روایتی مستند از یک زندگی اثرگذار
نجمالدین جعفر بن حسن حلی، مؤلف «شرائع الاسلام» — کتابی که ساختارِ چهارگانهی فقه امامیه را تثبیت کرد و قرنها بعد یکی از منابع اصلیِ تدوین قانون مدنی ایران شد.
ادامه مطلبفقه امامیه، اصول فقه
نجمالدین جعفر بن حسن حلی، مؤلف «شرائع الاسلام» — کتابی که ساختارِ چهارگانهی فقه امامیه را تثبیت کرد و قرنها بعد یکی از منابع اصلیِ تدوین قانون مدنی ایران شد.
آغاز آشنایی با میراث محقق حلی: شرائع الاسلام فی مسائل الحلال و الحرام
نجمالدین جعفر بن حسن حلی، مؤلف «شرائع الاسلام» — کتابی که ساختارِ چهارگانهی فقه امامیه را تثبیت کرد و قرنها بعد یکی از منابع اصلیِ تدوین قانون مدنی ایران شد.
ادامه مطلبتولد در حلّه
دوره فعالیت و اثرگذاری
شرائع الاسلام فی مسائل الحلال و الحرام
درگذشت
قانون مدنی ایران که در ۱۳۰۷ تا ۱۳۱۴ تدوین شد، دو منبع داشت: قانون مدنی فرانسه و فقه امامیه. در سمتِ فقهی، متنی که بیش از همه در دسترسِ کمیسیونِ تدوین بود، «شرائع الاسلام» محقق حلی و شرحهای آن است.
نجمالدین ابوالقاسم جعفر بن حسن بن یحیی بن سعید هذلی حلی، شناختهشده به «محقق حلی» یا «محقق اول»، در ۶۰۲ هجری قمری در شهر حلّه در عراق زاده شد و در ۶۷۶ هجری در همانجا درگذشت. لقبِ «محقق» را همان جایگاهی به او داد که در فقه امامیه کمتر کسی یافت — عنوانی که وقتی بیقید بهکار میرود، اشاره به اوست.
مهمترین میراثِ شرائع نظمِ آن است. محقق حلی مسائل فقه را در چهار بخش سازمان داد — عبادات، عقود، ایقاعات و احکام — و همین تقسیم پس از او به چارچوبِ استاندارد فقه امامیه تبدیل شد.
تفکیکِ «عقود» از «ایقاعات» — یعنی جدا کردنِ اعمالِ حقوقیِ دوطرفه از یکطرفه — دستاوردی است که امروز در حقوق مدنی ایران بدیهی بهنظر میرسد: بیع و اجاره عقدند و طلاق و ابراء و اخذ به شفعه ایقاع. آن بدیهیبودن، حاصلِ همین ساختارِ هفتصدساله است.
ترتیبِ بابهای قانون مدنی ایران و بسیاری از تعاریفِ آن (شرایط اساسی صحت معامله، خیارات، احکام ضمان) از سنتی میآید که شرائع متنِ محورِ آن است. کاوش در بانک قوانین نشان میدهد که چقدر از این ساختار در متنِ امروز باقی مانده.
مسیرهای موضوعی برای ادامه مطالعه در تالار مشاهیر.
منبع مستقلی برای نمایش عمومی در شناسنامه ثبت نشده است.
این صفحه معرفی تاریخی و علمی است، نه مشاوره حقوقی. تصاویر بازسازیشده با برچسب مشخص از عکسهای آرشیوی جدا شدهاند.