آیین‌نامه استعلام برخط اطلاعات و سوابق مربوط به وسایل نقلیه موتوری مورد معامله و اهلیت معاملاتی اشخاص در بستر سکوهای بخش خصوصی

به‌منظور صیانت از حقوق مردم در اجرای ثبت و تسهیل دسترسی مردم به خدمات ثبتی، سازمان ثبت اسناد و املاک کشور با رعایت قانون مدیریت داده‌ها و اطلاعات ملی مکلف به انجام موارد زیر است: ت- در اجرای قانون مدیریت داده‌ها و اطلاعات ملی و به‌منظور پیشگیری از جرائم و ارتقای سلامت معاملات وسایل نقلیه موتوری، وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات مکلف است با همکاری نهادها و سازمان‌های دارای اطلاعات راجع به وسایل نقلیه موتوری از جمله فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی ایران، مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضائیه و سازمان ثبت اسناد و املاک کشور، امکان استعلام برخط اطلاعات و سوابق مربوط به اموال مورد معامله و همچنین صلاحیت و اهلیت معاملاتی اشخاص را مشروط به رضایت طرفین معامله با رعایت ملاحظات محرمانگی و حفظ حریم خصوصی، برای سکو(پلتفرم‌)های بخش خصوصی فراهم نماید. در این راستا فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی ایران مکلف است امکان ثبت معاملات وسایل نقلیه موتوری پیش از تعویض پلاک را از طریق سکوهای مذکور فراهم نماید. آیین‌نامه اجرائی این بند توسط وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات و وزارت صنعت، معدن و تجارت با همکاری دستگاه های مذکور تهیه می‌شود و به‌تصویب هیأت وزیران می‌رسد.

در این آیین‌نامه اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار می‌روند:

1. ۱قانون قانون مدیریت داده ها و اطلاعات ملی مصوب ۱۴۰۱
2. ۲فراجا فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی ایران
3. ۳پایگاه: پایگاه وسائط نقلیه کشور موضوع ردیف (۷) جدول ذیل ماده (۱۰) قانون
4. ۴وزارت صمت: وزارت صنعت، معدن و تجارت
5. ۵کارگروه: کارگروه تعامل پذیری دولت الکترونیکی موضوع ماده (۳) قانون
6. ۶وسیله نقلیه: تمامی وسایل نقلیه موتوری که به موجب ماده (۲) آیین‌نامه راهنمایی و رانندگی موضوع تصویب نامه شماره ۲۰۸۷۳ ت ۲۹۱۶۹ هـ مورخ ۱۳۸۴/۴/۸ با اصلاحات بعدی آن دارای شماره پلاک) هستند؛ از قبیل انواع وسیله نقلیه سواری وانت،کامیون کامیونت اتوبوس مینی بوس موتورسیکلت ون و ماشین آلات کشاورزی
7. ۷مرکز تبادل مرکز تبادل اطلاعات موضوعی انتظامی مذکور در مصوبات جلسات (۴۹)، (۵۲) و (۶۰) کارگروه که تحت نظارت مرکز ملی تبادل اطلاعات موضوع ماده (۷) قانون است.
8. ۸معامله: هر معامله الکترونیکی معوض در خصوص انتقال مالکیت وسیله نقلیه از قبیل بیع صلح و معاوضه که در بستر سکو انجام و در پایگاه ثبت می‌شود.
9. ۹سکو: سکو (پلتفرم) بخش خصوصی موضوع بند (۱) ماده (۱) آیین‌نامه حمایت از سکوها و کسب و کارهای اقتصاد رقومی (دیجیتال) موضوع تصویب نامه شماره ۱۴۲۱۸۰ ت ۶۰۵۱۱ ک مورخ ۱۴۰۱/۸/۱۰ و اصلاحات بعدی آن که دارای پروانه کسب از اتحادیه کشوری کسب و کارهای مجازی موضوع ماده (۸۷) قانون نظام صنفی کشور مصوب ۱۳۹۲ باشد.
10. ۱۰استعلام: استعلام برخط (الکترونیک) به گونه ای که تبادل اطلاعات موضوع این آیین‌نامه به صورت برخط و آنی در بستر مرکز تبادل و مشروط به رضایت طرفین معامله و با رعایت محرمانگی و حفظ حریم خصوصی اشخاص صورت می‌پذیرد.
11. ۱۱انتقال دهنده: مالک وسیله نقلیه یا نماینده وی که قانونا صلاحیت انتقال مالکیت آن را دارد.
12. ۱۲انتقال گیرنده: شخصی که مالکیت وسیله نقلیه توسط انتقال دهنده به وی منتقل می‌شود.
13. ۱۳امضای الکترونیکی: امضای الکترونیکی که با رعایت قانون تجارت الکترونیکی مصوب ۱۳۸۲ با اصلاحات بعدی آن توسط یکی از مراکز صدور گواهی دارای مجوز از شورای سیاست گذاری گواهی الکترونیکی کشور صادر شده باشد.
14. ۱۴معامله فعال: هر معامله دارای امضای الکترونیکی متعاملین و شناسه رهگیری که تا پیش از صدور سند مالکیت وسیله نقلیه مورد معامله فسخ انفساخ اقاله یا بطلان آن در پایگاه ثبت نشده است.
15. ۱۵قرارداد: نمونه قراردادهایی که اشخاص در صورت تمایل به استفاده از آن تنها می توانند نوع قرارداد و شروط قراردادی از پیش تعیین شده و غیر قابل ویرایش را متناسب با نیاز خود انتخاب و اطلاعات لازم از قبیل ثمن معامله را در آن وارد کنند.

