آیین ­نامه اجرایی بند (ب) ماده (۲۸) قانون شکار و صید

در این آیین ­نامه، اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار می ­روند:

1. ۱شورای عالی: شورای عالی حفاظت محیط زیست.
2. ۲سازمان: سازمان حفاظت محیط زیست.
3. ۳قرق اختصاصی: محدوده جغرافیایی از عرصه­ های طبیعی از قبیل جنگل، مرتع، بیابان، پهنه آبی، آب­بندان، کوهستان و زمین ­های بایر و دایر، به جز محدوده ­های مقرر در بند (الف) ماده (۳) قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست مصوب ۱۳۵۳ با اصلاحات بعدی آن که با توجه به ظرفیت و استعداد، توسط شورای عالی به این عنوان تصویب و شناخته می­ شود.
4. ۴قرق­دار: دارنده پروانه قرق اختصاصی.
5. ۵قرقبان: نیروی اجرایی حافظ قرق اختصاصی.
6. ۶متقاضی: تمامی اشخاص حقیقی و حقوقی متقاضی دریافت پروانه قرق اختصاصی.
7. ۷کارگروه فنی: کارگروه فنی موضوع ماده (۶) این آیین ­نامه.

محدوده قرق­ اختصاصی با بررسی ظرفیت ­های موجود از حیث وضعیت حیات وحش و قابلیت حفاظت و بهره ­برداری پایدار از آنها، توسط سازمان تعیین و پس از هماهنگی با سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور به تصویب شورای عالی می­رسد.

سازمان موظف است پس از تصویب محدوده قرق­ اختصاصی در شورای عالی، برای انتخاب متقاضی نسبت به اعلام فراخوان عمومی در روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران و روزنامههای کثیرالانتشار و محلی و درگاه (پورتال) سازمان اقدام نماید.

شرایط عمومی متقاضی به شرح زیر است:

1. ۱اشخاص حقیقی: الف ـ تابعیت جمهوری اسلامی ایران. ب ـ نداشتن سابقه تخلف شکار و صید در پنج سال گذشته با تأیید سازمان. پ ـ نداشتن پیشینه کیفری مؤثر.
2. ۲اشخاص حقوقی: الف ـ تابعیت جمهوری اسلامی ایران. ب ـ ثبت­ شده در کشور بر اساس قوانین و مقررات مربوط. پ ـ درج موضوع فعالیت در زمینه حیات وحش در اساسنامه. ت ـ نداشتن سابقه تخلف شکار و صید مدیر، مدیرعامل، مسئول یا مسئولان در پنج سال گذشته با تأیید سازمان. ث ـ نداشتن سابقه محکومیت شخص حقوقی.

پیش از صدور پروانه قرق اختصاصی، متقاضی باید طرح حفاظتی خود را مطابق الگویی که سازمان تهیه می­کند به اداره کل حفاظت محیط زیست استان مربوط ارایه کند. اداره کل مذکور پس از بررسی و اعمال اصلاح لازم از سوی متقاضی، طرح نهایی را به همراه اعلام نظر کارشناسی به سازمان ارسال می­کند. پس از تأیید طرح حفاظتی، سازمان، پروانه لازم برای حفاظت پایدار و بهره برداری از جانوران وحشیِ قرق اختصاصی را در قالب صید و شکار، فروش و صادرات گونه، اجزاء و فرآورده های آنها به طوری که منجر به بهبود وضعیت حیات وحش از طریق تکمیل زنجیره های غذایی از جمله برگشت یا احیای طعمه ­خواران، نگهداری جمعیت در دامنه ظرفیت برد یا افزایش جمعیت گونه­ های برجسته گردد، در چهارچوب مقررات این آییننامه به نام متقاضی صادر می­کند.

