آیین‌نامه اجرایی ماده (۲۳) قانون تأمین مالی تولید و زیرساخت‌ها

در این آیین‌نامه، اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار می‌روند:

1. ۱کالا/خدمت: خدمات و کالاهایی (اعم از منقول و غیرمنقول) که در بورس‌های کالایی پذیرش نشده اند و ذیل مقررات بازارهای متشکل معامله نمی‌شوند.
2. ۲اسناد اعتباری: اسناد اعتباری موضوع بند (الف) ماده (20) قانون تأمین مالی تولید و زیرساخت‌ها مصوب 1402 که مطابق قوانین و مقررات توسط نهادهای ذی صلاح صادر می‌شود؛ شامل برات الکترونیکی، اوراق گواهی اعتبار مولد (گام) و سند تعهد پرداخت اعتبار اسنادی داخلی/ریالی.
3. ۳فروش کالا/خدمت: فرآیند پیش فروش یا خرید اعتباری کالا/خدمت که به موجب آن خریدار، وجه معادل ثمن مورد تعهد خود را به صورت یک جا و یا اقساط و یا با اسناد اعتباری پرداخت می کند و فروشنده متعهد می‌شود که کالا/خدمت را درتاریخ معین، تحویل/ ارائه دهد.
4. ۴خریدار: شخص حقیقی یا حقوقی که در ازای واریز وجه اعم از پرداخت یک جا، پیش پرداخت، اقساط، یا در ازای قبول تعهد اسناد اعتباری، کالا یا خدمت دریافت می نماید.
5. ۵فروشنده: شخص حقوقی تامین کننده یا تولیدکننده یا توزیع کننده یا ارائه دهنده کالا/خدمت دارای مجوز از درگاه ملی مجوزها که متقاضی فروش کالا/خدمت است.
6. ۶قرارداد فروش کالا/خدمت: توافقنامه ای که به امضای فروشنده و خریدار می رسد و بیانگر نوع و مشخصات فنی کالا یا خدمت، میزان یا مقدار، شرایط تحویل کالا/ ارائه خدمت، بهای واحد و کل، شرایط پرداخت، موعد تحویل کالا/ارائه خدمت و سایر مفاد مورد توافق فروشنده و خریدار است.
7. ۷مؤسسه اعتباری: مؤسسه اعتباری موضوع بند (ح) ماده (1) قانون بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران مصوب 1402.
8. ۸نهاد پذیرنده قرارداد: نهادهای موضوع ماده (2) این آیین‌نامه که فرآیند تنظیم و اجرای قرارداد فروش کالا/خدمت را مدیریت و بر حسن اجرای آن از جمله عدم مغایرت اسناد ارائه شده با تعهدات مندرج در مفاد قرارداد نظارت می کند و مطابق این آیین‌نامه تضمین تعهدات مرتبط با قرارداد فروش کالا/خدمت را بر عهده دارد.
9. ۹دستگاه‌های متولی کالا/خدمت: نهادی که مسئولیت اصلی صدور مجوز تولید، تأمین، نظارت و ارائه یک کالا/خدمت و یا اجرای سیاست‌ها و مقررات مربوط به آن کالا/خدمت خاص را بر عهده دارد.
10. ۱۰حساب امانی: نوعی حساب بانکی مطابق با ضوابط بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران موضوع ماده (15) این آیین‌نامه که برای نگهداری وجوه مربوط به قرارداد فروش کالا/خدمت در مؤسسه اعتباری، به نام خریدار معرفی می‌شود مشروط به اینکه دارنده حساب امانی حق مسدودسازی و نقل و انتقال وجوه مربوط به قرارداد را در اختیار نهاد پذیرنده قرارداد قرار می‌دهد.
11. ۱۱اعتبارسنجی: فرآیندی که با هدف سنجش اعتبار اشخاص حقیقی و حقوقی با استفاده از داده‌ها و الگو(مدل)های مربوط، به اختصاص نمره اعتباری به اشخاص یا تهیه گزارش اعتباری منتهی می‌شود.
12. ۱۲گواهی بازرسی فنی/ گواهی انطباق خدمات: سندی که شرکت بازرسی تعیین شده توسط نهاد پذیرنده، پس از بازرسی کالا/خدمت صادر می کند و حاکی از تطابق یا عدم تطابق کالا/خدمت بازرسی شده با مشخصه‌های مندرج در قرارداد است.

