آیین‌نامه اجرایی حمل و نقل دانش‌آموزان

در این آیین نامه، اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار می‌روند:

1. ۱متقاضی حمل و نقل دانش‌آموزی: تمامی اشخاص حقوقی متقاضی انجام خدمات امور حمل و نقل دانش‌آموزان از جمله تأمین خودرو و رانندگان واجد شرایط که طبق فراخوان مرجع صدور گواهی صلاحیت شناسایی می‌شوند.
2. ۲متقاضی مجاز حمل و نقل دانش‌آموزی: متقاضی حمل و نقل دانش‌آموزی که با رعایت مقررات مربوط و با دریافت گواهی صلاحیت از مرجع صدور گواهی صلاحیت، مجاز به انجام امور حمل و نقل دانش‌آموزان در چهارچوب ضوابط و مقررات این آیین‌نامه می‌باشد.
3. ۳پیمانکار حمل و نقل دانش‌آموزی: متقاضی حمل و نقل دانش‌آموزی مجازی که جهت ارایه خدمات حمل و نقل دانش‌آموزی با والدین قرارداد منعقد می ‌نماید.
4. ۴ناوگان دانش‌آموزی: وسایل نقلیه اعم از اتوبوس، مینی بوس، ون، سواری کار، سواری سفری (استیشن) و سواری با علائم ممیزه و تجهیزات لازم و مطابق ضوابط این آیین‌نامه که برای رفت و آمد دانش آموزان مدارس مورد استفاده قرار می‌گیرد.

رانندگان ناوگان دانش‌آموزی باید دارای گواهی صلاحیت معتبر از مرجع صدور گواهی صلاحیت باشند. شرایط راننده برای دریافت گواهی صلاحیت به شرح زیر می‌باشد:

1. ۱دارا بودن گواهینامه رانندگی معتبر در طول دوره فعالیت که حداقل سه سال از صدور آن گذشته باشد.
2. ۲دارا بودن گواهی سلامت جسمانی و روانی.
3. ۳دارا بودن گواهی عدم سوء پیشینه مؤثر کیفری.
4. ۴عدم محکومیت به محرومیت یا محدودیت های رانندگی.
5. ۵دارا بودن گواهی معتبر عدم اعتیاد به مواد مخدر و روانگردان.
6. ۶داشتن تحصیلات حداقل پایان دوره اول متوسطه یا سوم راهنمایی نظام قدیم.
7. ۷تابعیت جمهوری اسلامی ایران.

راننده موظف است هرگونه تغییر در مشخصات مدارک خود یا وسیله نقلیه را بلافاصله به پیمانکار اطلاع دهد تا در سامانه ثبت و توسط مرجع صدور گواهی صلاحیت بررسی و تأیید گردد.

هرگاه راننده، یکی از شرایط یاد شده در این آیین نامه را از دست بدهد، آموزش و پرورش، شهرداری، دهیاری و والدین دانش‌آموزان حسب مورد موظفند مراتب را ظرف یک هفته به پیمانکار و راننده مربوط اعلام نمایند. پیمانکار، مرجع صدور گواهی صلاحیت و راننده می توانند ظرف (15) روز از تاریخ ابلاغ نسبت به ارائه اسناد و مدارک مثبته مبنی بر عدم زوال شرایط اعلام شده و یا رفع نواقص به شهرداری و دهیاری محل اقدام نمایند. در صورت عدم اقدام و یا عدم پذیرش دفاعیات، گواهی صلاحیت، ابطال خواهد شد.

راننده ناوگان دانش‌آموزی موظف است از سوار نمودن افراد متفرقه در ناوگان دانش‌آموزی و در هنگام ارایه خدمات حمل و نقل دانش‌آموزی خودداری نموده و ظرفیت هر وسیله را برابر مندرجات تعیین شده در کارت شناسایی خودرو مراعات نماید.

رانندگان ناوگان دانش‌آموزی موظفند به منظور مطلع کردن و هشدار به رانندگان سایر وسایل نقلیه در حال حرکت در جهت مخالف یا موافق خودروهای حمل و نقل (سرویس) مدرسه در طول مدت ارایه خدمات حمل و نقل دانش‌آموزی با چراغ روشن و در زمان سوار یا پیاده شدن دانش‌آموزان از چراغ‌‌های چشمک ‌زن عقب و جلوی خودرو به طور همزمان (فلاشر) استفاده نمایند.

راننده موظف به رعایت تمام قوانین و مقررات حمل و نقل دانش‌آموزی و پذیرش تصمیمات هیئت انضباطی موضوع ماده (21) این آیین‌نامه می‌باشد.

