آیین نامه انضباطی تخلفات فرمانده، کارکنان و خدمه کشتی

در این آیین نامه، اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار می‌روند:

1. ۱قانون: قانون دریایی ایران ـ مصوب ۱۳۴۳ـ با اصلاحات بعدی آن.
2. ۲سازمان: سازمان بنادر و دریانوردی.
3. ۳کشتی: هر نوع شناور آبرو از قبیل انواع کشتی‌های تجاری و خدماتی که شخصی تحت هر عنوان در سمت فرمانده در آن فعالیت می‌کند و یا بر اساس قانون باید فعالیت نماید. کشتی‌های نظامی، انتظامی و ماهیگیری از شمول این آیین نامه خارج می‌ باشند.
4. ۴مالک: هر شخص حقیقی یا حقوقی که نام او به عنوان مالک در دفتر ثبت کشتیها در سازمان ثبت شده است، مگر در مواردی که خلاف این امر به اثبات برسد.
5. ۵فرمانده: عالی‌ترین مقام کشتی که طبق قانون، مسئولیت اداره امور و هدایت کشتی را از جهات مختلف فنی، دریانوردی، کارکنان و خدمه، بار، مسافر و انجام سایر وظایف قانونی بر عهده دارد.
6. ۶افسر: فردی که تحت این عنوان به ترتیب مقرر در قانون انتخاب میشود.
7. ۷کارکنان و خدمه: هر فردی که برای انجام وظایفی در ارتباط با کار یا خدمت درکشتی برای سفر دریایی استخدام شده و نام او در فهرست خدمه کشتی ذکر شده یا میشود.
8. ۸دریانورد: فرمانده، افسران و سایر کارکنان و خدمه کشتی که برای آنان حسب مورد گواهینامه شایستگی، گواهینامه مهارت یا تأییدیه صادر می‌شود.
9. ۹گواهینامه‌ شایستگی: گواهینامه‌ای که سازمان پس از اخذ آزمون‌های لازم از داوطلبان واجد شرایط و احراز موفقیت، برای فرمانده و افسران صادر می‌کند.
10. ۱۰گواهینامه مهارت: گواهینامه‌ای که سازمان پس از اخذ آزمون‌های لازم از داوطلبان واجد شرایط و احراز موفقیت، حسب مورد برای کارکنان و خدمه کشتی صادر می‌کند.
11. ۱۱تأییدیه: سندی که سازمان جهت تأیید گواهینامه شایستگی یا مهارت دریانوردان خارجی صادر می‌کند.
12. ۱۲هیأت: هیأت رسیدگی کننده به تخلفات انضباطی دریانوردان، موضوع ماده (۱۴) این آیین نامه.
13. ۱۳دوره خدمت دریایی: از لحاظ مقررات این آیین‌نامه، از لحظه الحاق دریانورد به کشتی و در اجرای مأموریت، آغاز و تا زمان پیاده‌شدن وی از کشتی مزبور به یکی از علل از قبیل خاتمه مأموریت، خاتمه قرارداد، اخراج به دلایل انضباطی و بروز شرایط اضطراری را شامل می‌شود. پیاده‌شدن از کشتی برای استفاده از مرخصی کوتاه مدت ساحلی یا انجام امور مرتبط با فعالیتهای جاری کشتی در ساحل، نیز مشمول تعریف دوره خدمت دریایی میشود.
14. ۱۴تخلف انضباطی: هرگونه فعل یا ترک فعل دریانورد، موضوع مواد (۴) و (۵) این آیین نامه.

رسیدگی به تخلفات انضباطی دریانورد و اعمال تنبیهات موضوع این آیین نامه حسب مورد توسط فرمانده و هیأت‌، طبق مواد این آیین‌نامه انجام می‌شود.

این آیین‌ نامه در خصوص دریانوردان ایرانی یا غیرایرانی که در کشتیهای تحت پرچم جمهوری اسلامی ایران فعالیت می کنند اعمال می گردد. تخلفات ارتکابی دریانوردان ایرانی شاغل در کشتی‌های خارجی نیز از حیث اعتبار گواهینامه های شایستگی و مهارت صادرشده از سوی سازمان برای آنان، مشمول مقررات رسیدگی هیأت در این آیین نامه است.

