معاملات دولتی از نظر مبلغ به سه طبقه تقسیم میشود:
- معاملات خیلی جزئی.
- معاملات جزئی.
- معاملات عمده.
معاملات دولتی از نظر مبلغ به سه طبقه تقسیم میشود:
معاملات خیلی جزئی معاملاتی است که مبلغ آن از سه هزار ریال تجاوز نکند. معاملات جزئی آن است که میزان معامله از سه هزار ریالبیشتر و از پنجاه هزار ریال تجاوز نکند و معاملات عمده عبارت است از معاملاتی که از پنجاه هزار ریال بیشتر باشد.
در مورد معاملات خیلی جزئی مأمور مکلف است به فروشندگان اشیاء یا انجامدهندگان کار مورد احتیاج مراجعه و پس از تحقیق کامل ازقیمت جنس یا اجرت کار معامله را با رعایت کامل صرفه دولت انجام داده ذیل سند هزینه را با قید اینکه به نازلترین قیمت ممکنه معامله انجام شدهاست امضاء نماید.
در مورد معاملات جزئی متصدی امر باید از فروشندگان کالا یا انجامدهندگان کار که عده آنها کمتر از سه نفر نباشد (مگر در مواردی که واقعاًعده فروشنده یا انجامدهنده کار در محل کمتر باشد) از هر کدام روی ورقه جداگانه استعلام کتبی به عمل آورده به این ترتیب که نوع جنس یا موضوع کارمورد معامله و مقدار آن و مشخصات کار در برگ استعلام به طور واضح تعیین و فروشنده کالا یا انجامدهنده کار حداقل بهای ممکنه را در برگ استعلامتصریح و در مقابل آن با تعیین نشانی کامل خود و قید تاریخ امضاء کند.
در مواردی که فروشنده یا انجامدهنده کار کمتر از سه نفر باشد متصدی امر باید در متن سند هزینه مراتب را قید و امضاء نماید.
در مواردی که فروشندگان جنس یا انجامدهندگان کار در اوراق استعلام بهاء ضربالاجلی برای فروش یا انجام کار قید مینمایند متصدیامر باید طوری اقدام کند که حتماً قبل از انقضاء مدت قید شده معامله به صرفه دولت انجام و خسارتی متوجه دولت نگردد.
در مورد معاملات عمده تشریفات مناقصه به طریقی که در مواد بعد ذکر شده الزامی است مگر در مواردی که ترک مناقصه به موجبمقررات قانون مجاز شناخته شده باشد. ب - آگهی مناقصه
در معاملات عمده در مرکز آگهی مناقصه از یک تا سه نوبت به اقتضاء اهمیت معامله به وسیله روزنامه رسمی کشور شاهنشاهی و حداقلیکی از جراید کثیرالانتشار و در شهرستانها آگهی به وسیله روزنامه یا به وسیله الصاق در معابر و یا بر حسب اهمیت معامله یا هر دو وسیله به اطلاععموم خواهد رسید.
در مواردی که ادارات مربوطه تشخیص دهند که انتشار آگهی هم در مرکز و هم در شهرستانها ضرورت دارد میتوانند به ترتیب مندرجهدر ماده فوق در هر محلی که لازم میدانند به نشر آگهی اقدام نمایند.
به منظور رعایت صرفه و صلاح دولت ممکن است ادارات مناقصهدهنده یک نسخه از آگهی مناقصه را برای شرکتها و فروشندگانذیصلاحیت مستقیماً ارسال دارد.
در موقع انتشار آگهی چه در مرکز و چه در شهرستانها باید شرایط زیر کاملاً در آگهی رعایت گردد:
وزارتخانهها و ادارات مستقل دولتی چنانچه در مورد معامله عمده ذکر شرایط خاصی را مقتضی بدانند میتوانند به قسمی که با مفاد اینآییننامه مخالفت نداشته باشد نکات لازم را در متن آگهی یا در شرایط و مشخصات مناقصه درج نمایند به طوری که عموم داوطلبان قبل از تسلیمپیشنهاد از مدلول آن استحضار حاصل کنند و به هر حال منظور داشتن امتیازاتی برای برنده مناقصه خارج از آنچه قبلاً در آگهی و مشخصات پیشبینیشده است. ممنوع میباشد.
