آیین نامه نحوه استفاده از پرچم رسمی و سرود ملی جمهوری اسلامی ایران

سرود ملی جمهوری اسلامی ایران که در این آیین نامه به اختصار «سرود ملی» نامیده می شود، متن و موسیقی آن با پیشنهاد سازمان صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران، در تاریخ 1371/2/28 مورد موافقت مقام معظم رهبری قرار گرفت.

احترام و پاسداشت پرچم رسمی و سرود ملی، امری همگانی است و در مراسم های رسمی باید از پرچم رسمی یا سرود ملی به شرح ویژگی های مذکور در مواد (1) و (2) این آیین نامه استفاده شود.

اشخاص و دستگاه های مسئول و مشارکت کننده در برگزاری برنامه های مربوط به مناسبت های ملی و رسمی، رویدادهای ملی، اجتماعات، راهپیمایی ها و مسابقات ورزشی موظفند تدابیر و اقدامات لازم برای استفاده شایسته از پرچم رسمی و سرود ملی را مطابق ضوابط این آیین نامه اتخاذ نمایند.

اصل بر جواز استفاده از پرچم رسمی و سرود ملی توسط اشخاص و حمایت از ترویج جایگاه رفیع این نمادهای هویت ملی ایرانی ـ اسلامی است و موارد استفاده و موقعیت ها و رفتارهای نامحترمانه و نامتعارف نسبت به پرچم رسمی و سرود ملی، مطابق این آیین نامه تعیین می شود.

موارد و آداب استفاده از پرچم رسمی و سرود ملی در روابط سیاسی (دیپلماتیک)، مراسم های بین المللی، نمایندگی های خارجی کشور، مسابقات بین المللی رسمی ورزشی و نیز تردد ناوگان دریایی، هوایی و زمینی بین المللی، مطابق رویه (پروتکل)های بین المللی مندرج در قوانین، مقررات، کنوانسیون ها و معاهداتی که دولت جمهوری اسلامی ایران به آنها ملحق شده است و عرف بین المللی صورت می پذیرد و در صورتی که در زمینه استفاده از پرچم رسمی و سرود ملی، رویه های خاصی در این موارد پیش بینی شده باشد، آن رویه مجری است.

وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی مکلف است با همکاری سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران و در چهارچوب قوانین و مقررات مربوط، تدابیر و برنامه های آموزشی و رسانه ای لازم برای ترویج جایگاه و منزلت پرچم رسمی و سرود ملی و گسترش فرهنگ نصب پرچم رسمی در محله ها توسط مردم در مناسبت ها و جشن های ملی، نحوه ارائه پرچم رسمی در جلسات مجازی و تبیین عمومی مفاد این آیین نامه را تهیه و به طرق مقتضی اطلاع رسانی نماید.

در راستای بند 7/1 فصل هفتم سند تحول بنیادین آموزش و پرورش مصوب جلسه (704) مورخ 1390/10/6 شورای عالی انقلاب فرهنگی و به منظور ایجاد انس و علاقه و تقویت تعلق خاطر به مؤلفه های هویت ملی ازجمله پرچم رسمی و سرود ملی، وزارت آموزش و پرورش موظف است با رعایت قوانین و مقررات مربوط و در چهارچوب دستورالعملی که ظرف سه ماه از تاریخ ابلاغ این آیین نامه با لحاظ اقتضائات سن، مقطع تحصیلی و جنسیت دانش آموزان، به تصویب شورای عالی آموزش و پرورش خواهد رسید، تدابیر و اقدامات لازم را برای تحقق موارد زیر اتخاذ نماید:

1. ۱یادگیری سرود ملی توسط دانش آموزان و آشنایی با مفاهیم مندرج در پرچم رسمی، تاریخچه پرچم رسمی، مبانی رنگ های پرچم رسمی و محتوای سرود ملی در برنامه های آموزشی و کتاب های درسی به ویژه دوره ابتدایی پیش بینی و اجرا شود.
2. ۲در مراسم آغازین برنامه روزانه مدارس، سرود ملی همراه با اهتزاز پرچم رسمی و در حالت ایستاده توسط دانش آموزان هم خوانی شود.
3. ۳در برنامه های تربیتی و فرهنگی مدارس، ضرورت احترام به جایگاه پرچم رسمی و سرود ملی و پرهیز از هرگونه رفتار نامحترمانه یا نامتعارف به دانش آموزان آموزش داده شود.
4. ۴آموزش صحیح اجرای مراسم آغازین برنامه روزانه مدارس و آیین های مرتبط با پرچم رسمی و سرود ملی در دوره های آموزش ضمن خدمت فرهنگیان گنجانده شود.