ثبت معاملات وسایل نقلیه پیش از تعویض پلاک از طریق سکو به ترتیب مقرر در این آیین‌نامه انجام خواهد شد. ترتیبات مذکور مانع اجرای سایر روشهای قانونی انجام معامله وسایل نقلیه نمی‌باشد.

نحوه تبادل اطلاعات موضوع این آیین‌نامه به موجب مصوبات کارگروه و از طریق مرکز تبادل با رعایت قانون و این آیین‌نامه انجام می‌شود.

مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضائیه مکلف است امکان استعلام اهلیت معاملاتی اشخاص طرف معامله را فراهم کند.

سازمان ثبت اسناد و املاک کشور مکلف است امکان استعلام وکالت‌نامه های مرتبط با انتقال مالکیت و یا تعویض پلاک وسیله نقلیه تصدیق اصالت و اعتبار آن اقلام اطلاعاتی وکالت‌نامه از قبیل هویت وکیل و موکل نوع وکالت نامه مشخصات وسیله نقلیه و مدت اعتبار وکالت نامه و حسب مورد شخص معینی که وکیل حق انتقال به نام وی را دارد و همچنین مشخصات هویتی اشخاص حقوقی را فراهم کند.

وزارت کشور مکلف است امکان استعلام اقلام اطلاعاتی برای احراز هویت و وضعیت حیات متعاملین را از طریق سازمان ثبت احوال کشور و نیز استعلام وضعیت نوع اعتبار و تاریخچه معاینه فنی وسیله نقلیه و احراز هویت و وضعیت حیات اتباع خارجی را فراهم کند.

وزارت صمت مکلف است امکان استعلام وضعیت تضمین گارانتی وسیله نقلیه و همچنین سوابق تعویض قطعات وسایل نقلیه و تعمیرات آن در نمایندگیهای مجاز شرکتهای تولید کننده وارد کننده و ارائه کنندگان خدمات پس از فروش وسایل نقلیه را فراهم کند.

بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران مکلف است امکان استعلام اصالت بیمه نامه و سوابق خسارتهای مرتبط با وسایل نقلیه از قبیل قطعات و قسمت‌های آسیب دیده را فراهم کند.

فراجا مکلف است امکان استعلام قابل معامله بودن یا نبودن وسیله نقلیه مبتنی بر تطبیق مالکیت و وضعیت توقیف یا رهن وسیله نقلیه و همچنین استعلام اطلاعات میزان سرجمع جرائم تخلفات رانندگی سابقه تعویض ارکان وسیله نقلیه تاریخچه نقل و انتقال، مشخصات وسیله نقلیه مشتمل بر نوع (تیپ) سامانه (سیستم) سال ساخت و رنگ و همچنین مبلغ بدهی ها و دیون قانونی وسیله نقلیه را فراهم کند.