وزارتخانهها و بنگاههای دولتی باید ترتیبی بدهند که از آگهیهای مربوطه به مناقصه و مزایده منتشره در روزنامه رسمی کشور شاهنشاهیاطلاع حاصل نمایند تا چنانچه اشیاء مورد مناقصه را برای فروش داشته باشند و یا به اشیایی که به مزایده گذارده شده نیازمند باشند از اداره مناقصه یامزایدهدهنده تقاضا کنند که معامله را با آنها انجام دهد در این صورت اداره مربوطه مکلف است با تساوی شرایط معامله را با اداره پیشنهاددهنده انجامنماید. ج - کمیسیون مناقصه
کمیسیون مناقصه در مرکز حداقل از سه نفر به شرح زیر تشکیل میشود:
در مواردی که معامله مربوط به امور فنی باشد حضور مهندس یا مأمور فنی از طرف وزارتخانه یا اداره مستقل در کمیسیون ضروری است.
در شهرستانها کمیسیون مناقصه مرکب خواهد بود از رییس اداره مربوطه یا نماینده او و رییس اداره دارایی یا نماینده او و رییسحسابداری اداره مربوطه یا نماینده او و در معاملات مربوط با اداره دارایی رییس کارپردازی دارایی نیز شرکت خواهد نمود و در موارد معاملات فنیمتخصص فنی هم باید شرکت نماید.
اداره مناقصهدهنده حتیالامکان نرخ عادله جنس یا کار مورد معامله را به وسایل مطمئن به دست آورده و روز تشکیل کمیسیون قبل ازقرائت پیشنهادها در دسترس اعضاء کمیسیون خواهد گذاشت تا کمیسیون بتواند با بصیرت کامل نسبت به پیشنهادهای واصله اظهار نظر نموده و تصمیم مقتضی اتخاذ نماید.
کمیسیون باید در روز مقرر که در آگهی قید شده تشکیل و پیشنهادهای رسیده را اعم از این که یک یا بیشتر باشد مفتوح و قرائت و صورتمجلس تنظیم نماید.
اگر در نتیجه انتشار آگهی مناقصه پیشنهادی نرسد و یا پیشنهادهای رسیده از سه فقره کمتر باشد و یا قیمتهای پیشنهاد شده از حدوداعتدال خارج باشد معامله به یکی از شقوق زیر انجام خواهد شد:
در صورتی که پیشنهادهای رسیده سه فقره یا زیادتر باشد پس از قرایت آنها و اطلاع از قیمت پیشنهادی و تشخیص حداقل و مقایسه آن بانرخ عادله (موضوع ماده 12) کمیسیون با رعایت مدت مقرر در آگهی (موضوع بند 14 از ماده 7) تصمیم مقتضی اتخاذ و برنده مناقصه را تعیین و صورت مجلس تنظیم خواهد نمود.
در مورد معاملاتی که مبلغ آن از دو میلیون ریال بیشتر است و همچنین در مورد معاملات موضوع قسمت 4 ماده 14 پس از اعلام نتیجهمناقصه از طریق کمیسیون پرونده در کمیسیون دیگری که از سه نفر عضو عالیمقام و ذیصلاحیت به انتخاب وزیر یا رییس اداره مستقل و در شرکتها و بنگاههای دولتی به انتخاب هیأت مدیره تشکیل میشود بررسی و نظر کمیسیون مزبور پس از تصویب مقامات مجاز قاطع بوده و اجرا خواهد شد.
پس از موعد مقرر در آگهی (موضوع بند 14 از ماده 7) هیچ گونه پیشنهادی اعم از کتبی و یا شفاهی خواه قبل از تصمیم کمیسیون و یابعد از آن به هیچ عنوان پذیرفته نخواهد شد و تصمیم کمیسیون باید بلافاصله به اداره مربوطه ابلاغ بشود و اداره مربوطه موظف است منتها در ظرف 7روز (به استثنای ایام تعطیل) نتیجه مناقصه را به برنده مناقصه ابلاغ و سپس با انعقاد قرارداد و انجام معامله اقدام نماید.
