ماده۱آیین نامه اجرایی ماده (۱۴) الحاقی قانون مبارزه با پولشوییماده ۱ از ۱۱۵
در این آییننامه اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار میروند:
- قانون: قانون مبارزه با پولشویی– مصوب ۱۳۸۶- و اصلاحات و الحاقات بعدی آن.
- شورا: شورای عالی مقابله و پیشگیری از جرایم پولشویی و تأمین مالی تروریسم، مذکور در ماده (۴) قانون.
- مرکز: مرکز اطلاعات مالی مذکور در ماده (۷) مکرر قانون.
- واحد مبارزه با پولشویی: واحد مبارزه با پولشویی و تأمین مالی تروریسم که به عنوان متولی امر مبارزه با پولشویی و تأمین مالی تروریسم در ساختار داخلی اشخاصِ مشمول، عهدهدار تکالیف مقرر در ماده (۳۷) این آییننامه است. ۵ (اصلاحی ۱۴۰۴/۸/۱۴)– مؤسسه مالی: اشخاص مشمولی که در قالب یک کسب و کار یا فعالیت تجاری، یک یا چند مورد از عملیات مالی زیر را برای ارباب رجوع یا به نمایندگی از وی انجام میدهند: الف- پذیرش سپرده و یا سایر اموال قابل بازپرداخت از مردم. ب- ارائه تسهیلات یا سایر عملیات یا خدمات بانکی. پ- واسپاری مالی یا خدمات مربوط به آن. ت- انتقال وجوه یا ارزش یا ارائه خدمات مالی و پرداخت متناظر آنها به صورت نقدی یا غیرنقدی و با روش هایی نظیر مکاتبه، ارسال پیام، نقل و انتقال یا از طریق یک شبکه تسویه. ث- صدور و مدیریت ابزارهای پرداخت (مانند کارتهای بدهی و اعتباری، چک، چک مسافرتی، حواله و پول الکترونیکی). ج- صدور ضمانت نامه ها و تعهدات مالی. چ- هرگونه معامله در بازارهای: ۱- خریدوفروش ابزارهای پولی (نظیر چک، حواله، گواهی سپرده، مشتقات و غیره). ۲- تبدیل ارز (فارکس). ۳- ابزارهای نرخ تبدیل، بهره و شاخص. ۴- اوراق بهادار.
- خریدوفروش ابزارهای مشتقه کالایی. ح- مشارکت در صدور اوراق بهادار و ارائه خدمات مالی مرتبط به این اوراق. خ- مدیریت سبد داراییهای شخصی یا گروهی. د- هرگونه نگهداری و اداره وجوه نقد یا اوراق بهادار نقد شونده به نمایندگی از سایر اشخاص. ذ- سایر موارد سرمایه گذاری، مدیریت یا اداره وجوه به نمایندگی از سایر اشخاص. ر- خدمات مربوط به بیمه عمر و سا یر خدمات بیمه ای با ماهیت سرما یه گذار ی. ز- عملیات صرافی (خرید و فروش ارز، مسکوک، عملیات مربوط به حوالههای ارزی رأسا و یا از طریق مؤسسات اعتباری و ارائه خدمات ارزی برون مرزی از طریق کارگزاران در چارچوب قوانین و مقررات ارزی) یا خدمات مربوط به تبدیل پول و ارز. ژ- ارائه خدمات در حوزه نظام پرداخت و نیز خدمات مبتنی بر فناوریهای نوین مالی مرتبط. س- ارائه خدمات دارایی مجازی به شرح زیر: ۱- تبدیل دارایی مجازی به ریال یا سایر ارزهای خارجی (فیات) و بالعکس. ۲- تبدیل دارایی مجازی به یک یا چند شکل دیگر از داراییهای مجازی. ۳- انتقال دارایی مجازی. ۴- نگهداری یا مدیریت داراییهای مجازی و یا ابزارهای مربوط به پایش(کنترل) داراییهای مجازی. ۵- مشارکت و ارائه خدمات مالی به ناشر در بازار اولیه داراییهای مجازی.