تعرفه انجام تمام استعلامها و خدمات سکوها در اجرای این آیین‌نامه در موارد مجاز قانونی برای تعرفه گذاری با رعایت ماده (۶۰) قانون الحاق برخی مواد به قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی (۲) مصوب ۱۳۹۳ و همچنین ماده (۶۷) قانون احکام دائمی برنامه های توسعه کشور مصوب ۱۳۹۵ توسط کمیسیون تنظیم مقررات ارتباطات تعیین می‌شود.

پس از درخواست متعاملین ثبت معامله توسط سکو به ترتیب زیر انجام می‌شود:

1. ۱سکو: اطلاعات هویتی متعاملین و وسیله نقلیه را از طریق مرکز تبادل برای فراجا ارسال می کند.
2. ۲فراجا: پس از اخذ رضایت متعاملین موارد زیر را بررسی می‌کند و در صورت تأیید شناسه موقت برای ثبت معامله وسیله نقلیه را صادر و از طریق مرکز تبادل به سکو اعلام می‌کند: الف – صحت سنجی هویت و حیات متعاملین و سن قانونی برای معامله، حسب مورد از وزارت کشور یا سازمان ثبت احوال کشور ب – احراز قابل معامله بودن وسیله نقلیه بر اساس اطلاعات مندرج در پایگاه پ – استعلام اهلیت معاملاتی اشخاص طرف معامله از مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضائیه

فراجا مکلف است بلافاصله پس از صدور شناسه رهگیری اطلاعات معامله را در اجرای ماده (۱۹) آیین‌نامه اجرایی ماده (۱۴) الحاقی قانون مبارزه با پولشویی موضوع تصویب نامه شماره ۹۲۹۸۶ ت ۵۷۱۰۱ هـ مورخ ۱۳۹۸/۷/۲۲ از طریق مرکز تبادل در اختیار سامانه جامع تجارت قرار دهد.

تمام دستگاهها و نهادهای اخذ کننده دیون قانونی وسایل نقلیه از قبیل مالیات نقل و انتقال عوارض آزادراهی عوارض راه شریانی عوارض سالیانه وسیله نقلیه طرح شدآمد ترافیک) و توقف (پارک حاشیه ای مکلفند با همکاری فراجا ظرف شش ماه از تاریخ ابلاغ این آیین‌نامه امکان پرداخت تمامی دیون مذکور را حین ثبت معامله به صورت تجمیعی از طریق سکو با رعایت ماده (۳) این آیین‌نامه فراهم کنند.

سکو باید همزمان با تنظیم قرارداد برای پرداخت هر یک از وجوه و حقوق مرتبط با معامله شناسه قبض مورد تایید بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران صادر کند و آن را به همراه شماره حساب مقصد عنوان تعهد زمان سررسید تعهد مبلغ تعهد از طریق مرکز تبادل منضم به شناسه موقت معامله برای فراجا ارسال کند.

برای تعویض پلاک وسیله نقلیه مورد معامله حضور طرفین معامله یا نماینده قانونی آنها در مراکز مورد تأیید فراجا الزامی است.

فرایند ثبت تغییر یا اقاله معامله فعال با توافق متعاملین و در صورت احراز اهلیت معاملاتی متعاملین در بستر مرکز تبادل و اخذ مجدد امضای الکترونیکی توسط سکو امکان‌پذیر است.

چنانچه متعاملین مایل به دریافت سندی علاوه بر سند مالکیت صادره نزد فراجا به شرح این آیین‌نامه باشند سازمان ثبت اسناد و املاک کشور مکلف است قبل از صدور اسناد مرتبط از قبیل بیع رهن اجاره و وکالت وسیله نقلیه از فراجا در خصوص معامله فعال بر روی سکو استعلام کند و از ثبت هر گونه سند غیر مرتبط با طرفین معامله فعال بر روی سکو خودداری نماید.

