دستورالعمل ساماندهی نظارت و هماهنگی بازرسی از مراجع قضائی

عبارات و اصطلاحات مذکور در این دستورالعمل در معانی زیر به کار می‌رود: الف) مراجع نظارتی مشمول: دیوان عالی‌کشور، دادستانی ‌کل ‌کشور، دادسرای ‌انتظامی ‌قضات، معاونت راهبردی قوه قضاییه، ‌مرکز حفاظت و اطلاعات قوه قضاییه، دفتر بازرسی ویژه حقوق شهروندی قوه قضاییه؛ ب) شورای عالی: شورای عالی هماهنگی نظارت و بازرسی موضوع ماده ۴ این دستورالعمل؛ پ) کارگروه مشترک: کارگروه مشترک نظارت و بازرسی موضوع ماده ۶ این دستورالعمل.

هدف از تنظیم این دستورالعمل،سیاست‌گذاری، ساماندهی و هدفمندسازی امر نظارت و بازرسی از مراجع قضایی، پیشگیری از بازرسی‌های موازی مراجع نظارتی مشمول از مراجع قضایی، برنامه ریزی و هماهنگی برای اعزام هیأت‌های بازرسی مشترک و یا هیأت‌های مستقل به صورت هم‌زمان به منظور صرفه‌جویی در زمان و هزینه‌ها،‌ پیشگیری از ارائه گزارش‌های متناقض توسط مراجع نظارتی مشمول و ‌ایجاد سازکار تبادل اطلاعات و یافته‌ها توسط مراجع نظارتی مشمول است.

هر یک از مراجع نظارتی مشمول در چارچوب قوانین و مقررات مربوط به خود، وظیفه و حق نظارت و بازرسی از مراجع قضایی را دارد. لیکن، با هدف هماهنگی و همافزایی و جلوگیری از تداخل وظایف در بازرسیهای مستمر و دورهای مطابق این دستورالعمل اقدام میکند. این دستورالعمل مانع از بازرسی‌های داخلی معاونت‌ها، سازمان‌ها و مراکز تابعه قوه قضاییه از مجموعه‌های تابعه آن‌ها نمی‌باشد.

به منظور سیاستگذاری و هماهنگی در راستای تحقق اهداف مذکور درماده ۲ و انجام سایر وظایف مقرر در این دستورالعمل و بررسی گزارشهای مستمر و دورهای بازرسی مراجع نظارتی مشمول، بهره‌گیری از تجارب و یافته‌ها و رفع موانع بازرسی بهینه هر یک از مراجع مذکور، شورای عالی متشکل از اعضای زیر تشکیل می‌شود: الف) معاون اول قوهقضاییه (رئیس شورا)؛ ب) رئیس دیوان عالی کشور؛ پ) دادستان کل کشور؛ ت) معاون راهبردی قوه قضاییه؛ ث) دادستان انتظامی قضات (دبیر شورا)؛ ج) رئیس مرکز حفاظت و اطلاعات قوهقضاییه؛ چ) رئیس دفتر بازرسی ویژه و حقوق شهروندی قوهقضاییه.

جلسات شورای عالی هر سه ماه یک بار تشکیل میشود و دبیر شورا دعوتنامه اعضا و مصوبات را تنظیم و ابلاغ میکند. دعوت از معاونان و مسئولان عالی قوهقضاییه، رؤسای کل دادگستریها، دادستانها یا سایر اشخاص مرتبط در شورای عالی با تشخیص رئیس شورا بلامانع است.

به منظور هماهنگی مراجع نظارتی مشمول در انجام بازرسیهای آشکار و دورهای و اعزام هیاتهای بازرسی به مراجع قضایی و اجرای مصوبات شورای عالی، کارگروه مشترک با ترکیب اعضای زیر تشکیل میشود: الف) معاون نظارت دیوان عالی کشور(رئیس کارگروه)؛ ب) معاون دادستان کل کشور در امور نظارت بر دادسراها؛ پ) معاون نظارت و ارزشیابی قضات از دادستانی انتظامی قضات (دبیر کارگروه)؛ ت) یکی از معاونان مرکز حفاظت و اطلاعات قوه قضاییه به انتخاب رئیس این مرکز؛ ث) مدیر کل هماهنگی امور استانهای معاونت اول؛ ج) مدیر کل نظارت و ارزیابی معاونت راهبردی؛ چ) معاون رئیس دفتر بازرسی ویژه و حقوق شهروندی.

وظایف کارگروه مشترک به شرح زیر است: الف) تنظیم تقویم زمانی بازرسی آشکار و دورهای هر یک از هیأت‌های بازرسی به طور سالانه و اعلام به شورای عالی و هر یک از مراجع نظارتی مشمول؛ ب) برنامه ریزی برای بازرسی‌های مشترک میان چند مرجع نظارتی مشمول با رعایت استقلال ذاتی و عدم تداخل وظایف آن‌ها؛ پ) بررسی گزارشهای هیات‌های اعزامی هر یک از مراجع نظارتی مشمول و ارسال به مراجع ذی ربط و شورای عالی؛ ت) تشکیل بانک اطلاعاتی مشترک با قابلیت دسترسی هر یک از اعضای کارگروه؛ ث) ارائه گزارشهای فصلی و سالانه از نحوه انجام بازرسیها به شورای عالی؛ ج)آسیبشناسی و اعلام موانع، خلأها و موارد موازی کاری به شورای عالی؛ چ) تعیین محورهای بازرسی و تقسیم کار بین اعضاء هیات‌های بازرسی مشترک، ‌به منظور تسریع درکار و پیشگیری از تداخل موضوعات نظارتی؛ ح) تهیه استاندارد کاربرگ‌ها و چک لیست‌های بازرسی؛ خ) انجام مطالعات و بررسی‌های اولیه و استخراج موضوعات مهم هر استان که در بازرسی‌ها باید مورد توجه قرار گیرد.

