اصلاحی ۲۶/۱۱/۱۳۷۹
- جلسه هیات دولت با حضور دو سوم اعضای صاحب رای هیات دولت رسمیت مییابد و تصمیمات با اکثریت مطلق عده حاضر معتبر خواهد بود.
در حال بارگذاری…
در حال بارگذاری…
فصل اول - ترتیب تشکیل هیات دولت و کمیسیونها
- جلسه هیات دولت با حضور دو سوم اعضای صاحب رای هیات دولت رسمیت مییابد و تصمیمات با اکثریت مطلق عده حاضر معتبر خواهد بود.
(اصلاحی ۲۶/۱۱/۱۳۷۹ و ۴/۱۱/۱۳۸۸) – - اشخاص زیر حق حضور دایم در هیات دولت را دارند: رییسجمهور، معاون اول رییسجمهور، وزرا، معاون امور حقوقی رییسجمهور، معاون امور مجلس رییسجمهور، معاون اجرایی رییسجمهور، رییس سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور، رییس سازمان صدا و سیما، رییسکل بانک مرکزی و دبیر هیات دولت شرکت اشخاص دیگر منوط به موافقت رییس جلسه است.
- اعضای صاحب رای دولت عبارتند از: رییسجمهور، وزرا، معاوناول رییسجمهور در زمانی که اداره جلسه هیات دولت به عهده اوست.
- ریاست جلسه هیات دولت با رییسجمهور و با موافقت او بر عهده معاوناول رییسجمهور است.
- کلیه تکالیف و اختیاراتی که در این آیین نامه بر عهده معاوناول رییسجمهور قرار گرفته از تکالیف و اختیارات رییسجمهور میباشد و در صورت تعییننشدن یا حضور نداشتن معاون اول، توسط رییسجمهور انجام خواهد پذیرفت.
- کمیسیونهای دائمی هیات دولت به شرح زیر است:
در مواردی ضروری و یا اموری که مربوط به چند کمیسیون باشد با تصویب هیات دولت کمیسیون خاص تشکیل خواهد شد. اعضایکمیسیون خاص را هیات دولت تعیین میکند.
- هر یک از کمیسیونهای دایمی و خاص دارای یک رییس و یک نایبرییس خواهد بود. رؤسای کمیسیونها و نواب رؤسا را اعضای کمیسیونها در اولین جلسه خود انتخاب مینمایند. هر کمیسیون یک دبیر خواهد داشت که دبیر هیات دولت وی را از میان کارشناسان آگاه به امور مربوط به کمیسیون انتخاب مینماید.
- کمیسیونهای دایمی هیات دولت در صورت داشتن موضوع در دستور حداقل هفتهای یک بار و کمیسیونهای خاص و کمیسیونهای ویژه موضوع اصل ۱۳۸ قانوناساسی حسب مورد در محل نهاد ریاستجمهوری تشکیل میگردد و با حضور دوسوم اعضا رسمیت مییابد.
- زمان تشکیل جلسات عادی در اولین جلسه کمیسیون تعیین و به اطلاع اعضای دولت خواهد رسید.
- جلسات کمیسیونهای دولت بدون اطلاع لغو نمیشود. در صورت عدم حضور رییس کمیسیون در جلسه، نایب رییس اداره جلسه را به عهده میگیرد. در صورت غیبت رییس و نایبرییس، ریاست کمیسیون با مسنترین عضو کمیسیون خواهد بود.
- لغو هر جلسه یا تشکیل جلسه فوقالعاده باید در جلسه قبل مورد موافقت کمیسیون قرار گیرد و دفتر هیات دولت تا پایان هفته این امر را به کلیه اعضای دولت اطلاع دهد. تبصره - مواردی که به تشخیص رییسجمهور و یا معاون اول وی جلسه کمیسیون لغو میشود یا تشکیل جلسه فوقالعاده کمیسیون اعلام میگردد، از مفاد این ماده مستثنی است.