تضمین تعهدات مرتبط با قرارداد فروش کالا/خدمت موضوع این آیین‌نامه صرفاً توسط صندوق‌های تضمین دولتی و غیردولتی، بورس‌های کالایی یا شرکت‌های سپرده گذاری مرکزی مورد تأیید سازمان بورس و اوراق بهادار، صندوق توسعه ملی، صندوق نوآوری و شکوفایی، صندوق‌های پژوهش و فناوری، شرکت‌های بیمه، شرکت‌های واسپاری(لیزینگ) و سایر مؤسسات مالی و اعتباری پس از اخذ مجوز از نهاد ناظر مربوط در چهارچوب قوانین و مقررات بالادستی خود مجاز است.

نهادهای موضوع ماده (2) این آیین‌نامه در صورتی مجاز به پذیرش قرارداد فروش کالا/خدمت و ارائه خدمات مذکور هستند که طرفین معامله از برگه(فرم) یکنواخت قراردادهای تهیه شده توسط آن نهاد، به منظور انعقاد و تسویه قرارداد استفاده کنند.

نهاد پذیرنده قرارداد درصورت پذیرش قرارداد فروش کالا/خدمت، موظف است نسبت به انعقاد قرارداد سه جانبه با طرفین معامله اقدام نماید. حدود وظایف و اختیارات نهاد مذکور، طرفین معامله و تعهدات آنها به یکدیگر مطابق مفاد قرارداد مذکور خواهد بود.

در فرآیند اجرای قرارداد فروش کالا/خدمت، بررسی و حصول اطمینان از عدم مغایرت اسناد ارائه شده مرتبط با تعهدات مندرج در مفاد قرارداد در راستای احراز ایفای تعهدات طرفین بر عهده نهاد پذیرنده قرارداد است. نهاد مذکور پیش از پذیرش قرارداد موظف است فروشنده و خریدار را مطابق با شرایط قرارداد و ضوابط ابلاغی نهاد ناظر شناسایی و احراز نماید. همچنین فروشنده را از منظر توان تأمین و تحویل کالا/خدمت و یا خریدار را از منظر توان پرداخت ارزیابی نماید.

چنانچه بر اساس قرارداد فروش کالا/خدمت، پرداخت توسط خریدار در زمان انعقاد قرارداد به صورت نقد و کامل انجام نگیرد، نهاد پذیرنده قرارداد موظف است پیش از پذیرش قرارداد، نسبت به اعتبارسنجی خریدار و یا دریافت امتیاز اعتباری وی از شرکت‌های اعتبارسنجی دارای مجوز اقدام نماید.

خریدار موظف است به درخواست نهاد پذیرنده قرارداد، نسبت به معرفی حساب امانی نزد مؤسسه اعتباری اقدام نماید.

درصورتی که بر اساس قوانین بالادستی ذی ربط، قرارداد فروش کالا/خدمت مستلزم ثبت در مرجع ثبتی باشد، طرفین قرارداد مکلفند نسبت به ثبت قرارداد در مرجع ثبتی مربوط اقدام نموده و مراتب را به نهاد پذیرنده قرارداد اعلام نمایند.

خریدار موظف است بر اساس شرایط پرداخت مندرج در قرارداد، نسبت به واریز کلیه پرداخت‌ها اعم از یک جا، پیش پرداخت و اقساط به حساب امانی معرفی شده اقدام نماید.

نهاد پذیرنده قرارداد می تواند بنا به درخواست خریدار، نسبت به فراهم سازی امکان اخذ اعتبار توسط خریدار اقدام نماید.