نمادها یا پرچم های سازمانی نباید به گونه ای که عرفاً نامناسب قلمداد می شود، در موقعیتی برتر یا نمایان تر از پرچم رسمی قرار گیرد.

دستگاه های اجرایی موضوع ماده (29) قانون برنامه پنج ساله ششم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران مصوب 1395 با اصلاحات بعدی موظفند پرچم رسمی را در چهارچوب موارد زیر به کار گیرند:

1. ۱پرچم رسمی را با کیفیت مطلوب و در مناسب ترین جایگاه ممکن به ویژه در سردر یا ورودی ساختمان های مرکزی و اصلی و نیز در اتاق مقامات مستقر در فضاهای اداری به اهتزاز درآورند یا نصب نمایند و در صورت فرسودگی یا کاهش کیفیت پرچم، نسبت به تعویض آن در زمان مناسب اقدام و پرچم قبلی را با روش های محترمانه امحاء نمایند.
2. ۲در صورتی که مطابق مقررات مربوط، مجاز به استفاده از پرچم سازمانی مخصوص به خود هستند، پرچم رسمی را در موقعیتی برتر و نمایان تر نسبت به پرچم سازمانی قرار دهند.
3. ۳پرچم رسمی را در تمامی نشست های رسمی و مصاحبه های تصویری برنامه ریزی شده مقامات، مدیران و مسئولان دستگاه ذی ربط در سمت راست جایگاه و مطابق دستورالعمل موضوع تبصره ماده (6) این آیین نامه، مستقر نمایند. نحوه استقرار پرچم رسمی باید به گونه ای باشد که در معرض دید بینندگان قرار گرفته و موقعیت محترمانه آن از حیث سمت، ارتفاع، اندازه، مکان، تعداد اشیا یا پرچم های سازمانی میان گوینده و پرچم رسمی رعایت شود.
4. ۴نقش پرچم رسمی را به صورت مشخص در سرآیند پایگاه اطلاع رسانی (هِدِر سایت اینترنتی) خود درج نمایند.
5. ۵در ایام و ساعات بازدید و استفاده عمومی از کتابخانه های عمومی، موزه ها، مراکز فرهنگی دولتی، ورزشگاه ها و نمایشگاه های ملی و بین المللی که داخل کشور برگزار می شود، پرچم رسمی در موقعیتی مناسب در محوطه سازمانی دستگاه ذی ربط نصب شود یا به اهتزاز درآید.

برخی رفتارهای نامحترمانه و نامتعارف نسبت به پرچم رسمی عبارتند از: 1 ـ استفاده آگاهانه از پرچم مخدوش یا مغایر با مشخصات مندرج در ماده (1) این آیین نامه یا استفاده از پرچم به صورت وارونه.

وزارت کشور (سازمان شهرداری ها و دهیاری های کشور) موظف است با رعایت قوانین و مقررات حاکم بر شوراهای اسلامی شهر و روستا و شهرداری ها و دهیاری ها، اقدامات لازم را برای انجام موارد زیر مطابق استانداردهای فنی موضوع موضوع تبصره بند (1) ماده (1) معمول دارد:

1. ۱پرچم رسمی حتی المقدور و به فراخور امکانات مادی و متناسب با جمعیت و مساحت، در ورودی ها و میادین اصلی یا نقاط کلیدی شهرها یا روستاها به صورت شایسته نصب شود یا به اهتزاز درآید.
2. ۲در مناسبت های ملی ازقبیل روز پرچم، روز جمهوری اسلامی ایران و دهه فجر، پرچم رسمی در معابر اصلی، میادین و اماکن عمومی به صورت هماهنگ و آذین بندی شده نصب گردد یا به اهتزاز درآید.
3. ۳پرچم های نصب شده در اماکن عمومی از حیث پاکیزه بودن و کهنه یا مخدوش نبودن موضوع تبصره ذیل بند (1) ماده (11) به صورت دوره ای بازدید و در صورت لزوم، جهت تعویض آنها و امحای پرچم قبلی با روش محترمانه اقدام شود. فصل چهارم: مقررات اختصاصی سرود ملی