- در جلسات کمیسیونهای هیاتوزیران، اعضای کمیسیون موظفند شخصا و به طور مستمر شرکت نمایند. در موارد استثنایی که عضو کمیسیون عذرموجه داشته باشد با موافقت رییس کمیسیون، معاون و یا قائممقام عضو بدون حق رای شرکت خواهد کرد. تبصره ۱- حضور غیردایمی کارشناسان در جلسه به همراه اعضای کمیسیون یا وزرای مدعو حسب مورد و با اطلاع قبلی بلامانع است. تبصره ۲ - اعضای هیات دولت میتوانند با حق رای در جلسه کمیسیونها شرکت نمایند.
به موجب مصوبه جلسه ۱۸/۹/۱۳۸۶ هیاتوزیران لغو شده است.
به موجب مصوبه جلسه ۱۸/۹/۱۳۸۶ هیاتوزیران لغو شده است.
چهار جلسه غیبت غیرموجه وزیران در جلسات هریک از کمیسیونهای هیاتوزیران موجب حذف عضویتشان از کمیسیون مربوط خواهد بود.
- موضوعاتی که جهت بررسی فوری به کمیسیون ارجاع میشود به ترتیب تاریخ ارجاع این نوع موضوعات و موضوعات دیگر نیز به ترتیب وصول در کمیسیون مطرح میشوند.
- دبیر کمیسیون با هماهنگی رییس کمیسیون، دستور جلسه را تنظیم میکند. تبصره ۱- دفتر هیات دولت باید دستور جلسه هر کمیسیون را حداقل ۴۸ ساعت قبل از تشکیل جلسه به اطلاع اعضای دولت برساند. تبصره ۲- اعلام دستور جلسه و وقت هر کمیسیون بهمنزله دعوت از اعضای کمیسیون و پیشنهاددهندگان است. در صورتی که پیشنهاددهنده یا وزیری که موضوع به او مربوط میشود امکان شرکت در جلسه کمیسیون را نداشته باشد، باید حداکثر ۲۴ ساعت قبل از تشکیل جلسه دفتر هیاتدولت را مطلع نماید. تا موضوع برای یکبار از دستور خارج و در جلسات بعد مطرح شود.
- دبیر کمیسیون موظف است برای هر یک از موضوعهایی که مورد بحث قرار میگیرد گزارشی شامل خلاصه مطلب، نظرات دستگاههای مورد استعلام، نظر معاون حقوقی رییسجمهور و تلفیق نظرات کارشناسی ارایه شده در کمیسیونهای فرعی را (که مطابق نظر کمیسیون اصلی به مسؤولیت دبیر کمیسیون تشکیل شده است) تهیه و در جلسه کمیسیون مطرح نماید.
- رییس کمیسیون نتیجه مذاکرات را اعلام مینماید و در مورد آن رایگیری بهعمل میآید. نظر کمیسیون همراه با امضای موافق یا مخالف اعضای کمیسیون در صورتجلسه درج میشود. رای اکثریت اعضای حاضر در جلسه مناط اعتبار است. تبصره - در هر کمیسیون فقط وزرا، معاونان رییسجمهور، رییس سازمان صدا و سیما و رییس کل بانک مرکزی دارای حق رای میباشند.
(اصلاحی ۲۰/۲/۱۳۸۵ و ۲/۳/۱۳۸۶) – - تصمیمات کمیسیون شامل موارد تصویب، عدم تصویب یا مسکوت ماندن موضوعات باید در جلسه هیات دولت مطرح گردد و هیاتوزیران درباره آن اظهارنظر کند. در مواردی که تصمیم کمیسیون مبنی بر انجام تکلیف توسط دستگاه یا شورا یا کمیسیون خاصی و یا ارجاع به نهاد دیگری باشد، تصمیم کمیسیون راسا ابلاغ شود و صرفا نظر نهایی و قطعی کمیسیون در دستور کار هیات وزیران قرار گیرد. مواردی که تصویب برخی از مسایل به استناد اصل ۱۳۸ قانوناساسی به کمیسیونهای مرکب از چند وزیر واگذار میشود، از حکم این ماده مستثنی است. پیشنهادهایی که در کمیسیون رد میشود، تصمیم کمیسیون به دستگاههای ذیربط اعلام و در صورتی که دستگاه پیشنهاددهنده نسبت به نظر کمیسیون اعتراضی داشت مراتب را ظرف پانزده روز به معاون اول رییسجمهور اعلام مینماید تا در صورت نیاز در هیاتوزیران مطرح شود.