ارتکاب موارد زیر توسط فرمانده در دوره خدمت دریایی تخلف انضباطی محسوب می شود:

1. ۱ترک فرماندهی کشتی.
2. ۲ترک کشتی در مواقع خطر بدون دلیل موجّه.
3. ۳تمرد از دستورهای ابلاغی سازمان.
4. ۴سوءاستفاده از صلاحیت و اختیارات.
5. ۵انحراف کشتی از مسیرهای متعارف دریایی، مگر در مواردی که طبق قوانین و مقررات مجاز باشد.
6. ۶رهاکردن اشخاص بیمار حاضر در کشتی در خارج از کشور در دوره خدمت دریایی.
7. ۷خودداری از انجام تکالیف فرماندهی یا قصور یا تقصیر در انجام آنها.
8. ۸به کار گماردن دریانورد فاقد صلاحیت کافی و گواهینامه معتبر در یک پست، مگر در موارد مجاز قانونی.
9. ۹ارایه هرگونه اطلاعات غیرواقعی که مؤثر در اخذ گواهینامه شایستگی یا تأییدیه شود.
10. ۱۰جعل گواهینامه شایستگی یا مهارت یا تأییدیه و یا استفاده از گواهینامه ‌ها و اسناد مجعول یا نامعتبر.
11. ۱۱ایجاد آلودگی در کشتی یا دریا.
12. ۱۲نگهداری، حمل، خرید و فروش، توزیع یا استعمال مواد مخدر یا روانگردان یا مشروبات الکلی.
13. ۱۳قاچاق انسان یا مخفی کردن و فراری دادن فرد غیرمجاز.
14. ۱۴اعتصاب یا شورش در کشتی و یا تحریک به انجام آن.
15. ۱۵قاچاق سوخت، ضایعات سوخت، روغن کشتی و امثال آنها.
16. ۱۶هرگونه فعل یا ترک فعل دیگری که به طور متعارف موجب اختلال یا تهدید ایمنی یا امنیت اشخاص، اموال یا کشتی در دریا یا حفظ محیط زیست دریایی گردد.

ارتکاب موارد زیر توسط دریانورد (غیر از فرمانده) در دوره خدمت دریایی تخلف انضباطی محسوب میشود:

1. ۱ترک پست یا غیبت غیرموجه یا خوابیدن در زمان انجام پست و هرگونه اهمال و بی مبالاتی یا بی ‌احتیاطی هنگام پست.
2. ۲تمرد از دستورهای قانونی فرمانده یا سایر افسران ارشد ذیربط یا سهل انگاری در انجام دستورهای مذکور.
3. ۳ایجاد اخلال در کار دیگر دریانوردان.
4. ۴ایجاد نزاع و درگیری در کشتی یا تهدید به ارتکاب آن.
5. ۵ارایه هرگونه اطلاعات غیرواقعی که مؤثر در اخذ گواهینامه شایستگی یا مهارت شود.
6. ۶عدم اعلام عمدی و به موقع نقص های مختل کننده قابلیت دریانوردی در حیطه وظایف دریانورد حسب مورد به افسر ارشد ذیربط، فرمانده یا مالک کشتی.
7. ۷موارد مندرج در بندهای (۱۰) تا (۱۶) ماده (۴) این آیین نامه.

به منظور حفظ نظم، ایمنی و امنیت کشتی، فرمانده می‌تواند در صورت وقوع تخلف در دوره خدمت دریایی با رعایت مقررات ماده (۸۵) مکرر (۶) قانون، تحقیقات لازم را از متهم و سایر افراد شاهد یا مطلع به عمل آورده و مطابق ترتیبات مقرر در مواد بعدی این آیین‌نامه به موضوع رسیدگی و اتخاذ تصمیم نماید.

فرمانده موظف است به تخلفات انضباطی دریانوردان، شخصاً با حضور افسر ارشد مرتبط یا افسر اول رسیدگی کند.

برای رسیدگی به تخلف در غیر موارد ضروری، باید موضوع تخلف حداقل (۲۴) ساعت قبل از رسیدگی، به دریانورد مربوط به طور کتبی ابلاغ شود. ابلاغیه مزبور باید مشتمل بر موارد زیر باشد:

1. ۱تاریخ، ساعت و محل برگزاری جلسه رسیدگی.
2. ۲عنوان یا عناوین تخلفات انتسابی با شرح آن.
3. ۳اعلام امکان حضور به همراه یکی از همکاران موردنظر خود.

دریانورد می‌تواند در جلسه رسیدگی درخواست حضور شهود و مطلعین موردنظر را به عمل آورد و هرگونه توضیحی را در مقام دفاع از خود ارایه نماید.

در جلسه رسیدگی باید ابتدا از دریانورد سوال شود که آیا تخلف انتسابی را قبول دارد یا خیر. در صورتی که وی تخلف را بپذیرد فرمانده در مورد نوع تنبیه انضباطی تصمیم میگیرد. در غیر این صورت، تخلف بر اساس مدارک و شواهد مرتبط مورد رسیدگی قرار میگیرد.

فرمانده با ملاحظه مستندات و توجه کامل به دفاعیات دریانورد، با رعایت مفاد ماده (۲۷) این آیین نامه اتخاذ تصمیم می نماید و نسخه ‌ای از تصمیم خود را به دریانورد ابلاغ میکند.