برای بررسی مسایل فنی و کارشناسی مرتبط با قرق اختصاصی در موارد زیر، کارگروه فنی قرق اختصاصی متشکل از معاون محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی سازمان، مدیرکل حفاظت محیط زیست استان مربوط، مدیرکل دفتر حفاظت و مدیریت حیات وحش سازمان، مدیرکل دفتر حقوقی و امور مجلس و یک نفر عضو حقیقی شورای عالی به انتخاب رئیس سازمان، در سازمان تشکیل می‌شود:

1. ۱بررسی تصویب طرح حفاظتی.
2. ۲بررسی عملکرد سالانه قرق اختصاصی و ارزیابی بهبود وضعیت حفاظتی.
3. ۳زمان و نحوه تعیین آمار پایه جمعیتی.
4. ۴تعیین سهمیه­ شکار و صید.
5. ۵بررسی تخلفات و صدور اخطار در مورد تخلف.
6. ۶پیشنهاد ابطال پروانه قرق اختصاصی.

مدت اعتبار پروانه قرق اختصاصی هفت سال می ­باشد.

پیش از صدور پروانه قرق اختصاصی و در اولین فصل پاییز، به تشخیص و اعلام کارگروه فنی و توسط سازمان، گونه­ های شاخص جانوری در محدوده قرق اختصاصی سرشماری و آمار آن ثبت و به عنوان آمار پایه جمعیتی برای ارزیابی و بهبود وضعیت حیات وحش در سنوات بعدی محسوب میگردد.

دارا بودن پروانه قرق اختصاصی هیچ­گونه حقی خارج از حقوق مصرح در این آیین ­نامه برای قرق­دار ایجاد نخواهد کرد.

احداث هرگونه اقامتگاه، قرق­بانی و انبار در محدوده قرق اختصاصی در حد مورد نیاز، مستلزم کسب مجوزهای لازم از مراجع قانونی ذی­ربط می‌باشد. قرق­دار موظف است پس از پایان قرارداد، محدوده قرق اختصاصی را با تمامی مستحدثات آن بدون هرگونه ادعایی نسبت به آنها، به سازمان تحویل دهد. این موضوع در تعهدنامه رسمی تصریح می ­شود.

در صورت تغییر اهداف یا موضوع فعالیت از سوی قرق­دار، حق بهره ­برداری از محدوده ساقط و پروانه قرق اختصاصی لغو می­ گردد.

پس از صدور پروانه قرق اختصاصی، تمامی حقوق قانونی و عرفی ذینفعان در محدوده قرق اختصاصی همچنان به قوت خود باقی است و قرق­دار مکلف به رعایت آنها می­باشد.

پیش از تحویل قرق اختصاصی، قرق­دار مکلف است به همراه تمامی قرقبانان ظرف یک ماه در دوره توجیهی آموزشی قرق­داری و قرق­بانی که از سوی سازمان اعلام و برگزار می­ شود، شرکت کند. تحویل قرق اختصاصی به قرق­دار منوط به دریافت گواهی شرکت در دوره آموزشی مذکور است.

قرق­دار از حقوق زیر برخوردار می ­باشد:

1. ۱امتیاز شکار و صید با رعایت سهمیه تعیین­ شده و با رعایت دستورالعمل­ های ابلاغی از سوی سازمان برای اجرای برنامه شکار و صید.
2. ۲امتیاز فروش مولد (افراد زایای اولیه یک گونه) به مراکز تکثیر، پرورش و نگهداری مجاز با رعایت سهمیه اعلامی از سوی سازمان.
3. ۳امکان عرضه، فروش و صادرات گونه و اجزای آن و فرآورده­های حاصل از شکار و صید با رعایت سهمیه تعیین­ شده، در چهارچوب ماده (۱۶) این آیین ­نامه.

هرگونه تکثیر، پرورش، نگهداری، نقل و انتقال و یا رهاسازی گونه های جانوری در محدوده قرق اختصاصی مستلزم اخذ مجوز از سازمان می­باشد.