- در مواردی که کمیسیونها براساس اصل ۱۳۸ قانون اساسی مامور تصویب برخی از امور مربوط به دولت میشوند آرای اکثریت وزرای عضو کمیسیون جهت تصویب امور مزبور ضروری است.
- به منظور تنظیم جلسات و تهیه صورت مذاکرات و ترتیب کلیه امور مربوط به تشکیل جلسات هیات دولت و کمیسیونهای آن و همچنین ثبت و نگهداری و ابلاغ مصوبات هیاتوزیران و تصمیمات نماینده یا نمایندگان ویژهای که مطابق اصل ۱۲۷ تعیین میشوند و نیز مصوبات کمیسیونهایی که مطابق اصل ۱۳۸ تشکیل میگردند، همچنین تنظیم و تدوین پیشنویس لوایح و تصویبنامهها، دفتری زیر نظر معاون اول رییسجمهور به نام دفتر هیات دولت تشکیل میگردد ریاست این دفتر با دبیر هیات دولت است که با حکم معاون اول رییسجمهور منصوب میشود.
- دبیر هیات دولت مسؤول حسن اجرای مقررات مربوط به کمیسیونها است و موظف است همه ماهه وضعیت تشکیل کمیسیونها و موضوعاتی را که در دستور است و همچنین حضور و غیاب اعضای کمیسیون را به رییسجمهور و معاوناول وی گزارش نماید.
به منظور تطبیق پیشنهاد تصویبنامهها و لوایح و ارایه مشاوره حقوقی به کمیسیونهای دولت و نمایندگان ویژه موضوع اصل ۱۲۷ قانون اساسی، کمیسیونی به عنوان «کمیسیون حقوقی» با مسؤولیت معاون حقوقی رییسجمهور تشکیل میگردد اعضای کمیسیون مزبور از میان حقوقدانان مجرب تعیین و با حکم معاون حقوقی رییسجمهور منصوب میشوند و هر یک از آنها مسؤولیت مشاوره یکی از کمیسیونهای دولت را عهدهدار میباشند.
- موضوعاتی میتوانند در جلسات کمیسیونها و نهایتا در هیات دولت مطرح شوند که منحصرا از طرف رییسجمهور و معاونان رییسجمهور و وزرا برای معاون اول رییسجمهور ارسال شده باشد. این موضوعات ممکن است جنبه عادی، فوری، یا دو فوریتی داشته باشد، تشخیص نهایی امر با رییسجمهور یا معاون اول اوست. تبصره- دفتر هیات دولت موظف است فهرست موضوعات قابل طرح را هر هفته در سه بخش عادی، فوری و دو فوریتی تهیه کند و دراختیار اعضای هیات دولت قرار دهد.
- در صورتی که موضوع لایحه و یا تصویبنامه پیشنهادی با وظایف مستقیم دیگر وزارتخانهها یا سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور مرتبط و یا قانونا موکول به موافقت آنها بوده و یا بار مالی داشته باشد دفتر هیات دولت حسب مورد قبلا نظر وزارتخانه یا سازمان مذکور را کسب و همراه با موضوع مربوط در کمیسیون یا کمیسیونهای ذیربط مطرح مینماید. دستگاههایی که بهموجب این ماده از آنها استعلام میشود باید درباره موضوعات عادی حداکثر ظرف دو هفته و در خصوص موضوعات فوری ظرف یک هفته اعلام نظر نمایند. در مورد لوایح و تصویبنامههای اساسی و مهم که نیاز به فرصت بیشتر باشد، زمان مقرر با تایید دفتر هیات دولت به دو برابر افزایش مییابد. چنانچه نظریه دستگاهها ظرف مهلت مقرر با امضای وزیر یا معاون رییسجمهور ارسال نشود، این امر به عنوان موافقت تلقی میشود و پیشنهاد برای بررسی به کمیسیون مربوط ارسال میگردد. تبصره ۱- موضوعات دو فوریتی حداقل ۴۸ ساعت قبل از طرح در مرجع مربوط باید به دفتر هیات دولت رسیده باشد. تبصره۲ (الحاقی ۱۵/۴/۱۳۷۹) - پیشنهادهای دارای بار مالی دستگاههای اجرایی باید توسط سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور بررسی و قبل از تقدیم لایحه بودجه سالانه کشور، جهت طرح در هیات دولت ارایه شود.
