آیین‌نامه فنی در زمینه کنترل و کاهش آلودگی‌ها

دراین آیین‌نامه اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار می‌روند: الف ـ قانون: قانون هوای پاک ـ مصوب۱۳۹۶ ـ. ب ـ سازمان: سازمان حفاظت محیط زیست. پ ـ شهرهای دارای اولویت: شهرهای واجد شرایط برنامه‌ریزی ویژه جهت کاهش آلودگی هوا شامل تهران، کرج، مشهد، شیراز، اصفهان، تبریز، اراک و اهواز.

وزارت نفت موظف است براساس جدول زیر نسبت به تأمین و عرضه سوخت خودرو در سراسر کشور اقدام کند: نوع سوخت از تاریخ ابلاغ این تصویب ­نامه از ۱۳۹۷/۱۲/۱ از ۱۳۹۸/۷/۱ بنزین یورو۴ (۲۸) میلیون لیتر در روز (۴۰) میلیون لیتر در روز (۷۰) میلیون لیتر در روز نفت ـ گاز یورو۴ (۲۸) میلیون لیتر در روز (۴۰) میلیون لیتر در روز (۵۵) میلیون لیتر در روز

از ابتدای سال ۱۴۰۰ کل سوخت تولیدی بنزین و نفت ـ گاز کشور براساس استاندارد ملی خواهد بود. سازمان ملی استاندارد ایران موظف است ظرف سه ماه از تاریخ ابلاغ این تصویب­ نامه نسبت به تدوین استاندارد ملی سوخت گاز طبیعی و ظرف شش ماه از تاریخ ابلاغ این تصویب­نامه نسبت به تدوین استاندارد ملی روغن موتور اقدام و مراحل اجباری شدن آن را از ابتدای سال ۱۴۰۰ از طریق شورای‌عالی استاندارد پیگیری کند.

برنامه زمانی اعمال حداقل حدود مجاز آلایندگی خودروها و موتورسیکلت‌های تولید داخل و وارداتی (بنزینی، دیزلی و گازسوز) به شرح جدول زیر تعیین می‌شود: ـ از ابتدای سال ۱۴۰۳ استاندارد آلایندگی نیمی از خودروها با استاندارد یورو (۵) و یورو (۵) EEV ـ از ابتدای سال ۱۴۰۴ تولید خودرو با موتور یورو (۴) ممنوع است. 3 موتور سیکلت یورو (۴) تا ابتدای سال ۱۴۰۳ و از ابتدای این سال یورو (۵)

سازمان موظف است ظرف یک سال از تاریخ ابلاغ این تصویب‌نامه فرایند آزمون‌های تأیید نوع و تطابق تولید را بروزرسانی کند. تأییدیه آزمون‌های آلایندگی در صورتی معتبر است که توسط آزمایشگاه‌ها و مراکز آزمون داخلی و خارجی مورد تأیید سازمان انجام شده باشد. سازمان موظف است فرایند صدور تأییدیه حدود مجاز آلایندگی را به صورت ماشینی (مکانیزه) و از طریق درگاه اینترنتی انجام دهد.

سازمان موظف است به منظور اطمینان از احراز صحت همه بخش‌های فرایند تأیید حدود مجاز آلایندگی، نسبت به نمونه ­برداری و انجام آزمون­های تطابق تولید اقدام کند. عدم احراز حدود مجاز آلایندگی، منجر به توقف تولید، توقف شماره ­گذاری و اجرای مجدد ضوابط آلایندگی می‌شود.

سازمان ملی استاندارد ایران موظف است ظرف شش ماه از تاریخ ابلاغ این تصویب ­نامه نسبت به تدوین و ابلاغ استاندارد مشخصات و ویژگی­های تجهیزات کاهش آلایندگی خودرویی شامل واکنش­گر سه راهه، پالایش‌گر (فیلتر)های جاذب دوده، انتخابی کاهنده اکسیدهای نیتروژن، حذف آمونیاک و اکسیداسیون دیزل و همه افزودنی‌های این تجهیزات مانند محلول رقیق آمونیاک (محلول ادبلو) و افزودنی‌های پالایش‌گر(فیلتر)های دوده اقدام و مراحل اجباری شدن آن را از طریق شورای‌ عالی استاندارد پیگیری کند.

وزارت صنعت، معدن و تجارت موظف است میزان حقوق ورودی خودروهای پایه گازسوز، برقی و تمام هیبریدی و ­اجزا و قطعات مربوط را به صورت سالانه با حداقل تعرفه ممکن جهت تصویب به هیأت ­وزیران ارایه کند.

وزارت نفت موظف است ضمن برنامه ­ریزی برای توسعه استفاده از خودروهای گازسوز، قیمت سوخت گاز خودروهای گازسوز را به نحوی به مراجع ذی‌ربط قیمت‌گذاری پیشنهاد کند که مزیت نسبی استفاده از سوخت گاز نسبت به سوخت مایع به میزان مؤثری حفظ شود.

نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران موظف است تمهیدات لازم برای ثبت اطلاعات نوع خودرو، سوخت خودرو، سطح استاندارد آلایندگی در زمان ساخت، تجهیزات خاص پایش (کنترل) آلایندگی نظیر پالایش‌گر(فیلتر)های دوده و کاهنده اکسیدهای نیتروژن و نصب تجهیزات جدید پایش (کنترل) آلایندگی (رتروفیت) را براساس اعلام سازمان به نحوی اعمال کند که اطلاعات مذکور در سامانه یکپارچه معاینه فنی ایران (سیمفا) قابل دسترسی باشد.

شماره‌گذاری موتورسیکلت بنزینی منوط به اسقاط یک دستگاه موتورسیکلت است. موتورسیکلت‌های برقی از شرط اسقاط معاف هستند.

تولیدکنندگان و واردکنندگان موتورسیکلت از تاریخ ابلاغ این تصویب­ نامه موظفند ده درصد (۱۰%) سبد محصولات هر دوره سه ماهه خود را بر مبنای تعداد تولید، به موتورسیکلت برقی اختصاص دهند و در صورت عدم امکان، به ازای شماره ­گذاری هر دستگاه موتورسیکلت از میزان ده درصد (۱۰%) مذکور، سه دستگاه موتورسیکلت فرسوده از رده خارج کنند.

صدور مجوز جدید برای شرکت‌های حمل و نقل پیک موتوری منوط به برقی بودن کل ناوگان موتورسیکلت مورد استفاده آنها در شهرهای دارای اولویت است. همچنین تمدید مجوز شرکت‌های حمل و نقل پیک موتوری موجود از ابتدای سال ۱۳۹۹ مشمول حکم این ماده می‌شود.

دستگاه‌های موضوع ماده (۵) قانون مدیریت خدمات کشوری ـ مصوب۱۳۸۶ـ موظفند تا پایان سال ۱۳۹۷ کلیه ناوگان موتورسیکلت ملکی شهری خود را در شهرهای دارای اولویت به موتورسیکلت برقی تبدیل کنند. وسایل نقلیه امدادی موضوع بند (۱۰۰) ماده (۱) آیین‌نامه راهنمایی و رانندگی موضوع تصویب‌نامه شماره ۲۰۸۷۳/ت۲۹۱۶۹هـ مورخ ۱۳۸۴/۴/۸ و اصلاحات بعدی آن از شمول این ماده مستثنی هستند.

حدود مجاز معاینه فنی کلیه وسایل نقلیه به تفکیک نوع خودرو، سوخت و تجهیزات کاهنده آلایندگی توسط سازمان و با اخذ نظر از وزارتخانه‌های صنعت، معدن و تجارت، راه و شهرسازی و کشور تعیین می‌شود.

وزارت نفت موظف است اجرای طرح که اب (کاهش، هدایت، انتقال و بازیافت بخار) بنزین را در کلیه جایگاه­های سوخت ­رسانی شهری با اولویت کلانشهر و با استفاده از ظرفیت بخش خصوصی در قالب طرح شرکت­های توزیع سوخت صاحب نشان (برندینگ) تا پایان سال ۱۳۹۸ تکمیل کند.

کلیه دستگاه‌های اجرایی موضوع ماده (۵) قانون مدیریت خدمات کشوری در تهران از ابتدای سال ۱۳۹۸ و در دیگر شهرهای دارای اولویت از ابتدای سال ۱۳۹۹، در صورت نیاز به استفاده از وسایل نقلیه نیمه­ سنگین و سنگین اعم از خرید موردی یا خرید در قالب قرارداد پیمانکاری ملزم به استفاده از وسایل نقلیه دیزلی با عمر کمتر از پنج سال، دیزلی دارای پالایشگر(فیلتر) دوده استاندارد، گازسوز یا برقی هستند.

سازمان ملی استاندارد ایران موظف است ظرف شش ماه از تاریخ ابلاغ این تصویب­ نامه نسبت به تدوین استاندارد ملی راهبری و نگهداری ایستگاه‌های پایش آلودگی هوا شامل همه آلاینده‌های معیار، آزمایشگاه مرجع برای صحت­ سنجی (کالیبراسیون) گازهای مرجع و تجهیزات مربوط اقدام و مراحل اجباری شدن آن را از طریق شورای‌ عالی استاندارد پیگیری کند.

سازمان ملی استاندارد ایران موظف است با همکاری سازمان و سازمان هواشناسی کشور ظرف شش ماه از تاریخ ابلاغ این تصویب ­نامه نسبت به تهیه فهرست تجهیزات مورد تأیید برای پایش آلودگی هوا و اطلاع­ رسانی آن در درگاه اینترنتی سازمان ملی استاندارد ایران اقدام و فهرست مذکور را به صورت سالانه بروزرسانی کند. تأمین هرگونه تجهیزات پایش آلایندگی هوا خارج از فهرست مذکور توسط دستگاه‌هایی که به نحوی از بودجه عمومی یا کمک‌های دولتی استفاده می‌کنند، ممنوع است.

