان‌دوره‌ای مجلس خبرگان رهبری، همزمان با انتخابات ریاست جمهوری برگزار شود، هیئت‌اجرایی مرکزی و شهرستان‌ها در انتخابات مجلس خبرگان رهبری، همان هیئت‌اجرایی مرکزی و شهرستان‌های انتخابات ریاست جمهوری می‌باشند.

در اجرای اصل ۹۹ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران که نظارت بر انتخابات مجلس خبرگان رهبری را به عهده شورای نگهبان گذارده است پیش از شروع انتخابات از سوی شورای نگهبان، پنج نفر از شخصیت‌های مسلمان مطلع و مورد اعتماد که حداقل ۲ نفر از آنان حوزوی باشند با اکثریت آرا انتخاب و به وزارت کشور معرفی می‌شوند.

هیئت مرکزی نظارت پس از آنکه اعتبارنامه دو سوم خبرگان منتخب مردم صادر شد، از آن‌ها برای شرکت در جلسه افتتاحیه دعوت می‌کند و تاریخ و محل جلسه را از طریق رسانه‌ها، به اطلاع می‌رساند.

ورود نیروهای مسلح قوای سه‌گانه اعم از وزارتخانه‌ها و دستگاه‌های تابعه آن‌ها، دستگاه‌های اطلاعاتی و امنیتی، سازمان‌ها، نهادها و شرکت‌های دولتی و نهادهای عمومی در دسته‌بندی‌های سیاسی و جناحی انتخاباتی ممنوع می‌باشد.

انتخاب شوندگان در هنگام ثبت نام باید دارای شرایط زیر باشند:

1. ۱تابعیت جمهوری اسلامی ایران.
2. ۲حداقل سن ۴۰ سال تمام.
3. ۳دارا بودن توانایی لازم جهت انجام وظایف مربوط به نمایندگی مجلس خبرگان.
4. ۴عدالت و اشتهار به دیانت، وثوق، شایستگی و سلامت اخلاقی و اقتصادی.
5. ۵داشتن بینش مناسب سیاسی اجتماعی و آشنایی لازم با مسائل روز، تعهد به انقلاب اسلامی، نظام جمهوری اسلامی ایران، التزام به قانون اساسی و ولایت مطلقه فقیه، نداشتن سوابق سوء سیاسی و اجتماعی به تشخیص مراجع قانونی و رسمی نظام جمهوری اسلامی، اجتهاد در حدی که قدرت استنباط بعض مسائل فقهی را داشته باشد و بتواند ولی فقیه واجد شرایط رهبری را تشخیص دهد.

ارائه یکی از مدارک علمی معتبر ذیل هنگام ثبت نام داوطلبان به استثنای دارندگان شرایط مندرج در تبصره‌های ۱، ۲ و ۳ ماده ۱۲ الزامی است: الف- سطح چهار حوزه. ب- تأیید کتبی از مدیر حوزه علمیه قم، خراسان رضوی و (اصفهان) مبنی بر صلاحیت علمی داوطلب. برابر سطح چهار حوزه. ج- مدرک افتاء از مرجع رسمی برای داوطلبان اهل سنت برابر آیین‌نامه مصوب حوزه‌های علمیه اهل سنت.

مرجع تشخیص دارا بودن شرایط داوطلبان فقهای شورای نگهبان می‌باشند.

فقهای شورای نگهبان پس از بررسی‌های لازم در قبال داوطلبان پاسخگو بوده و در صورت رد صلاحیت یا ابطال آرا فرد انتخاب شونده در صورت مطالبه دلایل و مستندات رد صلاحیت یا ابطال آرا آن فرد را کتباً و منحصراً به وی ابلاغ خواهد کرد. این معنا مانع از ارجاع شورای نگهبان به مراجع قانونی حسب ضرورت نخواهد شد.

انتخاب کنندگان باید دارای شرایط زیر باشند:

1. ۱تابعیت جمهوری اسلامی ایران.
2. ۲داشتن هجده سال تمام.

سکونت تولد و توطن در حوزه انتخابیه برای انتخاب کنندگان و انتخاب شوندگان لازم نیست.

تبلیغات انتخاباتی نامزدهای نمایندگی مجلس خبرگان رهبری شانزده روز قبل از روز اخذ رأی آغاز و تا بیست و چهار ساعت قبل از اخذ رأی ادامه خواهد داشت.

انجام امور مخل به نظم عمومی و مغایر با حقوق دیگران از قبیل راه اندازی کاروان‌های تبلیغاتی و بلندگوهای سیار در خارج از محیط سخنرانی از طرف نامزدهای انتخاباتی و حامیان آنان ممنوع است.

رؤسای قوای مجریه، قضائیه و مقننه و معاونان و مشاوران آن‌ها اعضای شورای نگهبان ائمه جمعه دائمی و موقت وزرا و معاونان و مشاوران آن‌ها، کارکنان نیروهای مسلح، رئیس و اعضای هیئت‌های نظارت هیئت‌های اجرایی و ستاد انتخابات در کلیه سطوح استانداران، سفرا، فرمانداران، بخشداران، شهرداران و معاونان و مشاوران آن‌ها و بازرسان و سایر دست اندرکاران امور اجرایی و نظارتی انتخابات موظفند در طول مدت مسئولیت در فرآیند انتخابات، در ساعات و محیط اداری و غیراداری بی‌طرفی کامل را حفظ نمایند و نمی‌توانند به نفع یا ضرر نامزدها و احزاب و گروه‌های سیاسی در انتخابات و مواضع آن‌ها اقدام یا تبلیغ کنند.