فرمانده موظف است خلاصه ‌ای از جریان رسیدگی به تخلف انضباطی و تصمیمات اتخاذشده را در دفتر ثبت وقایع کشتی درج نماید و موضوع را ظرف یک هفته از تاریخ رسیدگی به مالک و سازمان اطلاع دهد.

دریانوردی که تصمیم انضباطی فرمانده علیه وی اتخاذ شده است، می‌ تواند ظرف یک ماه پس از بازگشت به جمهوری اسلامی ایران، به عنوان عدم رعایت مقررات این آیین نامه در رسیدگی به تخلف و نحوه اتخاذ تصمیم، نسبت به تصمیم صادره، در هیأت شکایت نماید.

به منظور رسیدگی به تخلفات انضباطی دریانوردان در دوره خدمت دریایی، هیئتی با ترکیب سه عضو اصلی و سه عضو علی البدل در سازمان تشکیل می‌شود.

اعضای هیأت باید دارای شرایط عمومی زیر باشند:

1. ۱داشتن حداقل (۳۵) سال سن.
2. ۲نداشتن سابقه محکومیت کیفری مؤثر.

نحوه انتخاب اعضای هیأت به شرح زیر میباشد:

1. ۱یک عضو اصلی و یک عضو علی البدل از میان سه فرد واجد شرایط با حداقل سه سال سابقه فرماندهی در کشتی و آشنایی کافی با قوانین و مقررات دریایی و کنوانسیون‌های بین‌المللی مربوط که توسط صنف مالکان کشتی به سازمان معرفی می‌شوند، توسط مدیر عامل سازمان انتخاب میشوند.
2. ۲یک عضو اصلی و یک عضو علیالبدل از میان سه نفر از افسران و سایر کارکنان و خدمه واجد شرایط با حداقل (۸) سال سابقه کار در کشتی که توسط صنف دریانوردان به سازمان معرفی می‌شوند، توسط مدیر عامل سازمان انتخاب میشوند.
3. ۳یک عضو اصلی و یک عضو علیالبدل از میان کارکنان واجد شرایط سازمان که توسط مدیر عامل سازمان انتخاب میشوند. عضو منتخب این بند ریاست هیأت را بر عهده خواهد داشت.

در غیاب عضو اصلی به دلایلی از قبیل فوت، عزل، استعفا و بیماری، عضو علی البدل مربوط به جای وی انجام وظیفه خواهد نمود.

جلسات هیأت با حضور سه عضو رسمیت می‌یابد و آرای آن با دو رأی موافق معتبر میباشد.

تعقیب انضباطی دریانورد با شکایت سازمان یا هر ذینفع از قبیل مالک، مستأجر، مدیر، بهره بردار و فرمانده کشتی، سایر دریانوردان و هر یک از مسافران یا گردشگران آغاز می ‌ شود.

در صورت ضرورت، با تشخیص و تصمیم هیئت، تحقیقات مقدماتی لازم توسط یک یا چند نفر از افراد واجد شرایط انجام و پرونده برای طرح در هیأت آماده می‌شود.

شکایات و یا گزارش‌های مراجع نظارتی در مورد تخلفات، در دبیرخانه هیأت ثبت و بلافاصله به هیأت ارسال میشود.

هیأت مکلف است متهم یا نماینده موردنظر او و همچنین شهود و مطلعین و اعلام کننده تخلف را به جلسه رسیدگی دعوت و اظهارات آنان را استماع نماید. عدم حضور آنان با وصف ابلاغ دعوتنامه، مانع رسیدگی نخواهد بود.

هیأت با ملاحظه مستندات و توجه کامل به دفاعیات دریانورد و با رعایت مفاد ماده (۲۸) این آیین‌نامه نسبت به صدور رأی اقدام می‌کند. رأی هیأت باید مستدل و مستند به قوانین و مقررات مربوط باشد.

هر گاه تخلف دریانورد عنوان یکی از جرایم مندرج در قوانین را نیز داشته باشد هیأت مکلف است مطابق ‌این آیین نامه به تخلف انضباطی رسیدگی و رأی صادر نماید و مراتب را برای رسیدگی به اصل جرم به مرجع قضایی صالح ارسال دارد. هر گونه تصمیم مراجع ‌قضایی مانع از اجرای تنبیهات انضباطی موضوع این آیین نامه نخواهد بود. چنانچه تصمیم مرجع قضایی مبنی بر برائت باشد، هیأت مجدداً به موضوع رسیدگی و رأی مقتضی صادر می‌نماید.