به منظور هم‌افزایی در بهره‌برداری از دستگاه‌های سنجش آلودگی هوا، کلیه دستگاه‌های اجرایی و شهرداری‌های دارای دستگاه‌های مذکور موظفند ظرف شش ماه از تاریخ ابلاغ این تصویب­نامه امکان دسترسی برخط اطلاعات و خروجی­های دستگاه‌های مذکور را به صورت تعاملات الکترونیکی (وب سرویس) و از طریق شبکه ملی پایش آلودگی هوا فراهم کنند. سازمان موظف است ظرف شش ماه از تاریخ ابلاغ این تصویب­نامه شبکه ملی پایش موضوع این ماده را در آن سازمان ایجاد کند. کارگروهی با مسئولیت سازمان و عضویت وزارتخانه‌های ارتباطات و فناوری اطلاعات، بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، راه و شهرسازی (سازمان هواشناسی کشور) و کشور و مسئولیت هماهنگی‌های اجرایی لازم به منظور استفاده بهینه از امکانات موجود در کشور در خصوص موضوع این ماده را برعهده دارد.

سازمان موظف است اقدامات لازم برای برخط کردن داده‌های آلودگی هوای کل کشور و اطلاع­رسانی عمومی از جمله از طریق درگاه اینترنتی را ظرف یک سال انجام دهد.

وزارت بهداشت، ‌درمان و آموزش پزشکی موظف است برآورد سالانه تخمین هزینه‌های مستقیم آلودگی هوا در خصوص بیماری‌ها و مرگ و میرهای منتسب به آلودگی هوا را به تفکیک آلاینده‌های معیار و شهرهای دارای اولویت کشور منتشر کند.

( اصلاحی مورخ ۱۴۰۲/۴/۳)

1. ۱شرکت های پالایش نفت مکلفند با اجرای طرح‌های ارتقاء کیفیت نفت کوره، از سال ۱۴۰۶ نسبت به تولید نفت کوره مطابق استاندارد ملی اقدام نمایند.
2. ۲وزارت نیرو مکلف است با همکاری سازمان برنامه و بودجه کشور و وزارت نفت، با استفاده از ظرفیت ماده (۱۲) قانون رفع موانع تولید رقابت‌پذیر و ارتقای نظام مالی کشور ـ مصوب ۱۳۹۴ـ، با تصویب شورای اقتصاد از طریق افزایش ظرفیت نیروگاه‌های تجدیدپذیر، از سال ۱۴۰۳ سالانه مصرف نفت کوره را در نیروگاه‌های کشور نسبت به عملکرد سال ۱۴۰۱ به میزان ده درصد (۱۰%) کاهش دهد.
3. ۳وزارتخانه‌های نفت و نیرو مکلفند حسب مورد برنامه زمان­بندی اجرای طرح‌های ارتقاء کیفیت نفت کوره پالایشگاه‌ها مطابق استاندارد ملی و افزایش ظرفیت نیروگاه‌های تجدیدپذیر را حداکثر ظرف دو ماه از تاریخ ابلاغ این تصویب­نامه به تأیید سازمان حفاظت محیط زیست برسانند.

سازمان موظف است نسبت به تولید سیاهه انتشار آلاینده‌های هوا در شهرهای دارای اولویت، اقدام و نتیجه را تا پایان شهریور ماه سال ۱۳۹۸ به صورت سامانه پویا با قابلیت بروزرسانی ارایه کند.

وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی موظفند تا پایان سال تحصیلی ۱۳۹۸ ـ ۱۳۹۷ حسب مورد و با همکاری سازمان نسبت به ایجاد و ساماندهی رشته­ها و گرایش­های مرتبط با آلودگی هوا با هدف تربیت متخصص مورد نیاز در پایش آلودگی هوا و امور مرتبط اقدام کنند.

وزارت علوم، تحقیقات و فناوری موظف است ظرف سه ماه از تاریخ ابلاغ این تصویب­نامه با همکاری سازمان و سازمان ملی استاندارد ایران دستورالعمل اجرایی بهره­گیری کامل از خدمات آزمایشگاه­های تخصصی عضو شبکه آزمایشگاه­های علمی ایران (شاعا) را برای پایش و ارزیابی کیفیت هوا و منابع انتشار آلودگی هوا به نحوی تدوین کند که نیاز به آزمایشگاه­های خارج از کشور در این خصوص برطرف شود.

مسئولیت نظارت بر اجرای این آیین­نامه برعهده سازمان بوده و سازمان موظف است گزارش نحوه اجرا و عملکرد این آیین­نامه را در مقاطع زمانی شش ماهه به دفتر هیأت دولت ارایه کند. معاون اول رئیسجمهور ـ اسحاق جهانگیری فهرست جایگاه‌های محورهای مواصلاتی اصلی کشور با توزیع سوخت نفت ـ گاز یورو۴ (حداکثر محتوی گوگرد ۵۰ قسمت در میلیون)