چنانچه در ظرف 7 روز (به استثنای ایام تعطیل) اداره مربوطه نتیجه تصمیم کمیسیون را به برنده مناقصه ابلاغ ننماید و یا پس از ابلاغ و حاضر بودن برنده مناقصه برای انجام معامله دفعالوقت نموده و اقدام به انجام معامله یا انعقاد قرارداد نکند و از این جهت خسارتی متوجه دولت نگرددمسئول امر مورد تعقیب قرار خواهد گرفت.
در صورتی که برنده مناقصه از قبیل خودداری و یا پس از ابلاغ کتبی حداکثر تا هفت روز (به استثنای ایام تعطیل) حاضر به انعقاد قراردادنشود اداره مربوطه سپرده او را ضبط و به طریق مذکور در ماده 16 اقدام مینماید.
قبل از انعقاد قرارداد یا تسلیم تضمین حسن انجام معامله از طریق برنده مناقصه سپرده حایز حداقل درجه دوم مسترد نخواهد شد تا درصورتی که برنده مناقصه از انعقاد قرارداد یا انجام معامله خودداری نماید اداره مربوطه بتواند با نفر دوم (در صورتی که تفاوت بهای پیشنهادی او با نفراول زیادتر از مبلغ سپرده نباشد) در انعقاد قرارداد با او اقدام نماید و در صورتی که تفاوت بهاء زیادتر از مبلغ سپرده باشد بایستی طبق ماده 14 عملنمایند بدیهی است چنانچه نفر دوم هم پس از ابلاغ کتبی و انقضای مهلت مقرر حاضر به انعقاد قرارداد نشود سپرده او ضبط خواهد شد. مراتب مندرج در این ماده باید ضمن آگهی با اسناد مناقصه قید شود.
چنانچه حایز حداقل قیمت بیش از یک نفر بوده و نسبت به واگذاری معامله به یکی از آنها رضایت حاصل نشود برنده به وسیله قرعهتعیین خواهد شد.
در صورتی که آگهی مناقصه برای اجناس مختلف منتشر شده و قیمت یک یا چند قلم از پیشنهادی نسبت به پیشنهاد دیگر ارزانتر و چندقلم آن گرانتر باشد چنانچه خرید اجناس مورد معامله از فروشندگان متعدد مقرون به صرفه و ممکن باشد بایستی معامله تفکیک و هر قلم از اجناسمزبور را از کسی که به نازلترین قیمت قبول کرده خریداری و در غیر این صورت با کسی که منحیثالمجموع از همه ارزانتر پیشنهاد داده است انجامشود.
هر گاه پیشنهادهای رسیده به پولهای مختلف یا در مقابل صدور کالا از کشور ایران و یا از مجرای حسابهای پایاپای دولت با کشورهایخارجه باشد اداره مناقصهدهنده مکلف است مراتب را از طریق وزارتخانه یا اداره مستقل مربوطه به وزارت دارایی اطلاع داده و پس از اعلام نظر وزارتدارایی به انجام معامله اقدام نماید.
در صورتی که تصمیم کمیسیون با اکثریت آراء اتخاذ شود معتبر بوده و کسانی که در اقلیت هستند باید نظر خود را با ذکر دلیل در ذیلصورتمجلس نوشته و امضاء نمایند. در مورد معاملات مربوطه به امور فنی چنانچه مهندس یا مأمور فنی در اقلیت واقع شود معامله به هر مبلغ که باشد به کمیسیون مذکوره در تبصره 1 ماده15 ارجاع خواهد شد.
مناقصه حضوری در کلیه معاملات مطلقاً ممنوع است.
در مورد تعمیر و رنگکاری ابنیه و عمارات و تعمیر جادههای شوسه و آسفالت شده و امثال آن در صورتی که اداره مربوطه انجام عمل رابه طور امانی به صرفه تشخیص نداده و بخواهد به مقاطعه واگذار نماید و همچنین در مورد حمل محمولات و خرید خواربار و نوشتافزار و اشیاءدیگری که در مدت سال به طور استمرار مورد احتیاج بوده و نمیتوان میزان آن را جهت درج در آگهی مناقصه پیشبینی کرد ممکن است مناقصه را بهمدتی که بیش از یک سال نباشد محدود و به ترتیب زیر عمل کرد:
در موارد فوق چنانچه پیمانکار از انجام تعهد خودداری نماید در صورتی که اداره مربوطه بتواند با همان قیمت و شرایط احتیاجات موردپیمان را برای بقیه مدت تأمین نماید بدون اینکه مناقصه را تجدید کند اجراء پیمان را به دیگری واگذار و چنانچه به آن قیمت تهیه احتیاجات مورد پیمانمیسر نگردد مناقصه را تجدید و مادامی که نتیجه مثبت از مناقصه حاصل نشده اداره مربوطه به نحو مقتضی احتیاجات خود را تأمین و طبق مواد پیمانبا پیمانکار رفتار خواهد نمود.
