در این شیوه نامه، اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار می روند و سایر اصطلاحات به کار رفته در این شیوه نامه، تابع تعاریف مندرج در قانون حفاظت از خاک مصوب 1398 و آیین نامه اجرایی آن موضوع تصویب نامه شماره 198653/ت58331ه- مورخ 1402/10/30 می باشد:
- قانون: قانون حفاظت از خاک مصوب 1398.
- وزارت: وزارت جهاد کشاورزی.
- کاربری اراضی: نوع استفاده و بهره برداری از اراضی بر اساس مجوزها و طرح های مصوب.
- تخریب خاک: کاهش توان تولید زیستی یا اقتصادی خاک یا ترکیبی از هر دو که ناشی از فعالیت های انسانی و شیوه های مختلف بهره برداری از خاک می باشد و به تفکیک کاربری های مختلف تعیین می شود.
- آلودگی خاک: آمیختن یک یا چند ماده خارجی به خاک یا پخش آن ها بر سطح خاک به میزانی که کیفیت فیزیکی، شیمیایی یا زیستی آن را به نحوی تغییر دهد که برای انسان یا سایر موجودات زنده یا گیاهان و یا آثار و ابنیه زیان آور باشد. این تعریف، آلودگی پوشش های آبرفتی و سنگی سطح زمین را نیز در بر می گیرد.
- کیفیت خاک: توانایی دائم خاک به عنوان یک سامانه حیاتی زنده در داخل زیست بوم و تحت بهره برداری های متفاوت به ترتیبی که علاوه بر حفظ توان تولید زیستی، بتواند کیفیت آب و هوا را بهبود بخشد و همچنین تأمین کننده سلامت انسان، گیاه و حیوان باشد.
- بازسازی خاک: مجموعه فعالیت هایی که موجب بهبود و بازگشت شرایط فیزیکی، شیمیایی و زیستی خاک های آلوده و تخریب شده به وضعیت قبل از آن می شود.
- فرسایش خاک: جدا شدن ذرات خاک از محل خود، جابجایی، انتقال و ترسیب آن توسط عوامل طبیعی و انسانی.
- فشردگی خاک: کاهش خلل و فرج (منافذ) خاک از طریق تخریب ساختمان خاک که منجر به افزایش جرم مخصوص ظاهری خاک (وزن در واحد حجم) در لایه سطحی و یا تشکیل سخت لایه در لایه های زیرین خاک می شود.
- اندود کردن خاک: پوشاندن دائمی سطح خاک با مواد غیر قابل نفوذ در اثر اقداماتی همچون ساخت و ساز، آسفالت یا بتن کردن، ریختن نخاله و مصالح یا مواد شیمیایی و مصنوعی.
- ماندابی شدن خاک: اشباع شدن خاک و یا جمع شدن آب، زهاب، فاضلاب و پساب در خاک در اثر فعالیت های انسانی که سبب کاهش کیفیت خاک می شود.
- شور شدن خاک: تجمع بیش از حد املاح محلول در لایه سطحی خاک به نحوی که سبب کاهش کیفیت خاک می شود.
- سدیمی شدن خاک: افزایش غلظت یون سدیم در محلول خاک نسبت به دیگر کاتیون ها به ویژه کلسیم و منیزیم به نحوی که سبب کاهش کیفیت خاک شود.
- شور – سدیمی شدن خاک: تجمع بیش از حد املاح محلول همراه با افزایش غلظت سدیم نسبت به دیگر کاتیون ها به نحوی که سبب کاهش کیفیت خاک شود.
- اسیدی شدن شدید خاک: کاهش واکنش شیمیایی (pH) خاک به کمتر از (5)، ناشی از فعالیت های انسانی به نحوی که سبب کاهش کیفیت خاک شود.
- کاهش مواد آلی خاک: کم شدن اندوخته مواد آلی نسبت به میزان اولیه آن در خاک.
- کاهش حاصل خیزی خاک: کاهش توان خاک در فراهمی عناصر غذایی قابل استفاده گیاه و فراهم کردن شرایط مطلوب برای رشد گیاه.
- جابجایی خاک: به هم خوردگی، برداشت و انتقال خاک ناشی از فعالیت های انسانی.