شرایط و ضوابط ناوگان دانش‌آموزی به شرح زیر است:

1. ۱خودروهای با ظرفیت چهار نفر به بالا.
2. ۲دارا بودن معاینه فنی و بیمه ‌نامه شخص ثالث معتبر.
3. ۳مجهز بودن به وسایل ایمنی از جمله کمربند، کمک های اولیه و کپسول اطفای حریق.
4. ۴دارا بودن برچسب مندرج در سامانه و مجهز بودن به سایر علائم ممیزه ویژه حمل و نقل دانش‌آموزی مطابق با ضوابط مصوب اعلامی شورای‌ عالی هماهنگی ترافیک شهرهای کشور.

شرایط و ضوابط مراقبین دانش‌آموزان در ناوگان دانش‌آموزی به شرح زیر است:

1. ۱دارابودن گواهی عدم سوء پیشینه مؤثر کیفری.
2. ۲تأهل (مردان).
3. ۳دارا بودن گواهی سلامت جسمانی و روانی.
4. ۴دارا بودن گواهی عدم اعتیاد به مواد مخدر و روانگردان.
5. ۵گذراندن دوره ‌های آموزشی مورد نیاز از مراجع ذی ‌صلاح.

مسئولین مدرسه برای عبور ایمن دانش‌آموزان از خیابان‌ها و سواره ‌روها و هدایت آنان به سمت ناوگان دانش‌آموزی، می ‌توانند از پلیس مدرسه استفاده نمایند.

فعالیت پیمانکاران در حوزه حمل و نقل دانش آموزی منوط به دارا بودن شرایط زیر می‌باشد:

1. ۱اخذ گواهی صلاحیت از مرجع صدور گواهی صلاحیت.
2. ۲داشتن اساسنامه و شماره ثبت.
3. ۳بکارگیری خودرو و رانندگان دارای گواهی صلاحیت.
4. ۴انعقاد قرارداد با مرجع صدورگواهی صلاحیت در قالب ماده (10) قانون مدنی.
5. ۵رعایت تعهدات و سایر شرایط و ضوابط مندرج در این آیین نامه.

پیمانکاران مکلف به پذیرش تعهدات زیر می‌ باشند:

1. ۱ارائه گواهی عدم سوء پیشینه مؤثر و عدم اعتیاد به مواد مخدر و روانگردان برای مدیرعامل و اعضای هیئت مدیره به مرجع صدور گواهی صلاحیت.
2. ۲ارائه مفاصاحساب از سازمان‌های بیمه و دارایی (مالیات) به مرجع صدور گواهی صلاحیت.
3. ۳ارائه گواهی ‌نامه آموزشی مورد نیاز و تأیید مرجع صدور گواهی صلاحیت.
4. ۴استفاده از هرگونه تجهیزات سخت‌ افزاری و یا نرم ‌افزاری برای رصد، پایش و نظارت حمل و نقل دانش‌آموزی، صرفاً مطابق با ضوابط اعلامی وزارت کشور.
5. ۵استفاده از ناوگان معتبر با شرایط مندرج در ماده (8) این آیین نامه.
6. ۶استفاده از رانندگان دارای گواهی صلاحیت معتبر که مشخصات آنان پیش از این در سامانه ثبت و به تأیید مرجع صدور گواهی صلاحیت رسیده است.
7. ۷فراهم آوردن شرایط و امکان بازدید و بازرسی مرجع صدور گواهی صلاحیت از شرکت و شعبات (در صورت وجود)، تجهیزات و سامانه‌های هوشمند مورد استفاده، ناوگان، رانندگان و مراقبین مربوط.

پیمانکاران باید ترتیبی اتخاذ نمایند که مدت زمان رفت و یا بازگشت دانش‌آموزان با ناوگان دانش‌آموزی در حوزه شهری از یک ساعت تجاوز ننماید.

پیمانکاران موظفند اطلاعات قرارداد بین خود و والدین را در سامانه ثبت نمایند.

مرجع صدور گواهی صلاحیت برای متقاضی حمل و نقل دانش‌آموزی در محل‌هایی که شهرداری وجود دارد، شهرداری محل و در روستاها، دهیاری می‌باشد.