سهمیه سالیانه شکار و صید و تأمین مولد (افراد زایای اولیه یک گونه) برای مراکز تکثیر، پرورش و نگهداری در قرق اختصاصی بر اساس تحلیل نتایج برآورد جمعیت و بررسی وضعیت نگهداری و پایداری حیات وحش توسط سازمان تعیین و تا پایان خرداد هر سال به قرق­دار ابلاغ می­گردد. در مورد چهارپایان، این سهمیه نباید از حداکثر شش درصد (۶%) جمعیت گونه مورد نظر (به استناد آخرین سرشماری قبل از تعیین سهمیه) تجاوز نماید. درخصوص سایر گونه ها، سازمان بر اساس گزارش محیط زیست استان یا استان­های مربوط و نتایج بررسیها، سهمیه را مشخص خواهد کرد.

قرق­دار می­تواند سهمیه پروانه شکار و صید در محدوده قرق اختصاصی را به صورت رقابتی به فروش برساند. حداقل سی درصد (۳۰%) از سهمیه سالانه شکار و صید تعیین­ شده در محدوده قرق اختصاصی باید از سوی قرق­دار به اتباع ایرانی با اولویت جوامع بومی و محلی متقاضی شکار و صید در چهارچوب سازوکارهای تعیین­ شده از سوی سازمان اختصاص یابد.

سازمان می­تواند در چهارچوب ماده (۸) قانون شکار و صید، نسبت به صدور پروانه رایگان شکار و صید برابر سهمیه تعیین­ شده سالانه اقدام نماید. بهای مابقی پروانه­های صادره از سوی قرق­دار برابر این ماده به حساب خزانه دولت واریز خواهد گردید.

سازمان مکلف است برای حفاظت بهینه از حیات وحش و ارائه گزارش تخلفات به سازمان، حداقل یک نفر محیط­بان مسلح را در سقف نیروهای موجود خود در هر یک از قرق­های اختصاصی به کار گیرد.

قبل از صدور پروانه قرق اختصاصی، قرق­دار باید نسبت به ارائه تعهد رسمی و سپردن تضمین تعیین­ شده از سوی سازمان در قالب چک تضمینی یا سفته معادل ده درصد تا بیست درصد ارزش پایه گونه­ های شمارش­ شده برای تضمین حقوق دولت و خسارت ناشی از تعدی و تفریط خود اقدام کند.

قرق­دار موظف است در صورت مشاهده هرگونه جرم یا تخلف درخصوص پوشش گیاهی در محدوده قرق اختصاصی، موضوع را بلافاصله به نزدیکترین واحد منابع طبیعی و آبخیزداری اطلاع دهد.

قرق­دار تحت هیچ عنوانی حق واگذاری پروانه قرق اختصاصی به غیر را ندارد.

قرق­دار متعهد به حفاظت از جانوران وحشی در محدوده قرق اختصاصی متناسب با ظرفیت بوم­شناسی (اکولوژیکی) زیستگاه بوده و هرگونه دخالت ضروری در زیستگاه حیات وحش اعم از ایجاد مانع در قالب حصار (فنس) در مسیر گذار و مهاجرت بین ­منطقه ­ای حیات وحش پس از اخذ موافقت سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور و در مورد علوفه‌دهی در شرایط بحران پس از اخذ موافقت سازمان امکان­پذیر خواهد بود. در صورت عدم رعایت این ماده و بروز خسارت، قرق‌دار ملزم به جبران خسارات وارده بر اساس نظر سازمان می ­باشد.

قرق­دار موظف است از کارشناس حیات وحش برای انجام امور فنی مربوط استفاده کند.

قرق­دار مکلف است تمامی کارکنان خود را در قبال حوادث و مسئولیت اجرایی که بر عهده دارند، بیمه کند، در غیر این صورت، مسئولیت جبران خسارت ناشی از وقوع هرگونه اتفاق برای کارکنان در حین خدمت متوجه قرق­دار خواهد بود.