وزارتخانه‌های صنعت، معدن و تجارت و جهادکشاورزی موظفند ظرف سه ماه از تاریخ تصویب این آیین‌نامه، زنجیره‌های تولید را برای به کارگیری اسناد اعتباری شناسایی و به بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران و مرکز تامین مالی اعلان نمایند.

نهاد پذیرنده قرارداد موظف است وفق مفاد قرارداد سه جانبه، درخواست فروشنده را بر اساس شروط پرداخت مورد توافق بررسی نماید و در صورت احراز معیارهای پرداخت از جمله گزارش پیشرفت کار و جریان نقدینگی مورد نیاز طرح(پروژه)، یکباره یا به صورت اقساط، آزادسازی وجوه از حساب امانی به حساب فروشنده را به مؤسسه اعتباری اعلام نماید.

فروشنده موظف است کالا/خدمت را در زمان مقرر طبق قرارداد فروش کالا/خدمت، تأمین و به خریدار تحویل/ ارائه دهد.

در صورت تأخیر یا عدم تحویل یا تحویل کالا/ ارائه خدمت به شکل مغایر با مفاد قرارداد به خریدار در موعد مقرر مندرج در قرارداد فروش کالا/خدمت، خریدار مشروط به درج در قرارداد، حق فسخ خواهد داشت. فروشنده ملزم است علاوه بر بازپرداخت مبلغ پرداختی خریدار، جرایم مربوط مندرج در قرارداد فروش کالا/خدمت را پرداخت نماید.

بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران در چهارچوب وظایف و اختیارات قانونی خود، ظرف سه ماه از تاریخ تصویب این آیین‌نامه، ضوابط مربوط به حساب امانی توسط مؤسسات اعتباری را ابلاغ و کارمزد مربوط را تعیین می نماید.

کارمزد نهاد پذیرنده قرارداد در راستای ارائه خدمات مربوط به پذیرش قرارداد فروش کالا/خدمت و سقف ارزش قرارداد فروش کالا/خدمت موضوع این آیین‌نامه، توسط شورای ملی تأمین مالی تعیین می‌شود.

سازمان بورس و اوراق بهادار در چهارچوب وظایف و اختیارات قانونی خود موظف است امکان سرمایه گذاری صندوق‌های سرمایه گذاری در قراردادهای فروش کالا/خدمت، انتشار اوراق خرید دین کالایی و توسعه انواع تأمین مالی جمعی را فراهم آورد.

بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران درچهارچوب وظایف و اختیارات قانونی خود موظف است نسبت به توسعه اسناد و ابزارهای اعتباری از جمله بسترسازی طراحی و صدور الگو (مدل)‌های جدید کارت‌های اعتباری توسط شبکه بانکی اقدام نماید.

به منظور ارتقای شفافیت و نظارت بر فرآیندهای پیش فروش کالا/خدمت توسط نهادهای پذیرنده قرارداد، شورای ملی تأمین مالی می تواند با رعایت بند (ت) ماده (107) قانون برنامه پنجساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران مصوب 1403 درخصوص ایجاد سامانه‌های پیش فروش و اجرای فرآیندهای پیش‌فروش از طریق این سامانه اقدام لازم را معمول نماید.

این آیین‌نامه ناقض سایر روش‌های قانونی در حوزه بازارهای متشکل و یا هرگونه ترتیبات قراردادی مورد توافق بین خریدار و فروشنده و کلیه سکو(پلتفرم)‌ها نمی‌باشد. معاون اول رئیس جمهور – محمدرضا عارف

هیأت وزیران مکلف است در چهارچوب قوانین، آیین‌نامه اجرائی توسعه روشهای ‌‌تأمین مالی مبتنی بر پیش‌فروش یا خرید اعتباری کالاها و خدمات و کاهش مخاطرات این روشها و ‌‌تأمین حقوق مالی و غیرمالی طرفین معامله را ظرف سه‌ماه از لازم‌الاجرا شدن این قانون، تصویب و ابلاغ نماید.