آیین‌نامه ارتقای اخلاق حرفه ای در نظام اداری

در این آیین نامه اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار می‌رود:

1. ۱قانون: قانون ارتقای سلامت نظام اداری و مقابله با فساد مصوب ۱۳۹۰ با اصلاحات بعدی.
2. ۲دستگاه‌ها دستگاه‌های موضوع بندهای (الف) (ب) و (ج) ماده (۲) قانون.
3. ۳کارگزاران نظام: تمامی مقامات موضوع ماده (۷۱) قانون مدیریت خدمات کشوری و افراد همتراز آنها، مدیران و کارکنان دستگاه‌ها.
4. ۴منشور: منشور اخلاق حرفه ای کارگزاران نظام.

در راستای حسن اجرای ماده (۲۸) قانون مدیریت خدمات کشوری و به منظور تأمین حقوق مردم و مراجعان، سازمان اداری و استخدامی کشور مکلف است با اخذ نظر دستگاه‌ها ظرف مدت یک‌سال از تاریخ ابلاغ این آیین‌نامه، نسبت به بازنگری در ضوابط مربوط به ارتقاء انتصاب و تمدید قراردادهای استخدامی و بهره‌مندی از سایر امتیازات استخدامی و اعمال تشویقات و تنبیهات اقدام و پیشنهادات لازم را به مراجع ذی‌ربط ارائه دهد.

دستگاه‌ها مکلفند پس از طی مراحل گزینش و در بدو ورود به خدمت افراد و پیش از تصدی پست‌های مدیریت حرفه‌ای یا سیاسی تمهیدات لازم برای امضای منشور توسط آنان را فراهم کرده و منشور امضاشده را در پرونده کارگزینی آنان نگهداری و رونوشتی از آن را به ایشان تحویل نمایند هرگونه به کارگیری افراد مذکور، منوط به امضای منشور است.

کارگزاران نظام علاوه بر امضای منشور، در بدو ورود به خدمت طی تشریفات خاص حسب محل خدمت نزد استاندار و یا معاون رئیس جمهور و رئیس سازمان اداری و استخدامی کشور با نمایندگان آنها نسبت به ادای سوگند به شرح زیر اقدام می‌نمایند: «بسم الله الرحمن الرحیم- اکنون که افتخار خدمت‌گزاری به میهن عزیز اسلامی و مردم شریف ایران اسلامی برای من فراهم شده است، در پیشگاه قرآن مجید به خداوند متعال سوگند یاد می‌کنم که با عزمی راسخ تمام تلاش، استعداد و صلاحیت خود را برای انجام وظایف شغلی و مسئولیت‌های قانونی که بر عهده گرفته‌ام، به کار گیرم و در همه حال به مفاد منشور اخلاق حرفه‌ای کارگزاران نظام و قوانین و مقررات حاکم پایبند و مروج آن باشم و تمام کوشش خود را در جهت انجام وظایف محوله خدمت به مردم و پیشرفت و اعتلای کشور به کارگیرم.»

اصول حاکم بر منشور به شرح زیر است:

1. ۱رعایت موازین و اخلاق اسلامی و شرع مقدس در سلوک فردی و اجتماعی
2. ۲رعایت حقوق مردم
3. ۳قانون گرایی
4. ۴عدالت محوری و عدم تبعیض ناروا و عدم پذیرش هرگونه سفارش خارج از قوانین و مقررات.
5. ۵نظم کاری و انضباط فردی و گروهی
6. ۶شفافیت در فرآیند و عملکرد کاری، پاکدستی و عدم سوء استفاده از موقعیت شغلی
7. ۷وجدان کاری، مسئولیت‌پذیری و پاسخگویی متناسب با وظایف و اختیارات
8. ۸امانت‌داری، صرفه جویی و استفاده بهینه از منابع و بیت المال و اهتمام در نگهداری آنها
9. ۹تعهد و وفاداری به اهداف و مأموریتهای سازمان و حفظ اسرار سازمانی
10. ۱۰انعطاف پذیری و انتقاد پذیری
11. ۱۱ارتقای مستمر شایستگی و توانمندی،علمی، تخصصی و مهارتی
12. ۱۲تحول گرایی خلاقیت ابتکار و بهبود مستمر بهره وری فردی و سازمانی
13. ۱۳شایسته سالاری توجه به تعهد و تخصص در انتصابات و جانشین پروری
14. ۱۴تفاهم تعامل و همکاری سازنده با همکاران
15. ۱۵مراقبت به منظور جلوگیری از ایجاد هرگونه وضعیت تعارض منافع و فرصتهای پساشغلی
16. ۱۶پاسداری از قداست خانواده و حفظ تعادل کار و زندگی
17. ۱۷به کارگیری خلاقیت نوآوری و افزایش بهرهوری فردی و سازمانی

