آیین نامه اجرایی قانون خدمت وظیفه عمومی

در این آیین نامه، اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار می روند: الف- فرماندهی کل: مقام معظم فرماندهی کل قوا. ب- ستاد کل: ستاد کل نیروهای مسلح. ج- ارتش: ارتش جمهوری اسلامی ایران. د- سپاه: سپاه پاسداران انقلاب اسلامی. هـ – وزارت دفاع: وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح. و- نیروهای مسلح: ستاد کل، ارتش، سپاه، نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران، وزارت دفاع و سازمان های وابسته و تابع آنها. ز- وزارت علوم: وزارت علوم، تحقیقات و فناوری. ح- وزارت بهداشت: وزارت بهداشت، درمان و آموزشی پزشکی. ط- سازمان: سازمان وظیفه عمومی نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران. ی- کارکنان وظیفه: افسران وظیفه، درجه داران وظیفه و سربازان عادی وظیفه. ک- قانون: قانون خدمت وظیفه عمومی – مصوب۱۳۶۳- و اصلاحات آن. ل- مراکز آموزش: مراکز آموزش نیروهای مسلح. م- شورای پزشکی: شورای پزشکی سازمان.

مردانی که براساس حکم ماده (۹۷۶) قانون مدنی _ مصوب ۱۳۰۷_ تبعه دولت جمهوری اسلامی ایران محسوب می شوند، مشمول قانون می باشند.

هر مرد ایرانی از اول ماهی که طی آن ماه به سن هجده سال تمام می رسد تا پایان سن پنجاه سالگی، مشمول مقررات خدمت وظیفه عمومی است.

سازمان ثبت احوال کشور موظف است سالانه صورت اسامی و مشخصات مردانی را که در سال بعد باید به وضع مشمولیت آنها رسیدگی شود، به تفکیک ماه و محل تولد و همچنین اسامی مشخصات متوفیان هر سال را مطابق روشی که سازمان اعلام می نماید، به سازمان تحویل نماید.

سن افرادی که مشمول، مدعی کفالت آنان می باشد یا کسانی که در ایجاد شرایط معافیت مشمول مؤثرند، ازنظر وظیفه عمومی تابع مندرجات اولیه اولین شناسنامه آنان بوده و هرگونه تغییر یا اصلاحی که بعداً به عمل آید، معتبر نخواهد بود.

ابطال شناسنامه مشمول یا کسانی که وی مدعی کفالت آنان است یا کسانی که در ایجاد شرایط معافیت مشمول مؤثرند یا تغییر در انتساب فرزندان، صرفاً در مواردی که با حکم مراجع صالح قضایی صورت گرفته باشد، ملاک عمل خواهد بود.

مشمولانی که فاقد شناسنامه بوده و از طریق سازمان ثبت احوال کشور اقدام به اخذ شناسنامه می نمایند، چنانچه شناسنامه آنان پس از ورود به سن مشمولیت صادر شده باشد، باید ظرف شش ماه پس از صدور شناسنامه، خود را برای رسیدگی به وضع مشمولیت، به سازمان یا مراکزی که از سوی سازمان تعیین می شود، معرفی نمایند.

اشخاص حقوقی اعم از دستگاه های اجرایی و نهادهای عمومی و مؤسسات خصوصی که انجام امور موضوع ماده (۱۰) قانون حسب مورد در زمره وظایف آنان بوده و یا درارتباط با وظایف آنان قرار دارد، موظفند از مشمولان وظیفه عمومی، مدارک دال بر رسیدگی به وضع مشمولیت آنان را دریافت کرده و در پرونده مربوط منظور نمایند و در صورت عدم ارایه مدارک مذکور، از ارایه خدمات موضوع ماده یادشده به آنان خودداری نمایند.

مدارک تعیین وضعیت مشمولان خدمت وظیفه عمومی به شرح زیر می باشد: الف- کارت پایان خدمت دوره ضرورت. ب- کارت معافیت دایم. ج- برگ معافیت موقت (کفالت یا پزشکی) در مدت اعتبار آن. د- گواهی اشتغال به تحصیل دارای شماره معافیت تحصیلی در مدت اعتبار آن. هـ- گواهی صادره از نیروهای مسلح مبنی بر استخدام در نیروهای مذکور. و- گواهی صادره از نیروهای مسلح مبنی بر اشتغال به خدمت کارکنان وظیفه در نیروهای مذکور. ز- گواهی اشتغال به خدمت متعهدان خدمت در سازمان های دولتی صادره از سوی دستگاه های مربوط با درج شماره مجوز سازمان. ح- برگ آماده به خدمت بدون غیبت در مدت اعتبار آن. ط- گواهی های صادره از واحدهای سازمان.

ارزش و اعتبار هر یک از مدارک موضوع ماده (۹) این آیین نامه از لحاظ انجام تمام یا قسمتی از امور موضوع ماده (۱۰) قانون حسب مورد به شرح جدول پیوست که تأیید شده به مهر “دفتر هیئت دولت” می باشد تعیین می گردد.

مشمولانی که به سن هجده سال تمام می رسند پس از انتشار آگهی احضار موظفند ظرف شش ماه، خود را برای رسیدگی به وضع مشمولیت یا اعزام به خدمت، به مراکزی که از سوی سازمان تعیین می گردد معرفی نمایند.

اختصاص مشمولان به نیروهای مسلح در هر دوره اعزام، از سوی سازمان و برابر ترتیب تقدم و سهمیه تعیین شده از سوی ستاد کل صورت می گیرد.