تمامی شکارچیان دارای پروانه شکار در محدوده قرق اختصاصی و همراهان آنان در مدت حضور در محدوده مذکور باید در برابر حوادث بیمه باشند، در غیر این صورت، خسارت ناشی از وقوع هرگونه اتفاق برای کارکنان در حین خدمت و شکارچیان دارای پروانه در زمان حضور در قرق و همراهان آنان، متوجه قرق­دار خواهد بود.

قرق­دار مکلف است به منظور اطلاع عموم از محدوده قرق اختصاصی، نسبت به نصب سرنمای (تابلوی) قرق اختصاصی با الگوی ابلاغی سازمان در نقاط مورد نیاز، مرز محدوده، راهها و مسیرهای ورودی به عنوان علائم هشداردهنده،‌ اقدام نماید.

قرق­دار در هر زمان و هر شرایط، مکلف به همکاری با مأموران سازمان جهت بازدید از محدوده قرق و اجرای وظایف و مأموریت­ های قانونی محوله می­باشد.

سازمان مکلف است علاوه بر نظارت مستمر بر قرق­ه ای اختصاصی، عملکرد آنها را در بازه های زمانی سه ماهه به طور دقیق بررسی و مستندسازی نماید. ارائه گزارش دو سالانه از عملکرد قرق­ه ای اختصاصی توسط سازمان به شورای عالی الزامی است.

کارگروه فنی در صورت تخلف قرق­دار از اجرای هر یک از وظایف و تکالیف تعیین‌شده در این آیین ­نامه و یا عدول از قوانین و مقررات این حوزه و یا تغییر کاربری، به استثنای موارد مذکور در ماده (۳۱) این آیین ­نامه، نسبت به صدور اخطار کتبی و تعیین مهلت مناسب با توجه به نوع و میزان تخلف برای اصلاح فرآیند و جبران آثار تخلف اقدام می ­نماید. قرق­دار مکلف است در مهلت تعیین­ شده اقدامات لازم را اجرا و مراتب را جهت بررسی به طور کتبی به کارگروه فنی منعکس نماید. در صورتی که قرق­دار مفاد اخطاریه را نپذیرد مراتب اعتراض خود را برای رسیدگی به سازمان اعلام می­کند. تصمیم سازمان در این مورد قطعی است.

در موارد زیر پروانه قرق اختصاصی از سوی کارگروه فنی ابطال می ­گردد:

1. ۱انجام شکار و صید خارج از ضوابط تعیین­ شده در پروانه توسط قرق­دار و یا با معاونت وی.
2. ۲عدم توجه قرق­دار به دو اخطار کتبی سازمان در یک موضوع یا پنج اخطار کتبی سازمان در موضوعات متفاوت و استنکاف از اجرای مفاد اخطاریه ها.
3. ۳واگذاری پروانه قرق اختصاصی به ­غیر.
4. ۴عدم شروع برنامه­های حفاظتی مؤثر در محدوده قرق اختصاصی و یا ایجاد وقفه در اجرای آنها توسط قرق­دار به مدت یک ماه مستمر.
5. ۵قصور و کوتاهی قرق­دار در اجرای تکالیف و تعهدات قانونی یا مفاد تعهدنامه رسمی خود در حفاظت از حیات وحش محدوده قرق اختصاصی، به نحوی که موجب خسارت جدی به حیات وحش یا جمعیتهای آنها در محدوده قرق گردد.

حفاظت و بهره ­برداری از قرق اختصاصی در چهارچوب اختیارات مجمع عمومی صندوق ملی محیط زیست و ضوابط و مقررات مربوط، مشمول اعطای تسهیلات می­ گردد.

تبصره ماده (۶) آیین ­نامه اجرایی قانون شکار و صید موضوع تصویب­نامه شماره ۱۳۱۳۳۳/ت۵۴۵۸۲هـ مورخ ۱۳۹۸/۱۰/۱۴ لغو می­گردد. معاون اول رئیس جمهور ـ محمد مخبر