در مورد تهیه لباس مستخدمین جزء و پرداخت دستمزد دوخت و بهای آستر و خرید و تعمیر بخاری و رنگکاری عمارات وزارتخانهها و ادارات کشوری و شهرداری در مرکز میتوانند با نرخ مناقصه وزارت دارایی احتیاجات خود را تأمین و یا مستقیماً اقدام به مناقصه بنمایند.
در مورد تعیین نرخ ثابت برای دستمزد چاپ و صحافی اوراق و دفاتر که جزء ضروریات یومیه و به طور مستمر مورد احتیاج وزارتخانههاو ادارات دولتی میباشد با توجه به بند 6 از ماده 40 قانون محاسبات عمومی در بهمن هر سال کمیسیونی مرکب از پنج نفر از اشخاص بصیر و با اطلاعبه انتخاب وزارت دارایی تشکیل و با در نظر گرفتن اوضاع و احوال میزان متوسط دستمزد کار و نرخ مواد اولیه مورد لزوم و سایر هزینههای مربوطه و منظور نمودن سود عادله برای چاپخانه تعرفه ثابت تنظیم و پس از تصویب وزارت دارایی در تمام مدت سال بعد مورد عمل قرار داده میشود.
مطبوعات کلیه وزارتخانهها و ادارات و بانکها و شرکتها و سایر مؤسساتی که تمام و یا نصف سرمایه آن متعلق به دولت است و همچنین شهرداری و اداره کل برق بایستی به وسیله کمیسیونی که از طرف وزارت دارایی تعیین میشود به نسبت سهمی که برای هر یک از چاپخانههامعین خواهد شد بین آنها تقسیم شود.
چنانچه در مناقصه قیمتهای پیشنهادی اضافه بر میزان نرخ یا برآورد اولیه و در مزایده قیمتهای پیشنهادی کمتر از ارزیابی قبلی به دستآید کمیسیون مناقصه یا مزایده میتواند با در نظر گرفتن صلاح و صرفه دولت به پیشنهادهای واصله ترتیب اثر داده و معامله را به صرفه دولت انجامدهد.
در پیمانهای خرید یا انجام کار باید نکات زیر قید گردد:
در خرید و فروشهایی که جنس مورد معامله بلافاصله پس از انجام تشریفات مناقصه یا مزایده تحویل و بهای آن نقد پرداخت یا دریافتمیشود احتیاج به عقد پیمان نخواهد بود.
در پیمان باید قید گردد که پرداخت مالیات و هر گونه عوارض به عهده پیمانکار است.
حق ارجاع به حکمیت در هیچ یک از پیمانها نباید قید گردد.
جنس یا کار انجام شده هر گاه مربوط به معاملات جزئی و خیلی جزئی باشد تحویل آن به وسیله انباردار یا متصدی مربوطه انجام خواهدشد در مورد معاملات عمده در مرکز بایستی تحویل با نظارت کمیسیونی که لااقل مرکب از اشخاص زیر باشد صورت گیرد:
در مورد تحویل کارهای ساختمانی و ماشین آلات و سایر کارهای فنی بایستی مهندس یا کارشناس نیز در کمیسیون شرکت داشته باشند.
در شهرستانها تحویل جنس و انجام کار باید با نظارت نماینده دارایی و یا ناظر مالی و نماینده اداره مربوطه انجام شود بدیهی است درصورت فنی بودن معامله حضور مهندس یا کارشناس فنی ضرورت دارد.