افزون بر رعایت اصول مذکور در ماده (۵) این آیین نامه، مقامات موضوع ماده (۷۱) قانون مدیریت کشوری و همترازان آنها مکلفند اصول زیر را نیز به طور اختصاصی رعایت کنند:

1. ۱شرح صدر در مدیریت، روشن بینی، بصیرت، امید، صبر و استقامت
2. ۲بازرسی و پیگیری مستمر نسبت به کار نیروی انسانی تحت امر و قاطعیت در برخورد با متخلفین
3. ۳مردم داری و پرهیز از هر گونه احتجاب و دوری از مردم
4. ۴وفای به عهد و عمل به وعده و پرهیز از وعده هایی که خارج از چهارچوب صلاحیت و اختیار آنهاست..
5. ۵پرهیز از انتشار اخباری که قطعیت آن ثابت نشده و ممکن است انتظار نابجا ایجاد کند.
6. ۶رعایت شأن و منزلت جایگاه کارگزار نظام در داخل و خارج از اداره و فضای مجازی
7. ۷ارتقای مهارت‌های فنی، تخصصی و حقوقی سرمایه انسانی تحت امر.
8. ۸حفظ روحیه جهادی و ترویج آن
9. ۹ایجاد محیط مساعد برای رشد فضایل اخلاقی بر اساس ایمان و تقوا و مبارزه با کلیه مظاهر فساد و تباهی.

منظور از موازین و اخلاق اسلامی عبارت است از:

1. ۱التزام عملی به شئونات و شعائر اسلامی و ولایت مطلقه فقیه
2. ۲رعایت ارزشهای اخلاقی اسلامی از جمله،مدل خودباوری خردورزی، بردباری آراستگی،نزاکت خوش خلقی، عضو و احسان تواضع اعتراف به خطا احتیاط و مواظبت در بیت المال ساده زیستی و پرهیز از کم کاری
3. ۳اعتقاد به مبدأ و معاد و ترویج روحیه ایمان توحید محوری ولایت مداری، خودباوری و ایثار.
4. ۴عمل به فریضه امر به معروف و نهی از منکر.

حقوق مردم در این منشور عبارت است از:

1. ۱حق برخورداری از کرامت و ارزش والای انسانی
2. ۲حق برخورداری از اعمال بیطرفانه قوانین و مقررات و مصون بودن از تبعیض ناروا
3. ۳حق دسترسی آسان و سریع به خدمات اداری
4. ۴حق حفظ و رعایت حریم خصوصی
5. ۵حق آگاهی به موقع از برنامه ها تصمیمات و عملکردها و دسترسی به اطلاعات عمومی و فرآیندهای اداری
6. ۶حق اظهار نظر آزاد و ارائه پیشنهاد در مورد مقررات تصمیمات فرآیندها و رویه های اداری
7. ۷حق مصون بودن از شروط اجحاف و تبعیض آمیز در توافقها معاملات و قراردادهای اداری
8. ۸حق رسیدگی به موقع و منصفانه به شکایات و اعتراضات
9. ۹حق جبران خسارات وارده در اثر قصور یا تقصیر دستگاهها و کارکنان آنها
10. ۱۰حق اشخاص دارای شرایط ویژه از قبیل ایثارگران کودکان سالمندان و افراد توانخواه در برخورداری کامل و سریع از امتیازات خاص قانونی
11. ۱۱بی طرفی در رسیدگی به موضوعات و عدم تعارض منافع بین کارمند و ارباب رجوع
12. ۱۲عدم استفاده غیر مجاز از وجوه نقدی یا مطالبات یا حوالجات یا سهام و سایر اسناد و اوراق بهادار یا سایر اموال متعلق به هر یک از سازمانها و مؤسسات عمومی یا اموال عمومی که بر حسب وظیفه در اختیار گذاشته شده است.