رسیدگی به موضوعات برحسب نوع آنها به ترتیب زیر انجام مییابد: الف - موضوعات عادی پس از ملاحظه معاون اول و دستور وی، جهت ثبت و درج در فهرست به دفتر هیات دولت ارجاع میشود. دفتر هیات دولت، پیشنهاد را بهمنظور بررسی حقوقی در اختیار معاون حقوقی رییسجمهور قرار میدهد تا نظرات خویش را کتبا ظرف یک هفته به دفتر هیات دولت ارسال نماید. پیشنهاد مذکور همراه با نظر معاون حقوقی رییسجمهور به کمیسیون مربوط ارجاع و به ترتیب وصول و حداکثر ظرف ۲۰ روز مورد رسیدگی قرار خواهد گرفت. ب - موضوعات فوری پس از ملاحظه و دستور معاون اول در خصوص تعیین فوریت، از طریق دفتر هیات دولت همزمان، برای معاون حقوقی رییسجمهور و کمیسیون مربوط ارسال میشود. معاون حقوقی رییسجمهور، نظر خود را ظرف ۴۸ ساعت به کمیسیون مربوط میفرستد و کمیسیون پس از دریافت نظر معاون مذکور حداکثر ظرف یک هفته بهترتیب وصول پیشنهادها، آنها را مورد رسیدگی قرار میدهد. ج - موضوعات دو فوریتی پس از ملاحظه معاون اول و دستور وی مبنی بر تایید دوفوریتی بودن آن از طریق دفتر هیات دولت، حتیالامکان ۲۴ ساعت قبل از تشکیل جلسه هیاتوزیران در اختیار رییس کمیسیون مربوط و معاون حقوقی رییسجمهور قرار میگیرد تا به هنگام طرح پیشنهاد در اولین جلسه هیاتوزیران، نظرات خود را مطرح نمایند. د - پیشنهاد آنی، با تشخیص رییس جلسه هیات دولت در هنگام تشکیل هریک از جلسات قابل طرح است.
- نتیجه بررسی کمیسیونها به ترتیب وصول به دفتر هیات دولت و با تفکیک نوع دو فوریتی، فوری، عادی، در دستور هیاتوزیران قرار میگیرد. در صورتی که کمیسیونها مطابق اصل ۱۳۸ اجازه تصویب داشته باشند، متن مصوب از طریق معاوناول به تایید رییسجمهور میرسد تا پس از تایید جهت ابلاغ به دفتر هیات دولت فرستاده شود.
- اعضای هیات دولت میتوانند هنگام بررسی پیشنهادشان در کمیسیونهای دایمی و ویژه با حق رای حضور یابند و در مواردی که کمیسیونهای مزبور لازم بدانند موظف به شرکت هستند. همچنین کمیسیونها باید هریک از اعضای هیات دولت را که پیشنهاد یا موضوع دستور با وظایف آنها مربوط میشود به کمیسیون دعوت کنند. در صورت دعوت کمیسیون و عدم حضور دعوتشدگان، مصوبه کمیسیون از لحاظ بررسی در کمیسیون قطعی تلقی میشود و پیشنهاددهنده فقط میتواند نظرات خود را در جلسه هیات دولت مطرح نماید.
- دفتر هیات دولت، دستور جلسات هیات دولت را طبق نظر معاوناول به صورت هفتگی تنظیم میکند و دستور هفته بعد را حداکثر در پنجشنبه هفته قبل از آن به اطلاع اعضای هیات دولت میرساند. گزارشها و مسایلی که به نظر وزرا و معاونان رییسجمهور لازم است در هیاتوزیران طرح شود به اطلاع رییسجمهور یا معاون اول میرسد تا در صورت تایید در موقع مناسب در جلسه مطرح گردد.
