تشخیص ابتدایی استنکاف، تعلل و تخلف از الزامات و مقررات پدافند غیرعامل توسط اشخاص مشمول، حسب مورد، بر عهده هیات های مرکزی و استانی است، گزارش های هیات مرکزی و استانی باید مستند و مستدل باشد و گزارش های مربوط، پس از تحقق این امر و پس از تأیید رئیس سازمان به مراجع قضایی و اداری و انتظامی ذی صلاح ارسال می شود.
تبصره ۱
نصاب تصمیم در هیات مرکزی با نظر مثبت چهار نفر از شش نفر و در هیات استانی با نظر مثبت سه نفر از پنج نفر است.
تبصره ۲
بر اساس درخواست رئیس کارگروه دائمی یا رئیس سازمان، روسای هیات های مرکزی و استانی، بالاترین مقام دستگاه اجرایی یا مدیرکل پدافند غیرعامل دستگاه اجرایی مربوط و یا دریافت اطلاعات معتبر از ناحیه اشخاص موثق مبنی بر وقوع استنکاف، تعلل و تخلّف، هیات ذی ربط نسبت به بررسی و تشخیص ابتدایی استنکاف و ارائه گزارش به مرجع ذی صلاح قانونی و پیگیری پرونده، اقدام می کند.
تبصره ۳
در موارد بروز اختلاف در تشخیص، از حیث ملی یا استانی بودن استنکاف، تعلل و تخلّف، نظر رئیس هیات مرکزی، مبنای اقدام است.
تبصره ۴
رسیدگی به استنکاف، تعلل و تخلف فرماندهان و مسئولان لشکری در حوزه های مشترک با سازمان و یا زیرساخت های خدمات رسان در اختیار نیروهای مسلح با درخواست رئیس سازمان یا رئیس شورای هماهنگی پدافند غیرعامل نیروهای مسلح و موافقت و تائید رئیس ستاد کل نیروهای مسلح، در چارچوب آیین نامه ای که به تصویب ستاد کل نیروهای مسلح می رسد و سایر مقررات مربوط از جمله ماده ۶۱۵ قانون آیین دادرسی کیفری و دستورالعمل نحوه احضار و جلب آنها (مصوب ۱۳۹۷/۱۲/۲۱ فرمانده کلّ قوا) و قانون تشکیل هیات های انضباطی رسیدگی به شکایات و تخلفات کارکنان نیروهای مسلح مصوب ۱۳۹۵/۱۲/۲۴ انجام می شود.