در معاملات عمده برای تحویل هر فقره جنس یا کار بایستی از طرف کمیسیون صورتمجلس تنظیم و در آن به طور صریح قید گردد کهجنس مورد معامله یا کار انجام شده طبق نمونه ممهور (موضوع بند 3 از ماده 26) و یا مشخصات مندرج در پیمان میباشد و ذیل آن را تمام اعضایکمیسیون و فروشنده یا پیمانکار امضاء و در مورد اجناسی که تحویل انبار میشود انباردار نیز صورتمجلس را امضاء و قبض صادر خواهد نمود و همچنین در مورد تحویل ساختمانها و امثال آن متصدی مربوطه باید حضور داشته و صورتمجلس را امضاء نماید.
هر گاه در نوع جنس و مشخصات مورد تحویل بین اعضاء کمیسیون و یا بین کمیسیون از یک طرف و پیمانکار از طرف دیگر اختلاف نظرحاصل شود صورتجلسه طبق نظر اکثریت اعضاء کمیسیون تنظیم و اقلیت یا پیمانکار نظر خود را ذیل صورتمجلس قید و مراتب به رییس اداره مربوطهارجاع میشود رییس اداره مربوطه مکلف است کمیسیونی از اشخاص دیگر به ترتیب مقرر در ماده 30 و در صورت لزوم با حضور کارشناس معین نمایدتا با حضور پیمانکار به مورد اختلاف رسیدگی و رأی این کمیسیون ولو به اکثریت باشد قطعی خواهد بود.
در مورد فروش اشیاء فرسوده بایستی به طریق حراج اقدام و اطلاعات کلی راجع به نوع اشیاء و روز و محل حراج ضمن آگهی درج شودطالبین خرید بتوانند با ملاحظه آنها در حراج شرکت نمایند و نیز در آگهی باید قید گردد که در مقابل فروش اشیاء وجه نقد دریافت میگردد و هر گونهعوارض به عهده خریدار خواهد بود معهذا چنانچه وزارتخانه یا اداره مربوطه مزایده کتبی را مقرون به صرفه و صلاح بداند میتواند به طریق مزایدهکتبی اقدام نماید.
در مورد فروش اجناس دولتی و اشیاء غیر فرسوده در صورتی که میزان معامله از پنجاه هزار ریال کمتر باشد به ترتیب حراج به شرح ماده32 اقدام و هر گاه میزان معامله زاید بر پنجاه هزار ریال باشد مطلقاً به ترتیب مزایده کتبی عمل خواهد شد.
در مورد مزایده کتبی چنانچه پس از انتشار آگهی پیشنهادی نرسد و یا پیشنهادهای رسیده کمتر از سه فقره بوده و یا مقرون به صرفه و صلاح نباشد به ترتیب مقرر در ماده 14 عمل خواهد شد.
نسبت به اجناس فاسدشدنی در صورتی که پس از انتشار آگهی پیشنهادی نرسید اجناس مزبور از طریق حراج به ترتیب مقرر در ماده 32 و یا به هر ترتیبی که کمیسیون مزایده مقتضی بداند به فروش خواهد رسید.
فروش و اجاره دادن املاک و مستغلات و قنوات دولتی به هر مبلغ که باشد با انتشار آگهی مزایده و رعایت تشریفات که در این آییننامهپیشبینی شده انجام میشود مگر آن که قوانین خاصی برای اینگونه معاملات مقرر شده باشد.
میزان اجاره عمارات و ماشین آلات و وسایط نقلیه و امثال آن که از طرف وزارتخانهها و ادارات و مؤسسات دولتی در اختیار کارمندان یامقاطعهکاران برای مدت مأموریت یا انجام کار مورد قرارداد گذارده میشود به تراضی طرفین تعیین خواهد شد.
مقرراتی که در این آییننامه برای عمل مناقصه پیشبینی شده در مواردی که منطبق با عمل مزایده کتبی باشد بایستی رعایت گردد.
وزارتخانهها و ادارات مستقل یا بنگاههای دولتی باید احتیاجات خود را به موقع پیشبینی و نسبت به انجام تشریفات مناقصه اقدامنمایند تا در فصول مقتضی معامله انجام شود.
در مورد حمل و نقل در صورتی که استفاده از پست و راهآهن دولتی مقدور باشد بایستی از حمل و نقل با وسایل دیگر خودداری کرد.