دبیرخانه کارگروه مشترک در دادسرای انتظامی قضات مستقر است و ماهانه حداقل یک جلسه برگزار میکند. دبیر کارگروه مسئولیت دعوت از اعضاء، ابلاغ مصوبات، جمعبندی و ارسال گزارشها را بر عهده دارد.

کارگروه مشترک تا ۱۵ اسفند ماه هر سال برنامه بازرسی‌های آشکار و دوره‌ای سال بعد هر یک از مراجع قضایی مشمول و نیز بازرسی‌های مشترک را تنظیم و پس از طرح در شورای عالی و تصویب به مراجع مذکور ابلاغ میکند.

رئیس هیات اعزامی از سوی مراجع نظارتی مشمول، ظرف یک ماه پس از اتمام بازرسی مستمر یا دورهای، نسخه ای از گزارش را به دبیرخانه کارگروه مشترک و بالاترین مقام مرجع نظارتی متبوع خود ارسال میکند. بالاترین مقام مرجع نظارتی مشمول حسب مورد یک نسخه از گزارش را برای شورای عالی ارسال مینماید تا طبق ماده ۱۳ این دستورالعمل اقدام شود.

گزارشهای ارسالی در قالب واحد شامل سرفصل های زیر تنظیم می‌شود: الف ـ مقدمه و تاریخچه بازرسی های قبلی؛ ب ـ مشروح وضعیت موجود یا محتوای اصلی؛ پ ـ درج نقاط ضعف و قوت؛ ت ـ ارائه راهکارهای پیشنهادی و تبیین الزامات و نیازمندیهای مراجع تحت بازرسی؛ ث ـ تعیین مشوق‌ها با رعایت ضوابط و دستورالعمل‌های مربوطه؛ ج ـ ضمائم و پیوستها.

ضوابط و مصادیق گزارش‌ها و داده‌های دارای طبقه‌بندی موضوع این دستورالعمل، با رعایت قوانین و مقررات، ظرف حداکثر سه ماه توسط کارگروه مشترک تعیین و به تصویب شورای عالی می‌رسد.

گزارشهای بازرسی در شورای عالی مطرح و ضمن تصمیمگیری در خصوص راهکارهای پیشنهادی، نسخهای از آن به همراه مصوبه شورای عالی، برای رئیس قوه قضاییه ارسال میشود.

مراجع نظارتی مشمول مکلفند حتیالامکان از سامانه ها و ابزارهای الکترونیکی در بازرسی‌ها استفاده کنند و در مواردی که انجام بازرسی از طریق سامانه‌ها و ابزارهای مذکور وجود دارد، از اعزام هیات بازرسی خودداری نمایند.

مرکز آمار و فناوری اطلاعات مکلف است ظرف سه ماه از تاریخ ابلاغ این دستورالعمل، با رعایت ضوابط و ملاحظات حفاظتی و نیز مصوبات شورای عالی،‌ زیرساختهای لازم را برای ایجاد و تقویت سامانه‌ها و بانکهای اطلاعاتی با هدف تسهیل بازرسیهای الکترونیکی، تبادل داده‌ها و گزارشها، تشکیل بانکهای اطلاعاتی و دسترسی به آنها را فراهم کند.

بازرسیهای موردی یا فوق‌العاده یا پنهان هر یک از مراجع نظارتی مشمول و نیز گزارش‌های موردی دارای طبقه بندی مشمول این دستورالعمل نمیباشد و مراجع نظارتی مشمول، در این موارد مطابق قوانین و مقررات و وظایف ذاتی خود اقدام میکنند. مصادیق بازرسی موضوع این ماده با پیشنهاد کارگروه مشترک و تصویب شورای عالی تعیین می‌شود.

مرکز حفاظت و اطلاعات و دفتر بازرسی ویژه و حقوق شهروندی، مراجع یا حوزههای قضایی را که بر اساس وضعیت آنها نیاز به اعزام هیات بازرسی است، با قید فوریت به دبیرکارگروه مشترک اعلام می‌کنند و در این موارد و در کلیه مواردی که خارج از برنامه بازرسی سالانه نیاز به اعزام هیات بازرسی مشترک متشکل از نمایندگان مراجع نظارتی مشمول وجود داشته باشد، حسب مورد هیات بازرسی مشترک یا مستقل مربوط اعزام خواهد شد.

مواردی که رئیس قوه قضاییه رأساً مبادرت به صدور دستور بازرسی یا اعزام بازرسی یا مطالبه گزارش می‌کند، مشمول این دستورالعمل نیست.

معاون اول قوه‌قضاییه مسئول نظارت بر حسن اجرای این دستورالعمل است. این دستورالعمل مشتمل بر ۱۹ ماده و ۳ تبصره در تاریخ ۱۰/۴/۱۴۰۲ به تصویب رئیس قوه قضاییه رسید. رئیس قوه قضاییه ـ غلامحسین محسنی اژیه