- بدون تأخیر: ظرف یک روز کاری مشروط بر اینکه از (۴۸) ساعت تجاوز نکند. ۷ (اصلاحی ۱۴۰۴/۸/۱۴)– حرف و مشاغل غیرمالی: الف- مشاورین و واسطه گران(دلالان) معاملات املاک. ب- فروشندگان و واسطه گران(دلالان) خودرو. پ- فروشندگان طلا، نقره و مسکوکات. ت- فروشندگان فلزات گران بها و سنگهای قیمتی. ث- فروشندگان عتیقه، آثار هنری و صنایع دستی فاخر. ج- فروشندگان فرش دستباف نفیس. چ- سردفتران و دفتریاران. ح- حسابداران مستقل، حسابرسان رسمی و مؤسسات حسابرسی. خ- وکلا، متخصصان حقوقی مستقل یا شاغل در مؤسسات حقوقی. د- سایر حرف و مشاغل با خطر(ریسک) قابل توجه پولشویی و تأمین مالی تروریسم که با رعایت بند (ث) ماده (۱) قانون به تصویب شورا میرسد. ۸- اشخاص مشمول: اشخاص مذکور در مواد (۵) و (۶) قانون. ۹ (اصلاحی ۱۴۰۴/۸/۱۴)– دستگاههای متولی نظارت: اشخاص مشمولی که به موجب قوانین و مقررات مسئولیت صدور مجوز فعالیت مؤسسات مالی و حرف و مشاغل غیرمالی، نظارت بر آن ها از حیث انطباق با مقررات مبارزه با پولشویی و تأمین مالی تروریسم و اجرای مؤثر تکالیف مربوط و اختیار اعمال ضمانت اجراهای اداری یا انتظامی در موارد تخلف را برخوردارند: الف- دستگاههای متولی نظارت بر مؤسسات مالی، نظیر: ۱- بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران. ۲- بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران. ۳- سازمان بورس و اوراق بهادار. ب- دستگاههای متولی نظارت بر حرف و مشاغل غیرمالی، شامل: ۱- وزارت صنعت، معدن و تجارت. ۲- سازمان ثبت اسناد و املاک کشور. ۳- کانونهای وکلای دادگستری و مرکز وکلا، کارشناسان رسمی و مشاوران خانواده. ۴- جامعه حسابداران رسمی ایران. پ- سایر دستگاه ها و نهادها حسب تعیین شورا که به موجب قوانین و مقررات مسئولیت صدور مجوز فعالیت مؤسسات مالی و حرف و مشاغل غیرمالی، نظارت بر آنها از حیث انطباق با مقررات مبارزه با پولشویی و تأمین مالی تروریسم و اجرای مؤثر تکالیف مربوط و اختیار اعمال ضمانت اجراهای اداری یا انتظامی در موارد تخلف برخوردارند.» ۱۰- اشخاص مشمول تحت نظارت: هریک از اشخاص مشمول که تحت نظارت یکی از دستگاههای متولی نظارت، وظیفه اجرای مقررات مبارزه با پولشویی و تأمین مالی تروریسم را بر عهده دارد. ۱۱- اربابرجوع: هر شخص حقیقی یا حقوقی اعم از اصیل، وکیل یا نماینده قانونی وی که برای برخورداری از خدمات و امتیازات، انجام معامله، نقل و انتقال اموال، تأمین اعتبار یا انجام هرگونه فعالیت مالی و اقتصادی به اشخاص مشمول مراجعه میکند. ۱۲- معاملات و عملیات مشکوک: شامل هر نوع معامله، دریافت یا پرداخت مال اعم از فیزیکی یا الکترونیکی یا شروع به آنها است که بر اساس قراین و اوضاع و احوالی مانند ارزش، موضوع یا طرفین آن، برای انسان به طور متعارف ظن وقوع جرم را ایجاد کند؛ نظیر: الف- معاملات و عملیات مالی مربوط به ارباب رجوع که بهطور فاحش بیش از سطح