منظور از قانون گرایی عبارت است از:

1. ۱تمکین و احترام به حاکمیت قانون
2. ۲تمکین و احترام به سیاست‌ها، تصمیمات و اقدامات قانونی مقامات بالاتر
3. ۳واکنش به پیشنهادها و اقدامات غیر قانونی و گزارش دهی فساد، جرم و تخلف به مراجع ذی صلاح.
4. ۴پرهیز از دریافت هدیه مبالغ و امتیازات غیرقانونی و سوء استفاده از موقعیت اداری.

مفاد منشور و تعهدات اخلاقی کارگزاران نظام در بدو خدمت و تصدی پستهای مدیریت حرفه ای یا سیاسی که باید امضا و در پرونده کارگزینی درج گردد. به شرح زیر است:

1. ۱انجام وظایف و مسئولیت‌های شغلی و سازمانی شامل تعهدات زیر: الف- در انجام فعالیتها و حضور در سازمان نظم و انضباط را رعایت نموده و از هرگونه اهمال و بی‌مبالاتی پرهیز نمایم. ب- از بخشی نگری پرهیز کنم و به مصالح عمومی و پیشرفت کشور اهتمام داشته باشم. پ- وظایف و مسئولیت‌هایم را در حد توان با دقت، سرعت، صداقت، امانت، گشاده‌رویی انصاف، تفاهم و تبعیت از قوانین و مقررات عمومی و اختصاصی دستگاه مربوط انجام دهم. ت- شایستگی، دانش و مهارتهای خود را به طور مستمر ارتقا داده و ضمن توجه به فکرهای نو (ایده‌ها) و اندیشه‌های جدید، آنها را در انجام وظایف محوله در دستگاه متبوع به کار گیرم. ث- به وظایف و مسئولیتهای خود آگاه باشم، آنها را به نحو احسن انجام دهم و در برابر وظایف محوله پاسخگو و مسئولیت پذیر باشم. ج- در جهت افزایش بهره‌وری خود و سازمان با استفاده از روشهای علمی و تجارب دیگران و خلاقیت و نوآوری تلاش نمایم. چ- از اموال، امکانات، تجهیزات و سرمایه‌های نظام اداری حفاظت نموده و به طور مؤثر و مطلوب از آنها استفاده نمایم. ح- از هرگونه رفتار خودسرانه زیاده خواهی امتیاز طلبی و سوء استفاده از اختیارات تعارض منافع و فرصتهای پساشغلی پرهیز نمایم خ- در انجام امور محوله شفافیت داشته و از هرگونه پنهان کاری پرهیز نمایی د الزامات اخلاق اسلامی و موازین شرعی را رعایت نمایم
2. ۲در رفتار و برخورد با ارباب رجوع و همکاران: الف- با ایجاد ارتباط مناسب و ارائه خدمات بهتر تصویری مثبت از دستگاه اجرایی و نظام اداری ارائه دهم. ب- خدمات به مراجعه کنندگان را به صورت عادلانه و در چهارچوب قوانین، مقررات و ضوابط ارائه دهم. پ- اطلاعات و راهنمایی‌های لازم به ارباب رجوع را در محدوده وظایف شغلی ارائه دهم. ت- خواسته‌های قانونی ارباب رجوع را بدون تشریفات زائد اداری و تحمیل هزینه اضافی به آنان انجام دهم. ث- ارباب رجوع را تکریم و به آنان احترام نموده و در قبال کوتاهی‌ها و اشتباهات از آنان عذرخواهی نمایم. ج- انتقادات سازنده دیگران را بپذیرم و به،نظرات پیشنهادها و بازخوردهای شهروندان و مراجعه کنندگان برای بهبود عملکرد خود و سازمان توجه کافی نمایم. چ- به نظم و آراستگی شخصی و محل کار خود توجه کافی نمایم. ح -رازدار باشم و از هرگونه افشای اطلاعات خصوصی مراجعان پرهیز نمایم خ با ارباب رجوع رفتار برابر و بی طرفانه داشته باشم. د- نسبت به رفتار متملقانه و خارج از ضوابط اداری و اخلاقی ارباب رجوع، بی اعتنا باشم به گونه ای که در تصمیم گیری و انجام وظیفه محوله ام هیچ تأثیری نداشته باشد. ذ- روحیه کار جمعی را در خود تقویت نموده و در انجام فعالیت‌های گروهی مشارکت نمایم. ر- روحیه قدردانی از اقدامات مثبت و مفید دیگران را در خود تقویت نمایم. ز- دانش، تجربه و توانمندی‌های خود را با سعه صدر در اختیار همکاران قرار دهم. ژ- در حل مشکلات شغلی همکاران تلاش نموده و از هر گونه تجسس در زندگی خصوصی آنان و ارباب رجوع پرهیز نمایم. س- شئون شغلی و حرفه ای در داخل و خارج از اداره که عدم توجه به آن حیثیت شغلی را مخدوش می‌کند رعایت نمایم. ش- در عمل به فریضه امر به معروف و نهی از منکر، اهتمام ورزم.

