آیین‌نامه قانون ابطال اسناد فروش رقبات، آب و اراضی موقوفه (منسوخ)

ادارات اوقاف (‌در مورد موقوفات بدون متولی) و متولیان (‌در مورد موقوفات تحت تولیت خود) مکلفند با توجه بسوابق و مراجعه بادارات ثبت و‌ ملاحظه دفتر توزیع اظهارنامه و سایر سوابق ثبتی، موقوفاتی را که بفروش رسیده یا بصورتی بملکیت اشخاص درآمده باشند صورت ‌برداری و همراه با‌ مستندات و دلایل بسازمان مرکزی اوقاف ارسال دارند تا موضوع در کمیسیونی مرکب از افراد صاحبنظر که با انتخاب و زیر نظر نماینده ولی فقیه در سازمان‌ اوقاف تشکیل میشود بررسی و بترتیب زیر اقدام شود: الف- در صورتیکه کمیسیون تشخیص دهد فروش رقبات با مجوز شرعی انجام پذیرفته یا بر اساس موازین شرعی قابل تأیید است نظر خود را اعلام خواهد ‌نمود. ب- هرگاه کمیسیون تشخیص دهد که فروش یا تبدیل موقوفات بملکیت بدون مجوز شرعی بوده نظر خود را در این باره اعلام مینماید. چنانچه طرف بنظر‌ کمیسیون تمکین نماید مراتب باداره ثبت جهت ثبت بطلان سند در دفاتر مربوطه و صدور سند بنام موقوفه اعلام میگردد و در صورتیکه نظر کمیسیون مورد‌ اعتراض طرف واقع شود موضوع در دادگاه مدنی خاص مطرح و طبق حکم صادره تعیین تکلیف خواهد شد.

پس از ابطال انتقالات بعد از وقف نسبت به تنظیم سند اجاره با متصرف متقاضی با رعایت مفاد این آئیننامه و صرفه و صلاح وقف اقدام خواهد شد.

موقوفات مشمول این آئیننامه که بنحوی از انحاء در رهن یا وثیقه یا تأمین و بازداشت اشخاص ثالث قرار گرفته بتبع ابطال اسناد مالکیت آزاد ‌خواهد گردید و ادارات اوقاف هنگام تنظیم سند اجاره با استعلام از اداره ثبت محل مراتب را باطلاع اشخاص ذینفع خواهد رسانید تا نسبت باستیفای حقوق‌ خود اقدام نمایند.

در مورد موقوفات مزروعی مشمول قانون اجازه تبدیل باحسن واگذاری دهات و مزارع موقوفات عام مصوب ۵۰/۲/۲ بترتیب زیر عمل خواهد شد. الف- در صورتیکه موقوفات مذکور به دولت (‌وزارت کشاورزی) واگذارشده ولی تاکنون اسناد فروش آن با زارعین تنظیم نگردیده نمایندگان اداره اوقاف و اداره ‌کشاورزی محل و متولیان مربوط در دفتر تنظیم کننده سند حاضر و بطلان سند را اعلام و مراتب را در دفاتر و هامش سند قید و بوسیله دفترخانه موضوع باداره ثبت محل اعلام خواهد شد. ب- هرگاه موقوفه مزروعی پس از انتقال به دولت با تنظیم سند رسمی به زارعین مربوطه واگذار شده باشد ادارات اوقاف و متولیان صورت مشخصات و ‌مستندات اینگونه موقوفات مزروعی را به ادارات ثبت محل ارسال و درخواست مینمایند که انتقالات مذکور کان‌ لم‌ یکن تلقی و پس از اصلاح دفاتر و سوابق ‌ثبتی نسبت بصدور اسناد مالکیت بنام موقوفه اقدام و مراتب را بکلیه دفاتر اسناد رسمی اعلام دارند.

در صورتیکه زارعین صاحب نسق (‌اعم از اینکه سند انتقال بنام آنان صادر شده یا نشده باشد) اراضی مورد نسق خود را بدیگری واگذار کرده باشند‌ با رعایت حقوق مکتسبه متصرفین مطابق بند ۳ از ماده ۱ این آئیننامه اسناد اجاره با متصرفین فعلی تنظیم خواهد شد.

