نحوه بازگرداندن دریانوردان به وطن

در این آیین‌نامه اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار می‌روند: الف ـ مقاوله­‌نامه: مقاوله­نامه کار دریایی ـ مصوب ۲۰۰۶ ـ (۱۳۸۴ هجری شمسی) سازمان بین‌المللی کار ب ـ سازمان: سازمان بنادر و دریانوردی پ ـ مالک کشتی: مالک کشتی موضوع جزء (د) بند (۱) ماده (۲) مقاوله­نامه کار دریایی ـ مصوب ۲۰۰۶ ـ (۱۳۸۴ هجری شمسی)

مالکان کشتی‌ها باید طبق مفاد مقاوله‌نامه و مقررات این آیین‌نامه دریانوردان را بدون دریافت هرگونه وجهی به وطن‌شان بازگردانند. دریافت پیش­‌پرداخت در بدو استخدام دریانوردان بابت هزینه بازگرداندن آنها به وطن یا جبران هزینه‌های مذکور از محل مطالبات آنها ممنوع است، مگر آن­ که دریانوردان مزبور طبق قوانین و مقررات جمهوری اسلامی ایران یا پیمان جمعی مربوط در اجرای تعهدات و وظایف استخدامی خود مرتکب قصور و کوتاهی جدی شده باشند.

دریانوردان حق دارند بدون پرداخت وجه در موارد زیر به وطن خود بازگردانده شوند: الف ـ درحالی که در محلی غیر از وطن هستند، مدت قرارداد استخدامی آنها پایان یابد. ب ـ در مواردی که مالک به قرارداد استخدامی دریانوردان خاتمه می‌دهد. پ ـ در مواردی که دریانورد بنا به علل موجه قبل از انقضای مدت به قرارداد استخدامی خود خاتمه می‌دهد. ت ـ صرف­نظر از مدت قرارداد، پس از مدت (۱۰) ماه کار مستمر در کشتی. تعیین سقف زمانی بیش از مدت مزبور یا مشروط کردن حق استفاده از بازگشت به وطن با وجود (۱۰) ماه کار در کشتی، ممنوع و بلااثر است. ث ـ در مواردی که دریانورد پس از شروع اجرای قرارداد دیگر قادر به انجام وظایف استخدامی خود طبق قرارداد نیست و یا به سبب شرایط و اوضاع و احوال خاص از قبیل موارد زیر عرفاً قادر به ادامه انجام وظایف مزبور نمی­‌باشد:

1. ۱بروز بیماری یا ایجاد مصدومیت یا دیگر مشکلات پزشکی مشابه که مستلزم بازگشت دریانورد به وطن است، به شرط آن که دریانورد از نظر پزشکی آمادگی انجام چنین سفری را داشته باشد.
2. ۲به گل نشستن کشتی مربوط.
3. ۳مالک کشتی به عللی از قبیل ورشکستگی، فروش کشتی یا تغییر محل ثبت و تابعیت کشتی، دیگر به عنوان کارفرما قادر به ایفای تعهدات قراردادی یا قانونی خود در قبال دریانورد نباشد.
4. ۴در صورتی که کشتی عازم منطقه جنگی شده و دریانورد راضی به عزیمت به منطقه مزبور و ادامه خدمت در کشتی در شرایط فوق نباشد.

مالکان کشتی‌های ایرانی مشمول مقاوله‌­نامه مکلفند برای اطمینان از اجرای تعهد و مسئولیت بازگرداندن دریانوردان شاغل در کشتی‌های مزبور به وطن طبق قرارداد کار مربوط و شرایط پیش‌بینی شده در استاندارد (۵. ۲ الف) مقاوله‌نامه و اصلاحیه‌های لازم‌الاجرای استاندارد یادشده، پوشش بیمه‌ای لازم را تدارک نمایند. برای انجام تعهد مزبور، ارایه گواهینامه پوشش بیمه‌ای صادر شده از سوی انجمن‌های بین‌المللی بیمه متقابل (حمایت و غرامت) یا بیمه‌نامه‌های معتبر صادر شده توسط مؤسسات بیمه‌ای دارای مجوز فعالیت بیمه‌گری از سوی بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران حاکی از تأمین پوشش بیمه‌ای لازم طبق شرایط این آیین‌نامه ضروری است. سازمان می‌تواند از خروج کشتی‌های ایرانی مشمول که قادر به ارایه اسناد و گواهینامه‌های معتبر مزبور نیستند، از بنادر کشور جلوگیری نماید.