- توضیح گزارش کمیسیونها در هیات دولت با رییس کمیسیونها یا نایبرییس یا یکی از اعضای کمیسیون خواهد بود پس از توضیح، عندالاقتضاء، پیشنهاددهنده دلایل و ضرورت تصویب پیشنهاد را بیان میکند. در مورد موضوعات عادی، پس از اظهار نظر سه موافق و سه مخالف رایگیری میشود. درصورتی که پیشنهاد موافقی نداشته باشد مخالفان و اگر مخالفی نداشته باشد، موافقان بنا به تشخیص رییس جلسه میتوانند اظهارنظر کنند. چنانچه به تشخیص رییس جلسه اظهار نظر دیگر اعضای هیات دولت نیز ضرورت داشته باشد، مذاکرات تا اعلام کفایت آن از طرف رییس ادامه مییابد.
- تصمیمات نماینده یا نمایندگان ویژه موضوع اصل ۱۲۷ قانون اساسی به دفتر هیات دولت ارسال میشود. تبصره(الحاقی ۱۰/۵/۱۳۸۰) – تفویض اختیار دولت، موضوع اصل(۱۲۷) قانون اساسی به نماینده یا نمایندگان ویژه رییسجمهور محدود به امور اجرایی است.
- مصوبات هیاتوزیران و کمیسیونهای موضوع اصل ۱۳۸ قانوناساسی، درصورتی که صرفا حق یا تکلیف برای وزارتخانهها، سازمانها و مؤسسات دولتی و وابسته به دولت ایجاد نماید، ولو آن که در روزنامه رسمی منتشر نشده باشد و یا منتشر نشود، همچنین مصوبات طبقهبندی شده (محرمانه- خیلی محرمانه- سری- به کلی سری) از تاریخ ابلاغ به وزارتخانه یا سازمان دولتی که مصوبه به عنوان و خطاب به آن صادر شده است، لازمالاجرا است. تبصره- مصوباتی که علاوه بر دستگاههای اجرایی و کارکنان آن برای سایر مردم حق و تکلیف ایجاد مینماید، ۱۵ روز پس از انتشار در روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران لازمالاجرا است. مگر آن که در خود مصوبه زمان یا کیفیت خاصی برای اجرای آن پیشبینی شده باشد.
لوایح با توجه به ماده ۸۸ آیین نامه داخلی مجلس شورای اسلامی به امضای مشترک رییسجمهور و وزیر یا وزرا یا رؤسای دستگاههای مربوط میرسد و از طریق معاون امور مجلس رییسجمهور تقدیم مجلس میگردد.
- نمایندگان دولت جهت دفاع و اظهارنظر درمورد لوایح و طرحهایی که مشخصا به حوزه مسؤولیت هر یک از اعضای دولت ارتباط دارد، با توجه به آیین نامه داخلی مجلس، وزیر مربوط یا معاون پارلمانی وی و یا مسؤول اجرایی یا رییس سازمان دولتی ذیربط میباشند، که در هر مورد صرفا بیانگر نظرات دولت خواهند بود. درخصوص لوایح تقدیمی دولت، هیچ یک از مقامات و نمایندگان دستگاههای اجرایی که هنگام بررسی لوایح در کمیسیونها و جلسات علنی مجلس حضور مییابند مجاز به مخالفت با مفاد لایحه دولت نخواهد بود.
- چنانچه لایحه یا طرحی به چند دستگاه مربوط باشد، نمایندگان دستگاههای مذکور صرفا در صورتی که اظهاراتشان در جهت نظر دولت باشد میتوانند با توجه به مقررات آیین نامه داخلی مجلس، درمورد طرح یا لایحه مربوط اظهارنظر نمایند در غیر این صورت نماینده دستگاهی که با نظر دولت هماهنگی دارد به عنوان نماینده دولت صحبت خواهد کرد.