فعالیت مورد انتظار از او باشد. ب- کشف جعل، اظهار کذب و یا گزارش خلاف واقع از سوی اربابرجوع پیش یا پس از آنکه معاملهای صورت گیرد و نیز در زمان اخذ خدمات پایه. پ- معاملات یا عملیات مالی که به هر ترتیب مشخص شود صوری یا ظاهری بوده و مالک شخص دیگری است. ت- معاملات یا عملیات مالی که اقامتگاه قانونی هریک از طرفین در مناطق پرخطر (از نظر پولشویی و تأمین مالی تروریسم) واقع شده است. ث- معاملات یا عملیات مالی بیش از سقف مقرر، هرچند اربابرجوع پیش یا حین معامله یا عملیات مزبور از انجام آن انصراف دهد و یا بعد از انجام معامله، بدون دلیل منطقی نسبت به فسخ قرارداد اقدام کند. ۱۳- سقف مقرر: مبلغ سقف مقرر در قانون برگزاری مناقصات جهت انجام معاملات خرد، به صورت وجه نقد یا معادل آن به سایر ارزها و کالای گرانبها که هرساله توسط هیأت وزیران به استناد تبصره (۱) ماده (۳) قانون برگزاری مناقصات تصویب میگردد. ۱۴- مالک واقعی: هر شخص (اشخاص) حقیقی که دارای مالکیت نهایی است یا ارباب رجوع تحت واپایش (کنترل) مستقیم یا غیرمستقیم وی اقدام مینماید یا معامله و عملیات از طرف وی انجام شده است. همچنین شخص (اشخاص) حقیقی که بر یک شخص حقوقی واپایش (کنترل) مؤثر و نهایی دارد. این تعریف شامل ذینفع نهایی بیمههای عمر یا سایر بیمههای سرمایهگذاری نیز میشود. ۱۵- سامانههای پرداخت بانک مرکزی: سامانههای بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران از قبیل ساتنا، شتاب، پایا و شاپرک که پرداختهای الکترونیکی خرد و کلان در نظام بانکداری از طریق آنها انجام میپذیرد. ۱۶- مناطق پرخطر: کشورها و مناطق جغرافیایی که خطر (ریسک) وقوع جرایم پولشویی و تأمین مالی تروریسم در آنها بالا است. فهرست مناطق پرخطر از سوی شورا تعیین و اعلام میشود. ۱۷- شرکت خدمات پرداخت: شرکت ارایهدهنده خدمات پرداخت که مجوز فعالیت خود را از بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران دریافت کرده است. ۱۸- اشخاص تحت مراقبت: همه اشخاصی که اسامی و مشخصات آنها به جهت واپایش (کنترل) خطر (ریسک) ارتباط آنها با فعالیتهای پولشویی و تأمین مالی تروریسم از سوی مرکز تعیین و از طریق آن و یا دستگاههای متولی نظارت به اشخاص مشمول تحت نظارت اعلام میشود. ۱۹- اشخاص مظنون: اشخاصی که اسامی و مشخصات آنها به جهت ظن به ارتباط با فعالیتهای پولشویی و تأمین مالی تروریسم، از سوی مرکز به اشخاص مشمول اعلام میشود تا در قبال آنها اقدامات تأمینی موضوع این آییننامه را جهت کاهش مخاطرات پولشویی و تأمین مالی تروریسم اعمال کنند. ۲۰ (اصلاحی ۱۴۰۴/۸/۱۴)– دارایی مجازی: دارایی واجد ارزش با ماهیت رقومی (دیجیتال) که قابلیت انتقال یا معامله به صورت رقومی را داشته و امکان استفاده با اهداف سرمایهگذاری یا پرداخت دارد. دارایی مجازی شامل نمایش رقومی از ارزهای سنتی (فیات)، اوراق بهادار و سایر دارایی ها نمی