تعهدات مرجع صدور گواهی صلاحیت به شرح زیر می‌باشد:

1. ۱صدور گواهی صلاحیت اشخاص حقوقی و حقیقی در چهارچوب این آیین نامه و سایر قوانین و مقررات مربوط از طریق ثبت و تأیید در سامانه.
2. ۲اخذ مصوبه از شورای اسلامی شهر/ روستا حداکثر تا پایان خردادماه بابت بهای ارائه خدمات حمل و نقل دانش‌آموزی از جمله صدور هرگونه گواهی صلاحیت، دستمزد راننده، برچسب شناسایی مصوب، هزینه‌‌های بهره‌ برداری، پشتیبانی، به روزرسانی سامانه، هزینه ‌های بالاسری، نظارتی، آموزشی و فرهنگی پیمانکار.

مرجع صدور گواهی صلاحیت موظف است هر شش ماه یکبار وضعیت تخلفات راهنمایی و رانندگان ناوگان حمل و نقل دانش‌آموزی را از پایگاه داده‌‌های پلیس استعلام و نتیجه را در سامانه ثبت نماید. پلیس نیز موظف است حداکثر ظرف دو هفته نسبت به پاسخگویی به استعلامات اقدام نماید.

مرجع صدور گواهی صلاحیت مکلف است پس از مشخص شدن پیمانکاران، نسبت به تهیه برچسب شناسایی ناوگان دانش آموزی (برچسب الکترونیک) از طریق سامانه اقدام نموده و آن را جهت نصب در ناوگان حداکثر تا پایان شهریور در اختیار پیمانکار قرار دهد.

مسئولیت بررسی وضعیت، عملکرد پیمانکاران، برآورد ناوگان مورد نیاز ثبت شده در سامانه، بررسی قراردادها، رسیدگی به گزارشات تخلفات رانندگان و پیمانکاران بر عهده مرجع صدور گواهی صلاحیت می‌باشد.

در اختیار گذاشتن ناوگان دانش‌آموزی به افراد فاقد گواهی صلاحیت و همچنین رانندگی بدون اخذ گواهی صلاحیت با ناوگان دانش‌آموزی در هنگام ارائه خدمات حمل و نقل دانش‌آموزان ممنوع بوده و با متخلفین مطابق مقررات و ضوابط مربوط برخورد می‌شود.

برای برخورد با تخلفات احتمالی رانندگان و پیمانکاران، از ظرفیت قوانین و مقررات مربوط از جمله آیین‌نامه اجرایی قانون الحاق یک تبصره به ماده واحده قانون راجع به تمرکز امور مربوط به تاکسیرانی شهر تهران زیر نظر شهرداری تهران موضوع تصویب نامه شماره 9895/ت14930هـ مورخ 1374/8/13 و اصلاحات بعدی آن، آیین‌نامه مدیریت حمل و نقل بار و مسافر در شهر و حومه موضوع تصویب نامه شماره 61585/ت42282ک مورخ 1388/3/20 و اصلاحات بعدی آن، آیین‌نامه اجرایی تبصره (1) مواد (31) و (32) قانون رسیدگی به تخلفات رانندگی موضوع تصویب نامه شماره 159329/ت47187هـ مورخ 1391/10/24 و اصلاحات بعدی آن و دستورالعمل چگونگی فعالیت شرکت‌‌های ارائه دهنده خدمات هوشمند مسافر مشمول قانون نظام صنفی کشور، استفاده می‌شود.

هرگاه راننده خودروی مدارس تصادف منجر به فوت یا جرح داشته باشد و راننده مقصر تشخیص داده شود گواهی صلاحیت وی موقتاً اخذ و در صورت محکومیت ابطال خواهد شد.

هرگاه راننده خودروی مدارس در طول دوره اعتبار گواهی صلاحیت، بیش از سه بار مرتکب تخلفات سرعت غیرمجاز، سبقت غیرمجاز، انحراف به چپ، عدم رعایت حق تقدم، عبور از چراغ قرمز و عبور از محل ممنوعه شود، گواهی صلاحیت وی برای مدت یک سال ضبط خواهد شد.

هرگونه دخالت مدیر یا سایر مسئولین و عوامل مدرسه یا ادارات کل آموزش و پرورش در حوزه حمل و نقل دانش‌آموزی خارج از موارد تعیین شده در این آیین‌نامه و یا انعقاد هرگونه قرارداد بین مدارس و مجموعه ‌های تابعه با پیمانکاران ممنوع می‌باشد. ادارات کل آموزش و پرورش و مدارس نیز موظفند از طریق ارسال بخشنامه و روش‌‌های دیگر نسبت به اطلاع ‌رسانی به والدین برای استفاده از خدمات اشخاص حقوقی دارای گواهی صلاحیت معتبر اقدام نمایند.

