درآمد ناویژه عبارت است از درآمد حاصله از هر نوع کسب یا معاملات به انضمام درآمدهای بازرگانی و بانکی و صرافی و هر نوع عملیاتانتفاعی دیگر و همچنین بهرهبرداری کانها که پس از کسر هزینههایی که برای تحصیل این درآمدها به شرح زیر لازم میباشد به درآمد ویژه تبدیلمیگردد: الف - دستمزد - مواجب - حقالزحمه و حقالعمل و فوقالعاده مستخدمین و کارگران و وجوهی که طبق نظامنامه وزارت دارایی به صندوقهایتقاعد و تعاون مستخدمین و کارگران پرداخته میشود. در صورتی که وجوهی ظاهراً در ازاء خدمت پرداخته شده باشد و بیش از حد متعارفی باشد که معمولاً برای کارهای مشابه غیر دولتی پرداخته میشودمیزان زائد از حد معمول و اعتدال جزء کسورات محسوب نخواهد شد. پاداش پرداختی به مستخدمین و کارگران را هنگامی میتوان جزء کسورات به شمار آورد که حقیقتاً در قبال خدمت انجام شده و به طور کمک اضافیپرداخته شده باشد. ب - بهای مواد خام یا مواد نیمه ساخته که در تهیه محصولات کارخانه به کار برده میشود. پ - بهای مواد ساخته شده منحصر به آنچه در سال مالیاتی به فروش نرفته باشد مشروط بر آن که بهای مواد خام و نیمهساختهای که برای ساختنآن مصرف شده برای تشخیص درآمد ویژه سالهای پیش کسر نشده باشد - مؤدیان مالیاتی باید برای این گونه موارد دفاتر موجودی کالا داشته باشند.
تبصره
مطابق ماده 7 از قانون مالیات بر درآمد در صورتی که بهای تمام شده اجناس را از دفاتر و اسناد مالیاتدهنده نتوان به دست آورد ارزیابی آنطبق بهای تمام شده همان کالا متعلق به مؤدیان مالیاتی به حد متوسط قیمت کالا در سال مالیاتی و اگر این امر ممکن نشود از روی قرائن و امارات و اطلاعاتی که اداره کل درآمدهای داخلی به دست خواهد آورد به عمل خواهد آمد. ت - ملزومات اداری و ابزار آلات که در ظرف کمتر از یک سال ممکن است از بین بروند و قیمت آنها جزء سرمایه محسوب نشده باشد. ث - وجوه پرداختی بابت بیمههای مربوطه به کسب از قبیل بیمههای آتشسوزی - دزدی - طوفان و غرامت پرداختی به کارگران و امثال آنها. ج - کرایه باربری و سایر هزینههای حمل و نقل برای پیشرفت کار که در ظرف سال مالیاتی پرداخته میشود. چ - فرع قرضههای مؤدی در موارد سهگانه زیر: فرع اسناد قرضه که از طرف مؤسسه منتشر شده. فرع وامهایی که از شرکتهای بیمه یا بانکها یا بنگاهها یا اشخاص برای تکمیل حوائج پیشه گرفته شده است. فرع بقایای بدهی مؤدی بایت خرید مواد و لوازم کار.
تبصره ۱
در مورد دوم باید وام متکی بر سندی یا بانکی یا سندی باشد که از شرکت سهامی بیمه ایران صادر گردیده است و در مورد اول و سوممشروط به این است که مؤدی دارای دفتر تجارتی ثبت شده قانونی باشد.
تبصره ۲
فرع وام به نرخی احتساب میشود که حقیقتاً مؤدی مالیات پرداخته است مشروط به اینکه از حد متعارفی تجاوز ننماید. ح - اجاره بهای ساختمانها یا اثاثیه که برای انجام عملیات مربوط به بازرگانی یا کسب و کار تأدیه میشود و وجوهی که برای مرمت آنها مصرفمیگردد.
تبصره
اگر مؤدی قسمتی از بنای استیجاری را محل پیشه و قسمتی را محل سکونت شخصی خود قرار دهد میزانی که متناسباً به آن محل اجارهتعلق میگیرد بابت پیشه محسوب خواهد شد. خ - برق و سوخت که برای روشنایی و یا حرارت و یا قوای محرکه ماشین آلات و امثال آن لازم است. د - حقوق و حقالامتیاز و سایر عوارض و مالیاتها غیر از مالیات بر درآمد به به دولت یا شهرداریها طی سال مالیاتی پرداخت میشود. ذ - وجوهی که در عرض سال طبق قسمت ب از ماده 10 قانون مالیات بر درآمد صرف توسعه ساختمان کارخانه برای کارخانه و خرید دستگاههایتولیدی به منظور توسعه ضروری کارخانه و تعمیرات ماشین آلات میشود تا حدی که به آن اطلاق تأسیسات جدید نشود مشروط بر آن که قیمت اینتأسیسات هیچگاه به حساب سرمایه محسوب نگردد - خرید زمین مشمول توسعه ساختمان کارخانه نیست. ر - مطالبات لاوصول را ممکن است از درآمد ناویژه کسر نمود یا برابر آن را که به حساب ذخیره تأمین مطالبات سوخت شده اضافه نموده باشند ازدرآمد کسر کنند این قبیل مطالبات در صورتی که در سالهای بعدی وصول گردند به حساب درآمد سالی که وصول میشوند محسوب خواهند شد -اثبات لاوصول بودن به عهده مؤدی است و مطالباتی که قبل از فروردین 1319 به عنوان لاوصول قلمداد شده مشمول این قاعده نیستند. ز - وجوه خالصی که برای استهلاک و فرسودگی و اسقاط ساختمانها و ماشین آلات و لوازم آنها و معدنکاری تخصیص داده میشود طبق تعرفهپیوست این آییننامه خواهد بود. ژ - در مورد تشخیص درآمد ویژه بانک ملی ایران مقررات اساسنامه بانک مزبور که در تاریخ 22 مرداد 1317 به تصویب مجلس شورای ملیرسیده است مجری خواهد بود. بانک ملی ایران مجاز است در صورتی که مجمع عمومی صاحبان سهام تصویب نماید قبل از پرداخت مالیات بر درآمد مبالغی از درآمدهای غیر عادیخود برای تشکیل اندوختههای احتیاطی و اندوختههای دیگر از درآمد ناویژه خود کنار بگذارد. س - وجوه ذخیره متعلق به شرکتهای بیمه که در ایران تشکیل یافته و مرکز اصلی آنها در ایران بوده و معاملات عمدهشان در ایران صورت میگیردطبق جدولهایی که از طرف وزارت دارایی تهیه میشود. ش - فرع پولی که بانکها به مشتریان خود میپردازند. ص - کلیه هزینههای واقعی و لازمه اداری و انتفاعی دیگر که برای اداره کسب ضرورت داشته و به حساب دارایی مؤسسه نرفته باشد.