کلیه اعیانی و مستحدثاتی که زارعین صاحب نسق شخصاً احداث نموده باشند با توجه بمدارک و اسناد مثبته و همچنین تأیید معتمدین محل متعلق ‌به زارعین مزبور خواهد بود و سند اجاره نسبت به عرصه به آنان تنظیم خواهد شد.

از تاریخ تصویب این آئین ‌نامه احداث هر گونه اعیانی بدون مجوز قانونی در اراضی نسق زراعتی زارعین ممنوع بوده و در صورت تخلف اعیانی احداثی ‌متعلق بموقوفه خواهد بود.

میزان مال‌ الاجاره اراضی زراعتی با توجه به فرمها و اسناد اجاره که طبق ماده ۸ آئین‌نامه اصلاحات ارضی مصوب ۴۳/۵/۱۳ تنظیم گردیده است با نظر ‌کارشناس رسمی یا خبره محلی تعیین و اسناد اجاره تنظیم خواهد شد بدیهی است در مواقع لزوم کارشناس یا خبره محلی مذکور برای تعیین مال ‌الاجاره ‌میتواند از دهات و مزارع مجاور مشابه که قبلاً تعیین اجاره شده استفاده نماید.

موقوفاتی که در اجرای ماده ۵۶ قانون حفاظت و بهره‌ برداری از جنگلها و مراتع مصوب شهریور ۱۳۴۲ به عنوان مرتع ملی شده اعلام گردیده از تاریخ‌ تصویب قانون ابطال اسناد فروش رقبات آب و اراضی موقوفه در اختیار سازمان اوقاف و متولیان مربوط قرار میگیرد.

وجوه حاصل از فروش موقوفات مزروعی که در حساب شماره ۵۵۵۷ بانک تعاون کشاورزی تودیع گردیده و اهدائی دولت به موقوفه تلقی شده به ‌نسبت دستور پرداختهای وصولی مربوط به هر موقوفه بحساب همان موقوفه منظور و واریز خواهد شد. تا عنداللزوم صرف عمران و آبادی موقوفه شود.

بمنظور رسیدگی بحساب بدهی معوقه زارعین از تاریخ فروش تا تاریخ تنظیم سند اجاره جدید با توجه بمفاد ماده ۹ این آئیننامه اجاره بهاء تعیین ‌و تا میزان پرداختهای زارعین بحساب دولت با ارائه مدارک پرداخت اقساط آنان تهاتر و در صورتیکه زارعین بدهکار شوند مابه‌ التفاوت محاسبه و بصورت نقد یا اقساط از زارعین وصول و به حساب موقوفه واریز خواهد شد.

آبهای موقوفه ‌ایکه بدون مجوز شرعی فروخته شده باشند اسناد فروش باطل و کان‌ لم ‌یکن تلقی و طبق نیت واقفین عمل خواهد شد و کلیه مقررات ‌این آئیننامه در مورد رقبات آب نیز مجری است. فصل سوم

چنانچه وضعیت موقوفه ‌ای از صورت مورد نظر واقف تغییر یافته باشد و اعاده آن به وضع اول موجب عسر و حرج و قلت درآمد فاحش و عدم نیاز ‌موقوف علیهم و امثال آن باشد ابقاء آن بحالت فعلی با اجازه ولی فقیه و یا نماینده ایشان بلا اشکال است در غیر اینصورت ادارات اوقاف و متولیان موظفند ‌موجبات برگشت وضع موقوفه را به همان صورت مورد نظر واقف فراهم آورند.

در مواردیکه نحوه استفاده از موقوفه بر خلاف نظر واقف تغییر یافته باشد به جهت اصلی خود اعاده می‌گردد.

مقررات این آئین‌نامه شامل موقوفات آستان قدس رضوی و حضرت معصومه و حضرت احمد بن موسی علیهم ‌السلام و سایر موقوفاتی که متولی آنها‌ منصوب از طرف ولی فقیه باشند نیز میگردد. متولیان و امناء این موقوفات راساً امور اجرائی را طبق ماده واحده و این آئیننامه به عهده خواهند داشت.