شود.» ۲۱- [این بند به موجب آییننامه اصلاحی ۱۴۰۴/۸/۱۴ حذف شده است.] ۲۲- [این بند به موجب آییننامه اصلاحی ۱۴۰۴/۸/۱۴ حذف شده است.] ۲۳- سند ملی ارزیابی خطر (ریسک): گزارشی که در آن با بررسی آسیبها و تهدیدهای موجود در حوزههای اصلی، خطر (ریسک) پولشویی و تأمین مالی تروریسم در هر حوزه ارزیابی و اقدامات و تدابیری جهت واپایش (کنترل) و کاهش خطر (ریسک)های موجود اتخاذ میگردد. ۲۴- حوزه اصلی: اعم از نظام بانکی، بازار سرمایه، بازار بیمه، مشاغل غیرمالی، بنیادها و مؤسسات خیریه، صرافیها و سایر حوزهها که به تشخیص کارگروه ملی ارزیابی خطر (ریسک)، خطر (ریسک) پولشویی و تأمین مالی تروریسم در آنها بالا ارزیابی میشود. ۲۵- تعامل کاری: تعامل بین شخص مشمول با اربابرجوع در یک مکان جغرافیایی مشخص جهت ارایه خدمات یا انجام معامله. ۲۶- خطر (ریسک) اربابرجوع: خطر (ریسک) وقوع پولشویی یا تأمین مالی تروریسم که از ناحیه ارباب رجوع به واسطه عواملی چون موقعیت اجتماعی و شغلی، وضعیت مالی، نوع و ماهیت فعالیت حرفهای، پیشینه و موطن اصلی بر شخص مشمول مترتب است. ۲۷- خطر (ریسک) منطقه: خطر (ریسک) وقوع پولشویی یا تأمین مالی تروریسم که به واسطه موقعیت جغرافیایی که تعامل کاری در آن شکل میگیرد، بر شخص مشمول مترتب است. ۲۸- خطر (ریسک) خدمت: خطر (ریسک) وقوع پولشویی یا تأمین مالی تروریسم که به واسطه نوع یا روش ارایه (کانال) خدمت یا معاملهای که در یک تعامل کاری به ارباب رجوع ارایه میشود، بر شخص مشمول مترتب است. ۲۹- خدمات پایه: خدماتی که طبق مقررات مربوط، پیش نیاز و لازمه ارایه سایر خدمات توسط اشخاص مشمول است و پس از آن، ارباب رجوع به منظور اخذ خدمات مکرر و متمادی، به اشخاص مشمول مراجعه میکند. ۳۰- خدمات غیرپایه: هرخدمتی به جز تعریف مزبور در بند (۲۹) این ماده. ۳۱- وجوه نقد: هرگونه مسکوک و اسکناس و انواع چکهایی که نقل و انتقال آنها مستند نشده و غیرقابلِ ردیابی باشد؛ از قبیل چکهای عادی در وجه حامل و سایر چکهایی که دارنده آن غیر از ذینفع اولیه باشد (مانند چکهای پشتنویسیشده توسط اشخاص ثالث، انواع چکپول و چک مسافرتی) و کارتهای پرداخت بینام و موارد مشابه. وجوه نقد شامل وجوه نقد ریالی و ارزی است. ۳۲- اموال: هر نوع دارایی، وجوه یا منابع اقتصادی اعم از مادی یا غیرمادی، محسوس یا غیرمحسوس، منقول یا غیرمنقول، نقد یا غیرنقد، مشروع یا غیرمشروع و هرنوع منفعت یا امتیاز مالی یا وجوه اعم از نقد و غیرنقد و همچنین کلیه اسناد قانونی مبین حق اعم از کاغذی یا الکترونیکی نظیر اسناد تجاری، سهام، یا اوراق بهادار. ۳۳- شناسایی: فرایند دریافت و بررسی مستمر اطلاعات اربابرجوع، مرتبط با احراز هویت و ارزیابی خطر (ریسک) پولشویی و تأمین مالی تروریسم. سطوح شناسایی شامل سه سطح ساده، معمول و مضاعف است. ۳۴- متمرکزکننده وجوه: همه اشخاص حقوقی که در زمینه خدمات تمرکز پرداختها از خریداران به فروشندگان، مستقیماً