به منظور تسهیل فرایند پرداخت وجوه معاملات موضوع این آیین‌نامه و احراز آن بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران با همکاری شبکه بانکی موظف است:

1. ۱امکان انتقال وجوه معامله از طریق حسابهای امانی یا سایر روشهای پرداخت در شبکه بانکی را برای معاملات وسایل نقلیه به نحوی فراهم کند که پس از انجام تعهدات معامله وجوه به حساب ذی نفع منتقل شود.
2. ۲سقف واریز وجه از طریق مذکور در بند (۱) این ماده را متناسب با قیمت معاملات وسایل نقلیه افزایش دهد.
3. ۳در صورت درخواست انتقال وجه توسط متعاملین قراردادها را به عنوان اسناد مثبته انجام معامله مورد پذیرش قرار دهد.

فراجا مکلف است در قراردادهای نمونه با تحقق تمام موارد زیر فسخ معامله را با درخواست انتقال دهنده و احراز اهلیت و اخذ امضای الکترونیکی وی بدون نیاز به رسیدگی قضایی از طریق مرکز تبادل در پایگاه ثبت کند

1. ۱در قرارداد حق فسخ ناشی از عدم پرداخت تمام یا بخشی از وجوه مرتبط با معامله شرط شده باشد.
2. ۲در قرارداد شرط شده باشد که وجوه صرفاً از طریق سازوکار موضوع بند (۱) ماده (۱۸) این آیین‌نامه پرداخت شود.
3. ۳عدم پرداخت وجه از طریق مذکور در ماده (۱۴) این آیین‌نامه احراز شود.
4. ۴وجوه مرتبط با معامله که بر اساس مفاد قرارداد باید قبل از اعمال حق فسخ مسترد شود. از طریق سازوکار موضوع بند (۱) ماده (۱۸) این آیین‌نامه عودت داده شده باشد.

در صورتی که در قرارداد نمونه شرطی مبنی بر اجازه دادن انتقال گیرنده به فراجا برای فک پلاک وسیله نقلیه مورد معامله در صورت عدم تعویض پلاک در زمان مشخص شده در قرارداد وجود داشته باشد و انتقال دهنده درخواست اجرای آن شرط را از فراجا نماید، فراجا مکلف است پس از احراز اعطای وکالت برای تعویض پلاک به انتقال گیرنده در خصوص فک پلاک وسیله نقلیه مورد معامله بدون نیاز به رسیدگی قضایی اقدام کند.

در صورت استفاده سکو از قرارداد نمونه سکو مسئولیتی در خصوص متن قرارداد نخواهد داشت.

سکو مکلف است با رعایت قوانین و مفاد این آیین‌نامه اقدامات زیر را انجام دهد:

1. ۱امکان اخذ تأییدیه از انتقال گیرنده در خصوص تحویل گرفتن وسیله نقلیه و متعلقات مورد توافق آن در قرارداد اسناد و مدارک وسیله نقلیه و حسب مورد وکالت نامه تعویض پلاک وسیله نقلیه را فراهم کند.
2. ۲صرفاً نسبت به تنظیم قرارداد معاملاتی اقدام کند که عوض معامله وسیله نقلیه و یا وجه رایج کشور باشد.
3. ۳در ثبت معامله وسایل نقلیه قیمت هر وسیله نقلیه را در قرارداد درج کند.

سکو مکلف است در صورت عدم استفاده از قرارداد نمونه و استفاده از متون قراردادی دیگر موارد زیر را در تنظیم متن قرارداد رعایت نماید:

1. ۱انتقال وجوه معامله صرفاً از طریق سازوکارهای مورد تأیید بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران که قابلیت استعلام الکترونیکی دارد از قبیل حساب امانی حساب وکالتی و چک تضمین شده صیادی دارای شناسه قابل استعلام انجام شود.
2. ۲وجوه معامله صرفاً به حساب متعلق به متعهدله پرداخت شود.
3. ۳با استفاده از راهکارهایی از قبیل تعیین وجه التزام یا وثیقه گذاری اموال و دارایی های قابلتوثیق مانند اوراق بهادار ضمانت اجرای لازم برای تعویض پلاک وسیله نقلیه توسط انتقال‌گیرنده را فراهم کند.
4. ۴با رعایت قوانین و مقررات مربوط عبارت چنانچه به دلیل ایراد حقوقی مرتبط با متن قرارداد که مستند به سکو در تنظیم قرارداد یا اجازه به ثبت معامله است از قبیل وجود شرط باطل یا شرط باطل و مبطل عقد خسارتی به هر یک طرفین معامله وارد شود، سکو مسئول جبران خسارت خواهد بود را در قرارداد درج کند.
5. ۵شرطی را در تمام قراردادها درج کند که متعاملین حق انتقال تعویض پلاک وسیله نقلیه را به نام شخصی غیر از انتقال گیرنده نداشته باشند.

هر گونه داده ذخیره یا پردازش یا تبادل شده یا در دسترس قرار داده شده در سامانه ها و سکوها محرمانه محسوب می‌شود و به جز موارد مجاز،قانونی هیچ شخصی نمی تواند بدون رضایت طرفین معامله از طریق سکوها به آنها دسترسی داشته باشد. صرفاً سکوهایی میتوانند در اجرای این آیین‌نامه فعالیت کنند که دستورالعمل‌ها و شیوه‌نامه‌های مربوط به ایمنی و امنیت خود را با رعایت قانون به تأیید کارگروه برسانند.

هر گونه پردازش اشتراک گذاری دسترسی ذخیره و نگهداری داده های شخصی اعم از اطلاعات هویتی شماره تماس نشانی اطلاعات اموال و شماره حسابها توسط سکوها و سامانه ها باید با رعایت مصوبات کارگروه و به میزان ضروری و متناسب با اجرای این آیین‌نامه باشد. همچنین داده های اخذ شده پس از انجام هر معامله و در هر مورد حداکثر پس از یک ساعت از ورود طرفین معامله به جز موارد قانونی که نیاز به حفظ داده های یادشده می باشد، به طور کلی از هر محل ذخیره متعلق یا مربوط به سکو حذف پاک) می‌شود در صورت نقض این حکم مطابق قوانین مربوط و مصوبات کارگروه با سکوی متخلف رفتار خواهد شد.

درخواست سکو مبنی بر صدور گواهی صلاحیت برای معاملات الکترونیکی وسایل نقلیه به وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات ارایه می‌شود و وزارت یاد شده با بررسی و ارزیابی فنی سکو از طریق آزمایشگاه معتمد ظرف دو ماه از تاریخ درخواست تأیید یا عدم تأیید خود را اعلام و در صورت تأیید گواهی مذکور را صادر می‌کند. عدم ارایه پاسخ در مدت یاد شده به منزله موافقت با فعالیت می‌باشد.

در صورت لغو یا تعلیق گواهی صلاحیت یا پروانه کسب حسب مورد از سوی وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات و اتحادیه کشوری کسب و کارهای مجازی ارائه خدمات توسط سکو متوقف و تمام خدمات برای ثبت معامله جدید قطع می‌شود.

وزارت صمت اقدامات لازم برای ارائه خدمات مربوط به امضای الکترونیکی و اعتبار سنجی گواهی توسط مراکز صدور گواهی معتبر را به سکوها انجام میدهد.

قراردادهای نمونه مشتمل بر مواردی از قبیل نحوه انعقاد شروط ضمن عقد، نحوه فسخ یا انفساخ یا اقاله به پیشنهاد سکوها تهیه و ظرف یک ماه از تاریخ ارایه در کارگروهی به ریاست وزارت دادگستری و متشکل از نمایندگان فراجا وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات معاونت حقوقی رئیس جمهور معاونت علمی فناوری و اقتصاد دانش بنیان رئیس جمهور معاونت حقوقی و امور مجلس قوه قضائیه و سازمان ثبت اسناد و املاک کشور بررسی و پس از تأیید در اختیار سکوها قرار می‌گیرد. محمدرضا عارف – معاون اول رئیس جمهور