نامزدها می‌توانند برای تبلیغ از امکانات رسانه‌ای صدا و سیمای جمهوری اسلامی به ویژه شبکه‌های استانی، استفاده نموده و مسئولان این رسانه با رعایت بی‌طرفی موظف به همکاری و ایجاد فرصت برابر برای تمام نامزدها هستند.

اعلام منابع مالی و هزینه‌های انتخاباتی نامزدها در صورت مطالبه شورای نگهبان به آن شورا، الزامی است.

هرگونه آگهی و آثار تبلیغاتی نامزدها باید قبل از شروع رأی‌گیری از محل شعبه اخذ رأی توسط مسئول شعبه امحاء گردد.

تشکیل ستاد تبلیغات انتخاباتی بدون اعلام نشانی محل ستاد و نام مسئول آن به فرمانداری یا بخشداری ممنوع است.

هیچ رسانه‌ای حق ندارد آگهی یا مطلبی خلاف واقع علیه نامزدهای انتخاباتی دال بر انصراف گروه یا اشخاص معینی از آنان نشر نماید عمل مزبور، جرم محسوب می‌شود.

هیئت‌های اجرایی مراکز حوزه‌های انتخابیه موظفند از تاریخ تشکیل هیئت‌اجرایی تا دو روز پس از اعلام نتیجه اخذ رأی انتخابات شکایات واصله نامزدها و سایر افراد را بپذیرند و حداکثر ظرف هفت روز از تاریخ دریافت شکایات در جلسه مشترک هیأت‌های اجرایی و نظارت حوزه انتخابیه به آن‌ها رسیدگی نمایند.

شکایاتی که در جریان انتخابات به هیئت‌اجرایی، تسلیم می‌شود مانع ادامه کار انتخابات نمی‌باشد.

اقدامات زیر در فعالیت‌های تبلیغاتی انتخابات توسط نامزدها، احزاب، گروه‌ها و اشخاص حقیقی و حقوقی جرم است:

1. ۱دادن وعده‌های خارج از اختیارات قانونی نمایندگی.
2. ۲هر گونه تخریب، توهین، هتک حرمت و حیثیت اشخاص حقیقی و حقوقی.
3. ۳دیوارنویسی.
4. ۴تخریب یا پاره‌کردن عکس و دیگر آثار تبلیغاتی نامزدها در مهلت قانونی تبلیغاتی که در محل‌های مجاز الصاق شده و یا قرار گرفته باشد.
5. ۵نصب یا توزیع محتوا و آثار تبلیغات انتخاباتی تهیه شده بدون رعایت مفاد این قانون.
6. ۶استفاده از آثار تبلیغاتی متضمن موارد مغایر عفت عمومی و یا موازین شرع؛ اخلال و برهم زدن اجتماعات و سخنرانی‌های قانونی و تعرض به ستادهای انتخاباتی نامزدها.
7. ۷استفاده از کاروان‌های تبلیغاتی اقدام مغایر امنیت ملی نظیر تفرقه قومی و مذهبی.

رعایت کامل مقررات، ضوابط و سلامت انتخابات و صیانت از آرای مردم به عنوان حق‌الناس الزامی است و تخلف از آن موجب مجازات حسب قانون خواهد بود.

هیئت‌اجرایی پس از بررسی شکایات و گزارش‌ها چنانچه تشخیص دهد که امور انتخابات در یک یا چند شعبه از جریان عادی خارج شده و صحیح انجام نگرفته است با تأیید هیئت نظارت، انتخابات یک یا چند شعبه مزبور را در صورتی که در سرنوشت انتخابات مؤثر نباشد، باطل اعلام می‌نماید

هیچ یک از اعضای هیئت‌های نظارت و اجرایی، هیئت‌های بازرسی وزارت کشور و شورای نگهبان ناظران شورای نگهبان اعضای شعب و نمایندگان فرماندار و بخشدار موضوع این ماده نباید با نامزدهای انتخابات به ترتیب زیر خویشاوندی نسبی یا سببی داشته باشند: الف- خویشاوندی نسبی پدر، مادر، فرزند، برادر و خواهر. ب- خویشاوندی سببی همسر، همسر فرزند نامزد، پدر مادر، برادر و خواهر همسر.

قانون انتخابات مجلس خبرگان رهبری توسط رئیس مجلس خبرگان از طریق این مجلس به شورای نگهبان و رئیس جمهور جهت اجرا ابلاغ می‌گردد. اصلاحات این قانون در هفت فصل، ۳۱ ماده و ۲۳ تبصره در دوازدهمین اجلاسیه رسمی مجلس خبرگان رهبری دوره پنجم در تاریخ ۵ مهر ۱۴۰۲ به تصویب رسید.