- معاون امور مجلس رییسجمهور طرحهای قانونی را بهطور منظم به اطلاع رییسجمهور، اعضای دولت و دفتر هیات دولت خواهد رساند، تا در صورتی که کمیسیون مربوط دولت هر یک از طرحهای مزبور را اساسی و مهم تشخیص دهد پس از بحث درباره آن گزارش کمیسیون را که شامل نظریه و خلاصهای از استدلالات و نیز بار مالی طرح است در هیات دولت مطرح نماید. در این موارد نظر دولت توسط نماینده یا نمایندگان دولت به مجلس شورای اسلامی ارایه میشود. در مورد طرحهای دوفوریتی و سهفوریتی گزارش لازم مستقیما توسط معاون امورمجلس رییسجمهور تنظیم و جهت اتخاذ تصمیم به دولت ارایه خواهد شد. تبصره۱ (الحاقی ۹/۷/۱۳۷۶، اصلاحی ۴/۱۱/۱۳۸۸) - در صورتی که نظرات دولت در خصوص طرحهای قانونی، حداکثر تا یک روز قبل از رسیدگی در جلسه علنی مجلس اعلام نگردد معاون امور مجلس رییسجمهور پس از هماهنگی با رییسجمهور یا معاون اول و وزیر مربوط و رؤسای دستگاههای ذیربط نسبت به اعلامنظر دولت از طریق مقتضی به مجلس شورای اسلامی اقدام مینماید. تبصره ۲- هنگام بررسی طرحهای قانونی در جلسه علنی مجلس، در مواردی که دولت یا رییسجمهور نظر مشخصی دارند، هیچ یک از نمایندگان دولت نمیتوانند برخلاف نظر دولت یا رییسجمهور صحبت کنند.
- هماهنگی اظهارات نمایندگان دولت در مورد طرحها و لوایح در جلسات علنی مجلس (به نحوی که اظهار نظری خلاف نظر دولت صورت نگیرد) با معاون امور مجلس رییسجمهور میباشد.
در صورتی که به هر دلیل مسؤول یا مسؤولان ذیربط حضور نداشته باشند، نماینده دولت در دفاع و اظهارنظر نسبت به لوایح و طرحهای مربوط، معاون امور مجلس رییسجمهور خواهد بود.
- در دفاع از لوایح برنامهای، بودجه سالیانه و اصلاحیه و متمم بودجه، رییس سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور به عنوان نماینده دولت و هماهنگکننده نظرات اعضای دولت صحبت خواهد کرد.
- با توجه به ماده ۵۶ آیین نامه داخلی مجلس شورای اسلامی تقاضای دستگاهها برای ارجاع لایحه طبق اصل ۸۵ قانون اساسی به کمیسیونهای مجلس، موکول به تصویب هیاتوزیران میباشد.
- تشخیص قید فوریت برای لوایح تقدیمی و قید اهمیت برای لوایح متضمن عهود، مقاولهنامهها، قراردادها، موافقتنامههای بینالمللی و نیز تقاضای سلب فوریت از لوایح با تصویب هیاتوزیران و در موارد فوری با رییسجمهور خواهد بود.
- استفسار از شورای نگهبان توسط دستگاهها با هماهنگی رییسجمهور صورت خواهد گرفت.
- تقاضای تشکیل جلسه غیرعلنی مجلس شورای اسلامی توسط هر یک از وزرا با توجه به اختیاری که رییسجمهور مطابق اصل ۱۳۴ قانون اساسی در جهت هماهنگ ساختن تصمیمهای وزیران دارد، با اطلاع مقام ریاستجمهوری صورت میگیرد.
- در صورت تغییر یا تعیین دولت جدید فهرستی از لوایح دولت قبل که به مرحله تقدیم بهمجلس نرسیده و نیز لوایحی که تقدیم مجلس شورای اسلامی شده است توسط معاون امور مجلس رییسجمهور تنظیم و جهت تصمیمگیری نهایی در دولت جدید مطرح خواهد شد. در ابتدای هر دوره قانون گذاری نیز در خصوص لوایح و طرحهای معوقه دوره قبل مجلس (موضوع ماده ۶۰ آیین نامه مجلس شورای اسلامی) به همین ترتیب عمل خواهد شد.
- دفتر هیات دولت فهرست مصوباتی را که در دولت قبل یا کمیسیونهای آن به مرحله ابلاغ نرسیده است تنظیم و جهت تصمیمگیری نهایی در دولت جدید به نظر معاون اول خواهد رساند.
- چنانچه ادامه سیر مراحل لازم مربوط به مصوبات و لوایح موضوع مواد ۴۲ و ۴۳ این آیین نامه به تصویب دولت جدید برسد، اقدامات لازم توسط مراجع مذکور در این آیین نامه معمول خواهد شد و در غیر این صورت لایحه و تصویبنامهای که به مرحله تقدیم یا ابلاغ نرسیده است جهت بررسی مجدد به وزارتخانه مربوط ارجاع میگردد و لوایح تقدیمی، از مجلس پس گرفته میشود.