آیین‌نامه تأسیس و فعالیت بورس در مناطق آزاد تجاری ـ صنعتی جمهوری اسلامی ایران

در این آیین­نامه، اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار می­روند و سایر اصطلاحـات تابع تعاریف مندرج در قانون بازار اوراق بهادار جمهوری اسلامی ایران ـ مصوب۱۳۸۴ـ که در این آیین‌نامه به اختصار «قانون» نامیده می‌شود و قانون چگونگی اداره مناطق آزاد تجاری ـ صنعتی جمهوری اسلامی ایران ـ مصوب ۱۳۷۲ـ و اصلاحات بعدی آن است: الف ـ دبیرخانه: دبیرخانه شورای عالی مناطق آزاد تجاری ـ صنعتی و ویژه اقتصادی. ب ـ اشخاص خارجی: اشخاص موضوع بند (۶) ماده (۱) آیین‌نامه سرمایه­‌گذاری خارجی در بورس ‌ ها و بازارهای خارج از بورس موضوع تصمیم‌­نامه شماره ۴۲۴۵۹/۱۷۷۹۳ مورخ ۱۳۸۹/۱/۲۹.

صدور، تعلیق و لغو مجوز تأسیس و فعالیت بورس در مناطق با رعایت قانون و این آیین ‌ نامه انجام می‌شود.

متقاضی تأسیس بورس باید درخواست خود را به صورت کتبی، به همراه مدارک زیر و با رعایت شرایط مندرج در ماده (۴) این آیین نامه به سازمان ارایه نماید: الف ـ کاربرگ (فرم) تکمیل‌شده تقاضا و طرح تجاری بورس مطابق قالب موردتأیید سازمان. ب ـ تأییدیه و معرفی نامه دبیرخانه. پ ـ اساسنامه پیشنهادی بورس مطابق قالب مورد تأیید سازمان. ت ـ طرح عملیاتی مطابق قالب مورد تأیید سازمان که حداقل شامل رویه ‌ های اجرایی معاملات، نحوه پذیرش و فعالیت مشارکت‌کنندگان و اعضا، ابزارهای مالی و کالاهای قابل معامله در بورس، رویه تسویه و پایاپای، مشخصات سامانه معاملاتی، رویه‌های نظارتی، مشخصات محل فعالیت و امکانات سخت افزاری و نرم افزاری باشد.

بورس در مناطق باید حداقل دارای شرایط زیر باشد: الف ـ سرمایه بورس صرفاً ارزی باشد. ب ـ حسابرس بورس از بین حسابرسان داخلی و بین ‌ المللی مورد تأیید سازمان انتخاب شود. پ ـ معاملات بصورت ارزی انجام شود. ت ـ ترکیب سهامداران متشکل از اشخاص داخلی و خارجی باشد. ث ـ شرکت سپرده ‌ گذاری مرکزی اوراق بهادار و تسویه وجوه به عنوان اتاق پایاپای بورس، عملیات تسویه ارزی معاملات را به عاملیت یک یا چند بانک داخلی یا خارجی انجام دهد. ج ـ امکان دسترسی و فعالیت کارگزاران و معامله ‌ گران بین ‌ المللی با مجوز و نظارت سازمان فراهم شود. چ ـ زیر ساخت ‌ های لازم برای انجام معاملات برخط (آنلاین) با مجوز و نظارت سازمان فراهم شود.

حداقل سرمایه جهت تأسیس و فعالیت بورس، سقف مالکیت اشخاص داخلی و خارجی از سهام آن و همچنین گروه‌بندی سهامداران بورس از حیث نوع فعالیت و حداکثر درصد سهامداری هر گروه که در اساسنامه بورس آمده در زمان تأسیس و پس از آن، توسط شورا تعیین می ‌ شود.