سرود ملی با استفاده از نسخه صوتی با کیفیت موضوع تبصره (2) ماده (2) این آیین نامه باید در آغاز تمام مراسم های رسمی که توسط دستگاه های اجرایی موضوع ماده (29) قانون برنامه پنج ساله ششم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران مصوب 1395 با اصلاحات بعدی برگزار می شود و همچنین فعالیت های مهم دیپلماتیک و رویدادهای ملی ورزشی داخل کشور اجرا شود.

سرود ملی باید مطابق متن و موسیقی مذکور در ماده (2) این آیین نامه اجرا و خوانده شود. هنگامی که سرود ملی در موارد موضوع ماده (13) این آیین نامه اجرا می شود، حاضران باید به احترام سرود ملی با وقار و رفتار محترمانه بایستند.

برخی رفتارهای نامحترمانه و نامتعارف نسبت به سرود ملی عبارتند از:

1. ۱نواختن یا پخش موسیقی سرود ملی همراه با هرگونه تغییر، تحریف یا دخل و تصرف در متن یا موسیقی سرود ملی.
2. ۲هرگونه تولید رسانه ای، اظهارنظر، گفتار یا رفتار علنی که به طور صریح بر توهین یا عدم رعایت ارزش، شأن و جایگاه سرود ملی دلالت نماید.

دستگاه های اجرایی ذی ربط و سایر مراجع صادرکننده مجوز تأسیس یا فعالیت اشخاص حقوقی خصوصی و همچنین مراجع ذی صلاح در زمینه طراحی و ثبت علائم تجاری و تهیه تولیدات هنری و رسانه ای موظفند در سازوکارهای انجام وظایف و اختیارات قانونی خود، ضوابط موضوع این آیین نامه را رعایت، اعمال و بر حسن اجرای آنها نظارت نمایند.

شورای موضوع ماده (1) آیین نامه بررسی و تأیید نشانه ها و نمادهای دستگاه های دولتی و وابسته به دولت (تصویب نامه شماره 28802/ت50842ه‍ مورخ 1394/3/9) موظف است علاوه بر وظایف مندرج در ماده (3) آیین نامه مزبور، تدابیر لازم را برای رعایت مفاد این آیین نامه در دستگاه های مشمول اتخاذ نماید. این امر نافی صلاحیت های بالاترین مقام اجرایی دستگاه های یادشده در زمینه نظارت بر اجرای مقررات این آیین نامه در دستگاه متبوع نخواهد بود.

وزارت دادگستری موظف است با رعایت اصل یکصد و پنجاه و هشتم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و قانون اجرای قسمتی از اصل یکصد و شصتم (160) قانون اساسی مصوب 1394 «لایحه جرم انگاری اهانت به پرچم رسمی و سرود ملی» را ظرف سه ماه از تاریخ ابلاغ این آیین نامه تهیه و با رعایت ماده(22) آیین نامه داخلی هیئت دولت برای سیر مراحل قانونی مربوط ارائه نماید.

سایر مقررات اختصاصی دستگاه های ذی ربط در رابطه با پرچم رسمی، از جمله مفاد بند (1) ماده (28) آیین نامه بندرهای ایران موضوع تصویب نامه شماره 14473 مورخ 1317/11/2، ماده (8) آیین نامه اجرایی ماده (7) قانون دریایی ایران موضوع تصویب نامه شماره 107858/ت53936ه‍ مورخ 1397/8/15 و ماده (2) اساسنامه کمیته ملی پارالمپیک موضوع تصویب نامه شماره 71768/ت53941ه‍ مورخ 1397/6/3 به قوت خود باقی است.

از تاریخ ابلاغ این آیین نامه، مقررات مغایر از جمله تصویب نامه های شماره 888 ـ 7/919 مورخ 1329/8/25 و شماره 21255/806 مورخ 1336/10/17 با اصلاحات بعدی نسخ می شوند. معاون اول رئیس جمهور ـ محمدرضا عارف جهت دانلود فایل پی دی اف آیین نامه نحوه استفاده از پرچم رسمی و سرود ملی جمهوری اسلامی ایران کلیک کنید