یا از طریق مشارکت با شرکتهای خدمات پرداخت یا مؤسسه/ مؤسسات مالی در چهارچوب قواعد، ضوابط و مقررات کشور فعالیت کردهاند یا میکنند. این اشخاص پرداختهای بدون حضور کارت ازجمله پرداختهای درونبرنامهای مبتنی بر زیرساختهای همراه یا مجازی را دریافت و به سامانههای پرداخت در نظام بانکی ارسال میکنند. ۳۵- روابط کارگزاری: ارایه خدمات بانکی از سوی یک مؤسسه/ مؤسسات مالی (مؤسسه/ مؤسسات مالی کارگزار) به مؤسسه/ مؤسسات مالی دیگر (مؤسسه/ مؤسسات مالی درخواستکننده). ۳۶- بانک پوستهای: بانکی که حضور فیزیکی در قلمرویی که در آن مجوز گرفته و به ثبت رسیده است، نداشته باشد و به هیچ گروه ارایهکننده خدمات مالی که تحت نظارت مؤثر و یکپارچهای قرار دارد نیز وابسته نباشد. مدیریت و بدنه اصلی این قبیل بانکها در قلمرو قضایی (کشورها و مناطق) دیگری مستقر است. یک بانک پوستهای بهجز یک نمایندگی ثبت شده، تشکیلات دیگری در کشوری که در آن به ثبت رسیده است، ندارد و نماینده آن فقط محلی را برای انجام امور حقوقی بانک مزبور در آن قلمرو قضایی (کشورها و مناطق) فراهم میآورد. ۳۷- ابزار پرداخت: انواع کارتهای فیزیکی یا مجازی و یا هر روش و ابزاری که مؤسسه/ مؤسسات مالی در اختیار دارنده آن قرار میدهند و برای وی امکان دریافت، پرداخت و یا انتقال وجه را به شخص دیگر فراهم میسازند. ۳۸- ابزار پذیرش: دستگاهی فیزیکی یا سامانهای الکترونیکی که میتوان با استفاده از ابزار پرداخت نسبت به انجام عملیات دریافت/پرداخت و یا انتقال وجه اقدام کرد. ۳۹- پذیرنده: شخصی که با پذیرش کارت بانکی و با استفاده از ابزار پذیرش، نسبت به فروش کالا و یا ارایه خدمات به دارندگان کارت اقدام میکند. ۴۰- پرداختیار: شخص حقوقی ثبتشده وفق قوانین جمهوری اسلامی ایران که در چهارچوب الزامات، ضوابط و فرایند اجرایی فعالیت پرداختیاران و پذیرندگان پشتیبانیشده در نظام پرداخت کشور و براساس قرارداد منعقده با شرکتهای ارایهدهنده خدمات پرداخت و توافقنامه منعقده با شرکت شاپرک فعالیت میکند. ۴۱ (اصلاحی ۱۴۰۴/۸/۱۴)- ارایهدهندگان خدمات ارزی: همه اشخاصی که بر اساس مجوز بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران به ارایه خدمات مربوط به خرید و فروش، تبادل و نقل و انتقالات درونمرزی یا برونمرزی وجوه یا ارزش ارزی میپردازند؛ نظیر صرافیها و بانکهای عامل و مرکز مبادله ارز و طلای ایران. ۴۲- [این بند به موجب آییننامه اصلاحی ۱۴۰۴/۸/۱۴ حذف شده است.] ۴۳ (اصلاحی ۱۴۰۴/۸/۱۴)- سازمان ها و تشکلهای غیرانتفاعی: اشخاص و نهادهای غیردولتی از قبیل تشکلهای اجتماعی، مراکز نیکوکاری، سازمانهای مردم نهاد، گروه ها، انجمن ها، نهادها و مؤسسات صرف نظر از عنوان آن ها که برای اهدافی نظیر انجام امور خیریه، مذهبی، فرهنگی، آموزشی، علمی، اجتماعی، درمانی و انسان دوستانه به جمع آوری، تأمین یا توزیع وجوه یا دیگر اموال اقدام مینمایند.