نظارت عالیه بر خدمات ارائه شده در حمل و نقل دانش‌آموزی، سیاست‌ گذاری جهت ارتقاء کمیت و کیفیت خدمات، بررسی و تأیید برنامه اجرایی هر سال تحصیلی مرجع صدور گواهی صلاحیت، الزام نظارت بر خدمات ارائه شده توسط دستگاه ‌های متولی مرتبط در حوزه حمل و نقل دانش‌آموزی، بررسی گزارش تخلفات احتمالی مرجع صدور گواهی صلاحیت و غیره در هر شهرستان بر عهده شورای هماهنگی ترافیک شهرستان می‌باشد.

هماهنگی، رفع ابهامات، رسیدگی به اختلافات و ارزیابی عملکرد شورای هماهنگی ترافیک شهرستان، بر عهده شورای هماهنگی ترافیک استان می‌باشد.

به منظور امکان برنامه ‌ریزی و تأمین ناوگان مورد نیاز حمل و نقل دانش‌آموزی، والدین تا ابتدای تیرماه پس از اطلاع‌ رسانی مدارس، اقدام به ثبت درخواست خود در سامانه می ‌نمایند.

دوره‌های آموزشی مورد نیاز جهت پیمانکاران، رانندگان و مراقبین بر اساس ضوابط ابلاغی سازمان شهرداری ‌ها و دهیاری‌‌های کشور برگزار می ‌گردد.

سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران و سایر رسانه ‌های دولتی موظفند در تهیه و پخش برنامه‌‌های فرهنگی و آموزشی، جهت افزایش آگاهی و اطلاع شهروندان در خصوص اهمیت حمل و نقل دانش‌آموزی با وزارت کشور و شهرداری‌‌ها همکاری نمایند.

حمل و نقل دانش‌آموزان به اردوهای دانش‌آموزی مشمول این آیین‌نامه نبوده و تابع ضوابط تعیین شده در دستورالعمل‌ اجرایی اردو و بازدید دانش‌آموزی می‌باشد.

وزارتخانه‌های کشور، آموزش و پرورش، پلیس راهنمایی و رانندگی، فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی ایران و سایر دستگاه ‌های ذی‌ ربط موظفند مفاد این آیین نامه و سایر قوانین و مقررات مربوط را برای اجرا به زیرمجموعه‌‌های تابع خود اطلاع ‌رسانی نموده و پیگیری ‌های لازم را در خصوص حسن انجام وظایف مربوط به عمل آورند.

به منظور اطلاع وزارت آموزش و پرورش از روند حمل و نقل دانش‌آموزی و آگاهی از وضعیت خدمات ارائه شده دسترسی به سامانه برای اداره کل انجمن اولیا و مربیان و اداره کل آموزش و پرورش در هر استان متناسب با سطح نیاز اختصاص می‌ یابد.

مسئولیت و عواقب سوء ناشی از بکارگیری هر نوع خودرو و یا راننده‌ ای که در چهارچوب ضوابط این آیین‌نامه نباشد، متوجه شخص یا اشخاص بکارگیرنده خواهد بود.

رانندگان ناوگان دانش‌آموزی و اولیا موظفند صرفاً از نرم ‌افزارهای رصد و پایش ناوگان دانش‌آموزی که مطابق ضوابط اعلامی سازمان ایجاد شده ‌اند استفاده نمایند.

حمل و نقل دانش‌آموزی، حمل و نقل مسافر درون شهری محسوب و مشمول ردیف (13) بند (ب) ماده (9) قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب 1400 می‌باشد.

دولت مکلف است بر اساس ماده (5) قانون حمایت از حقوق معلولان، هزینه های مربوط به تأمین حمل و نقل دانش‌آموزان استثنایی را در بودجه‌‌های سنواتی پیش‌ بینی نموده و پس از تصویب مجلس شورای اسلامی در اختیار شهرداری ‌ها و سازمان بهزیستی کشور برای انجام خدمت (سرویس) رایگان در این حوزه قرار دهد.

دستورالعمل‌ها و شیوه نامه‌های لازم برای اجرای این آیین نامه توسط شورای عالی هماهنگی ترافیک شهرهای کشور تصویب و ابلاغ خواهد شد.

این آیین‌نامه از زمان ابلاغ، لازم ‌الاجرا است و آیین‌نامه اجرایی حمل و نقل دانش‌آموزان مدارس موضوع تصویب‌ نامه شماره 89370/ت32680ک مورخ 1387/6/3 لغو می‌شود.