سپاه موظف است فهرست اسامی مشمولان انتخاب شده از بین بسیجیان دارای برگ آماده به خدمت را که مطابق سهمیه تعیین شده از سوی ستاد کل، در هر دوره جذب می شوند، به ترتیبی که سازمان مشخص می نماید، حداقل یک ماه قبل از تاریخ اعزام، به سازمان اعلام نماید.

سازمان موظف است مشمولان اختصاصی یافته به هر یک از نیروهای مسلح را به مراکز آموزش تعیین شده اعزام نماید.

مشمولان وظیفه از تاریخی که توسط واحدهای وظیفه عمومی برای اعزام به مراکز آموزش پذیرش می شوند به عنوان کارکنان وظیفه یگان تعیین شده محسوب می شوند و تاریخ مذکور به عنوان شروع به خدمت مشمول محاسبه می گردد. ضوابط اجرایی این ماده با پیشنهاد سازمان به تصویب ستاد کل خواهد رسید.

نیروهای مسلح مجاز نیستند مشمولان را بدون معرفی از سوی سازمان بکارگیری نمایند.

وسیله رفت وآمد و پذیرایی یا هزینه آن در هنگام اعزام کارکنان وظیفه به مرخصی استحقاقی (چهار نوبت در سال)، باید برابر ضوابطی که سالانه از سوی ستاد کل ابلاغ می گردد، توسط نیروهای مسلح تأمین شود.

ترخیص کارکنان وظیفه از سوی نیروهای مسلح صرفاً پس از پایان خدمت قانونی یا داشتن شرایط معافیت پزشکی با تشخیص و تأیید شورای پزشکی نیروی مربوط، مجاز بوده و در سایر موارد، بنابه اعلام سازمان خواهد بود.

صدور کارت پایان خدمت کارکنان وظیفه براساس دستورالعملی که از سوی سازمان تهیه و به تصویب ستاد کل می رسد، به اعلام سازمان خواهد بود.

نیروهای مسلح موظفند اساس مشمولان و کارکنان وظیفه ای را که به صورت پایور ثابت یا پیمانی (موضوع مواد۱۳، ۱۴ و ۱۵قانون) استخدام می شوند، ظرف دو ماه به سازمان اعلام نمایند.

برای آن دسته از مشمولان و کارکنان وظیفه ای که در اجرای ماده (۱۴) قانون به عنوان پایور اعم از نظامی و کارمند به استخدام نیروهای مسلح در می آیند پس از انجام خدمت مقرر در این ماده، کارت پایان خدمت صادر می گردد. مدت آموزش افراد یاد شده، جزو خدمت آنان محسوب می شود.

در مواقع ضروری که مدت خدمت دوره ضرورت با کسب اجازه از فرماندهی کل، به بیشتر از (۲۴) ماه افزایش می یابد، به میزان دو برابر خدمت اضافی، از ادوار خدمت مشمولان در دوره های احتیاط و ذخیره کسر می شود.

مشمولان غایب موضوع بند (۲) ماده (۵۸) قانون که به خدمت اعزام می شوند علاوه بر اعمال شش ماه اضافه خدمت، در سه ماهه آخر خدمت (قبل از ترخیص) از سوی نیروی به کارگیرنده برای رسیدگی به جرم غیبت به مراجع صالح قضایی معرفی خواهند شد.

کارکنان وظیفه چنانچه قبل از اتمام آموزش عمومی (آموزش رزم مقدماتی) مرتکب غیبت غیرموجه یا فرار شوند، پس از معرفی یا دستگیری، تجدید دوره آموزش گردیده و مدت آموزش قبلی این افراد جزو خدمت آنان محسوب نمی شود.

کارکنان وظیفه ای که پس از پایان آموزش عمومی و یا در حین خدمت مرتکب فرار شوند، در صورت معرفی یا دستگیری به شرح زیر با آنان رفتار می شود: الف- چنانچه از مدت فرار آنان کمتر از دو سال سپری شده باشد، نیاز به تجدید دوره آموزش نبوده و ضمن به کارگیری در یگان قبلی، به جرم فرار آنان رسیدگی قانونی خواهد شد. ب- چنانچه از مدت فرار آنان بیش از دو سال سپری شده باشد، مجدداً به دوره آموزش عمومی اعزام و همزمان به جرم فرار آنان رسیدگی قانونی خواهد شد. مدت آموزش عمومی قبلی این افراد جزو خدمت آنان محسوب نمی شود.

کارکنان وظیفه ای که در مدت آموزش عمومی یا پایان آن یا در حین خدمت مرتکب فرار شوند، پس از معرفی یا دستگیری، حسب مورد ضمن تحویل به یگان خدمتی یا اعزام به دوره آموزش، بلافاصله توسط یگان مربوط برای رسیدگی به جرم فرار، به سازمان قضایی نیروهای مسلح معرفی خواهند شد.

مرجع اعلام هزینه سالانه یک سرباز درخصوص مجازات متخلفان، موضوع ومواد (۱۰) و (۶۳) مکرر قانون، براساس قانون بودجه سالانه و نرخ اعلامی دولت، ستاد کل خواهد بود. این تصویب نامه در تاریخ ۱۳۹۱/۱۱/۸ به تأیید مقام محترم ریاست جمهوری رسیده است. محمدرضا رحیمی – معاون اول رییس جمهور جدول موضوع ماده (۱۰) آیین نامه اجرایی قانون خدمت وظیفه عمومی تبصره دارندگان هر یک از مدارک فوق به جزء ردیف (۷) می توانند برابر مقررات مربوط در نیروهای مسلح استخدام شوند.