در صورت فوت یا جنون یا خاتمه خدمت دریانورد، تعقیب انضباطی متوقف و پرونده از حیث جنبه عمومی آن مختومه میگردد و از جهت رسیدگی به جنبه خصوصی و حقوق دولتی ادامه می یابد.

آرای هیئت، قطعی و لازم الاجرا است و به دریانورد ابلاغ می شود. در صورتی که محکوم علیه به رأی صادره توسط هیأت اعتراض داشته باشد می‌تواند ظرف سه ماه از تاریخ ابلاغ رأی یادشده مطابق مقررات مربوط در دیوان عدالت اداری شکایت نماید.

در مواردی که رسیدگی به تخلف انضباطی دریانورد مطابق این آیین نامه توسط فرمانده در کشتی صورت میگیرد، فرمانده می تواند در صورت احراز تخلف و با توجه به سوابق و شخصیت متخلف، شرایط وقوع تخلف، اهمیت، شدت و آثار آن و همچنین سایر شرایط و اوضاع و احوال و اقتضائات دریانوردی، یکی از تنبیهات انضباطی زیر را حسب مورد نسبت به متخلف اتخاذ نماید:

1. ۱اخطار کتبی بدون درج در پرونده.
2. ۲توبیخ کتبی با درج در پرونده.
3. ۳پیاده کردن متخلف از کشتی با رعایت قرارداد کار در کشتی و بازگرداندن وی به وطن ضمن هماهنگی با مالک با رعایت مفاد قانون الحاق دولت جمهوری اسلامی ایران به مقاوله‌نامه کار دریایی مصوب سازمان بین‌المللی کار ـ مصوب ۱۳۸۹ـ و اصلاحات مقاولهنامه مزبور و آیین نامه نحوه اجرای وظایف ناشی از الحاق به مقاوله‌نامه کار دریایی ـ مصوب ۲۰۰۶ ـ (۱۳۸۴ هجری شمسی) در زمینه بازگرداندن دریانوردان به وطن موضوع تصویب‌نامه شماره ۱۹۰۱۶/ت۵۳۲۸۸هـ مورخ ۲۳/۲/۱۳۹۶.

تنبیهات انضباطی که هیأت می‌تواند با رعایت این آیین نامه در مورد دریانورد متخلف اعمال نماید حسب مورد یکی از موارد زیر خواهد بود:

1. ۱اخطار کتبی بدون درج در پرونده.
2. ۲توبیخ کتبی با درج در پرونده.
3. ۳اعمال محدودیت بر استفاده از گواهینامه شایستگی یا مهارت به مدت شش ماه تا دو سال، از لحاظ نوع یا گنجایش (تناژ) کشتی یا منطقه فعالیت کشتی یا وظایفی که دریانورد می‌تواند بر عهده بگیرد.
4. ۴تعلیق اعتبار گواهینامه شایستگی یا مهارت از سه ماه تا سه سال.
5. ۵تنزل یک درجه گواهینامه شایستگی یا مهارت به مدت سه ماه تا دو سال.
6. ۶ابطال گواهینامه شایستگی یا مهارت دریانورد ایرانی یا ابطال تأییدیه دریانورد خارجی و اعلام مراتب به کشور متبوع وی.

اجرای این آیین‌نامه نافی اعمال مقررات انضباطی شرکت‌های کشتیرانی نبوده و مانع از رسیدگی و اتخاذ ترتیبات انضباطی توسط کارفرمای دریانوردان با رعایت قوانین و مقررات مربوط نیست.

اجرای این آیین‌نامه نافی صلاحیت انضباطی فرمانده، مذکور در مواد (۸۵) مکرر (۱) و (۸۵) مکرر (۵) قانون و عرف‌ های بین‌ المللی موضوع ماده (۱۹۴) قانون در خصوص سرنشینان کشتی نبوده و فرمانده موظف است در مورد سرنشینان کشتی نیز تصمیمات انضباطی لازم را حسب مورد اتخاذ و اعمال کند.

دبیرخانه هیأت در سازمان مستقر است و سازمان مکلف است ظرف چهار ماه از تاریخ لازم الاجرا شدن این آیین نامه، ضمن تنظیم دستورالعمل اجرایی این آیین‌نامه در سازمان و تدارک دبیرخانه و سایر ملزومات مربوط نسبت به تهیه امکانات نرمافزاری لازم در درگاه الکترونیک سازمان جهت دریافت و ثبت برخط شکایات، دفاعیات و گزارش‌ها و همچنین ایجاد بانک جامع اطلاعات دریانوردان و ثبت تخلفات و تنبیهات مربوط از محل منابع داخلی سازمان اقدام نماید.

سازمان موظف است تصمیمات و آراء صادره به موجب این آیین نامه را در پرونده دریانورد مربوط درج نماید. معاون اول رئیسجمهور ـ اسحاق جهانگیری