سازمان ظرف (۴۵) روز پس از تکمیل مدارک موضوع ماده (۳) این آیین‌نامه، با بررسی درخواست، نسبت به ارایه پیشنهاد صدور مجوز تأسیس به شورا و یا نسبت به عدم پذیرش درخواست اقدام و نتیجه را به متقاضی و دبیرخانه منعکس می ‌ نماید.

مجوز فعالیت بورس پس از اخذ و تأیید مستندات زیر توسط سازمان، از سوی شورا صادر می­شود:

1. ۱آگهی روزنامه رسمی در خصوص ثبت و تأسیس شرکت در منطقه.
2. ۲سند مالکیت یا اجاره نامه محل استقرار بورس.
3. ۳وثایق و اسناد مربوط به آن، در صورتی ‌ که جهت شروع فعالیت بورس، تودیع وثایق توسط شورا تعیین شده باشد.

ثبت بورس در منطقه توسط مرجع ثبت سازمان منطقه پس از تأیید سازمان مبنی بر احراز شرایط زیر با رعایت قانون انجام خواهد شد: الف ـ صدور مجوز تأسیس بورس، توسط شورا. ب ـ تصویب اساسنامه توسط مجمع عمومی مؤسس مطابق آنچه به تصویب سازمان رسیده است. پ ـ تأدیه حداقل سرمایه تعیین شده توسط شورا. ت ـ تأیید صلاحیت حرفه ‌ ای اعضای هیأت مدیره و مدیر عامل بورس قبل از قبول سمت توسط سازمان. ث ـ تأیید ساختار سازمانی بورس توسط سازمان.

کلیه مقررات نظارتی و اجرایی از جمله مقررات پذیرش اوراق بهادار و کالا، معاملات، انتشار و افشای اطلاعات، تسویه و پایاپای و پذیرش امضا به پیشنهاد بورس به‌تصویب سازمان می ‌ رسد.

فعالیت نهادهای مالی داخلی و خارجی در مناطق از طریق تأسیس نهادهای مالی جدید یا افتتاح شعب یا نمایندگی یا پیشنهاد بورس و پس از اخذ مجوز از سازمان مجاز می‌باشد.

بورس موظف است اطلاعات و گزار ‌ ش ‌ های مالی مورد درخواست سازمان را بر اساس ضوابط و در قالب کاربرگ (فرم)های ابلاغی مصوب سازمان و طی مهلت‌های مقرر ارایه نماید.

مصادیق تخلفات بورس و مدیران آن به موجب دستورالعمل مصوب سازمان تعیین می­شود. نحوه رسیدگی به تخلفات مذکور نیز مطابق ترتیبات مقرر در دستورالعمل یادشده خواهد بود.

در صورت وقوع هر یک از موارد زیر سازمان پیشنهاد تعلیق یا لغو مجوز بورس را به شورا ارایه می ‌ نماید:

1. ۱ورشکستگی بورس.
2. ۲افزایش بیش از حد مخاطرات فعالیت بورس، به تشخیص سازمان.
3. ۳عدم شروع فعالیت طی مهلت مقرر در این آیین ‌ نامه.
4. ۴درخواست بورس مبنی بر توقف فعالیت.

توقف اختیاری فعالیت بورس در صورت موافقت شورا و پس از ایفای کلیه تعهدات آن امکان پذیر است. توقف فعالیت بدون رعایت مقررات این ماده تخلف محسوب می­شود.

انحلال بورس منوط به اخذ مجوز از شورا و انجام مراحل انحلال، تصفیه و ثبت خاتمه تصفیه تحت نظارت سازمان خواهد بود.

بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران موظف است تمهیدات و اقدامات لازم جهت انجام فعالیت بورس از جمله افتتاح حساب ارزی، انتقال و تسویه وجوه بصورت ارزی را به عمل ­آورد.

سایر ضوابط لازم جهت توسعه بورس در چهارچوب قوانین مربوط و این آیین ‌ نامه، توسط شورا تصویب و ابلاغ می ‌ شود. معاون اول رئیس‎جمهور ـ اسحاق جهانگیری