دستگاه‌های اجرایی مکلفند از طریق سامانه رضایت سنجی کارکنان دولت و سامانه های مشابه ظرف یک ماه از تاریخ ثبت شکایت به شکایات مردم از حیث عدم رعایت مفاد منشور به صورت مستند، مستدل و مکتوب پاسخ دهند. نظرات مراجعان در ارتقای کارمندان وفق ماده (۲) آیین نامه لحاظ خواهد شد.

مدیران و سرپرستان بلافصل دستگاه ها مکلفند بر حسن اجرای منشور از نسوی کارگزاران نظام مطابق این آیین نامه نظارت نمایند و با ناقضان منشور حسب مورد مطابق مقررات ماده (۹۲) قانون مدیریت خدمات کشوری و ماده (۱۳) قانون، رفتار خواهد شد.

سازمان اداری و استخدامی کشور مکلف است شاخص‌های مربوط به نحوه اجرای مفاد این آیین نامه را در مجموع شاخص‌های ارزیابی عملکرد دستگاههای اجرایی قرار دهد.

در راستای حسن اجرای این آیین نامه کارگروهی متشکل از معاونین سازمان اداری و استخدامی کشور، مسئول کارگروه معاونت حقوقی رییس جمهور و وزارت دادگستری مرجع ملی کنوانسیون مبارزه با فساد سازمان ملل متحد با وظایف زیر تشکیل می‌گردد:

1. ۱تدوین طرح‌ها و برنامه های اخلاق حرفه ای و ترویج رعایت آن
2. ۲طراحی سازوکارهای اطلاع رسانی مستمر در خصوص رفتار حرفه ای و اخلاقی
3. ۳برگزاری نشستها و رویدادها و طراحی دوره های آموزشی مرتبط با این آیین نامه
4. ۴پایش و ارزیابی رعایت این آیین نامه و بررسی گزارشهای اجرای مفاد منشور ارسالی از کمیته های ارتقای سلامت اداری و صیانت از حقوق مردم
5. ۵ارزیابی قوانین و مقررات فرآیندها و رویه های اجرایی مرتبط با این آیین نامه و ارائه پیشنهاد وضع و اصلاح به مراجع ذیربط.
6. ۶بررسی و تأیید الزامات تخصصی پیشنهادی دستگاهها به منظور اضافه نمودن آن به متن سوگندنامه کارگزاران نظام

واحدهای زیر نظر مقام معظم رهبری اعم از نظامی و غیر نظامی و تولیت آستان‌های مقدس پس از اخذ موافقت ایشان، تابع مقررات این آیین نامه خواهند بود.

از تاریخ لازم الاجرا شدن این آیین نامه، منشور اخلاقی و اداری و اخلاق حرفه ای کارگزاران نظام موضوع تصویبنامه شماره ۱۱۴۱۱/ت۵۲۶۱۲هـ مورخ ۱۴۰۰/۳/۵ لغو می‌شود. محمد مخبر- معاون اول رییس‌جمهور