برای معاملات عمده که مربوط به امور فنی و تخصصی باشد وزارتخانهها یا ادارات مستقل مربوطه که عادتاً عهدهدار انجام این نوع کارهایا خرید این نوع اجناس هستند باید قبلاً ترتیب مقتضی برای تشخیص صلاحیت داوطلبان شرکت در این معاملات را داده و فهرست آنها را در اختیارادارات مربوطه بگذارند این فهرست در آخر هر سال قابل تجدید نظر خواهد بود در این صورت فقط پیمانکاران و فروشندگانی حق شرکت در مناقصه و معامله را دارند که صلاحیت آنها به ترتیب مذکور مسلم باشد.
در مورد خرید ماشین آلات چنانچه نماینده رسمی کارخانه سازنده ماشین نو موجود نداشته باشد آگهی مناقصه منتشر میشود و هر گاهپیشنهادی برای فروش ماشین نو نرسید و خرید آن در بازار آزاد نیز میسر نشود وزارتخانهها و ادارات مستقل مربوطه میتوانند در صورتی که فوریتایجاب نماید ماشین مستعمل قابل استفاده را به بهایی که با در نظر گرفتن میزان استهلاک به وسیله کارشناس تعیین خواهد شد خریداری نمایند.
در مورد ساختمان یا تغییر مسیر راههای شوسه و راهآهن و احداث فرودگاه و کارخانجات و ابنیه فرهنگی و امثال آنها چنانچه معاوضهاراضی یا ابنیه ضرورت پیدا کند ارزیابی به وسیله هیأتی مرکب از نماینده اداره مربوط و نماینده دارایی و کارشناس رسمی دادگستری انجام و احتیاج بهانجام تشریفات مناقصه و مزایده نخواهد داشت.
در مورد مناقصه کارهای ساختمانی با آن که اداره مربوطه مکلف است بهای واحد انواع مختلف عملیات را قبلاً در اسناد مناقصه پیشبینینماید معذلک هر گاه کارهای جدیدی در ضمن عمل پیش بیاید بهای واحد آن کارها به تناسب قیمتهای اولیه از طرف اداره مربوطه تعیین و به موافقتپیمانکار و تصویب وزارتخانه یا اداره مستقل یا هیأت مدیره بنگاه دولتی خواهد رسید ولی میزان کارهای جدید که در قیمتهای اولیه پیشبینی نشدهنباید از صدی ده برآورد اولیه کار مورد پیمان تجاوز نماید.
بهای وسایط نقلیه و آلات و ادوات آن و کالاهای دیگر که کارخانجات سازنده نماینده انحصاری فروش در ایران دارند بایستی با در نظرگرفتن نرخ ارز و هزینههای متعلقه و سود عادله برای مدت معینی به وسیله وزارت اقتصاد ملی تعیین و به فروشندگان و کلیه وزارتخانهها و ادارات ابلاغشود تا اجناس مورد احتیاج را به نرخ مزبور خریداری نمایند.
در صورتی که فروشنده جنس حاضر نباشد جنس خود را به قیمت تعیین شده بفروشد اداره مربوطه میتواند جنس را به قیمتی کهفروشنده تعیین مینماید خریداری و وزارت اقتصاد ملی را از جریان امر آگاه نماید.
مستخدمین دولت حق شرکت در معاملات دولتی نخواهند داشت.
از تاریخ اجرای این آییننامه هر گونه مقرراتی که با مفاد آن متناقض باشد ملغی خواهد بود. آییننامه معاملات دولتی مشتمل بر چهل و شش ماده که به موجب تبصره 11 لایحه بودجه سال 1332 که طبق قانون الغاء لوایح مصوب آقای دکترمصدق ناشیه از اختیارات در مدت مقرر به مجلس تقدیم شده و قدرت قانونی پیدا نموده به تصویب کمیسیون قوانین دارایی مجلس شورای ملی رسیدهو قابل اجرا میباشد.
دلیل ارتباطها را ببینید، منابع را مقایسه کنید و مسیر مطالعه خودتان را بسازید.
پرسش رایگان ثبت میشود و وکلای عضوِ رستان پاسخ میدهند. برای پروندهی مشخص، از وکیلِ تأییدشدهی استانِ خودتان مشاوره بگیرید.