در صورت خودداری یا ناتوانی مالک کشتی از انجام اقدامات لازم و پرداخت هزینه‌های مربوط به بازگرداندن دریانوردان شاغل در کشتی‌­های ایرانی بنا به جهاتی از قبیل ورشکستگی، فروش کشتی و تغییر کشور ثبت کشتی، سفارت یا کنسولگری مربوط ایران در محل با تأیید سازمان، مقدمات بازگشت به وطن دریانوردان را فراهم خواهد نمود.

در مواردی که امکان بازگشت به وطن دریانوردان ایرانی شاغل در کشتی­ های خارجی طبق شرایط مذکور در مقاوله­نامه توسط مالک کشتی وجود نداشته باشد و مقام صلاحیتدار کشور صاحب پرچم کشتی مربوط نیز در این مورد اقدام ننماید، سفارت یا کنسولگری مربوط ایران در محل می‌تواند به نمایندگی از دولت جمهوری اسلامی ایران نسبت به فراهم کردن مقدمات بازگشت به وطن دریانوردان مزبور اقدام و هزینه مربوط را از کشور عضو مقاوله‌نامه که کشتی‌های مزبور پرچم آن را حمل می‌کنند، مطالبه نماید.

چنانچه دریانوردان خارجی شاغل در کشتی­‌های ایرانی واقع در بنادر ایران طبق مقررات مقاوله‌­نامه و این آیین­‌نامه استحقاق بازگردانده شدن به وطن را داشته باشند و مالک کشتی مربوط از انجام اقدام لازم در این زمینه ناتوان یا از آن خودداری کرده باشد، سازمان نسبت به بازگرداندن دریانوردان خارجی مزبور به وطن اقدام و هزینه‌­های مربوط را از مالک کشتی و یا حسب مورد از سایر اشخاص مسئول مطالبه و استیفا خواهد نمود.

در اجرای وظایف مقرر در بند (۷) استاندارد (۵. ۲ الف) مقاوله­‌نامه مبنی بر تسهیل شرایط بازگشت به وطن دریانوردان شاغل در کشتی‌های واقع در بنادر،‌ یا در حال عبور از آب‌های سرزمینی یا داخلی ایران، همچنین جابجایی آنها در کشتی‌های مربوط، سازمان باید حسب مورد اقدامات لازم از قبیل اجازه خروج از کشتی و ورود به کشور و انجام تشریفات اداری در حد ضروری را به عمل آورد.

هزینه‌های قابل پرداخت برای بازگرداندن دریانوردان به وطن شامل موارد زیر است: الف ـ هزینه انجام سفر از زمان ترک کشتی تا مقصد تعیین شده طبق قرارداد کار یا پیمان جمعی مربوط و رسیدن به وطن. ب ـ هزینه محل اسکان و غذای متعارف از زمان ترک کشتی تا زمان رسیدن به مقصد. پ ـ هزینه حمل بار شخصی دریانورد تا مقصد به میزان حداکثر (۳۰) کیلوگرم. ت ـ هزینه‌های درمانی ضروری برای آمادگی جهت سفر تا مقصد.

چنانچه در قرارداد کار یا پیمان جمعی مربوط، به وطن دریانورد تصریح نشده باشد، ‌حسب مورد یکی از مکان‌های زیر به انتخاب دریانورد وطن وی محسوب می‌شود: الف ـ محل انعقاد قرارداد استخدامی یا اشتغال به کار دریانورد. ب ـ کشور محل اقامت دریانورد.

مالکان کشتی‌های ایرانی مکلفند متن فارسی و انگلیسی این آیین­نامه مطابق نمونه مورد تأیید سازمان را تهیه و در کشتی‌های مزبور به ترتیبی نگهداری نمایند که به آسانی در دسترس دریانوردان قرار داشته باشد. معاون اول رئیس‎جمهور ـ اسحاق جهانگیری